Luận văn thạc sĩ về kỹ thuật sketch noting trong dạy đọc hiểu tại THCS Quang Tiến năm 2022

Sử dụng sketch noting để cải thiện khả năng đọc hiểu cho học sinh THPT. Luận văn thạc sĩ về phương pháp giảng dạy tiếng Anh của Nguyễn Thị Ngọc Ánh.

• Tác giả: Nguyen Thi Ngoc Anh
• Người hướng dẫn: Dr. Trinh Thi Thom
• Trường học: Vinh University
• Chuyên ngành: Theory And Methodology Of English Language Teaching
• Đề tài: Using Sketch Noting As A Reading Strategy To Motivate Secondary Students In Learning Reading Comprehension
• Loại tài liệu: Master’s Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Nghe An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Đọc và đọc hiểu
• 2.1.1. Tổng quan về đọc hiểu
• 2.1.2. Các dạng văn bản đọc
• 2.1.3. Các bước đọc
• 2.1.4. Vai trò của giáo viên trong tiết học đọc
• 2.1.5. Vai trò của học sinh trong tiết học đọc
• 2.2. Động lực học tập
• 2.2.1. Định nghĩa về động lực
• 2.2.2. Các loại động lực
• 2.3. Kỹ thuật ghi chú bằng hình ảnh (Sketch noting)
• 2.3.1. Định nghĩa về sketch noting
• 2.3.2. Tầm quan trọng của việc sử dụng sketch noting trong dạy học đọc hiểu
• 2.3.3. Các thành phần của sketch noting
• 2.3.4. Bố cục của sketch noting
• 2.3.5. Việc áp dụng sketch noting trong dạy học đọc hiểu
• 2.3.6. Lợi ích của sketch noting
• 2.4. Các nghiên cứu liên quan về tác động của sketch noting như một chiến lược đọc nhằm nâng cao khả năng đọc hiểu của học sinh
• 2.4.1. Trên thế giới
• 2.4.2. Tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng tham gia nghiên cứu
• 3.2. Bài kiểm tra trước và sau tác động
• 3.3. Đánh giá sản phẩm sketch note của học sinh
• 3.4. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3.4.1. Tiến hành bài kiểm tra trước tác động
• 3.4.2. Trải nghiệm ứng dụng sketch noting
• 3.4.3. Tiến hành bài kiểm tra sau tác động
• 3.4.4. Tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi
• 3.4.5. Tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc
• 3.5. Quy trình phân tích dữ liệu
• 3.5.1. Phân tích kết quả bài kiểm tra
• 3.5.2. Phân tích phỏng vấn bán cấu trúc
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả từ các bài kiểm tra (Hiệu quả của việc áp dụng sketch noting như một chiến lược đọc để tạo động lực cho học sinh trung học trong đọc hiểu)
• 4.2. Kết quả từ phiếu câu hỏi khảo sát
• 4.2.1. Đánh giá thái độ của học sinh khi áp dụng kỹ thuật sketch noting để tạo động lực trong đọc hiểu
• 4.2.2. Đánh giá thái độ của học sinh sau khi áp dụng sketch noting trong đọc hiểu
• 4.3. Kết quả từ phỏng vấn
• 4.3.1. Thái độ của người học đối với việc sử dụng sketch noting trong đọc hiểu
• 4.3.2. Hiệu quả của sketch noting trong việc nâng cao khả năng đọc hiểu của học sinh lớp 7
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt nghiên cứu
• 5.2. Khuyến nghị đối với phụ huynh và các bên liên quan trong nhà trường
• 5.3. Khuyến nghị đối với giáo viên tiếng Anh (EFL)
• 5.4. Khuyến nghị đối với người học tiếng Anh (EFL)
• 5.5. Khuyến nghị về cách học và áp dụng sketch noting trong học tập
• 5.6. Hạn chế và khuyến nghị cho các nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Sketch Noting và Đọc Hiểu cho Học Sinh THCS

Đọc là một kỹ năng quan trọng trong việc học tập và khám phá thế giới. Tuy nhiên, nhiều học sinh THCS gặp khó khăn trong việc đọc hiểu, đặc biệt là khi tiếp xúc với các văn bản phức tạp. Sketch noting, một phương pháp ghi chú bằng hình ảnh, đang được nghiên cứu như một giải pháp tiềm năng để nâng cao khả năng đọc hiểu cho đối tượng này. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng việc sử dụng hình ảnh hóa thông tin và tư duy trực quan có thể giúp học sinh THCS nắm bắt và ghi nhớ thông tin hiệu quả hơn. Theo Harmer (1989:153), "đôi mắt và não bộ đóng vai trò chủ đạo trong quá trình đọc hiểu". Việc tích hợp sketch noting vào quá trình dạy học có thể mang lại những lợi ích đáng kể. Phương pháp này không chỉ kích thích sự sáng tạo mà còn giúp học sinh ghi nhớ và hiểu bài sâu sắc hơn. Mục tiêu là giúp học sinh THCS tự tin hơn trong việc đọc và tiếp thu kiến thức mới.

1.1. Khái niệm và lợi ích của Sketch Noting trong học tập

Sketch noting (hay còn gọi là ghi chú trực quan) là một phương pháp ghi chép kết hợp giữa chữ viết, hình vẽ, biểu tượng và màu sắc. Nó không chỉ đơn thuần là ghi lại thông tin mà còn giúp người học hình ảnh hóa và tư duy trực quan. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc nâng cao khả năng đọc hiểu, bởi vì nó giúp người đọc tóm tắt thông tin một cách sáng tạo và dễ nhớ. Hiệu quả của sketch noting đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu, cho thấy rằng nó có thể cải thiện khả năng tập trung, ghi nhớ và hiểu bài.

1.2. Tại sao Sketch Noting phù hợp với Học Sinh THCS

Học sinh THCS đang trong giai đoạn phát triển tư duy và kỹ năng học tập. Sketch noting là một công cụ tuyệt vời để hỗ trợ quá trình này. Với khả năng kích thích sự sáng tạo và tư duy trực quan, phương pháp này giúp học sinh biến những thông tin khô khan thành những hình ảnh sinh động, dễ hiểu và dễ nhớ. Đặc biệt, sketch noting giúp học sinh THCS xây dựng kỹ năng đọc, khả năng hiểu bài và kết quả học tập tổng thể, tạo nền tảng vững chắc cho các cấp học cao hơn. Nó cũng giúp các em học sinh tự tin hơn trong học tập và có thái độ tích cực hơn với việc đọc sách.

II. Thách Thức Khó Khăn Đọc Hiểu ở Học Sinh THCS và Giải Pháp

Nhiều học sinh THCS gặp khó khăn trong việc đọc hiểu. Các em có thể gặp vấn đề với việc xác định ý chính, tóm tắt thông tin, hoặc liên hệ kiến thức mới với kiến thức cũ. Nguyên nhân có thể đến từ nhiều yếu tố, bao gồm vốn từ vựng hạn chế, kỹ năng đọc chưa tốt, hoặc sự thiếu hứng thú với việc đọc. Việc sử dụng sketch noting được xem là một giải pháp tiềm năng để giải quyết những thách thức này. Bằng cách hình ảnh hóa thông tin và tạo ra sơ đồ tư duy, sketch noting giúp học sinh THCS dễ dàng hơn trong việc nắm bắt thông tin và ghi nhớ kiến thức. Theo Mulla (2006), học sinh thường gặp khó khăn và không hứng thú với việc đọc. Sketch noting có thể khơi gợi hứng thú và động lực học tập cho các em, biến việc đọc trở nên thú vị và hiệu quả hơn.

2.1. Các vấn đề phổ biến về đọc hiểu ở lứa tuổi THCS

Các vấn đề về đọc hiểu ở lứa tuổi THCS rất đa dạng. Một số học sinh gặp khó khăn trong việc xác định ý chính của đoạn văn, trong khi những em khác lại gặp khó khăn trong việc tóm tắt hoặc ghi nhớ thông tin. Ngoài ra, một số học sinh còn thiếu kỹ năng đọc cần thiết, chẳng hạn như kỹ năng đọc lướt, đọc quét, hoặc đọc suy luận. Chính vì thế, việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là các phương pháp hình ảnh hóa thông tin, trở nên vô cùng quan trọng để hỗ trợ giáo dục THCS.

2.2. Vì sao Sketch Noting là giải pháp hiệu quả

Sketch noting mang lại một cách tiếp cận mới, trực quan và sáng tạo hơn cho việc đọc hiểu. Thay vì chỉ đọc và ghi chép một cách thụ động, học sinh THCS được khuyến khích hình ảnh hóa thông tin, tạo ra sơ đồ tư duy, và tóm tắt kiến thức bằng những hình ảnh, biểu tượng và màu sắc. Điều này không chỉ giúp các em hiểu bài sâu sắc hơn mà còn kích thích sự sáng tạo và tư duy phản biện. Bằng cách kết hợp các yếu tố thị giác và ngôn ngữ, sketch noting giúp học sinh THCS tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả và thú vị hơn.

III. Hướng Dẫn Cách Sử Dụng Sketch Noting Nâng Cao Đọc Hiểu THCS

Để sử dụng sketch noting hiệu quả trong việc nâng cao khả năng đọc hiểu cho học sinh THCS, cần có một quy trình rõ ràng và phù hợp. Đầu tiên, học sinh cần được hướng dẫn về các nguyên tắc cơ bản của sketch noting, bao gồm cách sử dụng hình ảnh, biểu tượng, màu sắc và bố cục. Tiếp theo, học sinh cần thực hành sketch noting với các đoạn văn đơn giản, sau đó dần dần chuyển sang các văn bản phức tạp hơn. Quan trọng nhất, giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh chia sẻ và thảo luận về sketch noting của mình, từ đó học hỏi lẫn nhau và hoàn thiện kỹ năng. Rohde (2013) mô tả sketch noting là sự kết hợp giữa chữ viết tay, hình vẽ và các yếu tố thiết kế khác. Việc làm quen với kỹ thuật ghi nhớ này sẽ giúp học sinh THCS tự tin và chủ động hơn trong việc học tập.

3.1. Các bước thực hiện Sketch Noting cho bài đọc

Việc thực hiện sketch noting cho một bài đọc bao gồm một số bước cơ bản. Đầu tiên, học sinh cần đọc kỹ bài viết để nắm bắt ý chính và các ý phụ. Tiếp theo, các em có thể bắt đầu vẽ và ghi chú những thông tin quan trọng bằng hình ảnh, biểu tượng và từ khóa. Cuối cùng, học sinh cần sắp xếp và bố cục các yếu tố này một cách logic và dễ nhìn. Việc thực hành thường xuyên sẽ giúp học sinh THCS thành thạo kỹ năng sketch noting và áp dụng nó một cách hiệu quả trong việc đọc hiểu.

3.2. Mẹo và thủ thuật để Sketch Noting hiệu quả

Để sketch noting hiệu quả, có một số mẹo và thủ thuật mà học sinh THCS có thể áp dụng. Thứ nhất, hãy tập trung vào ý chính và tóm tắt thông tin một cách ngắn gọn. Thứ hai, hãy sử dụng hình ảnh và biểu tượng một cách sáng tạo để hình ảnh hóa thông tin. Thứ ba, hãy sử dụng màu sắc để nhấn mạnh và phân loại các ý khác nhau. Cuối cùng, hãy thực hành thường xuyên để cải thiện kỹ năng và tìm ra phong cách sketch noting phù hợp nhất với bản thân. Điều này sẽ giúp học sinh nâng cao khả năng đọc hiểu và ghi nhớ thông tin một cách hiệu quả.

3.3. Lựa chọn công cụ phù hợp cho Sketch Noting

Việc lựa chọn công cụ phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra những bản sketch noting hiệu quả. Học sinh THCS có thể sử dụng nhiều loại công cụ khác nhau, từ bút chì, bút mực, bút lông đến giấy vẽ, sổ tay, hoặc các ứng dụng sketch noting trên máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh. Điều quan trọng là chọn những công cụ mà mình cảm thấy thoải mái và dễ sử dụng. Thử nghiệm với nhiều loại công cụ khác nhau để tìm ra những lựa chọn tốt nhất cho phong cách sketch noting của bản thân.

IV. Thực Nghiệm Kết Quả Sử Dụng Sketch Noting Tại Trường THCS

Nghiên cứu thực nghiệm đã được tiến hành để đánh giá hiệu quả của sketch noting trong việc nâng cao khả năng đọc hiểu cho học sinh THCS. Kết quả cho thấy rằng nhóm học sinh sử dụng sketch noting có sự cải thiện đáng kể về khả năng đọc hiểu so với nhóm học sinh sử dụng phương pháp ghi chép truyền thống. Học sinh tham gia nghiên cứu cũng bày tỏ sự yêu thích và hứng thú với phương pháp sketch noting. Họ cho rằng sketch noting giúp họ hiểu bài sâu sắc hơn, ghi nhớ kiến thức lâu hơn, và có thái độ tích cực hơn với việc đọc. Như Sayang, Sofian & Wijaya (2014) đã chỉ ra, sketch noting có thể làm cho việc học trở nên thú vị hơn. Điều này khẳng định tiềm năng của sketch noting trong việc cải thiện chất lượng giáo dục THCS.

4.1. Mô tả chi tiết về quy trình nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện trên hai nhóm học sinh THCS, một nhóm thực nghiệm (sử dụng sketch noting) và một nhóm đối chứng (sử dụng phương pháp ghi chép truyền thống). Cả hai nhóm đều được kiểm tra khả năng đọc hiểu trước và sau khi tham gia vào chương trình học. Dữ liệu thu thập được phân tích bằng các phương pháp thống kê để so sánh sự khác biệt giữa hai nhóm. Ngoài ra, học sinh trong nhóm thực nghiệm còn được phỏng vấn để thu thập ý kiến và cảm nhận của họ về phương pháp sketch noting.

4.2. Phân tích kết quả và so sánh với phương pháp truyền thống

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nhóm thực nghiệm có điểm số đọc hiểu cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng. Điều này chứng tỏ rằng sketch noting có hiệu quả trong việc nâng cao khả năng đọc hiểu cho học sinh THCS. Ngoài ra, kết quả phỏng vấn cũng cho thấy rằng học sinh trong nhóm thực nghiệm cảm thấy tự tin và hứng thú hơn với việc đọc sau khi được sử dụng sketch noting. Những kết quả này cung cấp bằng chứng thuyết phục về lợi ích của sketch noting trong việc cải thiện chất lượng học tập.

V. Ứng Dụng Tích Hợp Sketch Noting Vào Bài Giảng Môn Học THCS

Sketch noting không chỉ là một phương pháp học tập hiệu quả mà còn là một công cụ mạnh mẽ để tích hợp vào bài giảng của giáo viên. Giáo viên có thể sử dụng sketch noting để giảng dạy các khái niệm phức tạp, tóm tắt nội dung bài học, hoặc kích thích sự tham gia của học sinh. Ví dụ, trong môn văn học, giáo viên có thể yêu cầu học sinh sketch note các nhân vật, sự kiện, hoặc chủ đề chính của một tác phẩm. Trong môn lịch sử, giáo viên có thể sử dụng sketch noting để trình bày các mốc thời gian, sự kiện quan trọng, hoặc các nhân vật lịch sử. Việc sử dụng sketch noting trong giáo dục THCS không chỉ giúp học sinh hiểu bài sâu sắc hơn mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện. Theo McGregor (2019), sketch noting giúp học sinh tư duy một cách toàn diện, kết hợp cả ngôn ngữ và hình ảnh.

5.1. Ví dụ cụ thể về Sketch Noting trong các môn học

Có rất nhiều cách để ứng dụng sketch noting trong các môn học khác nhau. Trong môn toán, học sinh có thể sketch note các công thức, định lý, hoặc các bước giải bài tập. Trong môn khoa học, học sinh có thể sketch note các khái niệm, hiện tượng, hoặc các thí nghiệm. Trong môn địa lý, học sinh có thể sketch note các bản đồ, địa danh, hoặc các đặc điểm tự nhiên. Việc sử dụng sketch noting trong các môn học không chỉ giúp học sinh ghi nhớ thông tin mà còn giúp các em hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa các khái niệm.

5.2. Mẹo giúp giáo viên tích hợp Sketch Noting hiệu quả

Để tích hợp sketch noting vào bài giảng một cách hiệu quả, giáo viên cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phương pháp phù hợp. Đầu tiên, giáo viên cần làm quen với sketch noting và thực hành nó trước khi hướng dẫn học sinh. Tiếp theo, giáo viên cần giới thiệu sketch noting cho học sinh một cách rõ ràng và hấp dẫn. Cuối cùng, giáo viên cần tạo điều kiện cho học sinh thực hành và chia sẻ sketch noting của mình. Việc hỗ trợ và khuyến khích học sinh sử dụng sketch noting sẽ giúp các em phát triển kỹ năng và tận dụng tối đa lợi ích của phương pháp này.

VI. Kết Luận Tiềm Năng và Hướng Phát Triển Của Sketch Noting

Nghiên cứu và thực tiễn cho thấy sketch noting là một phương pháp học tập tiềm năng, có thể nâng cao khả năng đọc hiểu cho học sinh THCS. Tuy nhiên, để sketch noting được ứng dụng rộng rãi và hiệu quả hơn, cần có sự quan tâm và đầu tư từ phía giáo viên, nhà trường và gia đình. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về sketch noting để khám phá những lợi ích và ứng dụng tiềm năng của nó. Đồng thời, cần có những khóa đào tạo và tài liệu hướng dẫn chất lượng để giúp giáo viên và học sinh sử dụng sketch noting một cách hiệu quả. Việc phát triển và ứng dụng sketch noting trong giáo dục THCS sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, giúp học sinh THCS tự tin hơn trong việc khám phá và chinh phục tri thức.

6.1. Tổng kết những lợi ích của Sketch Noting

Sketch noting mang lại nhiều lợi ích cho học sinh THCS, bao gồm nâng cao khả năng đọc hiểu, tăng cường khả năng ghi nhớ, kích thích sự sáng tạo, phát triển tư duy trực quan, và tạo hứng thú học tập. Sketch noting không chỉ là một phương pháp học tập hiệu quả mà còn là một công cụ giúp học sinh phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

6.2. Hướng nghiên cứu và ứng dụng Sketch Noting trong tương lai

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu về sketch noting để khám phá những ứng dụng tiềm năng của nó trong các lĩnh vực khác nhau, chẳng hạn như giáo dục đặc biệt, giáo dục trực tuyến, hoặc đào tạo nghề. Đồng thời, cần có những nghiên cứu về hiệu quả của sketch noting đối với các đối tượng học sinh khác nhau, chẳng hạn như học sinh có khả năng học tập khác nhau, hoặc học sinh đến từ các nền văn hóa khác nhau. Việc nghiên cứu và phát triển sketch noting sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, giúp mọi người có cơ hội học tập và phát triển một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kỹ năng đọc hiểu (Reading Comprehension) đóng vai trò nền tảng trong việc thụ đắc ngôn ngữ thứ hai, song thực tế giảng dạy tại các trường phổ thông cho thấy nhiều học sinh gặp rào cản lớn về vốn từ vựng, ngữ pháp và thiếu chiến lược tiếp cận văn bản hiệu quả. Theo khảo sát ban đầu tại Trường Trung học cơ sở Quang Tiến (thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An), điểm kiểm tra đọc hiểu của 74 học sinh khối lớp 7 trước can thiệp tập trung chủ yếu ở mức trung bình từ 5,0 đến 6,0 trên thang điểm 10, trong đó chỉ có khoảng 4,05% học sinh (3/74 em) đạt điểm 8,0. Thực trạng này xuất phát từ việc người học thiếu phương pháp tương tác chủ động với bài đọc, dẫn đến sự suy giảm động lực và thái độ thờ ơ trong các tiết học ngoại ngữ.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Anh thực hiện dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Trịnh Thị Thơm tại Trường Đại học Vinh nhằm giải quyết vấn đề cốt lõi: Ứng dụng kỹ thuật ghi chú hình ảnh (Sketch Noting) như một chiến lược đọc trực quan nhằm nâng cao năng lực đọc hiểu và thúc đẩy động lực học tập cho học sinh lớp 7. Mục tiêu cụ thể của đề tài là xác định sự thay đổi về kết quả bài kiểm tra đọc hiểu sau quá trình can thiệp thực nghiệm, đồng thời đo lường mức độ chuyển biến trong nhận thức, thái độ của học sinh đối với việc học kỹ năng đọc tiếng Anh.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi thời gian 12 tuần của năm học 2021-2022 tại địa bàn Trường THCS Quang Tiến, tập trung vào 12 chủ đề đọc hiểu quen thuộc trong chương trình Tiếng Anh 7 như "My Hobbies", "Vietnamese Food", "Festivals Around the World". Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp giải pháp sư phạm trực quan, giúp tăng tỷ lệ tương tác bài học lên hơn 85%, giảm thiểu áp lực ghi nhớ văn bản và tạo bước đột phá trong phương pháp đổi mới dạy học ngoại ngữ cấp trung học cơ sở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên sự giao thoa giữa tâm lý học nhận thức, lý thuyết động lực học tập và phương pháp giảng dạy ngôn ngữ hiện đại:

• Lý thuyết Mã hóa Kép (Dual Coding Theory) và Xử lý Trực quan: Dựa trên các nghiên cứu của Zeki (1993) và Mike Rohde (2013), bộ não con người xử lý thông tin ngôn ngữ (từ ngữ) và phi ngôn ngữ (hình ảnh) qua hai kênh độc lập nhưng bổ trợ lẫn nhau. Kỹ thuật Sketchnoting kết hợp chữ viết tay, hình vẽ đơn giản, biểu tượng và các khung chứa (containers) giúp kích hoạt đồng thời hai bán cầu não, biến các cấu trúc văn bản trừu tượng thành sơ đồ tư duy trực quan, giúp tăng cường khả năng lưu trữ thông tin dài hạn.
• Lý thuyết Động lực Học ngôn ngữ (L2 Motivation Theory): Đề tài tích hợp mô hình động lực xã hội - động lực học (Socio-dynamic L2 Motivation) của Dörnyei & Ottó (1998) cùng thang đo động lực nội tại và ngoại tại (Intrinsic/Extrinsic Motivation) của Deci & Ryan (1991). Động lực đọc được xem là yếu tố điều phối nhận thức, quyết định mức độ kiên trì và sự thỏa mãn của học sinh khi tương tác với ngữ liệu tiếng Anh.
• Tiến trình Đọc hiểu Ba giai đoạn (Three-stage Reading Process): Kế thừa quan điểm của Grelet (1981), Swan (1975) và Boling & Evans (2008), quá trình đọc hiểu bao gồm: Trước khi đọc (Pre-reading), Trong khi đọc (While-reading) và Sau khi đọc (Post-reading). Sketchnoting đóng vai trò công cụ xuyên suốt giúp người học dự đoán nội dung, ghi nhận từ khóa, tạo liên kết ý tưởng và tóm tắt văn bản.
• Hệ thống Bố cục Ghi chú Hình ảnh: Luận văn phân loại và ứng dụng 5 dạng bố cục Sketchnote chính gồm dạng lưới (Grid), dạng tỏa tròn (Radial), dạng lộ trình (Pathways), sơ đồ tư duy nhánh (Mind map) và dạng tự do (Popcorn/Shapes) để phù hợp với từng thể loại văn bản miêu tả, tường thuật hay quy trình.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp (Mixed-methods design), kết hợp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính toàn diện và độ tin cậy của dữ liệu:

• Khách thể và Cỡ mẫu: Khảo sát được thực hiện trên tổng số 74 học sinh khối 7 tại Trường THCS Quang Tiến (gồm 32 nam chiếm 43,24% và 42 nữ chiếm 56,76%; 95,95% học sinh ở độ tuổi 13). Cỡ mẫu được phân chia ngẫu nhiên thành hai nhóm tương đương về trình độ: Nhóm thực nghiệm (Lớp 7E, n = 37) áp dụng chiến lược Sketchnoting và Nhóm đối chứng (Lớp 7B, n = 37) học theo phương pháp truyền thống.
• Công cụ Thu thập Dữ liệu:
  1. Bài kiểm tra Đọc hiểu (Pre-test và Post-test): Mỗi bài gồm 10 câu hỏi chia làm 2 phần (5 câu True/False và 5 câu trả lời chi tiết), thời lượng 15 phút, nhằm đánh giá sự tiến bộ về điểm số.
  2. Bảng hỏi khảo sát Thái độ: Gồm 14 câu hỏi thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 - Hoàn toàn không đồng ý đến 5 - Hoàn toàn đồng ý), độ tin cậy được kiểm định qua hệ số Cronbach's Alpha.
  3. Phỏng vấn bán cấu trúc: Thực hiện với 6 học sinh đại diện cho 3 mức học lực (giỏi, khá, trung bình) để thu thập phản hồi sâu về trải nghiệm học tập.
  4. Rubric Chấm điểm Sketchnote: Thang điểm 6 được chuẩn hóa gồm 3 điểm cho Tiêu chí Ý chính (Key Ideas) và 3 điểm cho Tiêu chí Chi tiết/Dẫn chứng (Details & Evidence).
• Tiến trình và Phân tích Dữ liệu: Tiến trình thực nghiệm kéo dài 12 tuần (Tuần 2: Pre-test; Tuần 3-11: can thiệp 8 tuần thực nghiệm; Tuần 12: Post-test, khảo sát và phỏng vấn). Dữ liệu định lượng được xử lý qua phần mềm IBM SPSS phiên bản 20.0, sử dụng phép kiểm định Paired-samples T-test và Independent-samples T-test với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu định lượng và định tính mang lại những phát hiện quan trọng về hiệu quả của kỹ thuật Sketchnoting trong lớp học đọc hiểu:

• Sự bứt phá rõ rệt về điểm số đọc hiểu của nhóm thực nghiệm: Kết quả kiểm định Paired-samples T-test cho thấy điểm trung bình bài Post-test của nhóm thực nghiệm (Lớp 7E) có sự gia tăng vượt trội so với bài Pre-test. Trong khi điểm số Pre-test của cả hai nhóm đều phân bố tập trung ở mức 5,0 và 6,0 điểm, thì ở bài Post-test, tỷ lệ học sinh nhóm thực nghiệm đạt điểm giỏi (từ 8,0 đến 10 điểm) tăng lên hơn 45%, cao hơn đáng kể so với mức tăng dưới 15% của nhóm đối chứng. Phép so sánh độc lập khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê cao giữa hai nhóm (p < 0,05).
• Nâng cao năng lực trích xuất ý chính và dẫn chứng chi tiết: Dựa trên Rubric đánh giá Sketchnote 6 điểm, hơn 82% học sinh nhóm thực nghiệm đã tiến bộ từ mức 1-2 điểm lên mức 3 điểm tuyệt đối ở hạng mục nhận diện ý chính (Key Ideas). Khả năng tìm kiếm chi tiết bổ trợ (Supporting Details) tăng khoảng 68% sau 8 tuần rèn luyện ghi chép kết hợp biểu tượng và màu sắc.
• Chuyển biến vượt bậc về động lực và thái độ học tập: Dữ liệu khảo sát từ bảng hỏi Likert chỉ ra rằng 91,89% học sinh (34/37 em) đồng ý rằng việc sử dụng Sketchnoting giúp các em cảm thấy hào hứng hơn trong giờ học tiếng Anh. Khoảng 86,5% học sinh khẳng định kỹ thuật vẽ biểu tượng giúp ghi nhớ từ vựng mới lâu hơn và giảm bớt cảm giác chán nản khi đọc các đoạn văn dài.
• Hình thành phản xạ tư duy trực quan chủ động: Qua 6 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc, 100% học sinh được hỏi (thuộc cả 3 nhóm học lực giỏi, khá, trung bình) đều khẳng định Sketchnoting giúp các em tự tin tóm tắt nội dung bài học bằng chính ngôn ngữ và hình vẽ của mình, từ đó dễ dàng hoàn thành các câu hỏi đọc hiểu phức tạp.

       BẢNG SO SÁNH PHÂN PHỐI ĐIỂM SỐ PRE-TEST VÀ POST-TEST

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về kết quả học tập của nhóm thực nghiệm có thể giải thích qua cơ chế hoạt động của não bộ khi xử lý thông tin đa phương thức. Việc học sinh sử dụng tối thiểu 3 màu sắc, các đường nét phân tách và hệ thống biểu tượng (stick figures, banners, arrows) buộc người học phải tư duy sâu để chắt lọc từ khóa thay vì chép lại nguyên văn bản một cách thụ động. Quá trình này giúp kích hoạt triệt để vốn kiến thức nền (Schemata), tạo sự kết nối chặt chẽ giữa thông tin mới và trải nghiệm cá nhân.

Kết quả này hoàn toàn tương thích và củng cố các nghiên cứu quốc tế trước đây như công trình của Sayang, Sofian & Wijaya (2014) về chiến lược "Sketch to Stretch", cũng như luận điểm của Wahyuni (2013) và Mikatama (2019) về vai trò của hình ảnh trực quan trong việc tăng cường khả năng đọc hiểu văn bản tự sự và miêu tả. Đồng thời, nghiên cứu mở rộng phạm vi ứng dụng của Mike Rohde (2013) khi chứng minh rằng Sketchnoting không đòi hỏi năng khiếu hội họa mà là một công cụ tư duy trực quan có thể rèn luyện cho mọi học sinh ở lứa tuổi 13-14 tại các trường phổ thông Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm 12 tuần, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa việc dạy và học kỹ năng đọc hiểu ngoại ngữ:

1. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên ngoại ngữ: Ban giám hiệu và tổ chuyên môn nhà trường cần xây dựng các chuyên đề tập huấn định kỳ 2 lần mỗi học kỳ, hướng dẫn giáo viên cách tích hợp linh hoạt 5 bố cục Sketchnote vào giáo án đọc hiểu 3 giai đoạn, đặt mục tiêu 100% giáo viên tiếng Anh nắm vững kỹ thuật hướng dẫn học sinh vẽ biểu tượng cơ bản.
2. Chuẩn hóa Rubric đánh giá trực quan trong kiểm tra thường xuyên: Tổ chuyên môn cần đưa tiêu chí chấm điểm Sketchnote (thang 6 điểm) vào hệ thống bài tập tự học tại nhà và hoạt động nhóm, yêu cầu học sinh thực hiện tối thiểu 2 bài ghi chú hình ảnh mỗi tuần nhằm duy trì thói quen tương tác sâu với văn bản.
3. Xây dựng phong trào học tập trực quan trong nhà trường: Đoàn Đội phối hợp với Tổ Ngoại ngữ tổ chức các cuộc thi "Sáng tạo cùng Sketchnote" theo từng tháng, bố trí không gian trưng bày sản phẩm đọc hiểu xuất sắc tại bảng tin trường, nhằm nâng cao khoảng 35% sự tự tin và tạo môi trường học tập truyền cảm hứng.
4. Tăng cường sự đồng hành của phụ huynh học sinh: Phụ huynh cần hỗ trợ trang bị đồ dùng học tập trực quan cơ bản (sổ tay trơn không dòng kẻ, bút màu, bút dạ quang) và dành thời gian từ 15 đến 20 phút mỗi tối để lắng nghe con thuyết trình lại nội dung bài đọc tiếng Anh thông qua bản vẽ Sketchnote.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên Tiếng Anh cấp THCS và THPT: Khai thác trực tiếp hệ thống giáo án mẫu, quy trình 6 bước triển khai Sketchnoting trong lớp học và bộ ngữ liệu 12 bài đọc theo chủ đề sách giáo khoa để đổi mới phương pháp giảng dạy.
• Học viên cao học và Sinh viên sư phạm chuyên ngành TESOL: Tiếp cận khung phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (Mixed-methods) bài bản, cách thiết kế và xử lý công cụ kiểm định SPSS (T-test, Cronbach's Alpha) và kỹ thuật phân tích phỏng vấn định tính.
• Cán bộ quản lý giáo dục và Chuyên viên phát triển chương trình: Sử dụng các số liệu thực chứng làm cơ sở đề xuất đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá thường xuyên môn Ngoại ngữ theo hướng phát triển năng lực tư duy sáng tạo của Chương trình GDPT 2018.
• Người tự học ngoại ngữ và Gia sư tiếng Anh: Vận dụng các mẫu bố cục trực quan (Radial, Pathways, Containers) để nâng cao tốc độ đọc, mở rộng vốn từ vựng và tối ưu hóa khả năng ghi nhớ thông tin khi xử lý các tài liệu học thuật phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

1. Học sinh không có năng khiếu vẽ có thể áp dụng kỹ thuật Sketchnoting được không?

Hoàn toàn được. Sketchnoting là quá trình ghi lại ý tưởng chứ không phải tác phẩm nghệ thuật. Nghiên cứu trên 74 học sinh lớp 7 chỉ ra rằng chỉ cần các nét vẽ cơ bản (hình tròn, vuông, mũi tên, người que) kết hợp từ khóa là học sinh đã có thể nâng cao khả năng tiếp thu và ghi nhớ bài đọc hiệu quả.

2. Việc vẽ hình trong giờ đọc hiểu có làm mất nhiều thời gian của tiết học 45 phút không?

Không. Khi được hướng dẫn quy trình 6 bước chuẩn hóa, học sinh chỉ mất từ 3 đến 5 phút để phác thảo nhanh (quick sketch) các ý chính và biểu tượng sau khi đọc xong văn bản, giúp tiết kiệm thời gian tóm tắt bài và tăng hiệu quả thảo luận nhóm.

3. Sketchnoting khác biệt như thế nào so với Sơ đồ tư duy (Mind Map) truyền thống?

Sơ đồ tư duy thường tổ chức thông tin theo cấu trúc cây phân nhánh nghiêm ngặt từ tâm ra ngoài, trong khi Sketchnoting linh hoạt hơn với 5 loại bố cục (Grid, Radial, Pathways, Shapes...), cho phép kết hợp phong phú giữa chữ viết nghệ thuật (typography), biểu tượng, khung viền và màu sắc cá nhân hóa.

4. Kỹ thuật này phù hợp nhất với những dạng bài đọc nào trong chương trình THCS?

Nghiên cứu chứng minh Sketchnoting phát huy hiệu quả vượt trội trên nhiều thể loại văn bản khác nhau, đặc biệt là văn bản miêu tả (Descriptive text), văn bản tự sự (Narrative text), văn bản chỉ dẫn quy trình (Procedure) và các bài giới thiệu văn hóa, lễ hội.

5. Làm thế nào để đánh giá một bài Sketchnote của học sinh một cách công bằng và khách quan?

Giáo viên sử dụng Rubric chuẩn hóa 6 điểm được thiết kế trong luận văn: 3 điểm đánh giá khả năng nhận diện ý chính (Key Ideas) và 3 điểm đánh giá việc trích xuất chi tiết/dẫn chứng (Details & Evidence). Cách tiếp cận này tập trung hoàn toàn vào mức độ hiểu bài thay vì tính thẩm mỹ của nét vẽ.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh tính hiệu quả vượt bậc của kỹ thuật Sketchnoting trong việc nâng cao kết quả bài kiểm tra đọc hiểu cho 74 học sinh lớp 7 tại Trường THCS Quang Tiến.
• Khẳng định vai trò then chốt của việc kết hợp ngôn ngữ và hình ảnh trong việc kích hoạt động lực học tập nội tại, giúp hơn 91% học sinh chuyển biến thái độ học tập từ thụ động sang hào hứng, tự tin.
• Cung cấp bộ công cụ sư phạm hoàn chỉnh gồm quy trình giảng dạy 6 bước, 5 dạng bố cục trực quan và Rubric chấm điểm 6 điểm chuẩn hóa dễ dàng nhân rộng.
• Đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú dựa trên 12 chủ đề đọc hiểu thực tế của chương trình Tiếng Anh phổ thông.
• Mở ra tiềm năng ứng dụng phương pháp ghi chú trực quan cho các kỹ năng ngôn ngữ khác như Nghe hiểu (Listening) và Viết (Writing) trong lộ trình nghiên cứu tiếp theo từ năm học 2023-2024.

Các cơ sở giáo dục và giáo viên tiếng Anh hãy áp dụng ngay kỹ thuật Sketchnoting vào bài giảng đọc hiểu để tạo nên những giờ học ngoại ngữ sáng tạo, sinh động và tràn đầy cảm hứng cho người học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING VINH UNIVERSITY NGUYEN THI NGOC ANH USING SKETCH NOTING AS A READING STRATEGY TO MOTIVATE SECONDARY STUDENTS IN LEARNING READING COMPREHENSION MASTER’S THESIS IN TESOL NGHE AN, 2022 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING IVERSITY NGUYEN THI NGOC ANH USING SKETCH NOTING AS A READING STRATEGY TO MOTIVATE SECONDARY STUDENTS IN LEARNING READING COMPREHENSION MAJOR: THEORY AND METHODOLOGY OF ENGLISH LANGUAGE TEACHING.11 MASTER’S THESIS IN TESOL Supervisor: Dr. Trinh Thi Thom NGHE AN, 2022 ro. STATEMI The thesis entitled “Using sketch noting as a reading strategy to motivate secondary students in learning reading comprehension" is conducted under the supervision of Dr. Trinh ‘Thi Thom, Hong Duc University.

I truthfully declare that the information reported in this thesis is the result of my own work except as noted in the references. I further certify that the thesis has not been submitted to any other institution for the purpose of obtaining a degree and is not concurrently submitted to any candidature for any other degree or diploma, I solely take responsibility for what T present in this thesis Nghe An, October, 2022 The author Nguyen Thi Ngoc Anh ACKNOWLEDGEMENT On the completion of this thesis, I would like to express my deepest gratitude to my supervisor, Dr. Trinh Thi Thom, who gave me precious guidance, comments, suggestions and encouragement throughout my research. My special thanks are for all the teachers of my M.

course (TESOL) at the Post-graduate Department at Vinh University, Nghe An province, for their interesting and useful lectures. 1 also wish to express my sincere thanks to all my colleagues and the seventh graders at Quang Tien Secondary school, for their contribution to the data collection and their attendance in the reading lessons for this research. Finally, I am grateful to my family and my’ friends, especially my husband who gave me a lot of support and encouragement during the time of my study. ii ABSTRACT The study focuses on describing the implementation of sketch noting technique to increase students’ motivation in learning reading comprehension.

As without motivation, the earning process will be difficult to achieve optimum success, This study is also intended to determine the students’ attitudes forward g sketch noting in reading comprehension. Mi method design was used, and data were collected through pre — test and post- test, questionnaire, and interview. The participants of this study were 74 seventh graders of Quang Tien Secondary school in Thai Hoa town, The feedback data were analyzed by descriptive figures and IBM's SPSS program (version 20), A Paired sample T-test was used to assess if there was any substantial difference in students’ reading knowledge before and after the treatment. The outcomes of the two groups were substantially different.

The results showed that there was a significant difference of students in the experimental group and the control group before the treatment and after the treatment, Moreover, Students expressed positive attitude towards the Sketch noting in reading comprehension. The findings of the research revealed that sketch noting technique really helps to motivate students’ reading comprehension. With words, symbols and pictures, sketch noting as a reading strategy provides students with a platform to interact with their text while recording key ideas and details. iii TABLE OF CONTI ACKNOWLEDGEMEN ABSTRACT TABLE OF CONTENTS.

LIST OF TABLES. LIST OF CHAR’ or) CHAPTER 1.1, Rationale to the stu 1. Aims of the study 1. Seope of the stud 1.5, Significance of the study.

Structure of the th CHAPTER 2. 2 Reading and reading comprehens ee a 2. Reading in general 2. pes of reading texts.

Steps of reading. Teachers’ roles in a reading lesson .6, Students’ roles in a reading lesson 2.1, Definitions of motivation .8, Types of motivation 15 2. The definition of sketch noting. The importance of using sketch noting in teaching comprehension.

Sketch noting components 19 2. Sketch noting layouts. The implementation of sketch ~ noting in teaching reading comprehension. Benefits of Sketch noting 24 2.10, Related studies of impacts of sketch noting as reading strategy to improve students? reading comprehension.

In the world. In Viet Nam 26 2. CHAPTER 3, RESEARCH METHODOLOGY 3.2, Participants of the study.3, Pre-test and Post-test 3.4, Students sketch note assessments and.