Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước Dựa vào nội dung của luận án, nghiên cứu sinh lựa chọn tổng quan những công trình nghiên cứu trong nước theo các nhóm vấn đề sau: 1. Các công trình nghiên cứu về Mặt trận Lào xây dựng đất nước Mặt trận Lào xây dựng đất nước có vai trò rất quan trọng trong việc tập hợp khối đại đoàn kết các dân tộc trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh, quốc phòng.
Vì vậy, vấn đề này nhận được sự quan tâm lớn của các nhà khoa học ở nhiều góc độ khác nhau. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như sau: Thứ nhất, những cuốn sách bàn đến Mặt trận Lào xây dựng đất nước. Cuốn sách Truyền thống và vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong thời kỳ mới [141] đã trình bày về lịch sử, chức năng, nhiệm vụ, vị trí và vai trò hoạt động của Mặt trận Lào XDĐN. Vai trò đó được thể hiện từ khắp các tỉnh, thành phố đến các cơ sở địa phương vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cuốn sách cũng chỉ rõ hoạt động của cán bộ Mặt trận lại còn gặp nhiều khó khăn về chủ trương, phương tiện và kinh phí. Các cán bộ Mặt trận ở các cấp, nhất là cấp địa phương còn thiếu về số lượng và yếu về chất lượng. Mặt trận là một thành viên chiến lược của hệ thống chính trị, nhưng hiện nay sự hoạt động về thực tế vẫn đang còn nhiều hạn chế. Cuốn sách này đã cho thấy vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận và quá trình hoạt động của tổ chức này.
Đây là tài liệu tham khảo quan trọng của luận án về truyền thống lịch sử và vai trò của Mặt trận Lào XDĐN. Cuốn sách Giáo trình tập huấn cán bộ cấp bản Mặt trận Lào XDĐN về việc tập hợp các dân tộc phát triển kinh tế - xã hội, của Ban Tuyên huấn Trung 8 ương Đảng NDCM Lào [100]. Công trình khoa học này đã trình bày yêu cầu đối với Mặt trận trong việc tập hợp các dân tộc phát triển kinh tế là phải tập hợp được mọi lực lượng xã hội vào trong một tổ chức sản xuất nhất định. Trong đó, Mặt trận đã có nhiều kinh nghiệm thành tích rất lớn trong việc huy động và tập hợp các lực lượng xã hội vào sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc.
Mặt trận trực tiếp tham gia củng cố chính quyền nhân dân, cùng với Đảng và Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, vận động các tổ chức thực hiện nghiêm Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước trong việc giám sát, kiểm tra hoạt động của các cơ quan Đảng, Nhà nước, cán bộ công chức Nhà nước và đại biểu dân cử. Cuốn sách đã cung cấp cho nghiên cứu sinh cái nhìn bao quát về vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong việc huy động, tập hợp các dân tộc tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Cuốn sách Mặt trận Lào XDĐN trong sự nghiệp cách mạng dân chủ, bảo vệ và xây dựng đất nước của Khăm Tay Xỉ Phăn Đon [132] đã nhấn mạnh Mặt trận là một tổ chức quan trọng trong công tác vận động các dân tộc tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì Mặt trận là một tổ chức trong hệ thống chính trị nên có nhiệm vụ nâng cao tinh thần và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo vệ đất nước.
Đồng thời, Mặt trận phải không ngừng chăm lo nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân các bộ Lào, nhất là những người có uy tín đại diện cho các dân tộc. Mặt trận các cấp còn phải tìm hiểu, quan tâm đến cơm ăn, áo mặc, nhà ở, công ăn việc làm và việc học hành của các em theo các độ tuổi đi học để báo cáo cho cấp trên thường xuyên quan tâm giúp đỡ, làm cho đời sống của nhân dân các dân tộc ngày càng được hạnh phúc. Đây là một tài liệu rất quan trọng vì đã cung cấp cho nghiên cứu sinh những tri thức cơ bản, quan trọng về sự hình thành, phát triển và vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong sự nghiệp cách mạng của nước CHDCND Lào. Thứ hai, những bài viết bàn đến Mặt trận Lào xây dựng đất nước.
Bài viết “Mặt trận Lào XDĐN là một trong những tổ chức thực hiện chính sách dân tộc” trong cuốn sách “Lịch sử Đảng NDCM Lào”, của Ban Chỉ 9 đạo nghiên cứu lý luận và thực tiễn Trung ương Đảng [99] đã trình bày nhiệm vụ của Mặt trận là phải tập hợp về tín ngưỡng tôn giáo và các dân tộc đã theo đạo. Là một phương thức thực thi quyền dân làm chủ. Mặt trận Lào XDĐN thông qua các tổ chức chính trị để nhân dân được phát huy vai trò của mình trong các hoạt động như tham gia bầu cử Quốc hội, xây dựng chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Ngoài ra, Mặt trận Lào XDĐN có vai trò quan trọng trong sự phát triển của đời sống chính trị và văn hóa - xã hội của nhân dân các dân tộc.
Đây là một bài viết có liên quan trực tiếp đến nội dung luận án, có giá trị tham khảo trong việc phân tích những khía cạnh thể hiện vai trò của Mặt trận Lào XDĐN trong tham gia thực hiện CSDT. Bài phát biểu tại Hội nghị Ủy viên TW Mặt trận Lào xây dựng đất nước lần thứ IV, Khóa IX tại tỉnh Hủa Phăn, của Bun Nhăng Vo La Chít [105] đã nhấn mạnh: Mặt trận là một tổ chức mang tính rộng rãi, đa dạng bao gồm các dân tộc, tôn giáo với nhiều phong tục tập quán, nhiều tầng lớp xã hội, nhiều thành phần kinh tế khác nhau, không phân biệt giới tính, lứa tuổi, giai cấp để xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau. Hoạt động của Mặt trận các cấp cần tham gia góp phần giải quyết mọi vấn đề xảy ra ở các vùng dân tộc ở nông thôn. Công tác Mặt trận phải thực hiện theo nhiệm vụ chủ trương và chính sách của Đảng, Nhà nước, triển khai cho nhân dân các bộ tộc hiểu biết rõ hơn về các vấn đề đang tác động đến đời sống và lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Mặt trận Lào XDĐN các cấp luôn phải cố gắng tích cực phấn đấu củng cố đoàn kết toàn thể quần chúng nhân dân, vận động, thuyết phục, giáo dục cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là các dân tộc vùng sâu vùng xa thực hiện xóa đói giảm nghèo, tiến hành xây dựng nông thôn mới. Mặt trận cần tham gia vào phát triển tình đoàn kết hữu nghị, hợp tác giữa các dân tộc Lào anh em với nhân dân các nước trong khu vực và trên thế giới. Bài tham luận tại Đại hội đại biểu lần thứ VII của Mặt trận Lào XDĐN về “Trách nhiệm của Mặt trận Lào xây dựng đất nước" của đồng chí Xỉ Xa Vạt Kẹo Bun Phăn [169] đã nêu rõ về trách nhiệm của Mặt trận, trước tiên là vận động, tuyên truyền, giáo dục về truyền thống, tinh thần yêu nước cho toàn 10 thể dân tộc, tôn giáo và các tầng lớp xã hội trên cả nước; làm cho cho toàn thể dân tộc tự nhận thức được đó là một trong những yếu tố quyết định sự trưởng thành và phát triển của đất nước. Mặt trận cũng đã quy định phương hướng hoạt động của mình là nâng cao tinh thần yêu nước của các dân tộc, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, tăng cường và mở rộng công tác Mặt trận nhằm động viên mọi sức lực toàn dân tham gia sự nghiệp cách mạng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Ngoài ra, tác giả cũng đã nhấn mạnh: “Mặt trận Lào XDĐN là tổ chức liên hiệp chính trị của toàn dân tộc, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân trong hệ thống chính trị của Đảng NDCM Lào” [169, tr. Bài phát biểu đã đưa ra những định hướng quan trọng cho Mặt trận Lào XDĐN trong tham gia phát triển kinh tế - xã hội nói chung và thực hiện CSDT ở nước CHDCND Lào nói riêng. Bài phát biểu có giá trị tham khảo với luận án trong việc phân tích vai trò, nhiệm vụ của Mặt trận Lào XDĐN. Các công trình nghiên cứu về dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc Từ khi nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào được thành lập, Đảng Nhân dân cách mạng Lào luôn chú trọng việc ban hành và thực hiện các chủ trương, chính sách để xây dựng khối đoàn kết dân tộc, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Cũng từ đó đến nay đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề thực hiện chính sách dân tộc. Cuốn sách Kiến thức cơ sở trong công tác quản lý Nhà nước đối với công tác dân tộc và tôn giáo của tác giả Sỏ Sỏn Phít Pha Nụ Vông, Bộ Nội vụ (biên soạn) [152] đã trình bày về quá trình thực hiện chính sách đối với dân tộc là phải phát huy truyền thống đại đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau cũng như truyền thống cần cù, truyền thống đấu tranh anh dũng của các dân tộc trong toàn quốc. Thực hiện quyền bình đẳng tuân theo pháp luật giữa các dân tộc trên cơ sở chủ trương, đường lối của Đảng và để đảm bảo quyền, lợi ích của các quốc gia dân tộc. Tăng cường tinh thần yêu nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân các dân tộc và chống lại tư tưởng đa đảng.
11 Theo tác giả, trong công tác quản lý nhà nước về dân tộc, cần chú trọng khơi dậy niềm tự hào của các dân tộc về truyền thống đấu tranh dành độc lập và gìn giữ đất nước. Nhà nước cần đảm bảo bảo vệ quyền đối với các dân tộc cùng với việc chú trọng phát huy phong tục tập quán và văn hóa của các dân tộc cũng như của đất nước Lào thân yêu. Cũng cần chú trọng thu hẹp khoảng cách về kinh tế, giáo dục, văn hóa và xã hội giữa các dân tộc, nâng cao trình độ đời sống vật chất tinh thần của các dân tộc ngày càng tốt hơn. Tạo điều kiện cho các thế hệ trong các dân tộc được học hành và coi trọng việc xây dựng cũng như bồi dưỡng cán bộ là người dân tộc thiểu số làm cán bộ nguồn cũng như khuyến khích họ sinh sống đúng theo nguyên tắc an sinh xã hội.