PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại một địa phương năng động, đầu tàu kinh tế của cả nước như thành phố Hồ Chí Minh, việc xác định đúng vai trò và vị trí của thông tin trong phát triển kinh tế là hết sức cần thiết và cấp bách. Trước hết, thông tin trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là một trong những yếu tố hàng đầu trong việc thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển, đặc biệt là những lĩnh vực kinh tế đòi hỏi vận dụng công nghệ cao. Nắm vững thông tin chính là một thông số quan trọng trong việc tác động đến hoạch định chiến lược phá triển kinh tế.
Tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế, góp phần phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường chuỗi liên kết, chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với thành phố Hồ Chí Minh với vị trí thuận lợi trong kết nối giao thương, liên kết vùng, liên vùng, yếu tố thông tin, phát triển công nghệ thông tin tạo nên kích thích tố cho việc nắm bắt thị trường, nhạy bén hình thành các giải pháp đồng bộ cho phát triển. Trong thời kỳ công nghiệp hóa và hiện đại hóa hiện nay, vai trò của thông tin đối với phát triển kinh tế ở thành phố Hồ Chí Minh là cực kỳ cấp thiết. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế, thu hút đầu tư, tăng cường năng suất và cạnh tranh, khuyến nghị chính sách công và thúc đẩy quy hoạch đô thị thông minh.
Việc sử dụng thông tin một cách hiệu quả có thể đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững và thành công của thành phố. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, kinh tế hiện đại, con người ngày càng nhận rõ hơn tầm quan trọng của vai trò thông tin đối với sự phát triển kinh tế – xã hội. Nó được xếp thành nguồn tài nguyên xã hội quan trọng để duy trì các hoạt động xã hội và mọi hoạt động kinh tế sản xuất; Giúp con người cải tạo thế giới khách quan, làm chủ xã hội và bản thân mình. Hiện nay, thông tin được mệnh danh là nguồn tài nguyên thứ ba.
Nó 2 cùng với nguồn nguyên liệu và nguồn năng lượng tạo thành ba trụ cột trong xã hội hiện đại. Chính vì vậy phát triển thông tin nói chung, các yếu tố trong thông tin nói riêng để không những huy động được nguồn lực, sức mạnh tiềm năng thông tin, khoa học và công nghệ vốn có của nó trong nước mà còn có thể tranh thủ được các cơ hội, sự hỗ trợ về các nguồn lực của các tổ chức trên thế giới nhằm để phát triển kinh tế cho đất nước. Như các nhà kinh tế đã chỉ ra, khả năng huy động và hiệu quả sử dụng các nguồn lực truyền thống ngày càng giảm dưới sự tác động của các quy luật kinh tế khách quan (quy luật khan hiếm, quy luật hiệu quả sử dụng các nguồn lực giảm dần. Với sự tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ đương đại thì “tiềm lực” thông tin là một trong những nguồn lực quan trọng nhất trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới.
Trong điều kiện một nền kinh tế như nước ta, vận hành theo cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, “nguồn lực” thông tin đang trở thành một trong những nguồn lực rất quan trọng, đặc biệt là đối với hệ thống thông tin kinh tế, nó không chỉ đóng góp vào những vấn đề có liên quan đến công tác quản lý và điều hành đối với các hoạt động kinh tế mà còn góp phần tạo ra các giá trị to lớn hơn rất nhiều trong thời kỳ hoạt động quan trọng ấy. Ở một xã hội được cho là văn minh như hiện nay không phải ngẫu nhiên là trong thời hiện đại của nền kinh tế thị trường thì thông tin được ví như là những thứ hàng đắt giá hàng đầu, thậm chí nó còn có thể quý cả hơn vốn liếng: Ai nắm giữ được thông tin quan trọng thì người đó sẽ có thể làm chủ được cả thế giới. Tuy vậy, với sự thành công dựa vào vai trò to lớn của thông tin còn tùy thuộc vào các khả năng nhận thức, cách thức xử lý, sự sáng tạo của các chủ thể khi sử dụng nguồn thông tin. Phải cẩn thận lựa chọn cách thức thu thập, xử lý phù hợp để từ đó xây dựng một lối tư duy, đề xuất ra những phương án khả thi, đưa ra những quyết định đúng đắn, sau đó áp dụng 3 tất cả vào thực tiễn hoạt động kinh doanh, quản lý và điều hành… Đó là quá trình tái sản xuất mở rộng thông tin, quá trình sử dụng thông tin để vận dụng nó, tìm ra những biện pháp phù hợp nhất để khắc phục các khuyết điểm trong lĩnh vực hoạt động của mình.
Chính vì vậy, trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định cần phải: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế. Phát triển bền vững đất nước, hoàn thiện toàn diện đồng bộ thể chế. Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế.Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chú trọng đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.Phát triển nền kinh tế số, xã hội số.
Tạo đột phá trong đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thu hút trọng dụng nhân tài ứng dụng mạnh mẽ thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, tr. Để nhằm "bảo đảm tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững trên cơ sở ổn định kinh tế vĩ mô phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phấn đấu tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn bình quân của 5 năm 2016 đến 2020 đến năm 2025 là nước đang phát triển có công nghiệp theo hướng hiện đại vượt qua mức thu nhập trung bình thấp. Nâng cao năng suất hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
(Đảng Cộng sản Việt Nam, T. Đồng hành với sự phát triển của đất nước là sự nỗ lực vươn lên không ngừng nghỉ của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân thành phố, trên con đường còn nhiều chông gai và thử thách, thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những thành tựu quan trọng và toàn diện. Qua đó cho thấy vị trí của thành phố đối với cả nước, đặc biệt là vùng kinh tế trọng điểm phía Nam ngày một càng 4 quan trọng và không thể thay thế. Thành phố mang vị thế là một đô thị đặc biệt, là một trung tâm lớn của cả nước về kinh tế, văn và giáo dục, khoa học và công nghệ, bên cạnh đó, nơi đây còn là đầu mối quan trọng giúp quá trình giao lưu và hội nhập quốc tế diễn ra suôn sẻ, mang lại nhiều lợi ích cho nước nhà.
Với vị trí và vai trò quan trọng như vậy, không khó để hình dung những áp lực, yêu cầu tương đối cao lên hành trình phát triển của thành phố Hồ Chí Minh. Trước thực trạng đó, định hướng được đề ra là: Đến năm 2025 là đô thị thông minh, thành phố dịch vụ, công nghiệp theo hướng hiện tại giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, động lực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước. Là địa phương đi đầu trong đổi mới sáng tạo, có chất lượng sản phẩm tốt văn minh hiện đại nghĩa tình. Thu nhập bình quân đầu người khoảng 8.500 đô la đến năm 2030 là thành phố dịch vụ công nghiệp hiện đại, thành phố văn hóa hiện đại, kinh tế số, xã hội số GDP bình quân đầu người khoảng 13.
Là trung tâm về kinh tế tài chính, thương mại khoa học công nghệ và văn hóa của khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045 trở thành trung tâm về kinh tế tài chính của châu Á. Phát triển bền vững có chất lượng cuộc sống cao GDP bình quân đầu người khoảng 37. Là điểm đến hấp dẫn toàn cầu (Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh, 2020, tr.
Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, chúng ta ngày càng phải quan tâm thật nhiều hơn nữa về việc phát triển thông tin. Bên cạnh đó sự quan tâm đến hiện tượng thông tin gia tăng đột biến vào thế kỷ 20 và ngày nay chúng trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành chuyên môn trong đó có triết học, thông tin ngày nay không chỉ thỏa mãn nhu cầu hiểu biết, yêu cầu giải trí, nhu cầu tuyên truyền mà ngày càng trở thành nguồn lực to lớn tạo ra cơ hội và thách thức lớn cho mọi người. Mỗi doanh nghiệp, mỗi lĩnh vực và mỗi quốc gia trong vận động và phát triển, người nào biết nắm lấy, tận dụng được cơ hội, vượt qua được thách thức sẽ thành công, rút ngắn được thời gian 5 phát triển. Những ai bỏ lỡ cơ hội không vượt qua được thách thức hàng ngày càng tụt hậu.
Xã hội cần thông tin cho cá nhân làm việc, học tập, nghiên cứu, doanh nghiệp, kinh doanh. Nhà nước quản lý xã hội cần thông tin để xây dựng chủ trương, chính sách, xây dựng hệ thống pháp luật. Xây dựng các loại quy hoạch xây dựng các dự án, đề án phát triển. Lượng thông tin bùng nổ tăng rất nhanh trong giai đoạn hiện nay trong xã hội có rất nhiều dòng thông tin khác nhau như thông tin kinh tế, chính trị, văn hóa.
Những dòng thông tin này phục vụ cho việc quản lý các lĩnh vực đó. Qua đó thông tin cũng đã xác lập được vị trí quan trọng đối với hệ thống quản lý xã hội được thể hiện như là cơ sở điều kiện cần thiết để tiến hành quá trình quản lý xã hội. Nếu bước đầu thiếu thông tin hoặc thông tin không chính xác về hệ thống xã hội cần quản lý thì chủ thể quản lý không thể đề ra được mục đích cho hoạt động quản lý của mình. Với vai trò là đầu tàu thúc đẩy phát triển kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước hàng năm thành phố Hồ Chí Minh đóng góp khoảng 30% tổng thu ngân sách cả nước.
Sản lượng công nghiệp thành phố chiếm khoảng 30% giá trị sản lượng toàn quốc và thu hút lượng lớn vốn FDI cho cả nước.