Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế và an ninh lương thực

Chuyên khảo phân tích Phn m u, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Vò TiÕn Quúnh
• Người hướng dẫn: TS. Đào Duy Cầu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Vai Trò Của Nông Nghiệp Trong Phát Triển Kinh Tế Và An Ninh Lương Thực
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
• 1.1. Một số vấn đề cơ bản
• 1.1.1. Khái niệm về đầu tư
• 1.1.2. Phát triển kinh tế nông thôn gặp phải phân tán
• 1.2. Nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp
• 1.2.1. Vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng
• 1.2.2. Vốn đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế

Nông nghiệp không chỉ là ngành sản xuất thực phẩm mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh lương thực. Ngành này cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho con người, đồng thời tạo ra việc làm và thu nhập cho hàng triệu người dân. Theo báo cáo của FAO, nông nghiệp chiếm khoảng 10% GDP toàn cầu và là nguồn sống của hơn 1 tỷ người. Sự phát triển bền vững của nông nghiệp sẽ góp phần vào sự ổn định kinh tế và xã hội.

1.1. Nông nghiệp và phát triển kinh tế bền vững

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Việc đầu tư vào nông nghiệp không chỉ giúp tăng năng suất mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới, mỗi 1% tăng trưởng trong nông nghiệp có thể tạo ra 0.6% tăng trưởng trong GDP.

1.2. Tác động của nông nghiệp đến an ninh lương thực

An ninh lương thực là một trong những vấn đề quan trọng nhất hiện nay. Nông nghiệp không chỉ cung cấp thực phẩm mà còn đảm bảo nguồn cung cấp thực phẩm ổn định cho người dân. Theo báo cáo của FAO, khoảng 800 triệu người trên thế giới vẫn đang phải đối mặt với tình trạng thiếu ăn.

II. Những thách thức trong phát triển nông nghiệp hiện nay

Mặc dù nông nghiệp có vai trò quan trọng, nhưng ngành này cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự gia tăng dân số là những yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Theo báo cáo của IPCC, biến đổi khí hậu có thể làm giảm năng suất nông nghiệp từ 10-25% vào năm 2050.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến nông nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện thời tiết, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể dẫn đến mất mùa và giảm năng suất. Các nghiên cứu cho thấy, nông nghiệp cần phải thích ứng với những thay đổi này để đảm bảo an ninh lương thực.

2.2. Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp

Ô nhiễm môi trường từ các hoạt động công nghiệp và đô thị hóa cũng ảnh hưởng đến chất lượng đất và nước, làm giảm năng suất nông nghiệp. Việc sử dụng hóa chất trong nông nghiệp cũng gây ra ô nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

III. Phương pháp cải thiện năng suất nông nghiệp hiệu quả

Để phát triển nông nghiệp bền vững, cần áp dụng các phương pháp cải thiện năng suất hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ mới, cải tiến giống cây trồng và vật nuôi là những giải pháp quan trọng. Theo nghiên cứu của FAO, việc áp dụng công nghệ có thể tăng năng suất nông nghiệp lên đến 30%.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp

Công nghệ thông tin và tự động hóa đang được áp dụng rộng rãi trong nông nghiệp. Việc sử dụng máy móc hiện đại giúp giảm chi phí sản xuất và tăng năng suất. Các hệ thống tưới tiêu thông minh cũng giúp tiết kiệm nước và nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.2. Cải tiến giống cây trồng và vật nuôi

Việc nghiên cứu và phát triển giống cây trồng và vật nuôi mới có khả năng chống chịu tốt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt là rất cần thiết. Các giống cây trồng mới có thể tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó nâng cao thu nhập cho nông dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong nông nghiệp

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp mới trong nông nghiệp đã mang lại kết quả tích cực. Các mô hình nông nghiệp bền vững đã được triển khai tại nhiều địa phương, giúp nâng cao năng suất và thu nhập cho nông dân. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp, một số mô hình đã giúp tăng thu nhập lên đến 50%.

4.1. Mô hình nông nghiệp bền vững

Mô hình nông nghiệp bền vững không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường. Việc áp dụng các phương pháp canh tác hữu cơ đã giúp cải thiện chất lượng đất và bảo vệ nguồn nước.

4.2. Kết quả từ các dự án nghiên cứu

Nhiều dự án nghiên cứu đã được triển khai nhằm cải thiện năng suất nông nghiệp. Các kết quả cho thấy, việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất đã giúp tăng năng suất từ 20-30%.

V. Kết luận và tương lai của nông nghiệp

Nông nghiệp sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh lương thực. Để đạt được điều này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và nghiên cứu. Tương lai của nông nghiệp phụ thuộc vào khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và các thách thức toàn cầu.

5.1. Đầu tư vào công nghệ và nghiên cứu

Đầu tư vào công nghệ và nghiên cứu là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững.

5.2. Tương lai của nông nghiệp bền vững

Tương lai của nông nghiệp sẽ gắn liền với sự phát triển bền vững. Việc áp dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường sẽ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đảm bảo an ninh lương thực cho thế hệ tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình hơn 20 năm đổi mới, khu vực nông nghiệp và nông thôn Việt Nam luôn giữ vững vai trò trụ cột chiến lược của nền kinh tế quốc dân, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và tạo nền tảng ổn định chính trị - xã hội vững chắc. Tỷ trọng nông nghiệp trong GDP từng chiếm tới 38,1% vào năm 1986 và giữ mức 21,8% vào năm 2004, đồng thời tỷ lệ nghèo đói tại khu vực nông thôn giảm ngoạn mục từ 68% xuống còn khoảng 8%. Tuy nhiên, một nghịch lý lớn tồn tại trong giai đoạn này là khu vực nông thôn với hơn 80% dân số chỉ nhận được khoảng 10% tổng nguồn vốn đầu tư phát triển toàn xã hội, trong khi gần 20% dân số thành thị tiếp nhận tới gần 90% tổng lượng vốn đầu tư.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết điểm nghẽn thiếu hụt và phân bổ dàn trải nguồn lực tài chính, từ đó khắc phục tình trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn chậm chạp và hạ tầng kỹ thuật yếu kém. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về vốn đầu tư phát triển nông nghiệp, đánh giá thực trạng huy động và hiệu quả sử dụng các nguồn vốn (ngân sách nhà nước, hộ nông dân, tín dụng ngân hàng, FDI và ODA) trong giai đoạn 1986 - 2005, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đến năm 2010 và tầm nhìn 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giải quyết bài toán nâng cao giá trị gia tăng hàng nông sản xuất khẩu, phấn đấu đưa tỷ lệ nông sản qua chế biến sâu từ mức dưới 30% lên trên 50%, bảo đảm sản lượng lương thực ổn định ở mức 40 triệu tấn lúa và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý thuyết kinh tế chính trị về nhu cầu thiết yếu và tái sản xuất mở rộng, kết hợp cùng các mô hình tăng trưởng kinh tế tân cổ điển nhằm luận giải vai trò quyết định của việc tích lũy và chuyển hóa vốn trong nông nghiệp. Đặc biệt, mô hình hai khu vực của Arthur Lewis được khai thác sâu nhằm phân tích cơ chế luân chuyển vốn và lao động dôi dư từ nông thôn sang công nghiệp, dịch vụ để thực hiện quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại chỗ.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh ba khái niệm trung tâm:

• Vốn đầu tư phát triển nông nghiệp: Biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tư liệu lao động kỹ thuật và tư liệu lao động sinh học (như vườn cây lâu năm, đàn gia súc sinh sản) được đưa vào sản xuất nông nghiệp.
• Đặc thù chu chuyển vốn nông nghiệp: Quá trình tác động gián tiếp qua đất đai, phụ thuộc chu kỳ sinh học và điều kiện tự nhiên, dẫn đến tốc độ quay vòng vốn chậm, rủi ro cao và thời gian thu hồi vốn kéo dài.
• Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư nông thôn: Chỉ tiêu tổng hợp phản ánh tương quan giữa chi phí nguồn lực bỏ ra với các giá trị gia tăng về kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, giải quyết việc làm và bảo vệ môi trường sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng hệ thống niên giám thống kê qua chuỗi thời gian 20 năm (1986 - 2005). Nguồn dữ liệu thực chứng được củng cố từ kết quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản với quy mô khảo sát trên 8.930 xã trên cả nước.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo 7 vùng sinh thái nông nghiệp trọng điểm (Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Bắc Trung Bộ và Trung du miền núi phía Bắc) kết hợp phương pháp chọn mẫu điển hình đối với các nhóm nông sản xuất khẩu chủ lực như lúa gạo, cà phê, cao su, chè, hạt tiêu và điều. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm đảm bảo tính đại diện đa dạng về địa lý, bóc tách chính xác các nút thắt trong phân bổ nguồn lực công và tư. Tác giả kết hợp linh hoạt phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi dữ liệu lịch sử và phân tích cơ cấu kinh tế nhằm đánh giá chính xác tác động của các gói đầu tư hạ tầng và tiến bộ khoa học kỹ thuật đến tăng trưởng năng suất toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu làm sáng tỏ bức tranh toàn cảnh về thành tựu và hạn chế trong huy động, sử dụng vốn đầu tư nông nghiệp giai đoạn 1986 - 2005 thông qua các phát hiện cụ thể:

Thứ nhất, đầu tư vào giống và thâm canh tạo đột phá lớn về sản lượng các ngành hàng chủ lực. Năng suất lúa tăng 1,78 lần từ 27 tạ/ha năm 1986 lên 48,2 tạ/ha năm 2004, đưa sản lượng lúa từ 16 triệu tấn lên 35,9 triệu tấn và lượng gạo xuất khẩu đạt 4,06 triệu tấn (trị giá 950 triệu USD). Cà phê có bước nhảy vọt với sản lượng tăng hơn 47 lần từ 19.000 tấn lên 900.000 tấn năm 2004, kim ngạch xuất khẩu đạt 641 triệu USD. Xuất khẩu hạt tiêu tăng 30 lần về lượng (đạt 90.000 tấn năm 2005) và kim ngạch đạt 152,4 triệu USD. Cao su đạt kim ngạch xuất khẩu 597 triệu USD năm 2004, tăng gần 20 lần so với 29,8 triệu USD năm 1986.

Thứ hai, hạ tầng kỹ thuật nông thôn được nâng cấp vượt bậc từ nguồn vốn công. Cả nước đã xây dựng được 75 hệ thống thủy lợi lớn, trên 800 hồ đập với năng lực tưới trực tiếp trên 3,3 triệu ha đất canh tác. Đến năm 2000, 89,1% số xã có điện lưới, 94,6% số xã có đường ô tô đến trung tâm và tỷ lệ dân cư nông thôn sử dụng nước sạch đạt 46% (tăng lên 62% vào năm 2004).

Thứ ba, cơ cấu vốn đầu tư còn bất cập và năng lực chế biến sâu rất yếu kém. Nông nghiệp chỉ chiếm hơn 10% vốn đầu tư toàn xã hội. Nông sản xuất khẩu thô hoặc sơ chế vẫn chiếm từ 70% đến 80%, tỷ lệ chế biến sâu đạt dưới 30% (thấp hơn nhiều mức trên 50% của các nước ASEAN). Do thiếu công nghệ bảo quản, tổn thất sau thu hoạch rất lớn, năng suất lúa chỉ bằng 61% của Trung Quốc, năng suất cao su và cà chua chỉ đạt khoảng 60% - 70% mức bình quân thế giới.

Thảo luận kết quả

Khi thảo luận kết quả nghiên cứu, dữ liệu chuỗi thời gian nếu được mô hình hóa qua các bảng cân đối liên ngành và biểu đồ cơ cấu sẽ phản ánh rõ sự phân kỳ giữa khối lượng sản phẩm và giá trị thặng dư thực tế. Điển hình như mặt hàng lúa gạo, dù chiếm 15% - 18% thị phần xuất khẩu toàn cầu nhưng phẩm cấp hạt còn thấp, khiến giá trị kim ngạch năm 2001 chỉ đạt 624,7 triệu USD cho 3,73 triệu tấn. Giá cà phê xuất khẩu có thời điểm sụt giảm 25,8% và cao su giảm 15,8% do tình trạng thiếu thương hiệu và phụ thuộc thị trường trung gian.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, bài học từ các nền kinh tế phát triển cho thấy đầu tư cho nghiên cứu và phát triển nông nghiệp mang lại tỷ suất sinh lời vượt trội. Giai đoạn 1966 - 1985, Mỹ tăng vốn khoa học kỹ thuật nông nghiệp 5,4 lần (từ 560 triệu USD lên 2.248 triệu USD), giúp một lao động nông nghiệp sản xuất đủ lương thực cho 60 người/năm. Indonesia dành tới 21% ngân sách Bộ Nông nghiệp để duy trì 28.000 cán bộ khuyến nông. Tại Việt Nam, nguồn vốn FDI nông nghiệp giai đoạn 1998 - 2003 chỉ giải ngân được 1,75 tỷ USD trên tổng số 3,8 tỷ USD đăng ký do rủi ro thiên tai cao và chính sách ưu đãi chưa đủ sức hấp dẫn. Nguồn vốn ODA đạt 1,77 tỷ USD với 181 dự án nhưng tiến độ giải ngân còn chậm do thiếu vốn đối ứng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải phóng tiềm năng và nâng cao hiệu quả chu chuyển vốn đầu tư nông nghiệp, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tái cấu trúc phân bổ vốn ngân sách và ODA theo hướng trọng tâm: Nâng tỷ trọng vốn đầu tư phát triển nông nghiệp nông thôn từ mức khoảng 10% lên tối thiểu 20% - 25% tổng chi đầu tư công giai đoạn 2006 - 2010. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì phối hợp cùng Bộ Tài chính ưu tiên vốn dứt điểm cho các dự án thủy lợi tưới tiêu cây công nghiệp tại Tây Nguyên, miền Trung và hoàn thành mục tiêu 100% xã có đường giao thông kiên cố, 85% dân số nông thôn được cấp nước sạch vào năm 2010.
• Đổi mới cơ chế tín dụng thương mại và tín dụng chính sách: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng hệ thống quỹ tín dụng nhân dân cần triển khai gói vay theo chuỗi giá trị khép kín từ vật tư, sản xuất, thu mua đến chế biến và xuất khẩu. Cần mở rộng quy mô tín dụng trung và dài hạn, áp dụng linh hoạt trần lãi suất ưu đãi, giảm phụ phí tiếp cận vốn nhằm tài trợ trực tiếp cho mô hình kinh tế trang trại và hợp tác xã kiểu mới.
• Đẩy mạnh đầu tư công nghệ chế biến sâu và sinh học giống: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung nguồn lực tài chính nâng tỷ lệ nông sản chế biến đạt trên 50% vào năm 2010, kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế ISO và HACCP. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ phủ giống cây rừng chất lượng cao đạt trên 60% và cơ giới hóa khâu gieo cấy, thu hoạch đạt trên 40%.
• Mở rộng thị trường tiêu thụ và xúc tiến thương mại quốc tế: Bộ Công Thương phối hợp các hiệp hội ngành hàng thành lập quỹ xúc tiến thương mại nông sản quốc gia, mở rộng xuất khẩu trực tiếp sang hơn 60 quốc gia nhằm giảm thiểu rủi ro qua trung gian, phấn đấu đạt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản 7,0 tỷ USD vào năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cán bộ công tác tại các cơ quan quản lý nông nghiệp và tài chính trung ương, địa phương có thể sử dụng công trình làm căn cứ xây dựng đề án phân bổ vốn đầu tư công, chính sách thuế đất nông nghiệp và quy hoạch vùng chuyên canh nông sản xuất khẩu.
• Ban lãnh đạo các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại: Khối ngân hàng nông nghiệp, ngân hàng chính sách xã hội và các quỹ đầu tư tài chính nông thôn có thể khai thác mô hình cấp tín dụng theo chuỗi và cơ chế quản trị rủi ro thu hồi vốn cho vay nông vụ.
• Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông lâm sản và chủ trang trại: Các nhà quản trị doanh nghiệp tìm thấy định hướng khả thi trong việc mở rộng quy mô liên kết sản xuất nguyên liệu, đầu tư đổi mới dây chuyền công nghệ sơ chế và xây dựng thương hiệu nông sản.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cho chuyên ngành Kinh tế Nông nghiệp, Quản lý Kinh tế và Tài chính phát triển, cung cấp chuỗi dữ liệu thực chứng 20 năm đổi mới và phương pháp luận phân tích cơ cấu vốn.

Câu hỏi thường gặp

• Điểm nghẽn lớn nhất trong việc phân bổ vốn đầu tư cho nông nghiệp nông thôn Việt Nam giai đoạn nghiên cứu là gì? Điểm nghẽn nghiêm trọng nhất là sự mất cân đối nguồn lực khi hơn 80% dân số nông thôn chỉ tiếp nhận khoảng 10% tổng vốn đầu tư xã hội, khiến hạ tầng giao thông và dịch vụ kỹ thuật thiếu đồng bộ, dẫn đến vốn bị phân tán dàn trải và giảm hiệu quả kinh tế.

• Năng lực chế biến và giá trị gia tăng của nông sản xuất khẩu Việt Nam còn những hạn chế cốt lõi nào? Hạn chế cốt lõi nằm ở khâu chế biến sâu khi 70% - 80% nông sản xuất khẩu ở dạng thô hoặc sơ chế, tỷ lệ qua chế biến tinh chỉ đạt dưới 30%. Do thiếu vốn đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch, chất lượng nông sản chưa đồng đều và dễ tổn thương trước biến động giá thế giới.

• Nguồn vốn ngoài ngân sách nào đóng vai trò đòn bẩy chủ đạo cho sự phát triển của kinh tế hộ nông thôn? Nguồn vốn tích lũy tự có của các hộ nông dân đầu tư vào mô hình trang trại quy mô lớn và vốn tín dụng ngân hàng đóng vai trò đòn bẩy trực tiếp. Bên cạnh đó, 181 dự án ODA với tổng vốn 1,77 tỷ USD đã hỗ trợ đắc lực nâng cấp hạ tầng thủy lợi, nước sạch và xóa đói giảm nghèo.

• Vì sao chiến lược đầu tư cần gắn kết chặt chẽ giữa nông nghiệp với công nghiệp chế biến và dịch vụ tại chỗ? Nông nghiệp thuần túy có tỷ suất lợi nhuận hữu hạn và phụ thuộc tự nhiên. Việc tích hợp công nghiệp chế biến và ngành nghề dịch vụ giúp đa dạng hóa sinh kế, chuyển dịch cơ cấu lao động tại chỗ, nâng tỷ trọng thu nhập ngoài nông nghiệp và thúc đẩy đô thị hóa nông thôn bền vững.

• Bài học kinh nghiệm quốc tế nào có giá trị ứng dụng cao nhất cho bài toán đầu tư nông nghiệp Việt Nam? Bài học đầu tư trọng điểm cho khoa học công nghệ của Mỹ (tăng vốn 5,4 lần để nâng năng suất lao động) và mô hình khuyến nông cơ sở của Indonesia (dành 21% ngân sách cho 28.000 cán bộ). Việt Nam cần ưu tiên vốn ngân sách cho công nghệ sinh học và đào tạo nhân lực quản lý cấp xã, huyện.

Kết luận

• Luận văn khẳng định tầm quan trọng chiến lược của nông nghiệp và nông thôn như một trụ cột giữ vững an ninh lương thực và ổn định kinh tế vĩ mô đất nước.
• Đánh giá toàn diện thành tựu vượt bậc của 20 năm đổi mới khi đưa sản lượng lương thực lên 39,3 triệu tấn và giảm tỷ lệ hộ nghèo nông thôn từ 68% xuống còn 8%.
• Bóc tách thẳng thắn các nút thắt về cơ cấu phân bổ vốn bất hợp lý, hạ tầng thủy lợi chưa đồng bộ và tỷ lệ chế biến tinh dưới 30% làm suy giảm năng lực cạnh tranh quốc tế.
• Xác lập hệ thống 4 giải pháp toàn diện kết hợp giữa vốn ngân sách mồi, đa dạng hóa tín dụng chuỗi giá trị và thúc đẩy chuyển giao công nghệ sinh học.
• Đặt ra các mục tiêu chiến lược giai đoạn tiếp theo với đích đến đạt kim ngạch xuất khẩu nông lâm sản 7,0 tỷ USD và tỷ lệ che phủ rừng đạt 44% vào năm 2010.

Đóng góp khoa học then chốt của luận văn là đã hoàn thiện khung phương pháp luận đánh giá hiệu quả vốn đầu tư nông nghiệp trong nền kinh tế chuyển đổi, đồng thời cung cấp hệ thống cơ sở dữ liệu thực chứng 20 năm có giá trị cao. Các bước triển khai tiếp theo cần tập trung thể chế hóa cơ chế tín dụng ưu đãi theo chuỗi và đẩy mạnh phân bổ ngân sách hạ tầng cho giai đoạn 2010 - 2020. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và bảng số liệu thực chứng trong toàn văn tài liệu để ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§Ò ¸n m«n häc phÇn më ®Çu Tr−íc hÕt, n«ng nghiÖp lμ ngμnh cung cÊp c¸c s¶n phÈm thiÕt yÕu nh− l−¬ng thùc, thùc phÈm- nhu cÇu thiÕt yÕu cho con ng−êi. §èi víi mçi con ng−êi, ®Ó tån t¹i vμ ph¸t triÓn ®−îc th× ®iÒu ®Çu tiªn vμ kh«ng thÓ thiÕu ®−îc lμ ph¶i ¨n, sau ®ã míi cã thÓ nãi ®Õn c¸c ho¹t ®éng kh¸c. §iÒu nμy cho ta thÊy râ ®−îc vai trß to lín cña n«ng nghiÖp trong viÖc duy tr× sù sèng cña con ng−êi, duy tr× c¸c ho¹t ®éng trong x· héi, n©ng cao møc sèng cña ng−êi d©n, gãp phÇn ®¶m b¶o sù æn ®Þnh an ninh, chÝnh trÞ, x· héi cña ®Êt n−íc. ChÝnh v× vËy, vÊn ®Ò an ninh l−¬ng thùc ®Òu ®−îc c¸c quèc gia quan t©m mét c¸ch nghiªm tóc.Thùc tiÔn lÞch sö c¸c n−íc trªn thÕ giíi ®· chøng minh chØ cã thÓ ph¸t triÓn kinh tÕ mét c¸ch nhanh chãng, chõng nμo quèc gia ®ã ®· cã an ninh l−¬ng thùc.

NÕu kh«ng ®¶m b¶o an ninh l−¬ng thùc th× khã cã sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ vμ thiÕu sù ®¶m b¶o c¬ së ph¸p lý, kinh tÕ cho sù ph¸t triÓn, tõ ®ã sÏ lμm cho c¸c nhμ kinh doanh kh«ng yªn t©m bá vèn vμo ®Çu t− dμi h¹n ë ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua, §¶ng vμ nhμ n−íc ®· quan t©m nhiÒu ®Õn n«ng nghiÖp coi träng c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp lμ nhiÖm vô cùc kú quan träng c¶ tr−íc m¾t vμ l©u dμi, lμ c¬ së ®Ó æn ®Þnh t×nh h×nh kinh tÕ, chÝnh trÞ x· héi, cñng cè liªn minh giai cÊp vμ ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thμnh tùu nhÊt ®Þnh vÒ mäi mÆt. Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn còng cßn nh÷ng vÊn ®Ò tån t¹i cÇn ®−îc gi¶i quyÕt vμ kh¾c phôc nh− chuyÓn dÞch c¬ cÊu trong n«ng nghiÖp cßn chËm, thÞ tr−êng tiªu thô cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, c¬ së h¹ tÇng yÕu kÐm ChÝnh v× vËy, nguy c¬ tôt hËu cña nÒn kinh tÕ n−íc ta rÊt ®¸ng lo ng¹i. Song, ®Ó ngμnh n«ng nghiÖp ph¸t triÓn cÇn cã sù ®Çu t− tho¶ ®¸ng- vÊn ®Ò nμy rÊt bøc xóc ®èi víi nÒn kinh tÕ n−íc ta hiÖn nay. Nh− vËy, ®Çu t− vμ sö dông vèn ®Çu t− cã hiÖu qu¶ trong n«ng nghiÖp cã ý nghÜa rÊt to lín, nh»m æn ®Þnh vμ ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc.

Do ®ã em xin chän ®Ò tμi: Thùc tr¹ng vμ gi¶i ph¸p sö dông vèn ®Çu t− SV: Vò TiÕn Quúnh 1 Líp: Kinh tÕ N«ng nghiÖp - K44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] §Ò ¸n m«n häc cho n«ng nghiÖp n«ng th«n qua ®©y em xin ch©n thμnh c¶m ¬n thÇy TS. §μo Duy CÇu ®· h−íng dÉn em hoμn thμnh ®Ò tμi nμy. PhÇn I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung I. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n 1.

Kh¸i niÖm vÒ ®Çu t−. §Çu t− lμ sù bá ra sù hi sinh c¸c nguån lùc hiÖn t¹i (tiÒn, lao ®éng, tμi nguyªn thiªn nhiªn vμ c¸c tμi s¶n vËt chÊt kh¸c) ®Ó tiÕn hμnh ho¹t ®éng nμo ®ã ë hiÖn t¹i, nh»m ®¹t ®−îc kÕt qu¶ lín h¬n c¸c nguån lùc ®· bá ra cho nhμ ®Çu t− trong t−¬ng lai. §Çu t− ph¸t triÓn lμ lo¹i ®Çu t− trong ®ã ng−êi cã tiÒn bá tiÒn ra ®Ó tiÕn hμnh c¸c ho¹t ®éng nh»m t¹o ra tμi s¶n míi cho nÒn kinh tÕ, lμm t¨ng n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh dÞch vô vμ mäi ho¹t ®éng x· héi kh¸c, lμ ®iÒu kiÖn chñ yÕu ®Ó t¹o viÖc lμm, n©ng cao ®êi sèng cña mäi ng−êi d©n trong x· héi. §Çu t− cho n«ng nghiÖp lμ mét trong nh÷ng ho¹t ®éng thuéc lÜnh vùc ®Çu t− ph¸t triÓn, nã rÊt quan träng ®èi víi tÊt c¶ c¸c quèc gia.

Vai trß cña kinh tÕ n«ng th«n 2. Ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n gãp phÇn t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò quan träng kh«ng thÓ thiÕu b¶o ®¶m th¾ng lîi cho tiÕn tr×nh CNH - H§H - N«ng nghiÖp bao giê còng ®ãng vai trß quan träng v× nã tho¶ m·n nhu cÇu hμng ®Çu cña con ng−êi lμ nhu cÇu ¨n , t¹o ra sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ , kinh tÕ vμ quèc phßng. Ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n tr−íc hÕt lμ ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng nghiÖp mét c¸ch æn ®Þnh , t¹o cho toμn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n , nhÊt lμ cho c«ng nghiÖp mét c¬ së v÷ng ch¾c vÒ nhiÒu ph−¬ng diÖn , tr−íc hÕt lμ vÒ l−¬ng thùc thùc phÈm , C.Mac ®· tõng viÕt : nhu cÇu cña con ng−êi tr−íc hÕt lμ nhu cÇu ¨n , mÆc , ë , ®i l¹i. Nh− vËy cho dï ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc ®Õn thÕ nμo ®i ch¨ng nöa , cho dï tØ träng n«ng nghiÖp cã gi¶m sót trong c¬ cÊu nÒn kinh tÕ quèc d©n th× SV: Vò TiÕn Quúnh 2 Líp: Kinh tÕ N«ng nghiÖp - K44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] §Ò ¸n m«n häc n«ng nghiÖp vÉn ®ãng mét vai trß quan träng kh«ng thÓ thiÕu v× nã tho¶ m·n nhu cÇu hμng ®Çu cña con ng−êi.

- Kinh tÕ n«ng th«n gãp phÇn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò Vèn ®Ó CNH H§H. Víi viÖc ph¸t triÓn ®ång bé c¸c ngμnh nghÒ ë n«ng th«n , kinh tÕ n«ng thon sÏ t¹o ra mét khèi l−îng s¶n phÈm víi gi¸ trÞ ngμy cμng t¨ng vμ ®iÒu ®ã gãp phÇn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò Vèn ®Ó CNH H§H. Trong ®iªu kiÖn n−íc ta hiÖn nay khi nÒn c«ng nghiÖp ®ang cßn non trÎ viÖc ®Èy m¹nh xuÊt khÈu n«ng nghiÖp ®Ó thu tiÒn tÖ , chuyÓn vèn ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vμ nh÷ng ngμnh kh¸c lμ hoμn toμn hîp lý. §ã chÝnh lμ c¬ së gãp phÇn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò Vèn cho qu¸ tr×nh CNH H§H.

Ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n sÏ t¹o ®−îc qu¸ tr×nh CNH H§H t¹i chç G¾n c«ng nghiÖp víi n«ng nghiÖp t¹i chç , ®« thÞ ho¸ t¹i chç. VÊn ®Ò ®« thÞ ho¸ ®−îc gi¶i quyÕt theo ph−¬ng thøc ®« thÞ ho¸ t¹i chç , lμm cho ng−ßi lao ®éng cã viÖc lμm t¹i chç , gi¶m søc Ðp cña chªnh lÖch kinh tÕ vμ ®êi sèng kinh tÕ gi÷a thμnh thÞ víi n«ng th«n , gi÷a vïng kÐm ph¸t triÓn víi vïng ph¸t triÓn. Kinh tÕ n«ng th«n trong khi ph¸t triÓn m¹nh mÏ kh«ng chØ n«ng nghiÖp mμ c¶ c«ng nghiÖp , th−¬ng nghiÖp cïng c¸c ngμnh nghÒ kh¸c sÏ lμm cho toμn bé nh÷ng ngμnh ®ã chuyÓn m¹nh sang mét nÒn kinh tÕ hμng ho¸ ph¸t triÓn 2. Ph¸t triÓn CNH-H§H n«ng th«n t¹o c«ng ¨n viÖc lμm vμ xãa ®ãi gi¶m nghÌo §èi víi c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn nh− n−íc ta hiÖn nay t¹o c«ng ¨n viÖc lμm vμ xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo ë lÜnh vùc n«ng nghiÖp n«ng th«n lu«n lμ träng t©m cña chiÕn l−îc ph¸t triÓn .ë khu vùc n«ng th«n ,d©n sè t¨ng ®Èy nhanh sè ng−êi gia nhËp lùc l−îng lao ®éng trong khi ®Êt ®ai cã h¹n dÉn ®Õn diªn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp trªn ®Çu ng−êi ngμy cμng gi¶m.

Do ®ã SV: Vò TiÕn Quúnh 3 Líp: Kinh tÕ N«ng nghiÖp - K44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] §Ò ¸n m«n häc ®Ó ph¸t triÓn ®−îc bé mÆt chung cña n«ng nghiÖp n«ng th«n ,thay v× ®Çu t− ®ñ lín ®Ó ph¸t triÓn n«ng nghiÖp bÒn v÷ng ,cÇn ph¶i tËp trung c¸c nguån lùc cña ®Êt n−íc ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp thu hót lao ®éng d− thõa tõ n«ng nghiÖp nh− vËy kh«ng nh÷ng ®Èy nhanh ®−îc qu¸ tr×nh CNH-H§H mμ cßn t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn n«ng nghiÖp do gi¶m søc Ðp lªn ®Êt ®ai vμ t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng. VÒ mÆt ®Çu t− , d©n ®Þa ph−¬ng tham gia lμm viÖc t¹i c¸c Doanh NghiÖp n«ng th«n cã thu nhËp cao h¬n sÏ gióp hä ®Çu t− trë l¹i ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ n«ng th«n sÏ t¹o c¬ së vËt chÊt cho sù ph¸t triÓn v¨n ho¸ ë n«ng th«n. N«ng th«n vèn lμ vïng kinh tÕ l¹c hËu víi nhiÒu phong tôc tËp qu¸n.

S¶n xuÊt ph©n t¸n , nh×n chung lμ cßn nhiÒu hñ tôc , Ýt theo ph¸p luËt thèng nhÊt. n«ng th«n còng lμ n¬i truyÒn thèng céng ®ång ( c¶ mÆt tèt vμ mÆt xÊu ) cßn s©u ®Ëm. Ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n sÏ t¹o ®iÒu kiÖn võa gi÷ g×n , ph¸t huy truyÒn thèng v¨n ho¸ tèt ®Ñp , bμi trõ v¨n ho¸ l¹c hËu , võa tæ chøc tèt ®êi sèng v¨n ho¸ vμ tinh thÇn. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ n«ng th«n g¾n liÒn víi ph¸t triÓn x· héi , v¨n ho¸ , chÝnh trÞ vμ kiÕn tróc th−îng tÇng theo ®Þnh h−íng XHCN , sÏ dÉn ®Õn th¾ng lîi cña CNXH ë n«ng th«n , gãp phÇn quyÕt ®Þnh ®Õn th¾ng lîi cña CNXH trªn ®Êt n−íc ta.

- N«ng th«n cã ph¸t triÓn th× mèi liªn minh c«ng - n«ng míi ®−îc th¾t chÆt, b¶o ®¶m ®¸nh tan mäi thÕ lùc ©m m−u diÔn biÕn hoμ b×nh. Mét n«ng th«n cã kinh tÕ vμ v¨n ho¸ ph¸t triÓn , ®êi sèng Êm no , ®Çy ®ñ vËt chÊt , yªn æn vμ vui t−¬i vÒ tinh thÇn lμ mét nh©n tè quyÕt ®Þnh cñng cè v÷ng ch¾c trËn ®Þa lßng d©n , th¾t chÆt mèi liªn minh c«ng n«ng , b¶o ®¶m cho nh©n d©n ta cã thÓ ®¸nh b¹i mäi thÕ lùc thï ®Þch , còng nh− SV: Vò TiÕn Quúnh 4 Líp: Kinh tÕ N«ng nghiÖp - K44 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] §Ò ¸n m«n häc t¨ng c−êng tiÒm lùc vμ søc m¹nh quèc phßng an ninh ®ñ søc mäi ©m m−u x©m l−îc vò trang cña kÎ thï d−íi bÊt kú h×nh thøc nμo .§Æc ®iÓm cña vèn ®Çu t− n«ng nghiÖp n«ng th«n Do tÝnh ®Æc thï cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®Çu t− trong n«ng nghiÖp cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: - Trong c¬ cÊu vèn cè ®Þnh, ngoμi t− liÖu lao ®éng cã nguån gèc kü thuËt cßn bao gåm c¶ t− liÖu lao ®éng cã nguån gèc sinh häc nh− c©y l©u n¨m, sóc vËt lμm viÖc. - Sù t¸c ®éng cña vèn vμo s¶n xuÊt kh«ng ph¶i b»ng c¸ch trùc tiÕp mμ ph¶i th«ng qua ®Êt, c©y trång vËt nu«i. - Chu kú s¶n xuÊt dμi vμ tÝnh thêi vô trong n«ng nghiÖp lμm cho sù tuÇn hoμn vμ l−u chuyÓn vèn ®Çu t− chËm ch¹p, kÐo dμi thêi gian thu håi vèn, vèn ø ®äng.

- S¶n xuÊt n«ng nghiÖp phô thuéc nhiÒu vμo ®iÒu kiÖn tù nhiªn nªn qu¸ tr×nh sö dông vèn ®Çu t− trong n«ng nghiÖp gÆp nhiÒu rñi ro, lμm tæn thÊt hoÆc gi¶m hiÖu qu¶ sö dông vèn. - N¨ng suÊt ruéng ®Êt vμ lao ®éng cßn thÊp nªn kh¶ n¨ng thu hót vèn lμ thÊp. Trong khi ®ã, ph¶i ®Çu t− vμo nhiÒu lÜnh vùc nh− c¬ së h¹ tÇng, ph©n bãn, gièng. nªn ®ßi hái cÇn ph¶i cã l−îng vèn lín ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

Nguån vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp Vèn lμ nguån lùc h¹n chÕ ®èi víi c¸c ngμnh kinh tÕ nãi chung, n«ng nghiÖp nãi riªng.