Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân Và Vai Trò Của Nó Trong Giải Quyết Việc Làm Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong việc giải quyết việc làm tại Việt Nam, nêu rõ thách thức và cơ hội.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Phí Mạnh Hồng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân Với Vấn Đề Giải Quyết Việc Làm Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM
• 1.1. Khu vực kinh tế tư nhân: khái niệm và đặc điểm
• 1.1.1. Khái niệm khu vực kinh tế tư nhân
• 1.1.2. Đặc điểm của kinh tế tư nhân
• 1.2. Vai trò của kinh tế tư nhân trong tăng trưởng kinh tế và mở rộng việc làm
• 1.2.1. Vai trò của kinh tế tư nhân trong tăng trưởng và phát triển kinh tế
• 1.2.2. Kinh tế tư nhân và vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân và khả năng mở rộng việc làm của nó
• 1.3.1. Quan niệm và thái độ xã hội đối với kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân
• 1.3.2. Hệ thống pháp luật
• 1.3.3. Một số yếu tố ảnh hưởng khác
• 1.4. Kinh nghiệm về phát triển kinh tế tư nhân theo hướng tạo việc làm cho người lao động ở một số nước trên thế giới
• 1.4.1. Kinh nghiệm Trung Quốc
• 1.4.2. Kinh nghiệm Ấn Độ
• 1.4.3. Kinh nghiệm Đài Loan
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH VIỆC LÀM TRONG KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM TỪ NĂM 2000 ĐẾN NAY
• 2.1. Tổng quan về sự phát triển của kinh tế tư nhân Việt Nam trong thời kỳ đổi mới
• 2.1.1. Sự tiến triển về quan điểm và chính sách của Đảng và Nhà nước đối với kinh tế tư nhân
• 2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam trong những năm đổi mới
• 2.2. Tác động của sự phát triển kinh tế tư nhân Việt Nam đối với việc giải quyết việc làm cho người lao động
• 2.2.1. Tương quan giữa tăng trưởng của khu vực kinh tế tư nhân và tăng trưởng việc làm
• 2.2.2. Tăng trưởng việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân: phân tích theo ngành và lĩnh vực của nền kinh tế
• 2.2.3. Tăng trưởng việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân: phân tích theo tiêu chí vùng, miền
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Tăng trưởng việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân: những khía cạnh tích cực
• 2.3.2. Những vấn đề đặt ra và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CỦA KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Một số quan điểm về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong giải quyết việc làm cho người lao động
• 3.1.1. Quan điểm chung về kinh tế tư nhân trước thách thức hội nhập quốc tế
• 3.1.2. Quan điểm nhằm phát huy khả năng mở rộng việc làm thông qua sự phát triển kinh tế tư nhân
• 3.2. Những giải pháp nhằm phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong giải quyết việc làm cho người lao động
• 3.2.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật tạo điều kiện cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân
• 3.2.2. Hoàn thiện các chính sách ưu tiên phát triển kinh tế tư nhân
• 3.2.3. Đào tạo nguồn nhân lực cho khu vực kinh tế tư nhân
• 3.2.4. Thực hiện chính sách khuyến khích phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.5. Ưu tiên những ngành có lợi thế để phát triển và sử dụng nhiều lao động tạo ra việc làm
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vai Trò Của Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân Trong Giải Quyết Việc Làm

Khu vực kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết việc làm tại Việt Nam. Với sự phát triển nhanh chóng, khu vực này không chỉ tạo ra nhiều cơ hội việc làm mà còn góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo nghiên cứu, khu vực tư nhân đã tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động, giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao chất lượng cuộc sống.

1.1. Khái Niệm Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân

Khu vực kinh tế tư nhân được hiểu là các doanh nghiệp và hộ kinh doanh hoạt động dưới hình thức sở hữu tư nhân. Điều này bao gồm cả các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như các công ty lớn. Khu vực này có vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.2. Đặc Điểm Của Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân

Khu vực kinh tế tư nhân có những đặc điểm nổi bật như tính linh hoạt, khả năng thích ứng nhanh với thị trường và sự sáng tạo trong kinh doanh. Những đặc điểm này giúp khu vực tư nhân phát triển mạnh mẽ và đóng góp tích cực vào việc giải quyết việc làm.

II. Thách Thức Trong Việc Giải Quyết Việc Làm Từ Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân

Mặc dù khu vực kinh tế tư nhân có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc giải quyết việc làm. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, chính sách hỗ trợ chưa đầy đủ và sự cạnh tranh từ khu vực nhà nước là những rào cản lớn. Điều này cần được giải quyết để khu vực tư nhân phát huy tối đa khả năng tạo việc làm.

2.1. Thiếu Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận vốn và thị trường. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng và tạo việc làm của các doanh nghiệp tư nhân.

2.2. Sự Cạnh Tranh Từ Khu Vực Nhà Nước

Khu vực nhà nước thường có lợi thế về nguồn lực và chính sách ưu đãi, điều này tạo ra sự cạnh tranh không công bằng cho khu vực tư nhân. Sự chênh lệch này cần được điều chỉnh để tạo điều kiện cho khu vực tư nhân phát triển.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Việc Làm Từ Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân

Để phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong việc giải quyết việc làm, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Các chính sách khuyến khích đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực và cải thiện môi trường kinh doanh là những yếu tố quan trọng.

3.1. Khuyến Khích Đầu Tư Vào Khu Vực Tư Nhân

Cần có các chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp tư nhân. Điều này sẽ khuyến khích đầu tư và mở rộng quy mô hoạt động, từ đó tạo ra nhiều việc làm hơn.

3.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng

Đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng lao động. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, giúp người lao động có kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân Trong Giải Quyết Việc Làm

Khu vực kinh tế tư nhân đã chứng minh được hiệu quả trong việc tạo ra việc làm thông qua nhiều mô hình kinh doanh khác nhau. Các doanh nghiệp tư nhân không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Mô Hình Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm. Những doanh nghiệp này thường có khả năng thích ứng nhanh với thị trường và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.

4.2. Tác Động Tích Cực Đến Kinh Tế Địa Phương

Khu vực tư nhân không chỉ tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương thông qua việc đóng góp vào ngân sách và phát triển hạ tầng. Điều này giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân Trong Giải Quyết Việc Làm

Khu vực kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng trong việc giải quyết việc làm tại Việt Nam. Để phát huy tối đa tiềm năng này, cần có những chính sách hỗ trợ và cải thiện môi trường kinh doanh. Việc này không chỉ giúp tạo ra việc làm mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Tương Lai Của Khu Vực Kinh Tế Tư Nhân

Khu vực kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, đóng góp tích cực vào việc giải quyết việc làm và phát triển kinh tế. Các chính sách hỗ trợ cần được cải thiện để khu vực này phát huy tối đa khả năng.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Khu Vực Tư Nhân

Cần có các giải pháp đồng bộ để phát triển khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm cải cách chính sách, hỗ trợ tài chính và đào tạo nguồn nhân lực. Những giải pháp này sẽ giúp khu vực tư nhân phát triển bền vững và tạo ra nhiều việc làm hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề giải quyết việc làm luôn là một trong những thách thức kinh tế và xã hội hàng đầu tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, áp lực thị trường lao động là vô cùng lớn khi mỗi năm có khoảng 1,4 triệu người bước vào độ tuổi lao động, cùng với gần 1 triệu lao động dôi dư từ quá trình sắp xếp, đổi mới khu vực doanh nghiệp nhà nước. Trong bối cảnh khả năng tạo việc làm từ khu vực nhà nước có xu hướng thu hẹp và bão hòa, khu vực kinh tế tư nhân đã nổi lên như một động lực then chốt nhằm giải phóng sức sản xuất và giải quyết bài toán an sinh xã hội.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện vai trò của khu vực kinh tế tư nhân đối với vấn đề tạo lập và mở rộng việc làm tại Việt Nam trong giai đoạn đổi mới từ năm 2000 đến năm 2008. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế tư nhân, phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động, đánh giá các nhân tố thể chế tác động và rút ra bài học kinh nghiệm quốc tế. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm phát huy tối đa tiềm năng tạo việc làm của khu vực này.

Ý nghĩa của nghiên cứu được minh chứng qua các chỉ số thực tiễn: khu vực kinh tế ngoài nhà nước duy trì mức đóng góp ổn định khoảng 46% GDP toàn quốc, huy động 35,3% tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội tương đương 184,3 nghìn tỷ đồng vào năm 2007, đồng thời tạo việc làm cho hơn 16,7 triệu lao động trong khu vực phi nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân và phát triển thị trường lao động bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế chính trị về sở hữu tư nhân và phân công lao động xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết việc làm hiện đại và lý thuyết phân đoạn thị trường lao động nhằm giải thích động thái dịch chuyển của lực lượng sản xuất giữa các thành phần kinh tế.

Khung phân tích tập trung vào các khái niệm then chốt:

• Khu vực kinh tế tư nhân: Khu vực kinh tế gắn liền với chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.
• Kinh tế cá thể, tiểu chủ: Các đơn vị kinh tế quy mô nhỏ hoạt động chủ yếu dựa trên sức lao động tự thân của gia đình và cá nhân.
• Doanh nghiệp tư nhân: Các tổ chức kinh tế độc lập vận hành dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân theo quy định pháp luật.
• Việc làm phi nông nghiệp: Các vị trí công việc được tạo lập ngoài lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, mang lại thu nhập và thúc đẩy đô thị hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp logic với lịch sử, phân tích định lượng kết hợp tổng hợp định tính.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nguồn chính thống gồm Tổng cục Thống kê và Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong suốt giai đoạn 2000 - 2008. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 131.322 doanh nghiệp đang hoạt động và hơn 3,75 triệu cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể phi nông nghiệp trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với số liệu thống kê quốc gia kết hợp chọn mẫu có chủ đích khi tiến hành phỏng vấn sâu chuyên gia kinh tế giúp đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện cao. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh chuỗi thời gian là nhằm lượng hóa chính xác mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng vốn, số lượng cơ sở kinh doanh và tốc độ tăng trưởng việc làm, phản ánh trung thực bản chất vận động của nền kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng cơ sở sản xuất và doanh nghiệp tư nhân có sự tăng trưởng bùng nổ sau khi khung khổ pháp lý được hoàn thiện. Số cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể phi nông nghiệp đã tăng từ 1.879.402 cơ sở năm 1995 lên 3.751.158 cơ sở năm 2007, riêng năm 2007 tăng 22,87% so với năm 2005. Về quy mô doanh nghiệp, số doanh nghiệp tư nhân thực tế hoạt động đạt 131.322 đơn vị vào cuối năm 2006, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 19,7%/năm trong giai đoạn 2004 - 2006.

Thứ hai, khu vực tư nhân đóng vai trò trụ cột trong tạo việc làm mới cho xã hội. Đến năm 2007, khu vực này đã thu hút hơn 16,7 triệu lao động phi nông nghiệp. Tốc độ tăng trưởng lao động bình quân giai đoạn 2002 - 2007 trong các doanh nghiệp tư nhân đạt mức 21,2%/năm, cao vượt trội so với mức 7,7%/năm của khối hộ cá thể và tốc độ gần như đi ngang của khu vực doanh nghiệp nhà nước.

Thứ ba, sự phân bổ lao động theo ngành và vùng miền có tính chất thích ứng cao. Trong cơ cấu doanh nghiệp tư nhân, lĩnh vực thương mại và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 59,34% số doanh nghiệp, đóng góp 85,0% tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng toàn xã hội năm 2007. Đáng chú ý, có tới 80% cơ sở công nghiệp và xây dựng cá thể phân bố tại địa bàn nông thôn, tạo sinh kế trực tiếp cho hàng triệu nông dân chuyển đổi nghề nghiệp.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển mạnh mẽ của việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân bắt nguồn từ tác động đột phá của Luật Doanh nghiệp năm 1999 và năm 2005, giúp dỡ bỏ hàng trăm giấy phép con và giải phóng quyền tự do kinh doanh. Với đặc thù 95,8% số doanh nghiệp có quy mô dưới 300 lao động và 87,5% có vốn dưới 10 tỷ đồng, các doanh nghiệp nhỏ và vừa có suất đầu tư tạo việc làm thấp, tính linh hoạt cao và thích ứng nhanh với biến động thị trường.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với bài học kinh nghiệm của Trung Quốc khi nước này giải quyết việc làm cho 228 triệu người thông qua phát triển xí nghiệp hương trấn và kinh tế cá thể, cũng như mô hình của Đài Loan khi khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng góp 70% GDP và tạo hơn 80% công ăn việc làm mới.

Các phát hiện nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2000 - 2007, minh họa rõ nét sự gia tăng tỷ trọng vốn tư nhân từ 22,9% năm 2000 lên 38,1% năm 2006. Bên cạnh đó, biểu đồ đường so sánh tốc độ tăng trưởng lao động giữa khu vực tư nhân và khu vực nhà nước sẽ làm nổi bật tính ưu việt của kinh tế tư nhân trong việc hấp thụ lực lượng lao động mới.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng chính quyền các địa phương cần rà soát, cắt giảm 30% thời gian xử lý thủ tục cấp phép kinh doanh và tiếp cận đất đai, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng, phấn đấu duy trì tốc độ thành lập doanh nghiệp tư nhân mới tăng từ 15% đến 20%/năm trong giai đoạn 2010 - 2015.

Thứ hai, mở rộng các kênh hỗ trợ tài chính và tín dụng doanh nghiệp. Ngân hàng Nhà nước cần chỉ đạo các tổ chức tín dụng thành lập và vận hành hiệu quả Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hạ lãi suất cho vay sản xuất, nâng tỷ trọng dư nợ tín dụng dành cho khu vực tư nhân lên 45% đến 50% tổng dư nợ toàn nền kinh tế trước năm 2013.

Thứ ba, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng công tác đào tạo nghề. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng các hiệp hội doanh nghiệp triển khai chương trình liên kết đào tạo theo nhu cầu thực tế, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo trong các doanh nghiệp tư nhân lên mức 45% vào năm 2015, đồng thời tổ chức đào tạo nghề cho 500.000 lao động nông thôn mỗi năm.

Thứ tư, tái cơ cấu ngành nghề ưu tiên và quy hoạch vùng kinh tế tập trung. Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần xây dựng cơ chế ưu đãi thuế cho các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, chế biến nông sản và dịch vụ du lịch, đồng thời hoàn thiện hạ tầng các cụm công nghiệp làng nghề nhằm tạo thêm từ 1,2 đến 1,4 triệu việc làm mới hàng năm đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan hoạch định chính sách vĩ mô: Cán bộ thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có thể sử dụng các luận cứ thực chứng để thiết kế cơ chế phát triển kinh tế tư nhân và chiến lược an sinh việc làm.
• Giảng viên và học viên sau đại học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế chính trị, Kinh tế phát triển và Quản lý kinh tế có thể khai thác hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian để làm tài liệu tham khảo và phát triển các đề tài chuyên sâu.
• Hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng các hội doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể sử dụng bức tranh toàn cảnh để đề xuất kiến nghị tháo gỡ rào cản về vốn, mặt bằng và lao động lên các cấp có thẩm quyền.
• Tổ chức phát triển và định chế tài chính quốc tế: Các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Lao động Quốc tế có thể tham chiếu tài liệu nhằm đánh giá chính xác tác động của chuyển đổi cơ cấu kinh tế đối với sự phân bổ nguồn lực lao động tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp như thế nào vào giải quyết việc làm tại Việt Nam? Khu vực này giữ vai trò then chốt khi thu hút hơn 16,7 triệu lao động phi nông nghiệp vào năm 2007. Tốc độ tăng trưởng lao động trong các doanh nghiệp tư nhân đạt bình quân 21,2%/năm, trở thành nơi tiếp nhận chủ yếu lực lượng lao động gia tăng hàng năm và lao động chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ.

Tại sao doanh nghiệp nhỏ và vừa trong khối tư nhân lại dễ tạo việc làm hơn doanh nghiệp nhà nước? Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 95,8% tổng số doanh nghiệp tư nhân, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thâm dụng lao động như thương mại, dịch vụ, công nghiệp nhẹ. Với chi phí đầu tư ban đầu trên mỗi chỗ làm việc thấp và tính năng động cao, khối này tạo việc làm nhanh hơn nhiều so với khu vực nhà nước vốn tập trung vào các ngành thâm dụng vốn.

Luật Doanh nghiệp có tác động cụ thể ra sao đến sự bùng nổ của khu vực tư nhân? Việc ban hành và thực thi Luật Doanh nghiệp đã dỡ bỏ hàng loạt giấy phép con vô lý, chuyển cơ chế quản lý sang tiền kiểm sang hậu kiểm. Kết quả là số lượng doanh nghiệp đăng ký mới giai đoạn 2000 - 2003 đã tăng gấp đôi so với cả thập kỷ trước đó, tạo tiền đề nâng tổng số doanh nghiệp hoạt động lên hơn 131.000 đơn vị năm 2006.

Những rào cản lớn nhất đối với việc mở rộng việc làm của khu vực tư nhân là gì? Những rào cản chính gồm có: khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn ngân hàng khi 87,5% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng, hạn chế về mặt bằng sản xuất kinh doanh, thủ tục hành chính còn rườm rà và chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu công nghệ hiện đại.

Kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn vận dụng để giải quyết việc làm tại nông thôn? Luận văn đúc kết kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc phát triển mô hình thành phố nông dân và xí nghiệp hương trấn, cùng mô hình xã hội hóa cơ hội của Đài Loan. Việc khuyến khích người dân tích lũy tư bản mở xưởng và dịch vụ tại chỗ giúp giải quyết lao động dư thừa mà không gây áp lực quá tải lên các đô thị lớn.

Kết luận

• Khu vực kinh tế tư nhân đã khẳng định vị thế là động lực tăng trưởng cốt lõi, đóng góp khoảng 46% GDP và giải quyết việc làm cho hơn 16,7 triệu lao động phi nông nghiệp.
• Cải cách thể chế kinh tế thông qua Luật Doanh nghiệp là đòn bẩy then chốt giúp giải phóng sức sản xuất và khơi thông nguồn lực đầu tư trong nhân dân.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa là hạt nhân tạo việc làm hiệu quả nhất nhờ tính linh hoạt cao và suất đầu tư chỗ làm việc hợp lý.
• Những điểm nghẽn về tiếp cận vốn tín dụng, mặt bằng và chất lượng nguồn nhân lực cần được giải quyết dứt điểm bằng các chính sách hỗ trợ đồng bộ.
• Chuyển dịch cơ cấu việc làm từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp tại khu vực nông thôn là hướng đi chiến lược nhằm đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

Đóng góp lớn nhất của công trình là luận giải sâu sắc mối tương quan giữa phát triển kinh tế tư nhân và mở rộng việc làm dưới góc độ kinh tế chính trị học. Trong lộ trình tiếp theo từ năm 2010 đến năm 2020, các nhà hoạch định chính sách cần nhanh chóng thể chế hóa các giải pháp về vốn, đất đai và đào tạo nghề. Đây là thời điểm quan trọng để tiếp tục thúc đẩy cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm an sinh xã hội toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu gồm 3 chương: Chƣơng 1: Những vấn đề chung về khu vực kinh tế tư nhân và vấn đề giải quyết việc làm Chƣơng 2: Tình hình việc làm trong khu vực kinh tế tư nhân từ năm 2000 đến nay Chƣơng 3: Quan điểm và giải pháp thúc đẩy việc làm của khu vực kinh tế tư nhân trong thời gian tới -5- CHƢƠNG 1 KHU VỰC KINH TẾ TƢ NHÂN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG VẤN ĐỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM 1. Khu vực kinh tế tƣ nhân: khái niệm và đặc điểm 1. Khái niệm khu vực kinh tế tư nhân Hiện nay trong giới nghiên cứu đang có nhiều cách lý giải khác nhau về khu vực kinh tế tư nhân. Có người cho rằng, “kinh tế tư nhân” đồng nghĩa với “kinh tế tư bản tư nhân”.

Có người lại đồng nhất kinh tế tư nhân với kinh tế ngoài quốc doanh, theo đó một doanh nghiệp hay công ty… sẽ được coi là ngoài quốc doanh nếu như tư nhân làm chủ trên 50% vốn đầu tư. Hiện nay, niên giám của Tổng cục Thống kê nước ta vẫn thường dùng khái niệm “ngoài quốc doanh”, ví dụ trong Niên giám thống kê năm 2002, Tổng cục Thống kê đã xếp các loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh gồm: tập thể, tư nhân, cá thể, hỗn hợp. Riêng khu vực có vốn đầu tư nước ngoài lại được tách riêng. Quan điểm khác lại cho kinh tế có 100% vốn nước ngoài cũng nằm trong kinh tế tư nhân (nếu thuộc sở hữu tư nhân).

Còn theo quan điểm hiện nay được Đảng ta nêu ở Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX, tháng 3-2002 thì: “kinh tế tư nhân gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân” [12, tr. Theo cách phân chia thành phần kinh tế trong Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng cộng sản Việt Nam thì nền kinh tế quốc dân ở nước ta hiện nay gồm 5 thành phần kinh tế: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân (bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Như vậy, theo quan niệm của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X thì kinh tế -6- tư nhân được hiểu theo góc độ hẹp bao gồm: kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân. Nếu xét về nguồn gốc thì 2 loại hình kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân có chung một nguồn gốc, đó là sở hữu tư nhân.

Tuy nhiên phải thấy rằng tính chất và trình độ của kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân là khác nhau, nhưng chúng có mối liên hệ với nhau. + Kinh tế cá thể, tiểu chủ: bao gồm những đơn vị kinh tế hoạt động trên cơ sở sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, có quy mô nhỏ hơn các loại hình doanh nghiệp tư nhân, hoạt động chủ yếu dựa vào sức lao động của chính họ. Kinh tế cá thể, tiểu chủ tồn tại độc lập dưới hình thức: xưởng thợ gia đình, công ty tư nhân nhỏ, hộ kinh doanh thương mại, dịch vụ, hộ làm kinh tế trang trại, hoặc tham gia liên doanh, liên kết với các loại hình kinh tế khác. + Kinh tế tư bản tư nhân: đây là loại hình kinh tế dựa trên hình thức sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất của một hay nhiều chủ, có sử dụng lao động làm thuê, hoạt động một cách độc lập, trong đó chủ thể tư bản đồng thời là chủ doanh nghiệp.

Ở Việt Nam hiện nay, kinh tế tư bản tư nhân thường được nhận thức theo cách xác định của Luật doanh nghiệp (ban hành cuối năm 1999) gồm có: công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần và công ty hợp danh được thành lập theo Luật doanh nghiệp. Như vậy, do chưa có sự thống nhất chung nên ta vẫn có thể hiểu khái niệm kinh tế tư nhân qua hai cấp độ khác nhau: Theo cấp độ khái quát nhất: Kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế nằm ngoài quốc doanh (ngoài khu vực kinh tế nhà nước), bao gồm cả các doanh nghiệp trong và ngoài nước, trong đó tư nhân nắm trên 50% vốn đầu tư. Theo cấp độ hẹp hơn: Kinh tế tư nhân gồm có kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân. Từ hai cách hiểu trên, chúng ta đi đến một nhận thức mang tính khái -7- quát chung về kinh tế tư nhân như sau: Kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế gắn liền với loại hình sở hữu tư nhân.

Trong đó các chủ thể của nó tự chủ tiến hành sản xuất kinh doanh vì lợi ích trực tiếp của cá nhân, hay tập thể cá nhân hoạt động dưới những hình thức kinh tế khác nhau, dù có thuê hay không thuê lao động. Tuy nhiên, trong quá trình phân tích, lấy số liệu, luận văn sẽ đề cập đến khu vực kinh tế tư nhân với nghĩa là khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh bao gồm: tập thể, tư nhân, cá thể, hỗn hợp và tách riêng khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Đặc điểm của kinh tế tư nhân Trong sự phân loại các loại hình kinh tế của V. Lênin không có tên kinh tế cá thể, tiểu chủ.

Đây chỉ là cách gọi riêng của Việt Nam. “Kinh tế cá thể, tiểu chủ” và “kinh tế tư nhân” (được hiểu đồng nghĩa với kinh tế tư bản tư nhân) đã trở thành đối tượng của công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từ năm 1958 đến năm 1985. Việc đặt trung tâm của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội là sự chiến thắng của chủ nghĩa xã hội trước con đường tư bản chủ nghĩa, đã trực tiếp chuyển loại hình kinh tế trên, từ vấn đề kinh tế, trở thành vấn đề chính trị. Quan điểm này trên thực tế đã trở nên lỗi thời, không còn phù hợp.

Thực ra cách tiếp cận lâu nay của chúng ta chia kinh tế tư nhân ra nhiều loại hình kinh tế (thường được gọi là thành phần kinh tế) là hướng theo mục đích làm rõ kết cấu quan hệ sản xuất, theo góc độ quan hệ sở hữu giữa các tầng lớp, các giai cấp, để từ đó có những đối sách cụ thể về mặt chính trị đối với từng thành phần kinh tế. Cách chia này lại mang tính chất định tính, rất khó nêu ra một tiêu chí cụ thể và chính xác cho mỗi loại hình kinh tế. Hiện nay trên thế giới người ta thường sử dụng một số tiêu chí để phản ánh quy mô và phân biệt ranh giới giữa các loại doanh nghiệp: cực nhỏ, nhỏ, vừa và lớn. -8- Nhìn chung các nước đều sử dụng các tiêu chí rất khác nhau để chỉ quy mô các loại doanh nghiệp.

Mặt khác, các tiêu chí này thường được thay đổi theo thời gian, theo hoàn cảnh lịch sử nhằm phù hợp với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế - xã hội. Với lý do trên, chúng tôi cho rằng, không thể có một tiêu chí chính thức nhằm phân định ranh giới giữa kinh tế cá thể, tiểu chủ với kinh tế tư bản tư nhân. Bởi nếu định ra một tiêu chí như vậy sẽ là chủ quan, không khoa học, thiếu tính thuyết phục và dẫn đến những cuộc tranh luận vô tận về nó. Thực tế cho thấy, cũng như kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân tuy có nhiều trình độ phát triển khác nhau nhưng cũng không nên chia cắt nó theo những góc độ khác nhau để có sự phân biệt đối xử giữa chúng.

Bản chất chung của khu vực kinh tế tư nhân chính là sở hữu tư nhân. Dù là kinh tế cá thể, tiểu chủ hay kinh tế tư bản tư nhân thì giữa chúng cũng có điểm chung là, đều dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và về các nguồn lực sản xuất. Như vậy, không cần thiết phải sử dụng khái niệm “thành phần kinh tế”, mà thay vào đó chỉ nên dùng khái niệm “khu vực kinh tế”. Theo đó, trong nền kinh tế nước ta hiện nay có hai khu vực kinh tế cơ bản là “khu vực kinh tế nhà nước” và “khu vực kinh tế tư nhân”… Cũng có thể hiểu và gọi các khái niệm trên bằng các khái niệm có chung một nội dung, nhưng gọn hơn là: “kinh tế nhà nước” và “kinh tế tư nhân”… Nếu sử dụng cách tiếp cận “khu vực kinh tế” và sử dụng một số khái niệm nêu trên, chúng ta sẽ gặp được nhiều thuận lợi sau đây: - Khắc phục được tính trừu tượng, tính phi định lượng của cách tiếp cận thành phần kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thống kê chính xác hơn và quản lý thông thoáng hơn.

- Tránh được sự phân biệt đối xử, sự thành kiến mặc cảm, cổ vũ sự bình đẳng giữa các khu vực kinh tế, tạo tâm lý yên tâm phấn khởi, tạo niềm tin cho -9- các nhà đầu tư tư nhân trong và ngoài nước. - Phù hợp với cách phân định khu vực kinh tế của các nước, tạo thuận lợi cho việc hội nhập và tăng sức cạnh tranh cho nền kinh tế của nước ta. - Tránh được việc tranh luận không có hồi kết về sự phân định ranh giới giữa hai loại hình kinh tế: cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân. - Khi không cần phải sử dụng khái niệm “thành phần kinh tế tư bản tư nhân”, thì việc tranh luận về vấn đề “đảng viên làm kinh tế tư bản tư nhân” cũng không cần thiết phải đặt ra nữa.

Bởi nó cũng rất khó giải quyết như việc ta đang tìm tiêu chí cụ thể cho việc phân định ranh giới giữa hai loại hình kinh tế trong khu vực kinh tế tư nhân vậy. Song cũng cần có những quy định cần thiết cho những đảng viên làm chủ doanh nghiệp ở quy mô lớn và tương đối lớn. Vai trò của kinh tế tƣ nhân trong tăng trƣởng kinh tế và mở rộng việc làm 1. Vai trò của kinh tế tư nhân trong tăng trưởng và phát triển kinh tế Thực tiễn hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới của nước ta cho thấy sự tái lập và phát triển khu vực kinh tế tư nhân đã tạo ra sự biến đổi sâu sắc cơ cấu nền kinh tế quốc dân, từ một nền kinh tế đơn sở hữu thành một nền kinh tế đa sở hữu, nhiều thành phần.