Luận văn thạc sĩ ứng dụng hệ thống thông tin địa lý trong nghiên cứu biến động sử dụng đất tại thành phố vĩnh yên giai đoạn 2000 2010

Luận văn thạc sĩ ứng dụng hệ thống thông tin địa lý nghiên cứu biến động sử dụng đất tại Vĩnh Yên giai đoạn 2000-2010, phân tích hiệu quả công nghệ GIS.

• Tác giả: Trần Văn Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan - Phó Khoa Tài Nguyên Và Môi Trường, Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý trong nghiên cứu biến động sử dụng đất tại thành phố Vĩnh Yên giai đoạn 2000-2010
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.2. Tổng quan về hệ thống thông tin địa lý
• 1.2.1. Hệ thống thông tin địa lý (GIS)
• 1.2.2. Mục đích ứng dụng của GIS
• 1.2.3. Các đặc điểm hệ thống thông tin địa lý
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục đích của đề tài
• 2.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2.3. Về thực tiễn
• 2.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.5. Thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.6. Nội dung nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp nghiên cứu
• 2.7.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.7.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội thành phố Vĩnh Yên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Tư liệu và thiết bị sử dụng
• 3.2. Xây dựng bản đồ hiện trạng tỷ lệ 1/10
• 3.2.1. Thu thập dữ liệu phục vụ cho số hóa bản đồ
• 3.2.2. Thu thập dữ liệu đo đạc thực địa
• 3.3. Kết quả thu thập bản đồ, tài liệu đã có trên khu vực nghiên cứu
• 3.4. Kết quả xử lý số liệu
• 3.4.1. Xây dựng bản đồ hiện trạng tỷ lệ 1/10
• 3.4.2. Công tác thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất từ bản đồ địa chính
• 3.4.3. Kết quả thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 3.4.4. Xây dựng bản đồ hiện trạng tỷ lệ 1/10
• 3.4.4.1. Công tác thu thập, chuẩn bị tài liệu
• 3.4.4.2. Độ tin cậy của số liệu
• 3.4.5. Phương pháp và quy trình thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất
• 3.5. Đánh giá biến động sử dụng đất giai đoạn 1 từ năm 2000 đến năm 2005
• 3.5.1. Tổng diện tích tự nhiên toàn thành phố Vĩnh Yên
• 3.5.2. Nhóm đất nông nghiệp
• 3.5.3. Đất lâm nghiệp
• 3.5.4. Đất nuôi trồng thủy sản
• 3.5.5. Đất nông nghiệp khác
• 3.5.6. Nhóm đất phi nông nghiệp
• 3.5.7. Nhóm đất chưa sử dụng
• 3.6. Đánh giá biến động sử dụng đất giai đoạn 2 từ năm 2005 đến năm 2010
• 3.6.1. Tổng diện tích tự nhiên thành phố Vĩnh Yên
• 3.6.2. Nhóm đất nông nghiệp
• 3.6.3. Nhóm đất phi nông nghiệp
• 3.6.4. Nhóm đất chưa sử dụng
• 3.7. Đánh giá chung về tình hình quản lý sử dụng đất
• 3.8. Giải pháp quản lý nguồn tài nguyên đất và sử dụng hợp lý tài nguyên đất
• 3.8.1. Trong công tác quản lý đất đai
• 3.8.2. Phát triển đa ngành, đa lĩnh vực
• 3.8.3. Về cơ chế chính sách phát triển kinh tế
• 3.8.4. Về cơ chế, chính sách xã hội
• 3.8.5. Giải pháp sử dụng đất nông nghiệp
• 3.8.6. Giải pháp về vốn đầu tư
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Ứng dụng GIS trong nghiên cứu biến động sử dụng đất

Ứng dụng GIS đã trở thành công cụ quan trọng trong nghiên cứu biến động sử dụng đất tại Vĩnh Yên giai đoạn 2000-2010. Hệ thống này cho phép thu thập, quản lý và phân tích dữ liệu không gian một cách hiệu quả. Nghiên cứu GIS đã giúp xác định rõ sự thay đổi trong sử dụng đất, từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, phản ánh quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Phân tích không gian thông qua GIS cung cấp cái nhìn toàn diện về sự biến đổi đất đai, hỗ trợ công tác quản lý đất đai và quy hoạch đô thị.

1.1. Cơ sở khoa học của ứng dụng GIS

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) là công cụ mạnh mẽ để xử lý dữ liệu không gian. Nó kết hợp các yếu tố địa lý, thông tin thuộc tính và công nghệ máy tính để tạo ra các bản đồ số. Công nghệ thông tin địa lý giúp phân tích và mô hình hóa dữ liệu, từ đó đưa ra các quyết định chính xác trong quản lý tài nguyên. Mô hình hóa dữ liệu trong GIS cho phép dự đoán xu hướng biến động đất đai, hỗ trợ phát triển bền vững.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu từ bản đồ địa chính và ảnh vệ tinh. Phân tích không gian được thực hiện thông qua phần mềm MapInfo và MicroStation. Các bước bao gồm số hóa bản đồ, xử lý dữ liệu và đánh giá biến động. Thời gian 2000-2010 được chia thành hai giai đoạn để phân tích chi tiết sự thay đổi sử dụng đất.

II. Biến động sử dụng đất tại Vĩnh Yên giai đoạn 2000 2010

Biến động sử dụng đất tại Vĩnh Yên giai đoạn 2000-2010 phản ánh sự chuyển dịch mạnh mẽ từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp. Địa lý Vĩnh Yên với vị trí trung tâm kinh tế của tỉnh Vĩnh Phúc đã thúc đẩy quá trình đô thị hóa. Thay đổi sử dụng đất được đánh giá thông qua việc so sánh diện tích các loại đất qua từng năm. Quản lý đất đai cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

2.1. Giai đoạn 2000 2005

Giai đoạn này chứng kiến sự gia tăng đất phi nông nghiệp, đặc biệt là đất công nghiệp và dịch vụ. Phân tích không gian cho thấy sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất diễn ra nhanh chóng. Quy hoạch đô thị đã tác động lớn đến sự biến động này. Biến đổi khí hậu cũng là yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất nông nghiệp.

2.2. Giai đoạn 2005 2010

Giai đoạn này tiếp tục xu hướng giảm đất nông nghiệp và tăng đất phi nông nghiệp. Phát triển bền vững được đặt lên hàng đầu trong quy hoạch sử dụng đất. Công nghệ thông tin địa lý đã hỗ trợ hiệu quả trong việc theo dõi và quản lý biến động đất đai. Mô hình hóa dữ liệu giúp dự đoán xu hướng sử dụng đất trong tương lai.

III. Giải pháp quản lý và sử dụng đất bền vững

Để quản lý và sử dụng đất hiệu quả, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ. Quản lý đất đai cần được cải thiện thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin địa lý. Quy hoạch đô thị cần cân nhắc yếu tố phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Biến đổi khí hậu cần được tính toán trong các kế hoạch sử dụng đất. Mô hình hóa dữ liệu trong GIS sẽ hỗ trợ đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời.

3.1. Giải pháp về chính sách

Cần hoàn thiện các chính sách về quản lý đất đai và quy hoạch đô thị. Phát triển bền vững cần được ưu tiên trong các kế hoạch sử dụng đất. Biến đổi khí hậu cần được lồng ghép vào các chính sách quản lý tài nguyên.

3.2. Giải pháp về công nghệ

Ứng dụng công nghệ thông tin địa lý để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai. Mô hình hóa dữ liệu trong GIS giúp dự đoán xu hướng biến động đất đai. Phân tích không gian hỗ trợ đưa ra các quyết định chính xác trong quy hoạch và quản lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000-2010, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, đã trải qua nhiều biến động quan trọng về sử dụng đất do tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế nhanh chóng. Tổng diện tích tự nhiên của thành phố có sự thay đổi rõ rệt giữa các nhóm đất nông nghiệp, phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng. Việc quản lý đất đai truyền thống dựa trên bản đồ giấy không còn đáp ứng được yêu cầu cập nhật kịp thời và chính xác trong bối cảnh biến động đất đai ngày càng phức tạp. Do đó, ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong nghiên cứu biến động sử dụng đất trở thành một giải pháp thiết yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và quy hoạch đất đai.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên các năm 2000, 2005 và 2010 bằng công nghệ GIS, từ đó đánh giá biến động sử dụng đất trong hai giai đoạn 2000-2005 và 2005-2010. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại thành phố Vĩnh Yên, với dữ liệu thu thập từ bản đồ địa chính, bản đồ địa hình, số liệu đo đạc thực địa và các tài liệu liên quan. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý đất đai, góp phần phát triển bền vững nguồn tài nguyên đất đai địa phương.

Việc ứng dụng GIS không chỉ giúp cập nhật thông tin nhanh chóng, chính xác mà còn hỗ trợ phân tích không gian, đánh giá xu hướng biến động đất đai, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng lực quản lý đất đai, phục vụ quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Vĩnh Yên nói riêng và các địa phương tương tự nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết hệ thống thông tin địa lý (GIS) và lý thuyết quản lý biến động sử dụng đất. GIS được định nghĩa là hệ thống máy tính tích hợp các công cụ thu thập, lưu trữ, phân tích và trình bày dữ liệu địa lý, giúp quản lý và ra quyết định hiệu quả trong các lĩnh vực liên quan đến không gian. Các khái niệm trọng tâm bao gồm: dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính, mô hình dữ liệu GIS, kỹ thuật chồng lắp bản đồ (map overlay), phân loại thuộc tính (reclassification), phân tích không gian (spatial analysis) như vùng đệm (buffer zone), nội suy (interpolation) và tính diện tích (area calculation).

Lý thuyết quản lý biến động sử dụng đất tập trung vào việc nhận diện các yếu tố thay đổi về diện tích, mục đích sử dụng và chủ sở hữu đất đai theo thời gian, từ đó đánh giá tác động của các chính sách và hoạt động phát triển kinh tế - xã hội đến tài nguyên đất. Việc kết hợp GIS với lý thuyết này cho phép phân tích biến động sử dụng đất một cách trực quan và chính xác hơn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm bản đồ địa chính, bản đồ địa hình, bản đồ hiện trạng sử dụng đất các năm 2000, 2005, 2010, số liệu đo đạc thực địa và các tài liệu pháp lý liên quan. Cỡ mẫu dữ liệu được lựa chọn dựa trên toàn bộ diện tích tự nhiên của thành phố Vĩnh Yên, đảm bảo tính đại diện và đầy đủ cho phân tích biến động sử dụng đất.

Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm GIS chuyên dụng như MapInfo và Microstation để số hóa, xử lý và phân tích dữ liệu không gian. Quy trình nghiên cứu gồm các bước: thu thập và đánh giá tài liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu bản đồ số, số hóa bản đồ hiện trạng sử dụng đất, phân tích biến động diện tích các nhóm đất qua hai giai đoạn 2000-2005 và 2005-2010, so sánh và đánh giá kết quả. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 11/2010 đến tháng 10/2011, đảm bảo thu thập và xử lý dữ liệu kịp thời, chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động diện tích đất nông nghiệp: Diện tích đất nông nghiệp tại thành phố Vĩnh Yên giảm khoảng 12% trong giai đoạn 2000-2010, từ mức khoảng 3.500 ha năm 2000 xuống còn khoảng 3.080 ha năm 2010. Trong đó, giai đoạn 2000-2005 giảm 7%, giai đoạn 2005-2010 giảm tiếp 5%. Sự giảm này chủ yếu do chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp phục vụ công nghiệp và dịch vụ.

2. Tăng diện tích đất phi nông nghiệp: Đất phi nông nghiệp tăng khoảng 15% trong cùng giai đoạn, từ khoảng 1.200 ha năm 2000 lên khoảng 1.380 ha năm 2010. Đặc biệt, đất sử dụng cho mục đích công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn trong nhóm này, phản ánh xu hướng phát triển kinh tế đô thị.

3. Diện tích đất chưa sử dụng giảm mạnh: Đất chưa sử dụng giảm khoảng 20% từ năm 2000 đến 2010, cho thấy hiệu quả trong việc khai thác và sử dụng quỹ đất chưa tận dụng trước đây. Giai đoạn 2005-2010 có mức giảm mạnh hơn so với giai đoạn trước.

4. Độ chính xác và cập nhật bản đồ: Việc ứng dụng GIS giúp nâng cao độ chính xác của bản đồ hiện trạng sử dụng đất với sai số vị trí không vượt quá ±0,5 mm theo tỷ lệ bản đồ nền, đồng thời cho phép cập nhật thông tin biến động đất đai hàng năm, đáp ứng yêu cầu quản lý đất đai hiện đại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của biến động sử dụng đất là do quá trình đô thị hóa nhanh và phát triển công nghiệp dịch vụ tại thành phố Vĩnh Yên, dẫn đến chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp. Kết quả này phù hợp với xu hướng biến động sử dụng đất tại các đô thị đang phát triển ở Việt Nam. So với các nghiên cứu tương tự tại các tỉnh lân cận, mức giảm đất nông nghiệp và tăng đất phi nông nghiệp của Vĩnh Yên tương đối điển hình, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Việc sử dụng GIS đã khắc phục được hạn chế của phương pháp quản lý đất đai truyền thống, giúp cập nhật dữ liệu nhanh chóng, chính xác và trực quan hơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh diện tích các nhóm đất theo từng năm, bản đồ biến động sử dụng đất dạng số với các lớp thông tin chi tiết, giúp các nhà quản lý dễ dàng theo dõi và ra quyết định.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số hạn chế như chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ GIS còn cao, đòi hỏi trình độ cán bộ kỹ thuật và hạ tầng công nghệ thông tin phải được nâng cấp đồng bộ. Ngoài ra, việc thu thập và xử lý dữ liệu đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và đơn vị kỹ thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai áp dụng GIS đồng bộ tại các cấp quản lý: Đề nghị các cơ quan quản lý đất đai từ cấp xã đến thành phố cần đầu tư trang thiết bị và đào tạo cán bộ sử dụng GIS để cập nhật và quản lý biến động sử dụng đất hàng năm, nhằm nâng cao độ chính xác và kịp thời của dữ liệu. Thời gian thực hiện trong vòng 2 năm.

2. Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai dạng số tập trung: Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu GIS tập trung, liên kết các bản đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ địa chính và các dữ liệu liên quan để phục vụ công tác quy hoạch và quản lý đất đai hiệu quả. Chủ thể thực hiện là Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc, hoàn thành trong 3 năm.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý đất đai: Khuyến khích sự phối hợp giữa các ngành như tài nguyên môi trường, quy hoạch đô thị, nông nghiệp và phát triển kinh tế để sử dụng dữ liệu GIS làm cơ sở ra quyết định đồng bộ, tránh chồng chéo và lãng phí nguồn lực. Thời gian triển khai liên tục, đánh giá định kỳ hàng năm.

4. Đẩy mạnh đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về GIS và quản lý đất đai cho cán bộ địa chính cơ sở và các đơn vị liên quan nhằm nâng cao trình độ kỹ thuật và khả năng ứng dụng công nghệ mới. Chủ thể thực hiện là các trường đại học và trung tâm đào tạo chuyên ngành, triển khai trong 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý đất đai tại các cấp chính quyền địa phương: Giúp nâng cao hiểu biết về ứng dụng GIS trong quản lý biến động sử dụng đất, hỗ trợ công tác cập nhật và ra quyết định chính xác, kịp thời.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực tài nguyên môi trường, quy hoạch đô thị: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp thực tiễn về ứng dụng GIS trong nghiên cứu biến động đất đai, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu và giảng dạy.

3. Các chuyên gia và kỹ thuật viên GIS: Tham khảo quy trình số hóa, xử lý dữ liệu không gian và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất dạng số, nâng cao kỹ năng ứng dụng phần mềm GIS trong thực tiễn.

4. Các nhà hoạch định chính sách và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội: Sử dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá tác động của các chính sách phát triển đến biến động sử dụng đất, từ đó xây dựng các giải pháp phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. GIS là gì và tại sao lại quan trọng trong quản lý đất đai?
   GIS là hệ thống thông tin địa lý giúp thu thập, lưu trữ, phân tích và trình bày dữ liệu không gian. Nó quan trọng vì cho phép cập nhật nhanh chóng, chính xác biến động sử dụng đất, hỗ trợ ra quyết định quản lý hiệu quả.

2. Phương pháp thu thập dữ liệu trong nghiên cứu này như thế nào?
   Dữ liệu được thu thập từ bản đồ địa chính, bản đồ địa hình, số liệu đo đạc thực địa và các tài liệu pháp lý. Các bản đồ được số hóa và xử lý bằng phần mềm GIS để xây dựng cơ sở dữ liệu dạng số.

3. Biến động sử dụng đất tại Vĩnh Yên trong giai đoạn 2000-2010 có điểm gì nổi bật?
   Đất nông nghiệp giảm khoảng 12%, đất phi nông nghiệp tăng 15%, đất chưa sử dụng giảm 20%. Điều này phản ánh xu hướng chuyển đổi đất phục vụ phát triển công nghiệp và đô thị hóa.

4. Lợi ích của việc sử dụng bản đồ hiện trạng sử dụng đất dạng số so với bản đồ giấy?
   Bản đồ số cho phép cập nhật nhanh, chính xác, dễ dàng phân tích và trình bày dữ liệu, giảm sai số và thuận tiện cho việc quản lý, quy hoạch đất đai.

5. Những khó khăn khi ứng dụng GIS trong quản lý đất đai là gì?
   Chi phí đầu tư ban đầu cao, yêu cầu trình độ kỹ thuật cao, cần hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan.

Kết luận

• Ứng dụng GIS đã thành công trong việc xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên các năm 2000, 2005 và 2010 với độ chính xác cao.
• Biến động sử dụng đất thể hiện rõ xu hướng giảm đất nông nghiệp, tăng đất phi nông nghiệp và giảm đất chưa sử dụng, phù hợp với quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế.
• GIS giúp nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, cung cấp dữ liệu kịp thời và trực quan cho công tác quy hoạch và ra quyết định.
• Cần tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng GIS, đào tạo cán bộ và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung để nâng cao năng lực quản lý đất đai.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai áp dụng GIS đồng bộ tại các cấp quản lý, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm phát triển bền vững nguồn tài nguyên đất đai.

Hãy áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý đất đai và phát triển bền vững tại địa phương bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước, đặc biệt là giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đất đai có nhiều biến động.

Luật đất đai đã được ban hành, người dân được hưởng 5 quyền: ‘chuyển đổi, chuyển nhượng, thế chấp, thừa kế và cho thuê’. thực hiện 5 quyền sử dụng đất hợp pháp này sẽ tạo ra sự chuyển dịch, biến động không ngừng của đất đai. Nhiệm vụ của cơ quan quản lý đất đai là phải nắm chắc được mọi sự biến động như: Sự thay đổi các yếu tố không gian của các thửa đất: chia nhỏ, ghép, nhập thửa đất làm cho chúng thay đổi hình dạng, kích thước, diện tích. Thay đổi mục đích sử dụng đất: đất nông nghiệp, lâm nghiệp được chuyển sang đất giao thông, thủy lợi, đất xây dựng các công trình hoạc làm đất ở theo quy hoạch mới.

Thay đổi chủ sử dụng đất: đây là yếu tố thay đổi nhiều nhất khi thực hiện 5 quyền theo luật đất đai. Đối với bản đồ hiện trạng sử dụng đất, sự thay đổi mục đích sử dụng đất hợp pháp là yếu tố quan trọng làm thay đổi nội dung của nó, khi đó bản đồ cũ không còn phù hợp với thực tại và bản đồ hiện trạng sử dụng đất mới được thành lập. Để xây dựng một tờ bản đồ mới được biên vẽ trên giấy đòi hỏi phải đầu tư rất nhiều thời gian và độ chính xác không cao. Với sự chuyển đổi mục đích như hiện nay, khi chúng ta hoàn thành song một tờ bản đồ bằng phương pháp truyền thống thì hiện trạng sử dụng đất luôn bị lạc hậu theo thời gian.

Công tác thành lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất đòi hỏi độ chính xác cao và thể hiện được hiện trạng đất đai hàng năm đồng thời đáp ứng được yêu cầu cấp bách của công tác kiểm kê đất đai và quy hoạch sử n 5 dụng đất. Chính những điều này đã cho thấy việc quản lý đất đai trên bản đồ giấy không còn phù hợp, do đó cần phải có sự thay đổi cách quản lý đất sao cho thông tin đất đai luôn được cập nhật khi có sự thay đổi mà vẫn đáp ứng được những yêu cầu của một tờ bản đồ đặt ra ngay từ cấp quản lý thấp nhất là cấp xã. Để khắc phục những nhược điểm của bản đồ giấy, chỉ có bản đồ số mới có khả năng đáp ứng được những yêu cầu trong công tác quản lý đất đai. Bản đồ số cho thấy sự tiện lợi trong công tác quản lý đất đai hơn hẳn bản đồ giấy đó là việc cập nhật thông tin một cách nhanh chóng và chính xác.

Bản đồ số cũng có thể in ra giấy với bất kỳ tỷ lệ nào tùy theo yêu cầu của người sử dụng. Bản đồ hiện trạng sử dụng đất thường được xây dựng cho từng cấp hành chính: xã, huyện, tỉnh và cả nước. Trước hết phải xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất cấp cơ sở xã, phường sau đó sẽ dùng bản đồ các xã, phường để tổng hợp thành bản đồ cấp huyện, tỉnh. Tổng quan về hệ thống thông tin địa lý.

Hệ thống thông tin địa lý (GIS) Hệ thống thông tin địa lý là hệ thông tin được thiết kế để làm việc với dữ liệu quy chiếu không gian hay tọa độ địa lý. Khái niệm thông tin địa lý được hình thành từ ba khái niệm: Hệ thống, thông tin, địa lý và được viết tắt là GIS (Geographyic Information Systems) Khái niệm địa lý (Geographic) được sử dụng ở đây vì GIS trược hết liên quan đến các đặc trưng địa lý hay không gian. Các đặc trưng này thể hiện trên đối tượng không gian. Chúng có thể là các đối tượng vật lý, văn hóa hay kinh tế trong tự nhiên.

Các đặc trưng trên bản đồ là biểu diễn ảnh của các đối tượng không gian trong thế giới thực thông qua hệ thống biểu tượng ký hiệu, màu, kiểu đường. n 6 Khái niệm thông tin (Information) đề cập đến khối dữ liệu khổng lồ do GIS quản lý. Các đối tượng thế giới thực đều có tập riêng các dữ liệu chữ số hay dữ liệu thuộc tính và các thông tin vị trí cần lưu trữ, quản lý các đặc trưng không gian. Khái niệm hệ thống (System) đề cập đến cách tiếp cận hệ thống của GIS.

Môi trường hệ thống GIS được chia nhỏ thành các modul, để dễ hiểu, dễ quản lý, nhưng chúng được tích hợp thành hệ thống thống nhất, toàn vẹn. Công nghệ thông tin trở thành quan trọng và hầu hết các hệ thống đều được tiến hành trên cơ sở máy tính. Hệ thống thông tin địa lý (GIS) là một công cụ máy tính để lập bản đồ và phân tích các hiện tượng thực trên trái đất. Công nghệ GIS kết hợp các thao tác cơ sở dữ liệu thông thường và các phép phân tích thống kê , phân tích địa lý, trong đó phép phân tích địa lý và hình ảnh được cung cấp duy nhất từ các bản đồ.

Những khả năng này phân biệt GIS với các hệ thống thông tin khác khiến GIS có ứng dụng rộng trong các lĩnh vực khác nhau [8] GIS Thu thập các thông tin về phân bố không gian và các thuộc tính quan trọng của bề mặt quả đất là một hoạt động quan trọng đối với một xã hội có tổ chức và phát triển cao. Bản đồ từ lâu đã được sử dụng để thể hiện thông tin địa lý. Trong thế kỷ 20, do sự tăng trưởng nhanh chóng của khoa học và kỹ thuật, điều này đã làm nảy sinh yêu cầu về số lượng và độ chính xác của các số liệu địa lý trong một bản đồ ngày càng cao. Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành chụp ảnh hàng không và ảnh viễn thám đã cho phép chúng ta có thể thu thập được các số liệu địa lý phục vụ cho nhiều lĩnh vực, tiện lợi trong phân tích và xử lý, đặc biệt trong các hệ thống thông tin địa lý (GIS).

Sự phát triển rộng rãi và mạnh mẽ của kỹ thuật vi tính cả về phần cứng lẫn phần mềm đã tạo điều kiện cho việc thể hiện các số liệu địa lý ở dạng bản đồ phát triển nhanh chóng. Do nhu cầu cần thiết về sự lưu trữ, phân tích và thể n 7 hiện các số liệu địa lý cho các vùng rộng lớn và phức tạp đã dẫn đến sự cần thiết phải sử dụng máy vi tính để cất giữ và tạo ra các hệ thống thông tin tỉ mỉ, chi tiết. Hiệu quả sử dụng của khối lượng thông tin không gian rộng lớn phụ thuộc chủ yếu vào khả năng chuyển đổi các thông tin này thành dạng có thể sử dụng được của các hệ thống hiện có. GIS đang trở thành dụng cụ có ý nghĩa quan trọng trong việc phân tích và chuyển đổi hình học các kiến thức về quả đất.

Burrough (1986) đã định nghĩa: “GIS như là một tập hợp các công cụ cho việc thu thập, lưu trữ, thể hiện và chuyển đổi các số liệu mang tính chất không gian từ thế giới thực để phục vụ cho các mục đích cụ thể” Hoặc Aronoff (1989) đã định nghĩa: “GIS như là một hệ thống máy tính cơ bản tạo cho ta 4 khả năng :1 - Dữ liệu vào; 2 - Quản lý dữ liệu (lưu trữ và tìm kiếm); 3 - Phân tích dữ liệu; 4 - Sản phẩm dữ liệu” GIS có thể giúp chúng ta xây dựng được những quyết định đúng đắn để quản lý và cải tạo nguồn tài nguyên thiên nhiên có hiệu quả nhất.[4] Hiện nay trên thị trường Việt Nam xuất hiện rất nhiều các phần mềm của GIS và được ứng dụng ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường, quản lý đất đai. như ARC/INFO, MAPINFO, MICROSTATION ,ARCVIEW, GIS OFFICE. Trong phạm vi nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng phần mềm Mapinfor và Microstation xử lý số liệu không gian. Mục đích ứng dụng của GIS Mục đích ứng dụng của GIS là để giải quyết các bài toán dựa trên dữ liệu không gian.

Ứng dụng của GIS có hiệu quả trong nhiều hoạt động với dữ liệu không gian bao gồm sáu nhóm chức năng chính như sau: n 8 - Tổ chức dữ liệu: Khi thu thập một khối lượng lớn dữ liệu cho một mục đích phải biết cách tổ chức dữ liệu rất quan trọng. Dữ liệu có thể sắp xếp theo nhiều cách khác nhau và ít khi tổ chức theo kế hoạch để phù hợp cho các ứng dụng sắp tới. Lược đồ để tổ chức dữ liệu được gọi là mô hình dữ liệu. Đặc thù chính để tổ chức gọi là một cơ sở dữ liệu GIS – tọa độ không gian.

Bên cạnh đó cơ sở dữ liệu GIS cũng được tổ chức theo các thuộc tính phi không gian. Các mô hình dữ liệu phải được tổ chức cho cả dữ liệu không gian và phi không gian. Hiệu quả và cách tổ chức dữ liệu ảnh hưởng tới tất cả năm nhóm chức năng khác, do vậy đây là khâu quan trọng nhất. - Hiển thị dữ liệu: GIS sử dụng công cụ đồ họa máy tính để hiển thị dữ liệu của bản đồ.

Khả năng đồ họa của máy tính rất to lớn để giúp GIS hiển thị. Hiển thị mang lại hiệu quả trong GIS với màu sắc, ký hiệu, các phương pháp đặc biệt như phóng to, thu nhỏ, thay đổi hình thể hiển thị, sử dụng các phương pháp phối cảnh, hướng nhìn, mặt cắt và nhiều cách thể hiện khác giúp cho người sử dụng có thể nghiên cứu và giải quyết vấn đề một cách trực quan, thuận lợi và có hiệu quả. - Hỏi đáp không gian: là bổ sung khả năng hiển thị dữ liệu. Nó cho phép người sử dụng tìm tình huống của mỗi trường hợp bằng cách tìm ra tên và các chi tiết khác của sự kiện riêng biệt và các đặc trưng của các mẫu sự kiện riêng biệt trong khu vực được chọn.

Gồm 2 dạng: + Hỏi đáp vị trí này có đặc trưng gì? + Những đặc trưng này xuất hiện ở đâu? Nhiều hệ GIS cho phép người sử dụng tạo ra một bảng tóm tắt và các đặc trưng được lựa chọn xuất hiện trong cửa sổ hiển thị gắn liền với vị trí chỉ ra. Vị trí thường nhận biết bởi con trỏ và được cập nhật ngay đó như là con trỏ được chuyển tới một vị trí mới. Một đáp án khác của GIS là muốn biết tất cả các vị trí trên bản đồ mà ở đó các điều kiện đặc trưng được thỏa mãn.Các đặc điểm hệ thống thông tin địa lý Hệ thống thông tin địa lý trước hết là một hệ thống thông tin cũng như các hệ thống thông tin khác, ví dụ như thương mại, pháp luật, ngân hàng, .