BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------ NGUYỄN TRẦN ÂN VẬN DỤNG QUY TẮC TAYLOR TRONG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN TRẦN ÂN VẬN DỤNG QUY TẮC TAYLOR TRONG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 62.01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. LÝ HOÀNG ÁNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi. Số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng và tin cậy. Kết quả nghiên cứu trong luận án là khách quan, trung thực và chưa được công bố toàn bộ nội dung trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Nghiên cứu sinh Nguyễn Trần Ân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt BoE Bank of England Ngân hàng Trung ương Anh BoJ Bank of Japan Ngân hàng Trung ương Nhật Bản CPI Consumer price index Chỉ số giá tiêu dùng CSTT Chính sách tiền tệ ECB European Central Bank Ngân hàng Trung ương Châu Âu Fed Federal Reserves of United Cục Dự trữ Liên bang Mỹ States FFR Federal Funds Rate Lãi suất điều hoà vốn dự trữ của Fed FOMC Federal Open Market Commitee Ủy ban Nghiệp vụ Thị trường mở Liên bang Mỹ GDP Gross domestic products Tổng sản phẩm quốc nội GDP deflator Chỉ số giảm phát GDP GSO General Statistic Office Tổng cục Thống kê Việt Nam IMF International Monetary Funds Quỹ Tiền tệ Quốc tế KT-XH Kinh tế - xã hội LSCB Lãi suất cơ bản LSCS Lãi suất chính sách LSTCK Lãi suất tái chiết khấu LSTCV Lãi suất tái cấp vốn LSTN Lãi suất tự nhiên MPC Monetary policy committee Ủy ban chính sách tiền tệ NAIRU Non-accelerating inflation rate Tỉ lệ thất nghiệp không gia tăng of unemployment lạm phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii NBR Nonborrowed reserve Dự trữ không vay mượn NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng trung ương QH Quốc hội RBA Reserve Bank of Australia Ngân hàng Trung ương Úc TCTD Tổ chức tín dụng TCTK Tổng cục Thống kê Việt Nam TLS Trần lãi suất huy động TLSCV Trần lãi suất cho vay WB World bank Ngân hàng Thế giới WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1.1 Các biến số kinh tế vĩ mô 20 Bảng 1.2 Quan hệ giữa các độ lệch trong quy tắc Taylor 24 Bảng 1.3 Các công cụ, chỉ tiêu và mục tiêu chính sách tiền tệ của 29 NHTW Bảng 2.1 Phương pháp phân tích kinh tế lượng 84 Bảng 3.1 Độ lệch giữa TLS và LSCS được tính bằng quy tắc Taylor 99 (inTAYLOR) Bảng 3.2 Độ lệch giữa TLS (theo năm) và LSCS được theo quy tắc 100 Taylor (inTAYLOR) tại tỉ lệ lạm phát mục tiêu CPI (π*) 5%/năm Bảng 3.3 Độ lệch giữa các lãi suất (theo quý) và LSCS theo quy tắc 103 Taylor (iqTAYLOR) ở các mức lạm phát mục tiêu khác nhau (π*), 2000Q1-2014Q4 Bảng 3.4 Lãi suất chính sách ở Việt Nam thời kỳ năm 2015 – 2016 107 Bảng 3.5 Kiểm định tính dừng của các biến trong mô hình hồi qui theo 108 quy tắc Taylor thời kỳ 2000Q1 – 2015Q4 Bảng 3.6 Kết quả hồi quy quy tắc Taylor thời kỳ 2000Q1 – 2015Q4 108 Bảng 3.7 Kết quả hồi quy quy tắc Taylor thời kỳ 2000Q1 – 2007Q4 109 Bảng 3.8 Kết quả hồi quy quy tắc Taylor thời kỳ 2008Q1 – 2015Q4 109 Bảng 3.9 Kết quả hồi quy quy tắc Taylor theo mô hình làm phẳng lãi 111 suất Bảng 3.10 Lựa chọn độ trễ của mô hình VAR 113 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.11 Kiểm định tính bền vững của mô hình VAR có độ trễ là 1 114 Bảng 3.12 Phân rã phương sai mô hình VAR(1) thời kỳ 2000Q1 – 2015Q4 117 Bảng 3.13 Kết quả phương pháp mô phỏng ngẫu nhiên xác định hệ số tối 120 ưu Bảng 3.14 Kết quả phương pháp mô phỏng ngẫu nhiên đối với các hệ số cố 120 định của quy tắc Taylor Bảng 3.15 So sánh giá trị hàm tổn thất từ phương pháp mô phỏng ngẫu 121 nhiên và từ số liệu thực tế Bảng 3.16 Dự báo kinh tế vĩ mô năm 2016 124 Bảng 3.17 Quy trình hiện tại ra quyết định về lãi suất của NHNN 130 Bảng 4.1 Quy trình ra quyết định về lãi suất của NHNN (đề xuất) 140 Bảng 4.2 Mục tiêu lạm phát của một số NHTW trên thế giới 150 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1.1 Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ của NHTW Anh 31 Hình 3.1 Phản ứng đẩy giữa các biến nội sinh trong 8 quý (2 năm) 115 Hình 3.2 Phản ứng đẩy giữa các biến nội sinh trong 24 quý (6 năm) 116 Hình 3.3 Kết quả dự báo TLS thời kỳ 2000Q1 – 2016Q4 125 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . i DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. ii DANH MỤC BẢNG . iv DANH MỤC HÌNH . vi MỤC LỤC . vii PHẦN MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài. Tổng quan về công trình nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Những đóng góp và hạn chế của luận án . Kết cấu của luận án . xxvi CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TẮC TAYLOR VÀ VAI TRÒ QUY TẮC TAYLOR TRONG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG – SỰ VẬN DỤNG Ở CÁC NƯỚC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM .1 Những vấn đề cơ bản về quy tắc Taylor .2 Quy tắc Taylor tính lãi suất chính sách .2 Các thành tố quyết định tính chính xác của quy tắc Taylor .1 Lãi suất thực cân bằng (r*) hay Lãi suất tự nhiên .2 Lạm phát mục tiêu .3 Độ lệch sản lượng.4 Một số khái niệm kinh tế vĩ mô .5 Ý nghĩa của các khái niệm độ lệch lãi suất, độ lệch lạm phát và độ lệch sản lượng và độ lệch thất nghiệp.3 Quan hệ giữa các thành tố và ý nghĩa các hệ số trong quy tắc Taylor .1 Quan hệ giữa các thành tố .21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các ý nghĩa của hệ số trong quy tắc Taylor .4 Các dạng phát triển của quy tắc Taylor và mô hình kinh tế lượng .1 Dạng phát triển nhìn từ quá khứ (back-looking) .2 Dạng phát triển hướng về tương lai (forward-looking) .3 Dạng hỗn hợp (hybrid) .4 Dạng kết hợp với các mô hình khác .5 Vận dụng quy tắc Taylor trong chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương .1 Các mục tiêu và công cụ chính sách của ngân hàng trung ương .2 Chính sách lãi suất và cơ chế điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương .3 Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ.4 Vai trò của quy tắc Taylor trong chính sách lãi suất của ngân hàng trung ương .5 Quy tắc Taylor trong nền kinh tế mở .6 Vận dụng quy tắc Taylor trong chính sách lãi suất của một số ngân hàng trung ương trên thế giới .1 Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) .2 Ngân hàng Trung ương Anh .3 Ngân hàng Trung ương Châu Âu .4 Ngân hàng Trung ương Nhật Bản .5 Ngân hàng Trung ương Úc .7 Điều kiện vận dụng quy tắc Taylor trong cơ chế điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương .8 Các thuận lợi và khó khăn khi vận dụng quy tắc Taylor tại Việt Nam .3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam .66 Kết luận chương 1: .67 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BẰNG QUY TẮC TAYLOR .68 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Phương pháp tính toán thông thường .1 Quy tắc Taylor sử dụng trong phương pháp tính toán thông thường.2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng quy tắc Taylor (1993) theo tính toán thông thường .2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng mô hình kinh tế lượng .1 Mô hình kinh tế lượng theo quy tắc Taylor .2 Các mô hình dự báo tỉ lệ lạm phát và sản lượng .3 Phân tích tác động giữa các biến it, INF và OGAP qua mô hình VAR(p) .1 Lựa chọn độ trễ tối ưu của mô hình VAR .2 Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR(p).3 Kiểm định quan hệ nhân quả (causality test) trong mô hình VAR(p) .4 Hàm phản ứng đẩy (IRF) .5 Phân rã phương sai .4 Chính sách tiền tệ tối ưu: tối thiểu hóa hàm tổn thất .1 Mô hình hàm tổn thất của ngân hàng trung ương .2 Phương pháp mô phỏng ngẫu nhiên tối ưu hóa hàm tổn thất .5 Quy tắc Taylor với tổng phương tiện thanh toán M2.6 Cơ sở dữ liệu nghiên cứu .1 Nguồn gốc dữ liệu .2 Giả thiết điều kiện áp dụng quy tắc Taylor và phương pháp xử lý dữ liệu.7 Ưu điểm và hạn chế của các phương pháp phân tích thực trạng chính sách lãi suất .1 Phương pháp tính toán thông thường .2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng mô hình kinh tế lượng .87 Kết luận chương 2: .88 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA .90 NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM QUA PHÂN TÍCH BẰNG.90 QUY TẮC TAYLOR .1 Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.1 Mục tiêu chính sách tiền tệ.90 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Công cụ chính sách tiền tệ quốc gia .3 Cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam .4 Các loại lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam .5 Các cột mốc thay đổi cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam .6 Một số nhận xét về cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam .7 Tiến trình cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam .2 Phân tích thực trạng chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bằng quy tắc Taylor .1 Phương pháp tính toán thông thường với các hệ số mặc định .2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng mô hình kinh tế lượng .3 Thành công và hạn chế của cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam .
