mở đầu cho giai đoạn tư tưởng của Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển); Giai đoạn phát triển và thắng lợi của tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục được phát triển 9 z và hiện thực hóa trong thực tiễn (1941–1969). Việc phân kỳ như vậy đòi hỏi các nhà nghiên cứu, sau khi phân tích sự kiện thông qua các giai đoạn của tiến trình lịch sử, cần rút ra hệ thống quan điểm, lý luận để đánh giá giai đoạn sau phải có những bước phát triển hơn so với giai đoạn trước. Ba là, xuất phát từ mục đích và nội dung nghiên cứu khác nhau mà các công trình có sự phân kỳ khác nhau. Có tác giả gộp 2 giai đoạn (1890-1911 và 1911– 1920) thành một giai đoạn và đây được xem là giai đoạn, thời kỳ trước năm 1920.
Có tác giả lại lấy dấu mốc năm Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước (1911) để phân chia, đánh dấu giai đoạn bắt đầu cho việc hình thành tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh (1911–1930) [166, tr. Nhìn chung, sự phân kỳ này còn phụ thuộc việc hình thành từng tư tưởng cụ thể. Nhìn chung, qua khảo sát các công trình nêu trên cho thấy, các nghiên cứu chủ yếu đi vào nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển tư tương Hồ Chí Minh nói chung. Đã có công trình nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển trên những nội dung tư tưởng cụ thể nhưng chưa nhiều, đặc biệt là nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT theo phân kỳ lịch sử và khái quát hóa tư tưởng hoặc nghiên cứu đến nay chưa được các tác giả quan tâm, chưa được nghiên cứu thành hệ thống.
Tất nhiên, khi nghiên cứu quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT, tác giả xem những nghiên cứu của những người đi trước là những chỉ dẫn, cách tiếp cận, là định hướng cho đề tài nghiên cứu của mình. Nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT không nằm ngoài những dấu mốc quan trọng và sự phân kỳ của các giai đoạn này. Thứ hai, các công trình nghiên cứu đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT Đây là mảng nghiên cứu còn chưa nhiều, những năm gần đây các nghiên cứu mới bắt đầu đi vào chiều sâu trong hệ thống quan điểm, tư tưởng của Hồ Chí Minh. Trước hết, phải kể đến công trình của tác giả Mạch Quang Thắng với Hồ Chí Minh nhà cách mạng sáng tạo, đã dành một phần trong chương IV để đi vào “Khái luận về đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh”.
Từ trang 125 đến trang 132, tác giả đã nêu lên ba đặc điểm cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh. Đặc điểm thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh có sự kế thừa và phát triển truyền thống Việt Nam, tinh hoa trí thức văn hóa của nhân loại; Đặc điểm thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành và phát triển từ 10 z tư duy độc lập tự chủ và sáng tạo của Hồ Chí Minh; Đặc điểm thứ ba, tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm lý luận lịch sử có giá trị và ý nghĩa thời đại. Đây mới chỉ là những khái quát về đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, công trình không đi nghiên cứu đặc điểm của từng tư tưởng cụ thể. Tuy vậy, tác giả luận án xem đây là những định hướng, gợi mở để luận án đi vào nghiên cứu đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT.
Tác giả Hoàng Trang và Phạm Ngọc Anh trong cuốn Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh với việc giáo dục đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay đã khái quát những nét chính về đặc điểm tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh (từ trang 44 đến trang 46). Đặc điểm đó được thể hiện trên những nội dung cơ bản. Trước hết, tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh lấy triết học Mác – Lênin và chủ nghĩa cộng sản khoa học làm cơ sở lý luận với bản chất giải phóng hoàn toàn con người thoát khỏi mọi áp bức, bất công, bóc lột; Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh mang tính dân tộc, tính giai cấp, tính nhân loại; Tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh mang tính lý luận, tính thực tiễn và tính thời đại rộng lớn. Các tác giả đồng thời xem chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, được quán triệt trong tất cả các nội dung của hệ tư tưởng Hồ Chí Minh.
Vì vậy, khi đi vào nghiên cứu đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT sẽ có mối quan hệ chặt chẽ và có nhiều điểm chung với đặc điểm tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh. Tác giả Trần Thị Minh Tuyết trong cuốn Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh cũng đã dành một phần (từ trang 12 đến trang 14) đi vào phân tích đặc điểm tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh trên các khía cạnh, đó không phải là tư tưởng quân sự thuần túy mà là tư tưởng quân sự chính trị, phục vụ cho mục tiêu chính trị; khi nghiên cứu đặc điểm tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở các trước tác mà phải dựa vào thực tiễn hoạt động quân sự của Hồ Chí Minh, thực tiễn chỉ đạo khởi nghĩa và chiến tranh cách mạng. Đó còn là sự thống nhất giữa tư tưởng và phương pháp. Dù mới dừng lại ở những nét khái quát nhưng ít nhiều đã gợi mở cho tác giả trong việc nghiên cứu đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT.
Như vậy, thông qua khảo sát các công trình khoa học cho thấy, mặc dù đã có những công trình đi vào nghiên cứu đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung cũng như đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh trên những nội dung cụ thể nhưng chưa nhiều. Cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu đặc điểm tư tưởng Hồ Chí 11 z Minh về cách mạng GPDT. Những nghiên cứu nêu trên sẽ là những gợi mở, định hướng cho tôi trong việc nghiên cứu đề tài của luận án của mình. Thứ ba, các công trình nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc Thành tựu nghiên cứu những năm cuối thập kỷ XX là Đề tài KX02.12: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc do Trịnh Nhu làm chủ nhiệm.
Liên quan đến nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT, công trình đã dành chương 4 với dung lượng 48 trang để đi vào phân tích 6 vấn đề cơ bản nhất trong hệ thống tư tưởng GPDT. Một là, về con đường của cách mạng Việt Nam – con đường CMVS chính là con đường đưa tới thắng lợi triệt để của sự nghiệp cách mạng. Hai là, CMGPDT là sự nghiệp của các giai cấp, tầng lớp nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Ba là, CMGPDT cần được tiến hành chủ động, độc lập, sáng tạo.
Bốn là, khả năng thắng lợi trước của cách mạng thuộc địa và đóng góp tích cực vào sự nghiệp đấu tranh của giai cấp vô sản ở chính quốc. Năm là, CMGPDT phải thực hiện bằng con đường cách mạng bạo lực. Sáu là, về chiến lược và sách lược của CMGPDT. Tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT mang lại độc lập, tự do cho dân tộc là mục tiêu cao cả mà Hồ Chí Minh suốt đời phấn đấu và dấn thân.
Từ những nghiên cứu đó, tác giả đã đi đến kết luận: “Tư tưởng của Hồ Chí Minh về CMGPDT là hệ thống các luận điểm của Người về con đường cứu nước, về chiến lược, sách lược và phương pháp cách mạng GPDT Việt Nam khỏi mọi ách áp bức nô dịch dân tộc để xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, tiến lên chủ nghĩa xã hội”[128, tr. Đó chính là mục tiêu cao cả mà Hồ Chí Minh suốt đời phấn đấu và hi sinh. Hạn chế của công trình là chưa nêu ra được đặc điểm, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT. Cách tiếp cận nội dung còn mang tính truyền thống.
Đề tài chưa đánh giá giá trị thời đại, giá trị thực tiễn mới dừng lại ở Đại hội VIII (1996). Sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam trong cách mạng giải phóng dân tộc do Nguyễn Khánh Bật chủ biên. Các tác giả đã đi vào phân tích nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT là sự lựa chọn con đường GPDT theo con đường CMVS, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là con đường tất yếu của lịch sử dân 12 z tộc, “phù hợp với sự phát triển của dân tộc và thời đại”[10, tr.70] và “Trong mỗi giai đoạn, thời kỳ lịch sử, con đường cách mạng Việt Nam: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đều được Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng sáng tạo và cụ thể bằng những chủ trương, đường lối thích hợp” [10, tr. Về con đường giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh của tác giả Trịnh Nhu, Vũ Dương Ninh đã phân tích nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về “con đường GPDT” trên các mặt biểu hiện phong phú và độc đáo, về các mối quan hệ giữa độc lập và tự do, dân tộc và giai cấp, dân tộc và quốc tế.
Qua đó các tác giả khẳng định tính đúng đắn, sáng tạo của các quan điểm, cũng như cách giải quyết chính xác và khoa học của Người về vấn đề dân tộc và CMGPDT Việt Nam trong hoàn cảnh một nước thuộc địa theo đúng quy luật phát triển của dân tộc, của thời đại. Bùi Đình Phong với Giải phóng dân tộc và đổi mới dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh đã đi sâu luận chứng tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống những luận điểm về cách mạng Việt Nam trong đó sợi chỉ đỏ xuyên suốt là ĐLDT gắn liền với CNXH. Cuộc cách mạng đó phải là cách mạng dân chủ mới, từ vai trò lãnh đạo đến mục tiêu cách mạng, từ động lực cách mạng đến lực lượng cách mạng đều được đặt trên quan điểm của giai cấp công nhân. Tính triệt để của cách mạng chính là tư tưởng về ĐLDT gắn liền với CNXH mà mục đích cuối cùng là vì hạnh phúc của con người, của nhân dân.
Sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc (1911 - 1945) của Nguyễn Đình Thuận, bước đầu đã hệ thống những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT từ khi Người ra đi tìm đường cứu nước đến thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945.