Chịu trách nhiệm xuất bản GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP PGS. PHẠM MINH TUẤN Chịu trách nhiệm nội dung ỦY VIÊN HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP - XUẤT BẢN TS. VÕ VĂN BÉ Biên tập nội dung: ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ ThS.
NGUYỄN THỊ HẢI BÌNH ThS. NGUYỄN MINH HUỆ TRẦN THỊ THANH PHIỆT ThS. NGUYỄN TRƯỜNG TAM ThS. HO NG NGỌC ĐIỆP ThS.
TRỊNH THỊ NGỌC QUỲNH TRẦN PHAN BÍCH LIỄU Trình bày bìa: PHẠM THÚY LIỄU Chế bản vi tính: LÂM THỊ HƯƠNG Sửa bản in: PHÒNG BIÊN TẬP KỸ THUẬT Đọc sách mẫu: BAN SÁCH KINH TẾ VIỆT HÀ GS. NGUYỄN XUÂN THẮNG TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN VỚI ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC Ư TƯỞNG, LÝ LUẬN ỚI ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT Hà Nội - 2021 GS. NGUYỄN XUÂN THẮNG Ư TƯỞNG, LÝ LUẬN ỚI ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN VỚI ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT Hà Nội - 2021 LỜI NH XUẤT BẢN D ưới sự lãnh đạo của Đảng, hơn 90 năm qua, con thuyền cách mạng Việt Nam đã vượt qua những chặng đường khó khăn, gian khổ, nhiều thử thách cam go, đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà đất nước ta, dân tộc ta có được hôm nay là minh chứng sinh động, hùng hồn khẳng định rằng, sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng là nhân tố quan trọng hàng đầu, quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam; đường lối đổi mới của Đảng ta là đúng đắn, sáng tạo; con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của đất nước ta là phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu thế phát triển của thời đại.
Công cuộc đổi mới toàn diện, đồng bộ của đất nước ta đang đặt ra nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn mới, phức tạp cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết và làm sáng tỏ; nắm vững nguyên tắc kế thừa và phát triển, kiên định và đổi mới, kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý luận với thực tiễn để vận dụng, bổ sung, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối đổi mới của Đảng, lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam trong bối cảnh mới. Nhằm cung cấp cho bạn đọc có thêm tư liệu nghiên cứu, tìm hiểu sâu sắc hơn về nền tảng tư tưởng của Đảng, lịch sử và truyền thống cách mạng Việt Nam và một số vấn đề lý luận căn cốt trong 5 TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN VỚI ĐỔI MỚI V PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC sự nghiệp đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Tư tưởng, lý luận với đổi mới và phát triển đất nước của GS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Cuốn sách được biên soạn trên cơ sở tập hợp các phát biểu của GS.
Nguyễn Xuân Thắng tại các hội thảo khoa học, hội thảo kỷ niệm cùng một số bài viết đã được đăng trên các báo, tạp chí, sách. trong thời gian từ năm 2016 đến nay, và được kết cấu gồm 3 phần: Phần thứ nhất: Vững vàng trên nền tảng tư tưởng của Đảng; Phần thứ hai: Bản hùng ca của dân tộc và phát huy truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng; Phần thứ ba: Cơ đồ dân tộc, khát vọng và tầm nhìn phát triển đất nước. Cuốn sách Tư tưởng, lý luận với đổi mới và phát triển đất nước là tài liệu quý, có giá trị khoa học và giáo dục, giúp các cấp ủy, tổ chức đảng các cấp quán triệt sâu sắc hơn về nền tảng tư tưởng, quan điểm chỉ đạo, nhận thức và tư duy lý luận của Đảng ta, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giáo dục truyền thống yêu nước và đạo đức cách mạng, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phấn đấu vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa phồn vinh, hạnh phúc, cùng tiến bước, sánh vai với các cường quốc năm châu, thực hiện thành công tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại và ước vọng của toàn dân tộc ta. Trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.
Tháng 5 năm 2021 NH XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT 6 PHẦN THỨ NHẤT VỮNG V NG TRÊN NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG C. MÁC - NH TƯ TƯỞNG THIÊN T I, NH CÁCH MẠNG VĨ ĐẠI* C ách đây 200 năm, ngày 5/5/1818, C. Mác - một nhân cách vĩ đại, nhà lý luận thiên tài, lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới đã chào đời tại Tơrivơ thuộc nước Phổ. Mác nổi bật về trí thông minh và lòng vị tha, yêu thương con người; đức tính giản dị và tấm lòng nhiệt huyết; ý chí vươn lên và năng lực lao động phi thường; lòng can đảm và sự khoan dung, độ lượng.
Cuộc đời và những di sản tư tưởng của C. Mác đã đi vào lịch sử nhân loại với vị trí kiệt xuất trong hàng ngũ những vĩ nhân. Đúng như Ph. Ăngghen khẳng định: “Tên tuổi Người, sự nghiệp của Người sống mãi nghìn thu!”.
Mác đã để lại cho chúng ta một kho tàng tri thức đồ sộ và phong phú ở nhiều mặt, trên nhiều lĩnh vực như: triết học, xã hội học, kinh tế học, lịch sử, pháp lý, chính trị, v. Đó là kết quả của sự lao động quên mình, niềm say mê nghiên cứu khoa học, tiếp thu có phê phán, vượt qua cả __________ * Báo cáo đề dẫn tại Hội thảo khoa học quốc tế “Di sản tư tưởng của C. Mác và ý nghĩa thời đại” tổ chức ngày 04/5/2018 tại Hà Nội; bài đăng trên Tạp chí Lý luận chính trị, số 5/2018; có chỉnh sửa. 9 TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN VỚI ĐỔI MỚI V PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC những thiên tài xuất sắc trước đó, kể từ thời cổ đại Hy Lạp cho đến thời đại mà C.
Đó còn là kết quả của sự tổng kết thực tiễn và khái quát lý luận về phong trào công nhân châu Âu cực kỳ sôi động lúc bấy giờ. Nhưng trên hết và trước hết, đó là sự sáng tạo tuyệt vời của một bộ óc thiên tài, một bậc vĩ nhân, có ảnh hưởng to lớn nhất trong mọi thời đại của nhân loại. Trong di sản lý luận đồ sộ, sâu sắc của C. Mác, công lao to lớn và đầu tiên là ông đã xây dựng một thế giới quan và phương pháp luận mới, khoa học và cách mạng, đem lại cho nhân loại tiến bộ, nhất là cho giai cấp công nhân một công cụ vĩ đại để nhận thức và cải tạo thế giới.
Đó là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Mác đã thực hiện một cuộc cách mạng trong toàn bộ quan niệm về lịch sử thế giới. Lần đầu tiên trong lịch sử, các quy luật phát triển của xã hội loài người được phát hiện, tích hợp và trình bày trong một hệ thống các quy luật: quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng; tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, chứ không phải ngược lại; kinh tế, xét đến cùng, quyết định chính trị; sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội như một quá trình lịch sử - tự nhiên. Nhờ vậy, lần đầu tiên nhân loại có một học thuyết phát triển tương đối hoàn chỉnh.
Mác chỉ ra rằng, lịch sử loài người trước hết là lịch sử phát triển của nền sản xuất xã hội; phương thức sản xuất vật chất quyết định các lĩnh vực khác của đời sống xã hội. Chính thực tiễn của chủ nghĩa tư bản châu Âu đương 10 Phần thứ nhất: VỮNG V NG TRÊN NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG. Mác mổ xẻ, phân tích, giải phẫu và minh chứng sâu sắc cho các quan điểm lý luận của mình. Vượt trên các cách giải thích khác lúc bấy giờ về lịch sử xã hội loài người, C.
Mác đã kiên trì đi tìm và đã tìm ra “những điều bí ẩn của lịch sử”, “chủ thể của lịch sử” và “chìa khóa của lịch sử đích thực”. Theo ông, động lực thúc đẩy sự vận động của lịch sử không phải là sức mạnh siêu tự nhiên, cũng không phải là những tư tưởng hay ý chí của các vĩ nhân, mà chính là nền sản xuất vật chất, là những lợi ích vật chất và trong đó, chính quần chúng nhân dân mới là những người sáng tạo chân chính ra lịch sử. Lênin khẳng định: “Chủ nghĩa duy vật lịch sử của Mác là thành tựu vĩ đại nhất của tư tưởng khoa học. Một lý luận khoa học hết sức hoàn chỉnh và chặt chẽ đã thay cho sự lộn xộn và sự tùy tiện, vẫn ngự trị từ trước đến nay trong các quan niệm về lịch sử và chính trị”1.
Vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử vào nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, C. Mác đã vạch ra những quy luật kinh tế của xã hội tư bản chủ nghĩa, nhìn nhận chủ nghĩa tư bản trong cả quá trình phát sinh, phát triển và diệt vong của nó. Trong lời giới thiệu cho cuốn Tại sao Mác đúng, tác giả Terry Eagleton đã viết: “Các Mác là người đầu tiên nhận biết đối tượng lịch sử được biết đến là chủ nghĩa tư bản - chứng minh nó xuất hiện như thế nào, hoạt động theo quy luật nào và có thể đi đến chỗ kết thúc ra sao. Cũng giống như Newton đã __________ 1.
Lênin: Toàn tập, Nxb. Tiến bộ, Mátxcơva, 1980, t. 11 TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN VỚI ĐỔI MỚI V PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC phát hiện ra những sức mạnh vô hình được biết đến là luật vạn vật hấp dẫn, hay Freud đã chỉ ra hoạt động của một hiện tượng vô hình được gọi là vô thức, Các Mác đã khám phá cuộc sống hằng ngày của chúng ta để phát hiện một thực thể chưa từng được nhận biết gọi là phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa”1. Một trong hai phát kiến vĩ đại của C.
Mác là việc phát hiện ra quy luật giá trị thặng dư được ví như “hòn đá tảng” trong toàn bộ học thuyết của C. Quy luật giá trị thặng dư là quy luật cơ bản, phổ biến của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.