Ứng dụng mô phỏng trong cải thiện chất lượng khám chữa bệnh tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi Đồng 2

Luận văn ‘Ứng dụng mô phỏng chất lượng khám bệnh’ Trương Lê Bảo Trân, ĐH Kỹ thuật TP.HCM, 2025

• Tác giả: Trương Lê Bảo Trân
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Mai Trâm
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý công nghiệp
• Đề tài: Ứng dụng mô phỏng trong cải thiện chất lượng khám chữa bệnh tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi Đồng 2
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan mô phỏng chất lượng khám bệnh tại Bệnh viện Nhi đồng 2

Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận hàng nghìn bệnh nhi mỗi ngày. Nhu cầu khám chữa bệnh tăng cao tạo áp lực lớn lên cơ sở vật chất. Khoa Khám bệnh thường xuyên đối mặt với tình trạng quá tải dịch vụ. Tình trạng này kéo dài thời gian chờ đợi của thân nhân bệnh nhi. Đồ án tốt nghiệp ngành Quản lý công nghiệp tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM năm 2025 giải quyết bài toán này. Đề tài tập trung nghiên cứu mô phỏng hoạt động khám chữa bệnh thực tế. Công cụ mô phỏng giúp số hóa các mắt xích trong hệ thống chăm sóc y tế. Nhà quản trị có thể quan sát luồng di chuyển của bệnh nhân trên mô hình ảo. Việc nắm bắt dữ liệu vận hành tạo nền tảng vững chắc cho cải tiến. Phương pháp mô phỏng không gây gián đoạn hoạt động chuyên môn của bệnh viện. Nghiên cứu xác định chính xác các khâu gây ứ đọng bệnh nhân. Đây là hướng tiếp cận khoa học và mang tính thực tiễn cao. Mô hình cung cấp bức tranh toàn cảnh về hiệu suất phục vụ hiện tại. Cơ sở y tế có thể thử nghiệm các kịch bản cải tiến trên máy tính trước khi đưa vào áp dụng. Kết quả nghiên cứu đóng góp giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế công.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 2 năm 2025

Bệnh viện Nhi đồng 2 là bệnh viện chuyên khoa nhi tuyến cuối hàng đầu tại miền Nam. Lượng bệnh nhân từ các tỉnh thành đổ về mỗi ngày rất lớn. Tình trạng này dẫn đến quá tải nghiêm trọng tại khu vực ngoại trú. Khuôn viên bệnh viện giới hạn khiến việc mở rộng diện tích gặp nhiều khó khăn. Ban giám đốc bệnh viện đặt ưu tiên hàng đầu vào tối ưu quy trình quản trị. Nghiên cứu năm 2025 của sinh viên ngành Quản lý công nghiệp Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM xuất phát từ đòi hỏi cấp thiết đó. Đề tài tập trung quan sát luồng khám, đo lường thời gian tác nghiệp và tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu suất làm việc.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu từ Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM

Đề tài hướng tới việc đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng phục vụ tại Khoa Khám bệnh. Tác giả vận dụng kiến thức kỹ thuật hệ thống để xây dựng mô hình mô phỏng máy tính trung thực. Mục tiêu then chốt gồm đo lường chuẩn xác thời gian chờ đợi ở từng khâu tác nghiệp. Nghiên cứu cũng phân tích tỷ lệ sử dụng máy móc y tế và năng lực đáp ứng của nhân sự. Từ kết quả mô phỏng, đề tài đề xuất các phương án phân bổ lại nguồn lực hợp lý. Những giải pháp này nhằm giảm tải cho đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng. Đồng thời, mô hình giúp rút ngắn thời gian lưu lại bệnh viện của các gia đình bệnh nhi.

II. Phân tích thực trạng khám bệnh tại Bệnh viện Nhi đồng 2

Phân tích dữ liệu thực tế cho thấy dòng bệnh nhân tại khoa khám bệnh phân bố không đồng đều. Các khung giờ đầu buổi sáng thường ghi nhận mật độ quá tải cao nhất. Bệnh nhân tập trung đông đảo cùng lúc tạo áp lực đột biến lên khâu tiếp đón. Hệ thống xuất hiện tình trạng ùn ứ dây chuyền qua nhiều bộ phận chuyên môn. Thời gian chờ đợi tích lũy từ nhiều công đoạn làm tăng tổng thời gian lưu viện. Thuyết tinh gọn chỉ rõ thời gian chờ là loại lãng phí phi giá trị lớn nhất trong y tế. Hiện tượng này gây suy giảm sự hài lòng của gia đình bệnh nhi và tạo căng thẳng tâm lý cho y bác sĩ. Nghiên cứu chỉ ra sự chênh lệch lớn giữa các luồng khám Bảo hiểm Y tế và khám Dịch vụ. Bệnh nhân có chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng đối mặt với nhiều lần xếp hàng bổ sung. Họ phải di chuyển qua lại giữa các tầng để lấy số, đóng tiền và nộp mẫu xét nghiệm. Sự gián đoạn quy trình này làm suy giảm công suất khám tổng thể. Việc ứng dụng mô hình giúp định lượng chính xác từng giây phút lãng phí trong toàn bộ chuỗi khám.

2.1. Lãng phí thời gian chờ đợi theo nguyên lý Lean y tế

Theo lý thuyết Lean, chờ đợi là loại lãng phí phổ biến và tốn kém nhất trong chăm sóc y tế. Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, thời gian chờ xuất hiện ở hầu hết các điểm chạm dịch vụ. Bệnh nhân phải chờ bốc số khám, chờ gặp bác sĩ, chờ làm xét nghiệm và chờ nhận thuốc. Việc chờ đợi kéo dài làm giảm năng suất làm việc của đội ngũ y tế. Đôi khi hàng chờ quá tải khiến bệnh nhân mệt mỏi và bức xúc. Những khoảng thời gian chết này không mang lại bất kỳ giá trị chẩn đoán hay điều trị nào. Nghiên cứu áp dụng công cụ mô phỏng để định lượng cụ thể thời gian chờ ở từng công đoạn. Đây là cơ sở khoa học để tìm ra căn nguyên của sự trì trệ trong dòng chảy dịch vụ.

2.2. Điểm nghẽn tại khu vực cận lâm sàng và cấp phát thuốc

Quy trình cận lâm sàng là một trong những nút thắt lớn nhất tại khoa khám. Bệnh nhân có bảo hiểm phải di chuyển lên tầng hai để lấy số thứ tự cận lâm sàng. Bệnh nhân dịch vụ thực hiện thanh toán chi phí tại quầy trước khi xét nghiệm. Máy xét nghiệm hoạt động liên tục nhưng vẫn không đáp ứng kịp lưu lượng mẫu phẩm dồn về. Sau khi có kết quả, bệnh nhân tiếp tục xếp hàng chờ bác sĩ đọc chẩn đoán cuối. Nút thắt tiếp theo nằm ở khâu hoàn tất hồ sơ bảo hiểm y tế và phát thuốc. Dược sĩ phải tiếp nhận đơn, bốc thuốc và hướng dẫn sử dụng rất kỹ lưỡng. Sự dồn ứ tại quầy dược gây tắc nghẽn giao thông cục bộ trong khuôn viên khám bệnh.

III. Phương pháp mô phỏng cải thiện chất lượng khám tại Nhi đồng 2

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp mô phỏng sự kiện rời rạc để tái tạo quy trình khám bệnh. Kỹ thuật này chuyển hóa các dữ liệu thời gian thực thành các hàm phân phối xác suất. Mỗi bước tác nghiệp được thiết lập thành một tiến trình xử lý độc lập trong phần mềm. Các tiến trình cốt lõi bao gồm tiếp nhận bệnh, khám tổng quát, làm xét nghiệm và phát thuốc. Mô hình mô phỏng dòng di chuyển của bệnh nhi theo từng nhóm đối tượng cụ thể. Nhóm nghiên cứu tiến hành chạy kiểm chứng mô hình để đảm bảo độ tin cậy so với thực tế. Sau khi mô hình đạt chuẩn, các kịch bản cải tiến được xây dựng và thử nghiệm đồng loạt. Giải pháp tập trung vào việc tái phân bổ số lượng quầy thanh toán và phòng cận lâm sàng. Kịch bản điều chỉnh lịch làm việc của nhân viên tiếp đón vào khung giờ cao điểm cũng được thử nghiệm. Phương pháp mô phỏng giúp đánh giá tác động của từng phương án mà không tốn kém chi phí. Toàn bộ rủi ro gián đoạn công tác khám chữa bệnh thực tế đều được loại bỏ hoàn toàn.

3.1. Thiết lập các tiến trình khám và cận lâm sàng trên phần mềm

Đề tài tiến hành phân tích và số hóa từng tiến trình cụ thể trong quy trình khám. Quá trình lấy số theo BHYT và đóng phí khám dịch vụ được tách thành hai luồng riêng biệt. Tiến trình làm cận lâm sàng được gán thông số phục vụ theo công suất của thiết bị máy móc. Thời gian bác sĩ chẩn đoán và đọc kết quả được định lượng qua dữ liệu khảo sát. Các tiến trình hoàn tất hồ sơ bảo hiểm và thanh toán thuốc phản ánh chính xác khối lượng công việc hành chính. Dữ liệu thu thập từ thực địa được chuyển đổi thành các phân phối xác suất thống kê. Cấu trúc mô hình chặt chẽ giúp mô phỏng chính xác hành vi di chuyển và thời gian chờ của từng bệnh nhi.

3.2. Đề xuất các kịch bản cải tiến và phân bổ lại nguồn lực

Nghiên cứu xây dựng nhiều kịch bản cải tiến nhằm cân bằng tải giữa các khâu tác nghiệp. Kịch bản thứ nhất tập trung vào việc bổ sung quầy tiếp nhận thẻ bảo hiểm y tế. Giải pháp này giúp giải tỏa áp lực dồn ứ bệnh nhân ngay từ đầu ca khám. Kịch bản thứ hai điều chỉnh thời gian giao nhận mẫu bệnh phẩm tại phòng xét nghiệm cận lâm sàng. Sự điều chỉnh giúp giảm thời gian chết giữa khâu chỉ định và khâu trả kết quả chẩn đoán. Kịch bản thứ ba tái cơ cấu quy trình phát thuốc tại khoa Dược nhằm tăng tốc độ xử lý đơn. Mô hình mô phỏng cho phép so sánh định lượng trực quan hiệu quả của từng kịch bản so với mô hình hiện tại.

IV. Kết luận và ứng dụng mô phỏng chất lượng tại Bệnh viện Nhi đồng 2

Nghiên cứu mô phỏng tại Bệnh viện Nhi đồng 2 mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho công tác quản trị y tế. Các kết quả định lượng chứng minh rằng tái cơ cấu quy trình giúp cắt giảm đáng kể thời gian chờ đợi. Năng lực tiếp nhận bệnh nhân tăng lên rõ rệt mà không đòi hỏi chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng quá lớn. Việc sắp xếp hợp lý các điểm nút xét nghiệm và thanh toán giúp ổn định dòng lưu chuyển bệnh nhi. Sự hài lòng của thân nhân bệnh nhi được cải thiện, đồng thời giảm bớt áp lực tâm lý cho y bác sĩ. Đề tài của sinh viên Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM năm 2025 khẳng định tính đúng đắn của việc ứng dụng kỹ thuật công nghiệp vào y tế. Phương pháp mô phỏng chứng minh vai trò như một công cụ ra quyết định chiến lược và an toàn. Các nhà quản lý bệnh viện có thể dự báo hiệu quả trước khi triển khai các thay đổi vào thực tiễn. Thành công của mô hình mở ra hướng đi bền vững cho các bệnh viện công lập khác tại Việt Nam. Nghiên cứu tạo tiền đề vững chắc cho việc xây dựng các bệnh viện thông minh và tinh gọn trong tương lai.

4.1. Hiệu quả cải thiện thời gian chờ khám thực tế

Kết quả thử nghiệm kịch bản tối ưu chứng minh thời gian chờ của bệnh nhân giảm mạnh. Hàng chờ tại các quầy thu phí và tiếp nhận giảm tình trạng ùn tắc vào khung giờ cao điểm. Tỷ lệ phục vụ đúng hẹn và tốc độ hoàn tất quy trình khám được nâng lên rõ rệt. Đội ngũ y bác sĩ giảm tải áp lực dồn toa vào cuối mỗi ca làm việc. Quy trình xét nghiệm cận lâm sàng vận hành nhịp nhàng hơn nhờ phân bổ mẫu bệnh phẩm khoa học. Gia đình bệnh nhi tiết kiệm nhiều thời gian chờ đợi mệt mỏi trong khuôn viên bệnh viện. Sự chuyển biến này tạo bước đột phá trong nâng cao chất lượng dịch vụ y tế công.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình tại các bệnh viện công

Đồ án tốt nghiệp tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM mở ra tiềm năng ứng dụng rất rộng rãi. Mô hình mô phỏng cung cấp phương pháp tiếp cận khoa học cho các bệnh viện công lập khác. Bất kỳ cơ sở khám chữa bệnh nào cũng có thể áp dụng quy trình thu thập và chuẩn hóa dữ liệu này. Phần mềm mô phỏng giúp các cấp quản lý xây dựng chính sách điều phối nhân sự linh hoạt hơn. Giải pháp cho phép thử nghiệm các cải cách hành chính hoặc phân luồng mới trên môi trường số an toàn. Điều này giúp cơ sở y tế tiết kiệm tối đa ngân sách thử nghiệm thực địa. Công trình đóng góp tích cực vào tiến trình chuyển đổi số và nâng cao năng lực phục vụ y tế nước nhà.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăm sóc sức khỏe nhi khoa giữ vai trò trọng yếu trong việc bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tại Việt Nam, đặc biệt vào các giai đoạn thời tiết giao mùa, sự gia tăng nhanh chóng của các ca bệnh đường hô hấp ở trẻ em thường xuyên dẫn đến tình trạng quá tải nghiêm trọng tại các cơ sở y tế chuyên khoa nhi. Áp lực này gây ra các điểm nghẽn vận hành cục bộ, bao gồm việc thiếu hụt nhân sự tại các khâu tiếp nhận, thời gian chờ đợi kéo dài và lãng phí nguồn lực vận hành, trực tiếp làm suy giảm trải nghiệm của thân nhân và bệnh nhi.

Bệnh viện Nhi Đồng 2 là cơ sở y tế chuyên khoa nhi tuyến cuối trực thuộc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, quy mô 1.400 giường bệnh, được công nhận là bệnh viện hạng I từ năm 2009. Dù đã ứng dụng nhiều kỹ thuật y khoa tiên tiến, Khoa Khám bệnh của bệnh viện (nằm tại cổng đường Nguyễn Du) vẫn đối mặt với áp lực tiếp đón trung bình hơn 1.000 bệnh nhân mỗi ngày, tạo nên sự dồn ứ lớn vào các khung giờ cao điểm buổi sáng. Việc thay đổi cơ chế vận hành hay bố trí nhân lực trực tiếp trên hệ thống thực tế tiềm ẩn nguy cơ gây gián đoạn quy trình điều trị và tốn kém chi phí. Do đó, nghiên cứu đã ứng dụng phương pháp mô phỏng hệ thống nhằm đánh giá khách quan các kịch bản cải tiến trong môi trường ảo trước khi triển khai thực địa.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được tác giả xác định cụ thể gồm:

1. Phân tích thực trạng của chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Nhi Đồng 2.
2. Xác định những yếu tố tác động đến chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh.
3. Đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng dịch vụ nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại Bệnh viện Nhi Đồng 2.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác khám và chữa bệnh cho các bệnh nhân tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi Đồng 2.
• Phạm vi nghiên cứu: Không gian khảo sát giới hạn tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi Đồng 2 (cổng đường Nguyễn Du, Quận 1, TP.HCM). Thời gian thu thập dữ liệu sơ cấp diễn ra trong vòng 4 tuần, tập trung vào các ngày làm việc trong tuần (thứ Hai đến thứ Sáu, khung giờ từ 7:00 đến 16:00).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về khung lý thuyết, khóa luận kết hợp các nguyên lý quản lý tinh gọn (Lean Management), quản trị chất lượng dịch vụ và lý thuyết mô phỏng hệ thống:

• Lý thuyết lãng phí: Dựa trên hệ thống sản xuất Toyota và trường phái tinh gọn, tác giả xem xét 7 dạng lãng phí truyền thống (tồn kho, chờ đợi, sai lỗi, sản xuất thừa, thao tác thừa, di chuyển, xử lý quá mức) và lãng phí thứ 8 là "lãng phí nguồn nhân lực/nhân tài" (Gradim et al., 2022; Ibidunni, 2014; Brito, 2019). Trong đó, nghiên cứu nhấn mạnh lãng phí thời gian chờ đợi (Nordgren, 1999; Ramasubramaniam, 2020; Nie, 2000) và lãng phí do bố trí lao động không cân bằng giữa các khâu.
• Quản trị chất lượng và chất lượng dịch vụ: Tiếp cận khái niệm chất lượng theo Juran (1989 - "Sự phù hợp cho mục đích sử dụng"), Crosby (1979 - "Sự phù hợp với yêu cầu", "Chất lượng là miễn phí") và Tiêu chuẩn ISO 9001:2015 dành cho tổ chức y tế; khái niệm khoảng cách chất lượng dịch vụ (Al-Ababneh, 2017; Ali et al., 2021; Syah et al., 2021) và mức độ hài lòng của khách hàng (Oliver, 2010; Nosek, 2001; Irawan, 2023).
• Cơ sở lý thuyết mô phỏng sự kiện rời rạc (Discrete-Event Simulation): Vận dụng các luận điểm của Vázquez-Serrano et al. (2021), Chandra (2015), Ingalls (2011), Maria (1997), Moslehi et al. (2022) và Banks (1998) về việc xây dựng mô hình toán học động nhằm tái hiện hành vi hệ thống, cho phép trả lời câu hỏi "điều gì sẽ xảy ra nếu" (what-if) mà không làm gián đoạn dịch vụ thực tế.

Về phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Trích xuất từ các báo cáo thống kê hoạt động khám chữa bệnh định kỳ do Bệnh viện Nhi Đồng 2 cung cấp.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập bằng phương pháp quan sát từ xa và bấm giờ (time study) ghi nhận dữ liệu lưu lượng bệnh nhân và thời gian thao tác thực tế tại từng công đoạn, ghi nhận định kỳ mỗi 10 phút một lần liên tục trong vòng 4 tuần.
• Phương pháp phân tích và mô phỏng: Dữ liệu được đưa vào công cụ Input Analyzer để kiểm định phân phối xác suất và đánh giá mức độ tương thích (thông qua sai số bình phương Square Error và kiểm định Kolmogorov-Smirnov). Sau đó, mô hình mạng hàng đợi được xây dựng và chạy thử nghiệm bằng phần mềm Arena (Rockwell Automation).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu Bệnh viện Nhi Đồng 2

Chương này khái quát quá trình hình thành từ năm 1862 dưới thời Pháp (tiền thân là Bệnh viện Quân sự - Hôpital militaire tại số 14 rue Lagrandière, sau đổi tên thành Bệnh viện Grall vào năm 1925 và chính thức mang tên Bệnh viện Nhi Đồng 2 từ năm 1978). Đơn vị được công nhận bệnh viện hạng I vào năm 2009, hiện sở hữu quy mô 1.400 giường bệnh và là trung tâm duy nhất tại khu vực phía Nam có khả năng phẫu thuật chấn thương sọ não và bệnh lý ngoại thần kinh nhi khoa.

Về cơ cấu tổ chức, bệnh viện chịu sự điều hành của Ban Giám đốc cùng 10 phòng chức năng và 3 khối chuyên môn gồm: Khối Ngoại trú (6 phòng/khoa), Khối Nội trú (chia thành 2 phân khối Nội và Ngoại với tổng cộng 21 khoa chuyên môn) và Khối Cận lâm sàng (8 khoa chuyên môn). Chính sách chất lượng của bệnh viện tập trung vào sứ mạng lấy bệnh nhân làm trung tâm, tầm nhìn vươn tầm khu vực Đông Nam Á, dựa trên 4 giá trị cốt lõi: An toàn, Chất lượng, Hiệu quả và Thân thiện.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về lãng phí trong vận hành y tế, tập trung phân tích hai nút thắt phổ biến: lãng phí thời gian chờ đợi của bệnh nhân và lãng phí nhân lực do phân bổ ca trực không hợp lý. Tiếp đó, chương sách làm rõ mối quan hệ giữa các tiêu chuẩn chất lượng (Crosby, Juran, ISO 9001:2015), cảm nhận chất lượng dịch vụ y tế và mức độ hài lòng của thân nhân người bệnh. Phần cuối chương dành cho tổng quan về công cụ mô phỏng sự kiện rời rạc, làm rõ các ưu điểm nổi bật như thử nghiệm đa kịch bản với chi phí thấp, tối ưu hóa điểm nghẽn và hạn chế rủi ro vận hành thực tế.

Chương 3: Phân tích thực trạng hoạt động khám chữa bệnh tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi Đồng 2

Nội dung chương trình bày chi tiết hai luồng quy trình khám chữa bệnh tại đơn vị:

• Luồng khám Bảo hiểm y tế (BHYT): Gồm 4 bước: (1) Tiếp đón - hướng dẫn (quét mã QR/nhập thông tin, in phiếu và số thứ tự); (2) Khám và chẩn đoán tại phòng chuyên khoa; (3) Xét nghiệm cận lâm sàng (duyệt chi phí BHYT tại quầy 28, đóng chênh lệch tại quầy 29, lấy số tự động tầng 2, thực hiện cận lâm sàng và chờ kết quả); (4) Cấp thuốc (duyệt đơn và trả thẻ BHYT gốc tại quầy 28, đóng phí chênh lệch tại quầy 29, nhận thuốc tại quầy thuốc khu B tầng trệt).
• Luồng khám Dịch vụ: Gồm 4 bước: (1) Tiếp đón và hướng dẫn (điền thông tin, đăng ký tại quầy 3-4, đóng phí khám và nhận phiếu khám tại các quầy 5-15); (2) Khám và chẩn đoán; (3) Cận lâm sàng (đóng phí cận lâm sàng tại quầy 1 trong giờ hành chính hoặc quầy 2 ngoài giờ, lấy số tầng 2, nhận kết quả và quay lại phòng khám); (4) Cấp thuốc (thanh toán tiền thuốc tại quầy thu ngân và nhận thuốc tại quầy dược).

Phân tích số liệu lưu lượng bệnh nhân qua 4 tuần khảo sát cho thấy bệnh viện tiếp nhận hơn 1.000 lượt khám mỗi ngày. Thời gian cao điểm tập trung từ 7:00 đến 9:30 sáng, đặc biệt đạt đỉnh vào khoảng 9:00 với lưu lượng chạm mốc gần 300 bệnh nhân. Lượng khách giảm mạnh xuống đáy trong khung 11:30 - 13:30 (nghỉ trưa), sau đó xuất hiện đỉnh phụ vào đầu giờ chiều (13:30) với khoảng 50 - 100 bệnh nhân và giảm dần đến 16:00. Thứ Hai là ngày có lượng bệnh nhân cao nhất trong tuần, thứ Năm thấp nhất, thứ Sáu có xu hướng tăng nhẹ.

Trên cơ sở dữ liệu bấm giờ thực tế, công cụ Input Analyzer đã xác định phân phối xác suất cho từng công đoạn. Điển hình, khung 8:50 - 9:00 tuân theo phân phối chuẩn NORM(71.8, 29.2) với sai số bình phương Square Error = 0.039388 và giá trị kiểm định Kolmogorov-Smirnov Test Statistic = 0.231 > 0.15, chứng minh độ tương thích cao.

Mô hình Arena được thiết lập với thời gian chạy 1 ngày (5 giờ làm việc/ngày) và lặp lại 20 lần (20 replications). Cấu trúc mô phỏng gồm:

• Module Create: Khởi tạo thực thể "Khach hang" theo lịch trình "Khach hang_Sch" từ bảng dữ liệu phân phối theo mốc 10 phút.
• 12 Module Process: Vận hành theo cơ chế Seize Delay Release với thời gian trễ dạng hàm Expression đơn vị giây, đại diện cho các khâu: Tiếp tân, Điền thông tin, BHYT Number, Xử lý hồ sơ dịch vụ, Khám theo yêu cầu, Lấy số theo BHYT, Lấy số và thanh toán theo Dịch vụ, Cận lâm sàng 1, Đọc kết quả 1, Hoàn tất hồ sơ BHYT, Thanh toán thuốc, Pharmacy.
• Hệ thống các khối logic: Assign (phân loại khám BHYT/Dịch vụ), Decide (rẽ nhánh có BHYT, có cận lâm sàng, điều kiện xuất viện), Route, Station, Queue và Dispose.

Kết quả mô phỏng hệ thống hiện trạng chỉ ra sự mất cân đối lớn về thời gian chờ và hiệu suất sử dụng nhân lực (Resource Utilization), tạo thành điểm nghẽn tại khu vực cấp phát số thứ tự tiếp đón ban đầu, các quầy tài chính BHYT và khu vực thanh toán - nhận thuốc.

Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại Khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi Đồng 2

Dựa trên các điểm nghẽn được mô hình Arena bộc lộ, tác giả đề xuất hai nhóm can thiệp kỹ thuật:

1. Gộp quầy thanh toán thuốc và phát thuốc: Hợp nhất quy trình nộp tiền mua thuốc và tiếp nhận thuốc tại một điểm phục vụ nhằm loại bỏ việc di chuyển lặp lại và giảm một lần xếp hàng cho thân nhân người bệnh.
2. Bổ sung và điều chuyển nhân sự lấy số thanh toán BHYT và Dịch vụ: Tăng cường nhân sự tại các khâu tiếp nhận đầu vào nhằm giải tỏa hàng chờ trong các khung giờ cao điểm (7:00 – 9:30).

Mô hình sau cải tiến được tái thiết lập trên Arena để chạy thử nghiệm, tiến hành so sánh đối chiếu số lượng nhân sự, thời gian chờ đợi tại các điểm nghẽn và hiệu suất nguồn lực so với mô hình ban đầu.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã lượng hóa chi tiết biến động lưu lượng bệnh nhân khám ngoại trú tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 qua dữ liệu thực nghiệm trong 4 tuần:

Tuần khảo sát	Thứ Hai (lượt)	Thứ Ba (lượt)	Thứ Tư (lượt)	Thứ Năm (lượt)	Thứ Sáu (lượt)
Tuần 1	1.762	1.624	1.449	1.089	1.386
Tuần 2	1.699	1.456	1.336	1.244	1.309
Tuần 3	1.744	1.594	1.280	1.167	1.456
Tuần 4	1.675	1.621	1.333	1.261	1.675

Kết quả phân tích đã làm rõ chu kỳ hoạt động của bệnh viện: nhu cầu tập trung cao nhất vào các ngày đầu tuần (thứ Hai) và giảm dần vào các ngày giữa tuần, chạm mức thấp nhất vào thứ Năm trước khi tăng nhẹ trở lại vào thứ Sáu. Về mặt phân bổ trong ngày, khoảng thời gian từ 7:00 đến 9:30 sáng là giai đoạn quá tải trầm trọng nhất (đỉnh điểm gần 300 bệnh nhân vào lúc 9:00), gây ùn ứ hàng dài tại các quầy thủ tục đầu vào.

Về mặt đóng góp so với các nghiên cứu trước, tác giả đã:

• Thiết lập thành công mô hình mô phỏng sự kiện rời rạc phản ánh 12 bước nghiệp vụ chi tiết của cả hai luồng khám BHYT và Dịch vụ, được kiểm chứng độ tin cậy bằng các kiểm định thống kê chuyên sâu trên phần mềm Arena và Input Analyzer.
• Chứng minh tính khả thi của hai phương án cải tiến quy trình: gộp quầy thanh toán - cấp phát thuốc và tái bố trí nhân sự hỗ trợ lấy số/thanh toán.
• Cung cấp một phương pháp luận thực nghiệm có tính ứng dụng cao, cho phép các nhà quản lý y tế thử nghiệm các giải pháp tái phân bổ nguồn lực trong môi trường ảo mà không tốn kém kinh phí và không gây xáo trộn quy trình khám chữa bệnh thực tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ tập trung khảo sát phạm vi hoạt động tại Khoa Khám bệnh của Bệnh viện Nhi Đồng 2 (cổng đường Nguyễn Du), trong khung giờ hành chính từ 7:00 đến 16:00 các ngày làm việc trong tuần. Do đó, mô hình chưa bao hàm các luồng tiếp nhận cấp cứu khẩn cấp, các dịch vụ điều trị nội trú hay hoạt động khám ngoài giờ, khám cuối tuần.

Từ giới hạn phạm vi nghiên cứu, các hướng mở tiếp theo bao gồm:

• Mở rộng phạm vi mô phỏng sang các khoa lâm sàng nội trú, khu vực cấp cứu và các khoa cận lâm sàng chuyên sâu nhằm tạo ra mô hình vận hành liên hoàn cho toàn bệnh viện.
• Tích hợp dữ liệu tự động thời gian thực từ hệ thống thông tin bệnh viện (HIS/LIS) thay vì sử dụng phương pháp bấm giờ thủ công, qua đó nâng cao độ chuẩn xác cho các tham số đầu vào.
• Thiết lập các kịch bản mô phỏng ứng phó trong điều kiện bùng phát dịch bệnh theo mùa ở mức độ cực đoan nhằm xây dựng kế hoạch dự phòng nguồn lực linh hoạt.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên thuộc các chuyên ngành Quản lý Công nghiệp, Kỹ thuật Hệ thống Công nghiệp, Quản trị Vận hành và Quản lý Bệnh viện. Tài liệu cung cấp cách tiếp cận hệ thống trong việc ứng dụng công cụ kỹ thuật để giải quyết bài toán dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

• Phương pháp xử lý dữ liệu thực tế bằng công cụ Input Analyzer tại Chương 3, đặc biệt là quy trình chuyển đổi số liệu quan sát thành các phân phối xác suất toán học kèm kiểm định độ phù hợp Kolmogorov-Smirnov.
• Cách thức cấu hình chi tiết các module trong phần mềm Arena (Create, Process với thuộc tính Seize Delay Release, Schedule, Decide, Queue) nhằm mô phỏng dòng di chuyển của bệnh nhân qua các trạm dịch vụ song song và tuần tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận thiết lập thời gian chạy và số lần lặp mô phỏng trên phần mềm Arena như thế nào?
Mô hình mô phỏng được thiết lập với thời gian chạy cho mỗi lần thử nghiệm là 1 ngày, tương ứng với 5 giờ làm việc thực tế của ca khám, và được lặp lại 20 lần (20 replications) để bảo đảm tính ổn định và độ tin cậy của các chỉ số thống kê đầu ra.

2. Lưu lượng bệnh nhân đến khám tại khung giờ 9:00 sáng tuân theo phân phối xác suất nào?
Dữ liệu số lượng bệnh nhân đến khám trong khung 8:50 - 9:00 được công cụ Input Analyzer xác định tuân theo phân phối chuẩn (Normal) với hàm NORM(71.8, 29.2), có giá trị sai số bình phương Square Error = 0.039388 và giá trị kiểm định Kolmogorov-Smirnov Test Statistic = 0.231 > 0.15.

3. Tác giả đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể nào trong Chương 4 để cải thiện tình trạng chờ đợi?
Tác giả đề xuất hai giải pháp chính: thứ nhất là gộp quầy thanh toán thuốc và quầy phát thuốc thành một điểm phục vụ tích hợp; thứ hai là bổ sung và tái bố trí nhân viên hỗ trợ lấy số thứ tự thanh toán cho cả đối tượng khám BHYT và khám Dịch vụ trong các khung giờ cao điểm.

4. Dữ liệu khảo sát sơ cấp được thu thập trong khoảng thời gian bao lâu và bằng phương pháp nào?
Dữ liệu sơ cấp được thu thập liên tục trong vòng 4 tuần (từ thứ Hai đến thứ Sáu, khung giờ 7:00 – 16:00) bằng phương pháp quan sát từ xa kết hợp bấm giờ (time study) với tần suất ghi nhận 10 phút một lần cho từng công đoạn nghiệp vụ.

5. Cơ cấu tổ chức của Bệnh viện Nhi Đồng 2 được phân chia thành những khối chuyên môn nào?
Theo sơ đồ tổ chức trình bày tại Chương 1, ngoài các phòng chức năng hành chính, bệnh viện phân chia chuyên môn thành 3 khối chính: Khối Ngoại trú (6 phòng/khoa), Khối Nội trú (gồm Khối Nội và Khối Ngoại với 21 khoa chuyên môn) và Khối Cận lâm sàng (8 khoa chuyên môn).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trương Lê Bảo Trân đã giải quyết thành công bài toán tối ưu hóa vận hành tại Khoa Khám bệnh - Bệnh viện Nhi Đồng 2 thông qua phương pháp mô phỏng sự kiện rời rạc trên phần mềm Arena. Nghiên cứu đã làm rõ các quy luật lưu lượng thực tế, nhận diện chính xác các điểm nghẽn gây lãng phí thời gian và đề xuất các phương án can thiệp mang tính khả thi cao như gộp quầy dược và tái phân bổ nhân lực tiếp nhận. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học tin cậy giúp các nhà quản lý y tế đưa ra quyết định nâng cao chất lượng khám chữa bệnh mà không gây xáo trộn hệ thống vận hành thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG 2 1.1 Tổng quan về Bệnh viện Nhi Đồng 2 Bệnh viện Nhi Đồng 2, một trong những biểu tượng của nền y tế nhi khoa Việt Nam, đã và đang đóng góp tích cực vào sự nghiệp chăm sóc sức khỏe cho trẻ em. Được thành lập từ năm 1978, bệnh viện không ngừng lớn mạnh và trở thành địa chỉ y tế tin cậy của hàng triệu gia đình. Với đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, tâm huyết, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, bệnh viện đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong việc chẩn đoán và điều trị các bệnh nhi. Bên cạnh việc cung cấp các dịch vụ khám chữa bệnh đa dạng, bệnh viện còn tích cực tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực, và hỗ trợ cộng đồng.

Nhờ những nỗ lực không ngừng nghỉ, Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã khẳng định vị thế là một trong những bệnh viện hàng đầu trong lĩnh vực nhi khoa, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho trẻ em Việt Nam. Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã đóng góp đáng kể vào việc chăm sóc sức khỏe cho trẻ em trong nhiều thập kỷ qua. Không ngừng phát triển và mở rộng quy mô, bệnh viện Nhi Đồng 2 hiện đang sở hữu 1400 giường bệnh. Với đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, được đào tạo bài bản, cùng hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại, bệnh viện đã trở thành điểm đến tin cậy cho hàng triệu bệnh nhân nhỏ tuổi.

Các dịch vụ y tế tại bệnh viện bao gồm khám chữa bệnh các chuyên khoa, cấp cứu, phẫu thuật, vật lý trị liệu và khám sức khỏe định kỳ. Đặc biệt, bệnh viện luôn tiên phong trong việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quá trình chẩn đoán và điều trị, nhằm mang đến hiệu quả cao nhất cho bệnh nhân. Không gian bệnh viện được thiết kế thân thiện, tạo môi trường thoải mái và an toàn cho trẻ em, góp phần quan trọng vào quá trình điều trị. Bên cạnh công tác phòng chống và khám chữa bệnh, bệnh viện cũng đạo điều kiện học hỏi dành cho các thực tập sinh từ các trường đại học y dược và tiếp nhận sinh viên quốc tế.

Ngoài ra, nổi bật hơn cả là bệnh viện Nhi Đồng 2 là cơ sở duy nhất trong nước có khả năng thực hiện phẫu thuật chấn thương sọ não và các loại bệnh lý ngoại thần kinh nhi khoa. Với mục tiêu chung là lấy người bệnh làm trung tâm, Nhi Đồng 2 đã và đang phấn đấu để cải thiện chất lượng dịch vụ để trở thành một bệnh viện chuyên khoa nhi hiện đại và tiên tiến nhất, sánh ngang với các bệnh viện quốc gia khác.1: Cổng chính Bệnh viện Nhi Đồng 2 (Nguồn Bệnh viện Nhi Đồng 2) Vị trí của bệnh viện Nhi Đồng 2 tọa lạc tại số 14 Lý Tự Trọng, phường Bến Nghé, Quận 1, TP. Với vị trí đắc địa tại quận 1, điều này giúp bệnh nhân thuận lợi trong công tác tìm kiếm cũng như là di chuyển từ các khu vực lân cận khi cần khám chữa bệnh. Ngoài cổng chính là cổng 1 nằm ở đường Lý Tự Trọng, bên cạnh đó có các cổng khác, mỗi cổng phục vụ cho các mục đích khác nhau, bệnh viện có tất cả 6 cổng.

Cổng phụ nằm trên đường Nguyễn Du, đây cũng là cổng để khám dịch vụ và khám theo thẻ bảo hiểm y tế, ngoài ra thì đây cũng là lối vào chính của bệnh nhân đi bộ, bãi giữ xe cũng như là các dịch vụ hậu cần. Đây cũng chính là lối vào cho xe cấp cứu, đảm bảo việc tiếp nhận và xử lý kịp thời các tình huống khẩn cấp, đồng thời có khu vực riêng biệt cho việc di chuyển các trang thiết bị và vật tư.2: Khoa khám bệnh tại cổng Nguyễn Du (Nguồn: Bệnh viện Nhi Đồng 2) 1.2 Lịch sử hình thành và phát triển Lịch sử hình thành và phát triển của Bệnh viện Nhi Đồng 2: Ở giai đoạn đầu (1862 - 1978): Năm 1862, ngay khi đặt chân đến Nam Kỳ, quân Pháp đã thành lập Bệnh viện Quân sự (tiếng Pháp là Hôpital militaire) được cho xây dựng dưới chỉ lệnh của Louis Adophe Bonard nhằm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe của quân đội trong chiến tranh, đồng thời khẳng định sự hiện diện của họ tại vùng đất mới.3: Bệnh viện Quân y của Pháp (Hôpital militaire) xưa (Nguồn: Bệnh viện Nhi Đồng 2) Trang 5 Bệnh viện Quân y đã trải qua nhiều dấu mốc quan trọng trong hành trình phát triển của mình. Năm 1870, bệnh viện chuyển về số 14 rue Lagrandière (nay là số 14, Lý Tự Trọng, P.HCM), đánh dấu một bước chuyển mình lớn và gắn liền hình ảnh của bệnh viện trở thành cái nôi của Viện Pasteur đầu tiên tại Đông Dương. Năm 1905, bệnh viện được điều hành bởi bác sĩ Charles Grall đã mở rộng chữa trị cho mọi thành phần, quân sự cũng như dân sự và dân bản xứ, đánh dấu bước đầu phát triển trở thành một bệnh viện đa khoa.

Năm 1925, Bệnh viện Quân sự đổi tên thành “Bệnh viện Grall” để vinh danh Giám đốc y tế Nam Kỳ (bác sĩ Charles Grall). Năm 1960, các bác sĩ người Pháp tại Hopital Grall đã tích cực đóng góp phần phát triển ngành y tế Việt Nam thông qua các khoa đào tạo, thành lập trung tâm điều trị chuyên biệt và thực hiện nghiên cứu khoa học. Sau năm 1976, quyền quản lý bệnh viện được chuyển giao cho nhà chức trách Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mở ra một chương mới trong lịch sử của bệnh viện. Giai đoạn sau giải phóng (1978 – nay): Năm 1978: Bệnh viện Grall đổi tên thành Bệnh viện Nhi Đồng 2 và trở thành bệnh viện chuyên khoa phụ trách khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho trẻ em dưới 16 tuổi.

Năm 2009: Là một năm đáng nhớ đối với Bệnh viện Nhi Đồng 2 khi bệnh viện vinh hạnh được Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh công nhận là bệnh viện hạng I, khẳng định vị thế hàng đầu trong lĩnh vực y khoa. Sự công nhận của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh là minh chứng rõ ràng cho những cố gắng không mệt mỏi của tập thể cán bộ, nhân viên Bệnh viện Nhi Đồng 2 trong việc chăm sóc sức khỏe trẻ em. Năm 2010: Sự ra đời của đơn vị phẫu thuật tim hở và can thiệp tim mạch năm 2010 đã mang đến một tia hy vọng mới cho hàng ngàn bệnh nhân mắc các bệnh tim phức tạp. Năm 2019: Khoa phẫu thuật trong ngày của Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc điều trị thoát vị bẹn cho trẻ em bằng phương pháp nội soi.

Với hệ thống máy nội soi 3D hiện đại vừa được đưa vào sử dụng, bệnh viện đã nâng cao chất lượng phẫu thuật và mang đến kết quả điều trị tốt nhất cho các bệnh nhi. Năm 2020: Bệnh viện đã triển khai đa dạng các hoạt động từ đào tạo, nghiên cứu khoa học đến hợp tác quốc tế, bao gồm huấn luyện cho các bệnh viện tỉnh, thực hiện các dự án nghiên cứu cấp cao và hợp tác với các chuyên gia quốc tế trong nhiều lĩnh vực Trang 6 chuyên sâu như ghép gan, dị tật bẩm sinh,. Cứu sống bé 9 tuổi thũng tim nhờ kích hoạt quy trình “Báo động đỏ”.4: Lễ tiếp nhận chuyển giao và thực hiện kỹ thuật thông tim can thiệp nhi (Nguồn: Bệnh viện Nhi Đồng 2) Năm 2023: Đây là lần đầu tiên Bệnh viện Nhi Đồng 2 tổ chức Hội thảo Nhi khoa Tim mạch Pháp - Việt, nối tiếp thành công từ những Hội nghị Nhi khoa thường niên giữa bệnh viện và Viện - Trường Pháp với mục tiêu nâng cao kiến thức chuyên môn và trao đổi kinh nghiệm về các bệnh lý tim mạch ở trẻ em.5: Hội thảo Nhi khoa Tim mạch Pháp - Việt (Nguồn: Bệnh viện Nhi Đồng 2) Trang 7 Vào năm 2024, Bệnh viện Nhi Đồng 2 đã tổ chức Hội thảo khoa học với chuyên đề “Sàng Lọc, Chẩn Đoán và Xử Trí Các Rối Loạn Phát Triển Của Trẻ Em”. Sự kiện này được thiết kế nhằm tạo ra một diễn đàn chuyên môn, nơi các chuyên gia y tế có thể cùng nhau trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật những kiến thức tiên tiến nhất trong lĩnh vực điều trị rối loạn phát triển ở trẻ.

Hiện tại, ngoài vai trò là cơ sở cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao, Bệnh viện Nhi Đồng 2 còn được biết đến như một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu. Với sự đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, bệnh viện đã thành công trong việc thực hiện nhiều ca phẫu thuật phức tạp. Với sự đầu tư và kinh nghiệm lâu năm trong ngành, bệnh viện không chỉ giúp cải thiện sức khỏe cho trẻ mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của hàng ngàn trẻ em mỗi năm.3 Sơ đồ tổ chức Bệnh viện Nhi Đồng 2 Hình 1.6: Sơ đồ tổ chức Bệnh viện Nhi Đồng 2 (Nguồn: Bệnh viện Nhi Đồng 2) Bệnh viện Nhi Đồng 2 có cơ cấu phân chia rõ ràng giữa các phòng ban và khoa chuyên môn. Bệnh viện được điều hành bởi Giám đốc, dưới Giám đốc là các Phó giám đốc chuyên môn và hành chính.

Các phòng ban chính bao gồm: Phòng Tổ chức Cán bộ, Phòng Kế hoạch - Tài chính, Phòng Điều dưỡng, Phòng Quản lý chất lượng, Phòng Tài chính Kế toán, Phòng Hợp tác quốc tế, Phòng Vật tư y tế - Thiết bị y tế, Phòng Công tác xã hội, Phòng Chỉ đạo tuyến và Phòng Công nghệ thông tin. Trang 8 Bệnh viện được phân chia thành ba khối chuyên môn là Khối Ngoại trú, Khối Nội trú và Khối Cận lâm sàng. Ở Khối Ngoại trú có 6 phòng khoa khác nhau thực hiện công tác khám ngoại. Ở Khối nội trú được chia thành hai khối là Khối Nội và Khối Ngoại bao gồm 21 khoa chuyên môn.

Và Khối Cận lâm sàng gồm 8 khoa chuyên môn. Sơ đồ tổ chức này cho thấy một cấu trúc rõ ràng, giúp bệnh viện hoạt động hiệu quả, phục vụ tốt công tác khám chữa bệnh, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho bệnh nhân.4 Chính sách chất lượng Hình 1.7: Chính sách chất lượng tại Bệnh viện (Nguồn: Bệnh viện Nhi Đồng 2) Trang 9 Bệnh viện Nhi Đồng 2 xây dựng một chính sách chất lượng toàn diện hướng tới việc duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.