phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và mục lục. Luận văn chia làm 2 chương và 5 tiết. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NGUỒN GỐC, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƢ TƢỞNG TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ CỦA J. Điều kiện và tiền đề cho sự ra đời tƣ tƣởng triết học chính trị của J.
Tình hình nước Pháp thế kỷ XVIII Tư tưởng triế t ho ̣c của Jean Jacques Rousseau ra đời ở Châu Âu thế kỷ XVIII, là sự phản ánh hiện thực xã hội Châu Âu trong thời đa ̣i của các cuô ̣c cách mạng tư sản nhằ m xác lập phương thức sản xuấ t tư bản chủ nghĩa. Những mầ m mố ng của phương thức sản xuấ t tư bản chủ nghiã đã hình thành ngay trong lòng xã hội Phong kiến. Với sự phát triể n ma ̣nh mẽ của lực lươ ̣ng sản xuất mà biểu hi ện trước hết là ở việc sử dụng kỹ thuật in và máy in, tiếp sau đó là nghề dệt, luyện kim bùng nổ, công nghệ cũng theo đó mà phát triển. Cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất là sự xác lập quan hê ̣ sản xuất mới – quan hê ̣ sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Bên ca ̣nh đó , sự giao lưu kinh tế giữa các nước đã hình thành các trung tâm kinh tế thương ma ̣i , sự mở rô ̣ng giao lưu trao đổ i hàng hóa, góp phần phá vỡ các quan hệ phong kiến chật hẹp, biể u hiê ̣n của nề n kinh tế tự cung tự cấ p. Từ sự giao lưu về kinh tế kéo theo sự giao lưu về văn hóa tư tưởng giữa các nước cũng ngày càng ma ̣nh mẽ. Hơn nữa, những phát hiện địa lý đã đem lại một không gian thương mại mới cho các nước Châu Âu trên phạm vi toàn thế giới, khiến cho sự thông thương được tăng cường, tạo điều kiện phát triển hơn nữa nền sản xuất theo hướng tư bản chủ nghĩa. Từ thế kỷ XV , XVI và XVII , khi chủ nghiã tư bản đã đi từ những giai đoa ̣n tić h lũy nguyên thủy đầ u tiên đế n sự dầ n dầ n hiǹ h thành và bước hẳ n lên vũ đài lịch sử với Hà Lan (1579) và nước Anh (1642- 1688), thì đến thế kỷ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com XVIII, trung tâm những cuô ̣c đấ u tranh của giai cấ p tư sản chố ng la ̣i những giai cấ p và tầ ng lớp đă ̣c quyề n đă ̣c lơ ̣i đã chuyể n sang nước Pháp.
Đây chính là thời kỳ mà Engels đã nhắ c tới, thời kỳ “nước Pháp đã đâ ̣p tan chế đô ̣ phong kiế n và thiế t lâ ̣p nề n thố ng tri ̣thuầ n túy của giai cấ p tư sản dưới mô ̣t da ̣ng cổ điể n mà không mô ̣t nước nào ở châu Âu đa ̣t đươ ̣c” [32, 384]. Về kinh tế, bước vào thế kỷ XVIII , nước Pháp là nước phát triể n thứ hai ở châu Âu, chỉ sau nước Anh, nhưng vẫn là nước nông nghiê ̣p với hơn 90% dân số là nông dân. Hơn nữa , Pháp lại là nước có nền nông nghiệp lạc hậu hơn nhiề u so với nước Anh. Trong khi, Hà Lan và Anh đang vững bước trên con đường phát triể n tư bản chủ nghĩa với tư tưởng của giai cấp tư sản đã trở thành tư tưởng thống trị thì nước Pháp vẫn là một nước nông nghiệp lạc hậu dưới sự cai tri ̣của các triề u đa ̣i quân chủ chuyên chế.
Về mặt chính trị , kể từ khi vua Louis XI á p du ̣ng những biê ̣n pháp để tâ ̣p trung quyề n lực , thố ng nhấ t quố c gia, nước Pháp phải chiụ tấ t cả những quyề n hành độc đoán , chuyên chế. Nế u như trong thế kỷ XIV , XV và XVI , ở Pháp tồ n ta ̣i mô ̣t loa ̣i nghi ̣viê ̣n go ̣i là Estates General, bao gồ m các đa ̣i biể u của giới tăng lữ, quý tộc và thường dân, thì dưới triều Louis XV (1710- 1774), nhà vua đã nắ m tro ̣n cả quyề n ban hành luâ ̣t pháp và quyề n hành xử tố i cao , hoàn toàn đứng trên pháp luật. Khi đó người Pháp cai tri ̣quố c gia miǹ h bằ ng mô ̣t bô ̣ máy quan liêu càng ngày càng phiǹ h to do sự mua quan bán chức vố n đươ ̣c thừa nhâ ̣n từ thời vua Louis XI. Dù đã thống nhất từ lâu , nước Pháp trước 1789 vẫn tồ n ta ̣i những pha ̣m vi t ài phán riêng biệt của 13 pháp viện tối cao ở mỗi vùng tương ứng.
Lại còn tồn tại thêm một hệ thống đốc quan , đươ ̣c nhà vua sử du ̣ng như mô ̣t công cu ̣ kim ̀ chế sức ma ̣nh của giới qu ý tộc và áp bức người dân [ xem 26]. Về phương diê ̣n xã hội , nước Pháp thế kỷ XVIII chia thành ba đẳ ng cấ p phi lý và bảo thủ : Đẳng cấp thứ nhất , bao gồ m tăng lữ và giáo hô ̣i Cơ đố c có 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thế lực rấ t lớn về chin ́ h tri,̣ nắ m trong tay 20% ruô ̣ng đấ t và là chỗ dựa của chế đô ̣ phong kiế n. Đẳng cấp thứ hai, quý tộc chỉ gồm chừng hai mươi vạn người , nhưng la ̣i chiế m khoảng 30% đấ t đai canh tác của cả nước. Hai đẳ ng cấ p này nắ m phầ n lớn tư liê ̣u sản xuấ t chủ yế u trong xã hội, họ càng ngày càng trở nên thố i nát , lười biế ng, ăn chơi, số ng nhờ bổ ng lô ̣c triề u đình và bóc lô ̣t tô tức.
Đẳng cấp thứ ba , bao gồ m các tầ ng lớp xã hô ̣i còn la ̣i như tư sản , thơ ̣ thủ công, nông dân, dân nghèo thành thi ̣, trí thức…là đẳng cấp chiế m đa số trong xã hội, nhưng la ̣i không có bấ t kỳ mô ̣t điạ vi ̣chính tri ̣ - xã hội nào , họ bị hai đẳ ng cấ p trên bóc lô ̣t về kinh tế và áp bức về chính tri ̣ , trong số đó , tình cảnh của người nông dân là bi đát nhất. Chính sự phi lý và bảo thủ đó , dẫn đế n mâu thuẫn xã hội ngày càng diễn ra gay gắ t giữa mô ̣t bên là đẳ ng cấ p thứ nhấ t cấ u kế t với đẳ ng cấ p thứ hai và mô ̣t bên là đẳ ng cấ p thứ ba - là đẳng cấp chiếm đa số trong xã hội nhưng có rấ t it́ tư liê ̣u sản xuấ t. Vì thế trong giai đoạn lịch sử này đẳng cấp bị áp bức không ngừng đấu tranh để tự giải phóng. Suố t trong thế kỷ XVIII , nước Pháp bi ̣suy yế u vì những cuô ̣c chiế n tranh xảy ra liên miên như chiến tr anh với Anh vì tranh chấ p thuô ̣c điạ và ưu quyề n trên mă ̣t biể n , chiế n tranh giành quyề n thừa kế ở Tây Ban Nha (1701-1714), ở Ba Lan (1733-1735), ở Áo (1740-1748).
Do đó , tài chính kiệt quệ. Hơn nữa vua và triề u đin ̀ h la ̣i ăn chơi ph ung phí , để có tiền ăn chơi , triề u điǹ h đã tổ chức mua quan bán tước và đánh thuế rấ t nă ̣ng. Bao nhiêu nỗi khổ cực đều trút lên đầu nhân dân lao động. Như vâ ̣y, ngoài hai tầng áp bức trên , đẳ ng cấ p thứ ba còn trực tiế p là na ̣ n nhân của chiń h thể quân chủ mu ̣c nát.
Vì lẽ đó , mâu thuẫn nổ ra gay gắ t giữa mô ̣t bên là đẳ ng cấ p quý tô ̣c câu kế t với đẳ ng cấ p tăng lữ cố duy trì trâ ̣t tự hiê ̣n hành và mô ̣t bên là đẳ ng cấ p thứ ba hướng tới cách ma ̣ng. Giai cấ p tư sản Pháp thế kỷ XVIII, lực lươ ̣ng dẫn đầ u đẳ ng cấ p thứ ba, hùng mạnh hơn giai cấp tư sản Đức , lại chưa bộc lộ nhiều khía cạnh xấ u xa thuô ̣c bản chấ t của giai cấ p tư sản như tư sản Anh trong cùng thời đa ̣i. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Do đó, tính chiến đấu của giai cấp tư sản Pháp thời kỳ này mang tính chất trọn vẹn hơn cả. Đây là giai đoa ̣n lich ̣ sử trong đó quyề n lơ ̣i của giai cấ p tư sản còn thố ng nhấ t với quyề n lơ ̣i của toàn đẳ ng cấ p thứ ba.
Chính trong hoàn cảnh ấ y , tiế ng nói của những người đa ̣i diê ̣n chân chính giai cấ p tư sản không chỉ phát ngôn cho riêng giai cấ p mình mà còn nói lên tâm tư, nguyê ̣n vo ̣ng của toàn thể nhân dân bi ̣áp bức [ xem 63, 115-116]. Về khoa học và Tôn giá o, thời kỳ này khoa học tự nhiên đã có bước phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là vật lý học. Những nguyên tắc vật lý của Newton, những định luật toán học của D‟Alembert, những công trình nghiên cứu vật lý học của Buffon, cũng như việc người ta đem áp dụng những thành tựu đó vào sản xuất và đời sống thu được những thành tựu khả quan đã làm thay đổi những quan niệm đương thời. Người ta đã bắt đầu nhận thấy rằng, sự sáng tạo bắt nguồn từ kinh nghiệm và lý trí chứ không phải xuất phát từ chúa trời.
Những vấn đề khoa học ngày càng được công chúng yêu thích nghiên cứu. Sự phát triển của khoa học thời kỳ này có tác dụng tích cực trong tiến trình vận động của xã hội. Còn Tôn giáo , từng đươ ̣c xem là sức mạnh tinh thần của x ã hội Pháp truyề n thố ng. Thì đến thời vua Louis XIV , nhà vua muốn trong nước chỉ có một tôn giáo duy nhất, Thiên chúa giáo cổ truyền, nên ông đã truất quyền tồn tại của đạo Tin lành.
Vì thế, những người không chịu từ bỏ tôn giáo của mình đành phải xuất ngoại, còn những người buộc phải ở lại thì trở thành những kẻ bất mãn, căm thù nhà vua. Sự phát triển của khoa học tự nhiên là một trong những nguyên nhân dẫn đế n thái độ hoài nghi đối với tôn giáo của người dân .