CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 KHÁI QUÁT CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ 4.1 Khái niệm cách mạng công nghệ 4.0 hay còn được gọi là cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (Theo Wikipedia) đã không còn là khái niệm xa lạ nhưng hiện tại chủ đề này vẫn đang rất ‘nóng” mỗi khi được nhắc đến, hiện tại và trong tương lai sẽ là xu hướng phát triển của tất cả các ngành nghề trong lĩnh vực kinh tế, y tế, giáo dục,… Theo Gartner (Công ty nghiên cứu và tư vấn CNTT), năm 2013 thuật ngữ “Industrie 4.0” xuất hiện trong một tờ báo của chính phủ Đức. Khái niệm cơ bản của “Industrie 4.0” là kết nối các hệ thống nhúng và cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự hội tụ kỹ thuật số giữa Công nghiệp, Kinh doanh, chức năng và quy trình bên trong Industrie 4.0 đề cập đến cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (sau năng lượng nước / hơi nước, sản xuất hàng loạt và tự động hóa thông qua CNTT và robot) và đưa ra khái niệm "hệ thống vật lý mạng" để phân biệt giai đoạn phát triển mới này với tự động hóa điện tử đã trải qua trước đó ( Gartner, 2015 ) Klaus Schwab, người sáng lập và chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế Giới mang đến cái nhìn đơn giản hơn về “industrie 4.0” như sau: "Cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt. Cuộc cách mạng lần 3 sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất.
Bây giờ, cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học." Và ở Việt Nam thuật ngữ “Industrie 4.0” được biết đến với cái tên “Công nghiệp 4.0” hay “Cuộc cách mạng công nghiệp 4.Tóm lại, một cách hiểu đơn giản hơn: Công nghiệp 4.0 là quá trình tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình và phương thức sản xuất, kinh doanh Cách mạng Công nghiệp 4.0 (hay Cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư) là sự ra đời của một loạt các công nghệ mới, kết hợp tất cả các kiến thức trong lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số, sinh học, và ảnh hưởng đến nền kinh tế và các ngành công nghiệp.2 Các lĩnh vực chính của nền công nghiệp 4.0 Hiện tại việc đặt vé máy báy, đặt xe taxi trực tuyến, đặt phòng sách sạn online, 4 gọi đồ ăn qua các ứng dụng, thanh toán qua các ví điện tử, mua sắm qua các ứng trực tuyến có hỗ trợ thanh toán qua các ví điện tử, thanh toán hóa đơn tiền điện, mua bảo hiểm xe máy,… rất nhiều những tính năng tiện ích phổ biến hiện nay xung quanh mà chúng ta đang xử dụng đều đã được áp dụng công nghệ 4.0 nâng cao sự tiện lợi và dễ dàng sử dụng tạo nên cách thực hiện đơn giản và dễ dàng hơn. Đây là những biểu hiện dễ nhận thấy nhất được nhận biết trong cách sinh hoạt hằng ngày khi ứng dụng công nghệ 4.0 vào các hoạt động đơn giản nhất cho cuộc sống. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra trên 3 lĩnh vực chính: Kỹ thuật số Công nghệ sinh học Vật lý 1.3 Yếu tố cốt lõi của kỹ thuật số trong công nghiệp 4.0 - Trí tuệ nhân tạo ( Artificial Intelligence – AI ) : Được hiểu như một ngành của khoa học máy tính liên quan đến việc tự động hóa các hành vi thông minh. AI là trí tuệ do con người lập trình tạo nên với mục tiêu giúp máy tính có thể tự động hóa các hành vi thông minh như con người.
Trí tuệ nhân tạo khác với việc lập trình logic trong các ngôn ngữ lập trình là ở việc ứng dụng các hệ thống học máy (machine learning) để mô phỏng trí tuệ của con người trong các xử lý mà con người làm tốt hơn máy tính. Cụ thể, trí tuệ nhân tạo giúp máy tính có được những trí tuệ của con người như: biết suy nghĩ và lập luận để giải quyết vấn đề, biết giao tiếp do hiểu ngôn ngữ, tiếng nói, biết học và tự thích nghi.v… - Vạn vật kết nối (Internet Of Things - IoT): Theo định nghĩa của Wikipedia IoT được ví von như một kịch bản thế giới, mỗi đồ vật, con người được định danh riêng và có khả năng truyền tải, trao đổi những dữ liệu, thông tin thông qua một mạng Internet mà không phụ thuộc vào khả năng tương tác giữa người với người hoặc người với thiết bị máy tính. IoT đã phát triển từ sự hội tụ của công nghệ không dây, công nghệ vi cơ điện tử và Internet. Nói đơn giản là một tập hợp các thiết bị có khả năng kết nối với nhau, với Internet và với thế giới bên ngoài để thực hiện một công việc nào đó.
- Dữ liệu lớn (Big Data): Theo định nghĩa của Gartner, “Big Data là tài sản thông tin, mà những thông tin này có khối lượng dữ liệu lớn, tốc độ cao và dữ liệu đa dạng, đòi hỏi phải có công nghệ mới để xử lý hiệu quả nhằm đưa ra được các quyết định hiệu quả, khám phá được các yếu tố ẩn sâu trong dữ liệu và tối ưu hóa được quá trình 5 xử lý dữ liệu”. - Điện toán đám mây (Cloud): là việc sử dụng các dịch vụ như nền tảng phát triển phần mềm, máy chủ, lưu trữ và phần mềm qua internet, thường được gọi là đám mây.4 Quy mô tác động của công nghệ 4.0 lên các lĩnh vực trong nền kinh tế Công nghiệp 4.0 giờ đây không chỉ được coi là xu hướng hiện đại mà xem nó như cuộc cách mạng mang nhiều cơ hội phát triển kinh tế - xã hội. Một số ngành nghề cũng có những sự thay đổi khi công nghiệp 4.0 xuất hiện: - Y tế: Đây là lĩnh vực có sự thay đổi đột phá hơn nhờ vào công nghiệp 4. Nhờ vào các ứng dụng hiện đại, các bệnh viện có thể dễ dàng quản lý, lưu trữ hồ sơ bệnh án, nhiều ca mổ thành công nhờ có sự trợ giúp của các robot.
- Nông nghiệp: Giờ đây, các trang trại đã thay đổi phương thức sản xuất kinh doanh, áp dụng nhiều công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng tốt hơn và giảm thiểu chi phí. Các trang trại có thể dùng điện thoại di động để điều chỉnh cho việc tưới tiêu. Các trang trại kỹ thuật số cũng đang là mục tiêu lớn cho ngành nông nghiệp. - Công nghiệp: Các nhà máy đã chuyển đổi một số quy trình sản xuất đơn giản sử dụng tay chân sang máy móc tự động.0 có thể tạo các nhà máy thông minh, làm việc với nhau thông qua internet giúp cải thiện năng suất, kiểm soát và quản lý công việc tốt hơn.
- Công nghệ phần mềm: Hiện nay có nhiều ứng dụng, phần mềm giúp con người dễ dàng sử dụng và thuận tiện hơn khi làm việc, sinh hoạt hằng ngày. Ví dụ như: ứng dụng đặt xe, đặt đồ ăn, ví điện tử. - Tài chính – kế toán: Trong nền công nghiệp 4.0, mạng máy tính đã kết nối hệ sinh thái tài chính-kế toán một cách thống nhất và gần như hoạt động liên tục. Điều này góp phần khắc phục trở ngại về mặt không gian và thời gian, tiết kiệm các chi phí, tạo điều kiện cho các giao dịch kế toán thực hiện nhanh chóng, dễ dàng và hiệu quả.0 là gì? Sự tác động của cách mạng công nghiệp 4.2 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG NGHỆ TÀI CHÍNH ( FINTECH ) 1.1 Khái niệm công nghệ tài chính ( Fintech ) - Theo Nguyễn Bá Thành, Fintech là một khái niệm mới xuất hiện gần đây, đây là thuật ngữ tiếng Anh được kết hợp bởi 2 thuật ngữ: Finance (Tài chính) + Technology (Công nghệ).
Công nghệ tài chính Fintech ở đây được hiểu là những sản phẩm, ứng dụng, dịch vụ, quy trình…mới của công nghệ được áp dụng vào thị trường 6 tài chính. Từ đó giúp nâng cao hiệu suất và hoàn thiện hơn các dịch vụ, sản phẩm tài chính để phù hợp với thời đại Internet, giúp người tiêu dùng thuận tiện và nhanh chóng sử dụng hơn trong mọi nhu cầu - Còn theo Mackenzie, công nghệ tài chính hay fintech trong tiếng Anh được gọi là financial technology. Hiện nay, có khoảng hơn 200 khái niệm khác nhau về công nghệ tài chính nhưng khái niệm được tổng hợp lại và thống nhất nhiều nhất là: Fintech là việc áp dụng các công nghệ đổi mới, sáng tạo và hiện đại cho lĩnh vực tài chính, nhằm mang tới cho khách hàng các giải pháp/dịch vụ tài chính minh bạch, hiệu quả và thuận tiện với chi phí thấp hơn so với các dịch vụ tài chính truyền thống - Trong cuốn Fintech in Germany ( Gregor Dorfleitner và cộng sự , 2016 ) lại nêu định nghĩa Fintech là “ một dạng ngắn của cụm từ công nghệ tài chính, biểu thị các công ty hoặc đại diện của các công ty kết hợp dịch vụ tài chính với các công nghệ hiện đại, sáng tạo ” , còn theo như Hội đồng vì sự ổn định (FSB) thì Fintech lại được định nghĩa: “ Các sáng tạo trong tài chính dựa trên nền tảng công nghệ nhằm tạo ra các mô hình kinh doanh, ứng dụng, quy trình hay sản phẩm mới có tác động cụ thể đến các thị trường và định chế tài chính, cũng như trong việc cung cấp các dịch vụ tài chính ”. Ngoài ra, theo Patrick Schueffel trên Tạp chí Quản lý đổi mới 2016 chúng ta cũng có thể hiểu Fintech theo góc nhìn mới, Fintech được định nghĩa: “Fintech là một ngành tài chính mới áp dụng công nghệ để cải thiện nghiệp vụ tài chính ” 1.2 Các nhóm đối tượng của Fintech Nếu như ở một thị trường tài chính truyền thống chúng ta chỉ bắt gặp mối quan hệ 2 bên giữa các định chế tài chính bao gồm ngân hàng, đầu tư, bảo hiểm, chứng khoán, công ty tài chính,… và khách hàng.
Nhưng khi một công ty IT triển khai dịch vụ của họ vào môi trường này, thì chúng ta sẽ có thêm một thành viên nữa tạo thành kiềng 3 chân tác động qua lại lẫn nhau đó là: - Công ty Fintech: ở đây là các công ty công nghệ (IT) chuyên nghiên cứu, triển khai và cung cấp các sản phẩm dịch vụ công nghệ cho lĩnh vực tài chính ngân hàng. Vậy ai là khách hàng cuối cùng của các công ty Fintech? Đó có thể là định chế tài chính hoặc “khách hàng” của định chế tài chính cũng có thể trở thành mục tiêu nhắm đến của các công ty IT.