Luận văn thạc sĩ: Vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích vai trò của đào tạo nghề trong phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam hiện nay, góp phần nâng cao chất lượng lao động.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải Triều
• Người hướng dẫn: PGS.TS Dương Văn Thịnh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• 0.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÕ CỦA ĐÀO TẠO NGHỀ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC THEO YÊU CẦU CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 1.1. Nguồn nhân lực và yêu cầu của nguồn nhân lực trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay
• 1.1.1. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2
• 2.1. Thực trạng và giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay
• 2.1.1. Thực trạng nguồn nhân lực và thành tựu, hạn chế trong thực hiện vai trò đào tạo nghề ở nước ta hiện nay
• 2.1.1.1. Thực trạng nguồn nhân lực
• 2.1.1.2. Những thành tựu đạt được trong thực hiện vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển nguồn nhân lực
• 2.1.1.3. Hạn chế trong việc thực hiện vai trò của đào tạo nghề đối với phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam
• 2.1.2. Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế trong thực hiện vai trò của đào tạo nghề
• 2.1.2.1. Nguyên nhân của những thành tựu trong thực hiện vai trò của đào tạo nghề
• 2.1.2.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong thực hiện vai trò của đào tạo nghề
• 2.1.3. Giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn vai trò của đào tạo nghề trong quá trình phát triển nguồn nhân lực
• 2.2. Tiểu kết chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của đào tạo nghề trong phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Đào tạo nghề không chỉ giúp người lao động có được kỹ năng chuyên môn mà còn trang bị cho họ những kỹ năng mềm cần thiết để thích ứng với thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.

1.1. Định nghĩa và mục tiêu của đào tạo nghề

Đào tạo nghề là quá trình trang bị kiến thức và kỹ năng cho người lao động để họ có thể thực hiện các công việc cụ thể. Mục tiêu của đào tạo nghề là nâng cao năng lực lao động, đáp ứng nhu cầu của thị trường và góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Tình hình đào tạo nghề tại Việt Nam hiện nay

Hiện nay, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đào tạo nghề. Chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề cao. Cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

II. Những thách thức trong việc phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Chất lượng nguồn nhân lực chưa cao, nhiều lao động chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định.

2.1. Thiếu hụt lao động có tay nghề cao

Theo thống kê, tỷ lệ lao động có tay nghề cao tại Việt Nam còn thấp so với nhiều nước trong khu vực. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc tuyển dụng và duy trì hoạt động sản xuất.

2.2. Chất lượng đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu thực tế

Chương trình đào tạo nghề hiện tại chưa được cập nhật thường xuyên, dẫn đến việc sinh viên ra trường không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để cải thiện tình hình này.

III. Phương pháp cải thiện chất lượng đào tạo nghề tại Việt Nam

Để nâng cao chất lượng đào tạo nghề, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường thực hành và hợp tác với doanh nghiệp là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đổi mới chương trình đào tạo

Cần thiết phải cập nhật và đổi mới chương trình đào tạo nghề để phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động. Việc này bao gồm việc tích hợp các kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn vào chương trình học.

3.2. Tăng cường thực hành và trải nghiệm thực tế

Thực hành là một phần quan trọng trong đào tạo nghề. Cần tạo điều kiện cho học viên có cơ hội thực tập tại các doanh nghiệp để họ có thể áp dụng kiến thức đã học vào thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn của đào tạo nghề trong phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo nghề không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Các chương trình đào tạo nghề hiệu quả đã giúp nhiều người lao động tìm được việc làm ổn định và nâng cao thu nhập.

4.1. Các mô hình đào tạo nghề thành công

Nhiều mô hình đào tạo nghề thành công đã được triển khai tại Việt Nam, như mô hình đào tạo kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Những mô hình này đã chứng minh hiệu quả trong việc nâng cao tay nghề cho người lao động.

4.2. Kết quả nghiên cứu về vai trò của đào tạo nghề

Nghiên cứu cho thấy rằng việc đào tạo nghề có tác động tích cực đến sự phát triển nguồn nhân lực. Những người được đào tạo nghề có khả năng tìm việc làm cao hơn và có thu nhập ổn định hơn so với những người không được đào tạo.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của đào tạo nghề tại Việt Nam

Đào tạo nghề sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam. Cần có những chính sách hỗ trợ và đầu tư mạnh mẽ hơn để nâng cao chất lượng đào tạo nghề, từ đó đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Tương lai của đào tạo nghề tại Việt Nam

Trong tương lai, đào tạo nghề sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cần có sự đầu tư và cải cách mạnh mẽ để nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

5.2. Đề xuất chính sách phát triển đào tạo nghề

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho việc phát triển đào tạo nghề, bao gồm việc tăng cường hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, cũng như đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, nguồn nhân lực được xác định là một trong ba khâu đột phá chiến lược để chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Với quy mô dân số trên 90 triệu người và lực lượng lao động dồi dào vượt mức 52 triệu người, mỗi năm tăng thêm trung bình từ 1,5 đến 1,6 triệu người bước vào độ tuổi lao động, Việt Nam sở hữu lợi thế cung ứng nhân lực rất lớn khi có tới 60% dân số trong độ tuổi lao động. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với nền kinh tế là chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật từ 15 tuổi trở lên chỉ đạt 17,9%. Thị trường lao động rơi vào tình trạng mất cân đối nghiêm trọng với cơ cấu đào tạo giữa Đại học và trên Đại học, Trung học chuyên nghiệp và Công nhân kỹ thuật là 1 - 1,3 - 0,92, hoàn toàn lệch chuẩn so với tỷ lệ phổ biến 1 - 4 - 10 trên thế giới.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ vai trò quyết định của đào tạo nghề đối với việc phát triển lực lượng lao động kỹ thuật trực tiếp phục vụ sản xuất. Mục tiêu cụ thể nhằm phân tích cơ sở lý luận triết học về phát triển con người, đánh giá toàn diện thực trạng mạng lưới đào tạo nghề với 171 trường Cao đẳng nghề, 301 trường Trung cấp nghề và 991 trung tâm dạy nghề, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng dạy nghề theo yêu cầu công nghiệp hóa. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hình thức đào tạo tập trung tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2004 đến 2016, định hướng phát triển đến năm 2020. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc giải quyết việc làm cho 69,5% lao động nông thôn, nâng cao năng suất lao động xã hội vốn có mức tăng 5,31% trong năm 2016 và cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách dạy nghề quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin. Học thuyết khẳng định con người là chủ thể của lịch sử, là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội, trong đó tư liệu sản xuất chỉ phát huy tác dụng khi kết hợp với sức lao động có trình độ tương ứng. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết Vốn con người của nhà kinh tế học Gary Becker, chứng minh rằng đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề mang lại tỷ suất sinh lợi kinh tế cao thông qua việc gia tăng năng suất và thu nhập của người lao động.

Khung lý thuyết của công trình vận hành dựa trên năm khái niệm cốt lõi:

• Nguồn nhân lực: Tổng hòa các yếu tố thể lực và trí lực của toàn bộ lực lượng lao động xã hội, đại diện cho năng lực sáng tạo tạo ra của cải vật chất và tinh thần.
• Giáo dục nghề nghiệp: Bậc học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân theo Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp ở các trình độ sơ cấp, trung cấp và cao đẳng.
• Chất lượng nguồn nhân lực: Hệ thống chỉ tiêu phản ánh năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành, năng suất lao động và khả năng thích ứng với công nghệ hiện đại.
• Cơ cấu lao động kỹ thuật: Tỷ lệ phân bố giữa các bậc trình độ đào tạo nhằm bảo đảm tính cân đối của dây chuyền sản xuất xã hội.
• Văn hóa nghề nghiệp: Hệ thống chuẩn mực đạo đức, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động và tinh thần trách nhiệm trong môi trường hội nhập.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ các cơ quan quản lý và nghiên cứu uy tín bao gồm: Tổng cục Thống kê, Tổng cục Dạy nghề thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề, báo cáo khảo sát 6.000 doanh nghiệp tại 9 tỉnh, thành phố của Viện Khoa học Lao động và Xã hội phối hợp với Tập đoàn Manpower, cùng dữ liệu khảo sát kỹ năng của Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội phối hợp với tổ chức GIZ TVET.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát dữ liệu tuyển sinh của 2.023.000 học viên năm 2014 và thông tin khảo sát thực nghiệm tại 6.000 doanh nghiệp đại diện cho các ngành kinh tế trọng điểm. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện của các vùng kinh tế động lực và các nhóm ngành sản xuất mũi nhọn. Tác giả sử dụng kết hợp phương pháp lịch sử - logic, phân tích - tổng hợp số liệu, thống kê so sánh và khái quát hóa định tính. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác khoảng cách giữa năng lực đào tạo thực tế và yêu cầu tuyển dụng trong giai đoạn chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2000 đến năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra sự bất hợp lý nghiêm trọng trong cơ cấu trình độ đào tạo tại Việt Nam. Trong khi chuẩn mực quốc tế xác định tỷ lệ 1 kỹ sư hoặc cử nhân đại học cần 4 trung cấp kỹ thuật và 10 công nhân kỹ thuật trực tiếp, thì tại Việt Nam tỷ lệ này là 1 Đại học - 1,3 Trung cấp - 0,92 Công nhân kỹ thuật. Sự thiếu hụt lao động thực hành lành nghề khiến năng suất lao động quốc gia rơi vào nhóm 10% thấp nhất khu vực Đông Nam Á theo khảo sát tại 6.000 doanh nghiệp.

Thứ hai, mạng lưới đào tạo nghề phát triển nhanh về số lượng nhưng chưa đồng đều về chất lượng theo từng cấp bậc. Đến cuối năm 2014, cả nước có 171 trường Cao đẳng nghề, 301 trường Trung cấp nghề và 991 trung tâm dạy nghề. Quy mô tuyển sinh năm 2014 đạt 2.023.000 người, tăng 16,8% so với năm 2013. Tuy nhiên, mức tăng trưởng chủ yếu tập trung ở trình độ sơ cấp nghề và dạy nghề dưới 3 tháng với tỷ lệ tăng 18,9%, chiếm tới 53% tổng số lượng tuyển sinh toàn ngành.

Thứ ba, tay nghề của lao động Việt Nam có bước đột phá ở các nhóm ngành kỹ thuật công nghệ cao. Tại Kỳ thi tay nghề ASEAN lần thứ XI năm 2016 tại Malaysia, đoàn Việt Nam xếp thứ 3 toàn đoàn với 10 Huy chương Vàng cá nhân ở các nghề cơ điện tử, tự động hóa, điều khiển CNC, duy trì vị thế trong nhóm 4 nước dẫn đầu khu vực. Tại Kỳ thi tay nghề Thế giới lần thứ 43 năm 2015 ở Brazil với gần 1.200 thí sinh từ 59 quốc gia, Việt Nam đã giành được 1 Huy chương Đồng và 8 chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc ở 13 nghề tham dự.

Thứ tư, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đạt kết quả rõ nét theo Đề án 1956/QĐ-TTg. Trong giai đoạn 2004 - 2013, cả nước thu hồi 750.000 hecta đất cho 29.000 dự án với 80% là đất nông nghiệp, tạo sức ép việc làm to lớn cho 69,5% lao động nông thôn. Thông qua các mô hình dạy nghề chuyên canh và cấy nghề truyền thống, tỷ lệ lao động nông thôn có việc làm mới hoặc nâng cao năng suất sau học nghề đạt trên 70%, trong đó 23% được các doanh nghiệp công nghiệp tuyển dụng trực tiếp.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát kỹ năng cứng đối chiếu giữa yêu cầu của doanh nghiệp và năng lực học viên tốt nghiệp tại Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cho thấy một khoảng cách đáng chú ý. Cụ thể, kỹ năng thực hiện vận hành dây chuyền sản xuất của học viên đạt mức 5.00/5.00 vượt yêu cầu 4.79 của doanh nghiệp, kỹ năng thao tác vật liệu đạt 4.48/4.94, nhưng kỹ năng cài đặt và hiệu chỉnh máy móc phức tạp chỉ đạt mức trung bình thấp so với đòi hỏi thực tế. Khoảng cách này có thể được mô tả trực quan thông qua bảng đối chiếu năng lực hoặc biểu đồ mạng nhện đa chiều thể hiện rõ các điểm nghẽn kỹ thuật.

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ tâm lý xã hội chuộng bằng cấp đại học hơn học nghề, công tác phân luồng sau trung học cơ sở chưa đạt hiệu quả và trang thiết bị thực hành tại các cơ sở dạy nghề chậm đổi mới. Khi so sánh với các nền kinh tế phát triển trong khu vực như Singapore hay Malaysia, năng suất lao động Việt Nam dù tăng 5,31% trong năm 2016 nhưng giá trị gia tăng trên mỗi giờ làm việc vẫn ở mức khiêm tốn. Đào tạo nghề nếu chỉ dừng lại ở trang bị thao tác thủ công mà thiếu hụt kỹ năng mềm, ngoại ngữ và tư duy tác phong công nghiệp sẽ làm giảm sức cạnh tranh của người lao động trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa và hiện đại hóa chương trình đào tạo nghề theo tiêu chuẩn quốc tế:

• Động từ hành động: Tái cấu trúc khung giáo trình, tăng tỷ trọng thời lượng thực hành lên tối thiểu 70% tổng thời gian học tập.
• Target metric: Đạt 100% chương trình đào tạo trọng điểm cấp độ quốc gia và khu vực được kiểm định chất lượng vào năm 2020.
• Timeline: Giai đoạn 2017 - 2020.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Tổng cục Dạy nghề và các trường Cao đẳng, Trung cấp nghề.

Thứ hai, thiết lập cơ chế liên kết thực chất giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp:

• Động từ hành động: Ký kết hợp đồng đào tạo theo đơn đặt hàng, chuyển giao công nghệ và đưa doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào đánh giá chuẩn đầu ra.
• Target metric: Bảo đảm 100% học viên các ngành kỹ thuật có ít nhất 6 tháng thực tập có hưởng lương tại doanh nghiệp và trên 85% có việc làm ngay sau tốt nghiệp.
• Timeline: Triển khai thường niên từ năm 2017 đến năm 2022.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các Hiệp hội ngành nghề và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Thứ ba, đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn và vùng đô thị hóa:

• Động từ hành động: Nhân rộng các mô hình dạy nghề gắn với chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao và bảo tồn làng nghề truyền thống theo Quyết định 1956/QĐ-TTg.
• Target metric: Đạt tỷ lệ trên 80% lao động nông thôn sau học nghề có việc làm ổn định, hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 100% hộ dân thuộc diện thu hồi trên 750.000 ha đất canh tác.
• Timeline: Hoàn thành mục tiêu đề án đến năm 2020.
• Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và Hội Nông dân các cấp.

Thứ tư, tăng cường giáo dục văn hóa nghề, kỷ luật lao động và kỹ năng mềm:

• Động từ hành động: Tích hợp học phần bắt buộc về tác phong công nghiệp, an toàn vệ sinh lao động, kỹ năng làm việc nhóm và ngoại ngữ chuyên ngành vào 100% chương trình giảng dạy.
• Target metric: Nâng mức độ hài lòng của doanh nghiệp về thái độ và kỷ luật lao động của học viên tốt nghiệp lên trên 90%.
• Timeline: Áp dụng đồng bộ từ năm học 2017 - 2018.
• Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo và chuyên viên tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, các Sở Lao động - Thương binh và Xã hội sử dụng luận văn làm cơ sở thực chứng để xây dựng quy hoạch mạng lưới 1.463 cơ sở dạy nghề và hoàn thiện chính sách phân luồng học sinh sau trung học.
• Cán bộ quản lý và giảng viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Ban giám hiệu, trưởng khoa chuyên môn tại 171 trường Cao đẳng nghề và 301 trường Trung cấp nghề ứng dụng mô hình đánh giá kỹ năng để đổi mới giáo trình, cân đối tỷ lượng 70% thực hành và tích hợp rèn luyện tác phong công nghiệp.
• Giám đốc nhân sự và nhà tuyển dụng doanh nghiệp: Bộ phận tuyển dụng tại các tập đoàn sản xuất, khu công nghiệp và khu chế xuất tham khảo dữ liệu đánh giá tay nghề để xây dựng chương trình liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng, tối ưu hóa chi phí đào tạo lại cho công nhân mới.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Khoa học Xã hội: Người nghiên cứu trong các lĩnh vực Triết học, Xã hội học lao động, Kinh tế phát triển khai thác công trình như một tài liệu học thuật giá trị về lý luận lực lượng sản xuất, nguồn vốn con người và giải pháp phát triển nhân lực trong bối cảnh công nghiệp hóa.

Câu hỏi thường gặp

Cơ cấu đào tạo 1 Đại học - 1,3 Trung cấp - 0,92 Công nhân kỹ thuật ảnh hưởng như thế nào đến nền kinh tế Việt Nam? Cơ cấu tháp ngược này dẫn đến hiện tượng thiếu hụt nghiêm trọng thợ bậc cao và dư thừa cử nhân lý thuyết. Hệ quả trực tiếp là năng suất lao động Việt Nam thuộc nhóm 10% thấp nhất khu vực, khiến 6.000 doanh nghiệp khảo sát gặp khó khăn lớn trong việc tuyển dụng lao động vận hành trực tiếp.

Tại sao đào tạo nghề cần phải đi trước một bước trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực? Quá trình công nghiệp hóa đòi hỏi lực lượng lao động phải làm chủ ngay các dây chuyền công nghệ hiện đại. Đào tạo nghề đi trước giúp chuẩn bị sẵn sàng đội ngũ công nhân có tay nghề cao cho các ngành kinh tế mũi nhọn, rút ngắn thời gian tiếp thu công nghệ và nâng mức tăng trưởng năng suất vượt mốc 5,31%/năm.

Đề án 1956/QĐ-TTg đã mang lại hiệu quả thực tế nào cho lao động nông thôn bị thu hồi đất? Đề án đã hỗ trợ giải quyết việc làm cho nông dân sau khi 750.000 hecta đất bị thu hồi. Kết quả ghi nhận trên 70% lao động nông thôn sau khi học nghề đã có việc làm mới hoặc tăng năng suất sản xuất, trong đó 23% học viên được các nhà máy tuyển dụng trực tiếp vào làm việc ổn định.

Vì sao học viên tốt nghiệp nghề được đánh giá cao về vận hành nhưng còn yếu về cài đặt thiết bị? Khảo sát thực tế chỉ ra điểm vận hành dây chuyền của học viên đạt tuyệt đối 5.00/5.00 nhờ thời lượng rèn luyện thao tác cơ bản tốt. Tuy nhiên, do trang thiết bị tại các xưởng trường học chưa đồng bộ với công nghệ tự động hóa thế hệ mới, năng lực cài đặt và bảo dưỡng máy móc phức tạp của học viên còn khoảng cách so với chuẩn doanh nghiệp.

Văn hóa nghề và tác phong công nghiệp có ý nghĩa gì đối với sự cạnh tranh của lao động Việt Nam? Văn hóa nghề quyết định tính kỷ luật, ý thức an toàn và khả năng phối hợp làm việc nhóm. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia các kỳ thi tay nghề ASEAN với thành tích 10 Huy chương Vàng, việc chuẩn hóa tác phong công nghiệp giúp xóa bỏ tính tùy tiện của nền sản xuất nông nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của chuỗi cung ứng quốc tế.

Kết luận

• Luận văn khẳng định đào tạo nghề là phương thức cơ bản và trực tiếp nhất để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giữ vai trò động lực hàng đầu cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
• Công trình đã làm rõ nét thực trạng mất cân đối cơ cấu lao động 1 Đại học - 1,3 Trung cấp - 0,92 Công nhân kỹ thuật và yêu cầu cấp bách phải chuẩn hóa hệ thống 1.463 cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên toàn quốc.
• Phân tích sâu sắc bước chuyển biến về chất của lao động Việt Nam thông qua thành tích đạt 10 Huy chương Vàng tại Kỳ thi tay nghề ASEAN 2016 và giải thưởng tại Kỳ thi tay nghề Thế giới lần thứ 43.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, kết hợp đồng bộ giữa nâng cao tỷ lệ thực hành 70%, gắn kết trách nhiệm của doanh nghiệp và đào tạo nghề cho 69,5% lao động khu vực nông thôn.
• Đóng góp luận cứ khoa học triết học vững chắc, phục vụ trực tiếp cho quá trình thực hiện Chiến lược phát triển Dạy nghề thời kỳ 2011 - 2020 theo Quyết định số 630/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi việc tiếp tục khảo sát thực nghiệm tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đến cơ cấu việc làm tại các vùng kinh tế trọng điểm giai đoạn 2020 - 2025. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cơ sở đào tạo hãy khai thác toàn diện công trình này để hoàn thiện chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận, phần danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 2 chƣơng 5 tiết. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÕ CỦA ĐÀO TẠO NGHỀ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC THEO YÊU CẦU CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 1. Nguồn nhân lực và yêu cầu của nguồn nhân lực trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay 1. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Tại Đại hội III của Đảng lao động Việt Nam (năm 1960), Đảng ta đã khẳng định: muốn cải biến tình trạng kinh tế lạc hậu ở nƣớc ta, không có con đƣờng nào khác ngoài con đƣờng công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa, đây là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Hội nghị ban chấp hành TW 7 Khóa 7, Đảng ta đã có bƣớc đột phá khi đƣa ra khái niệm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhƣ sau: “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế, xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với công nghệ, phƣơng tiện và phƣơng pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ khoa học – công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao” [45]. Các kỳ đại hội tiếp theo, Đảng ta đã bổ sung và phát triển quan điểm của Đảng về công nghiệp hóa, hiện đại hóa phù hợp với thực tế sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc và trên thế giới. Đại hội X nhấn mạnh: Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và của công nghiệp hóa, hiện đại hóa [17, 87]. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Đại hội XI nhấn mạnh thêm về nội dung, phƣơng hƣớng tiến hành và mục tiêu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nƣớc ta: “Thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc gắn với phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên, môi trƣờng, xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, hiện đại, có hiệu quả và bền vững, gắn chặt chẽ công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ” [18, 72].

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm phát triển lực lƣợng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật trên cơ sở thực hiện cơ khí hóa nền sản xuất xã hội và áp dụng những thành tựu khoa học – công nghệ hiện đại. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trƣớc hết là quá trình cải biến lao động thủ công, lạc hậu thành lao động sử dụng công cụ, phƣơng tiện hiện đại, có năng suất cao. Đó là bƣớc chuyển đổi căn bản từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp. Đặc điểm Công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam là: Thứ nhất, công nghiệp hóa phải gắn liền với hiện đại hóa.

Sở dĩ nhƣ vậy vì trên thế giới đang diễn ra cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, phải tranh thủ ứng dụng những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại để hiện đại hóa những ngành, những khâu có khả năng nhảy vọt. Thứ hai, công nghiệp hóa, hiện dại hóa phải nhằm mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, mà thực chất là vì mục tiêu dân giàu, nƣớc mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Ở nƣớc ta, công nghiệp hóa nhằm xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội, tăng cƣờng sức mạnh để bảo vệ nền độc lập dân tộc. Đặc điểm này nói lên bản chất chính trị - xã hội của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nƣớc ta.

Thứ ba, công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nƣớc ta trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trƣờng có sự điều tiết của nhà nƣớc dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa, và công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế, đảm bảo nền kinh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tế nƣớc ta là một nền kinh tế độc lập. Đặc điểm này nói lên điều kiện kinh tế - xã hội cho việc tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nƣớc ta. Thứ tƣ, quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam phải coi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là mặt trận hàng đầu, phải giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Đây là đặc thù nói lên nhiệm vụ có tính then chốt, hàng đầu phải giải quyết của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nƣớc ta.

Những đặc điểm trên đây của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nƣớc ta đặt ra những yêu cầu về nguồn lực để thực hiện nhƣ nguồn nhân lực, vật lực và vốn ban đầu. Nguồn nhân lực và yêu cầu nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam - Về nguồn nhân lực Nhân lực là nhân tố quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Trình độ phát triển của nguồn nhân lực là một thƣớc đo chủ yếu sự phát triển của các quốc gia, vì vậy các quốc gia trên thế giới đều coi trọng phát triển nguồn nhân lực. Các quốc gia nghèo tài nguyên thiên nhiên nhƣng phát huy tốt nguồn nhân lực vẫn có thế đạt đƣợc những thành tựu lớn trong phát triển kinh tế - xã hội.

Không giống nhƣ một số nguôn lực khác nhƣ: nguồn lực tài chính, nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, nguồn lực máy móc, công nghệ…nguồn nhân lực là một nguồn lực đặc biệt, có vai trò chi phối việc sử dụng có hiệu quả các nguồn lực khác, do vậy nó có ý nghĩa quyết định tới sự thành bại của quá trình phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia. Nhƣng nguồn nhân lực của một quốc gia phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong quá trình tồn tại cũng nhƣ sự phát triển của nguồn nhân lực, nó không chỉ chịu sự tác động của biến động tự nhiên (sinh, tử…) và biến động cơ học (di dân) mà 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] còn chịu ảnh hƣởng của hệ thống các qui luật: qui luật cung cầu về nhân lực, qui luật cạnh tranh… Khái niệm nguồn nhân lực trên thực tế đƣợc hiểu dƣới nhiều góc độ khác nhau. Theo Liên hợp quốc thì “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con ngƣời có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nƣớc”.

Nhƣ vậy, ở đây, nguồn lực con ngƣời đƣợc coi nhƣ một nguồn vốn bên cạnh các vốn vật chất khác: vốn tài chính, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên. Theo các tổ chức lao động quốc tế thì: - Nguồn nhân lực của một quốc gia là toàn bộ những ngƣời trong độ tuổi có khả năng tham gia lao động. - Nguồn nhân lực đƣợc hiểu theo hai nghĩa: Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực là nguồn cung cấp lao động cho sản xuất xã hội, cung cấp nguồn lực con ngƣời cho sự phát triển. Do đó nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ dân cƣ có thể phát triển bình thƣờng.

Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lao động đáp ứng cho yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội, bao gồm các nhóm dân cƣ trong độ tuổi lao động, có khả năng tham gia vào lao động, sản xuất xã hội, tức là toàn bộ các cá nhân cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực của họ đƣợc huy động vào quá trình lao động. Vậy nguồn nhân lực có những đòi hỏi về trình độ học vấn, năng lực chuyên môn, thể lực, phẩm chất đạo đức, nhân cách để thực sự trở thành đơn vị cấu thành chất xám trong kết quả sản xuất và hoạt động của xã hội. Nguồn nhân lực đƣợc biểu hiện trên hai mặt: 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Về số lƣợng đó là tổng số những ngƣời trong độ tuổi lao động làm việc theo quy định của Nhà nƣớc và thời gian lao động có thể huy động đƣợc từ họ. + Về chất lƣợng, đó là những chỉ số về sức khỏe và trình độ chuyên môn, kiến thức và trình độ lành nghề của ngƣời lao động, cơ cấu lao động lành nghề đáp ứng yêu cầu của thực tiễn sản xuất của xã hội.

Nguồn lao động là tổng số những ngƣời trong độ tuổi lao động qui định đang tham gia lao động hoặc đang tích cực tìm kiếm việc làm. Nguồn lao động cũng đƣợc hiểu trên hai mặt: Số lƣợng và chất lƣợng. Có thể thấy khái niệm nguồn nhân lực và khái niệm nguồn lao động không hoàn toàn đồng nhất. Khái niệm nguồn nhân lực có nội hàm rộng hơn khái niệm nguồn lao động: Một số đƣợc tính là nguồn nhân lực nhƣng lại không phải là nguồn lao động đó là: những ngƣời không có việc làm nhƣng lại tích cực tìm kiếm việc làm, những ngƣời trong độ tuổi lao động qui định nhƣng đang đi học… Từ những quan điểm trên có thể hiểu: Nguồn nhân lực là tổng hòa các yếu tố thể lực và trí lực tồn tại trong toàn bộ lực lƣợng lao động xã hội của một quốc gia, trong đó những truyền thống và kinh nghiệm lao động sáng tạo của một dân tộc trong lịch sử đƣợc vận dụng để sản xuất ra của cải, vật chất và tinh thần để phục vụ cho đất nƣớc.

Một quốc gia muốn phát triển thì phải có các nguồn lực của sự phát triển kinh tế nhƣ: tài nguyên thiên nhiên, vốn, khoa học – công nghệ, con ngƣời. Trong các nguồn lực đó thì nguồn lực con ngƣời là quan trọng nhất, có tính chất quyết định trong sự tăng trƣởng và phát triển kinh tế của mọi quốc gia từ trƣớc đến nay. Mà khía cạnh quan trọng nhất của nguồn lực con ngƣời chính là ở chất lƣợng dân số, chất lƣợng của nguồn nhân lực ấy, đó là trí tuệ kết tinh trong hoạt động sản xuất, đó là sự thành thạo, khéo léo, là phẩm chất của ngƣời lao động, là tác phong trong lao động. Ngày nay, các nhà kinh tế cũng nhƣ các nhà quản lý kinh tế hàng đầu của thế giới đều nhất trí cho rằng: 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nguồn nhân lực là nền tảng chủ yếu để tạo ra của cải cho các nƣớc.