Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học (mã số: 62 31 27 01), thuộc ngành Khoa học Chính trị, được tác giả Lê Thị Thảo thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2017, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Mậu Hãn và PGS.TS. Nguyễn Quốc Bảo.

+-------------------------------------------------------------------------------+
| THÔNG TIN TỔNG HỢP VỀ LUẬN ÁN                                                 |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| Tên đề tài        | Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc     |
| Tác giả           | Lê Thị Thảo                                               |
| Người hướng dẫn   | PGS. Lê Mậu Hãn; PGS.TS. Nguyễn Quốc Bảo                  |
| Cơ sở đào tạo     | Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG Hà Nội       |
| Chuyên ngành      | Hồ Chí Minh học (Mã số: 62 31 27 01)                      |
| Năm bảo vệ        | 2017                                                      |
| Cấu trúc văn bản  | Mở đầu, 4 chương (12 tiết), Kết luận, Danh mục công trình |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc (CMGPDT) là nội dung cốt lõi trong hệ thống lý luận của Người, giữ vai trò nền tảng đưa cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi năm 1945 và hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nước năm 1975. Bước sang thế kỷ XXI, bối cảnh thế giới và trong nước xuất hiện nhiều biến động phức tạp: xung đột sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ, chủ quyền biển đảo (đặc biệt tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa), cùng các thủ đoạn "diễn biến hòa bình" lợi dụng chiêu bài "dân chủ", "nhân quyền" nhằm đối lập với chủ quyền quốc gia.

Thực tiễn 30 năm đổi mới đòi hỏi phải nghiên cứu có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT dưới góc độ khoa học chính trị để đúc kết thành triết lý phát triển, bảo vệ vững chắc nền độc lập và chủ quyền dân tộc. Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về Hồ Chí Minh, song các công trình trước đây phần lớn tiếp cận dưới dạng đại cương, tiếp cận lịch sử sự kiện, gắn với các nội dung tư tưởng riêng lẻ hoặc giới hạn khảo sát đến mốc năm 1930 hay năm 1945. Khoảng trống đặt ra là cần một công trình nghiên cứu hệ thống toàn diện từ quá trình phát triển, đặc điểm, nội dung đến các điều kiện bảo đảm thắng lợi và giá trị định hướng trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc giai đoạn hiện nay.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ quá trình phát triển, đặc điểm và nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT; qua đó đánh giá giá trị của tư tưởng này đối với dân tộc, thời đại và định hướng con đường phát triển của Việt Nam trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm ba nội dung:

  1. Phân tích, làm rõ khái niệm, quá trình phát triển và đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT.
  2. Phân tích, luận giải hệ thống lý luận CMGPDT của Hồ Chí Minh, từ nhu cầu khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc đến con đường, phương thức và những nhân tố, điều kiện bảo đảm thực hiện thắng lợi.
  3. Phân tích, đánh giá giá trị thời đại và giá trị dân tộc của tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT; làm rõ sự bổ sung, làm phong phú lý luận Mác - Lênin và giá trị định hướng công cuộc đổi mới hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về CMGPDT cùng giá trị của hệ thống tư tưởng đó đối với dân tộc và thời đại.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Về nội dung: Khảo sát tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT ở Việt Nam từ góc độ khoa học chính trị; tiếp cận như một hệ thống lý luận nền tảng thông qua các tác phẩm, văn kiện và quá trình chỉ đạo thực tiễn cách mạng (không đi sâu miêu tả lịch sử sự kiện thuần túy).
    • Về không gian và thời gian: Khảo sát xuyên suốt các giai đoạn hoạt động của Hồ Chí Minh từ khi tìm đường cứu nước đến khi Người qua đời; mở rộng đánh giá giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ đổi mới (tập trung từ Đại hội IX đến Đại hội XII của Đảng Cộng sản Việt Nam, giai đoạn 2001–2016).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án điểm lại hệ thống tài liệu nghiên cứu liên quan đến đề tài theo hai nhóm tác giả trong nước và quốc tế:

Nhóm công trình Tác giả và tác phẩm tiêu biểu trong văn bản Nội dung tiếp cận chính
Học giả quốc tế - Philíp Đờvile (1993), Paris - Sài Gòn - Hà Nội
- L. Pátti (1995), Tại sao Việt Nam
- G. Xanhtơny (1970), Đối diện với Hồ Chí Minh
- Furuta Motoo (1997), Hồ Chí Minh giải phóng dân tộc và đổi mới
- William Duiker (2000), Ho Chi Minh: A Life
- Jonh Lê Văn Hóa (2003), Tìm hiểu nền tảng văn hóa dân tộc trong tư tưởng cách mạng Hồ Chí Minh
- Daniel Hémery (1980, 1990)
- Sophie Quinn-Judge (2002), Ho Chi Minh: The Missing Years
- E. Cô-bê-lép (2000), Đồng chí Hồ Chí Minh		 - Khai thác tư liệu nhân chứng lịch sử, tái hiện tiến trình hoạt động của Hồ Chí Minh.
- Nhấn mạnh tư tưởng tự chủ của cách mạng thuộc địa, sự kết hợp giữa chủ nghĩa yêu nước và tình đoàn kết quốc tế.
- Tiếp cận chủ yếu theo tiến trình lịch sử và tiểu sử nhân vật, chưa khái quát thành hệ thống lý luận chính trị hoàn chỉnh.
Học giả trong nước - Lê Duẩn (1981), Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng...
- Hoàng Tùng (1992), Góp phần tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh
- Võ Nguyên Giáp (Chủ biên, 2003), Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam
- Đề tài KX02.12 do Trịnh Nhu làm chủ nhiệm
- Mạch Quang Thắng (Chủ biên, 2009), Hồ Chí Minh – Nhà cách mạng sáng tạo
- Bùi Đình Phong, Giải phóng dân tộc và đổi mới dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh
- Nguyễn Đình Thuận (2002), Luận án tiến sĩ Triết học
- Phạm Quốc Thành, Tư tưởng giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh những năm 20 của thế kỷ XX
- Trần Thị Minh Tuyết (2015), Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh		 - Phân tích nguồn gốc, quá trình hình thành tư tưởng theo 5 giai đoạn.
- Khẳng định con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (ĐLDT gắn liền với CNXH).
- Phân tích các nội dung về lực lượng, phương pháp bạo lực cách mạng, vai trò lãnh đạo của Đảng.
- Một số công trình chỉ khảo sát giai đoạn trước 1930 hoặc 1945; phần đánh giá giá trị thực tiễn chủ yếu dừng ở Đại hội VIII (1996).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Từ việc đánh giá tổng quan, luận án xác định tập trung giải quyết các khoảng trống lý luận và thực tiễn sau:

  1. Xây dựng định nghĩa khoa học và xác lập hệ khái niệm: cách mạng, cách mạng xã hội, cách mạng dân tộc dân chủ (CMDTDC) nhân dân, CMGPDT.
  2. Phân tích quá trình phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với tư duy lý luận vượt trội so với nhận thức của Quốc tế Cộng sản về phong trào cách mạng thuộc địa.
  3. Làm rõ các đặc điểm bản chất của tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT.
  4. Luận giải đầy đủ các nhân tố, điều kiện bảo đảm thắng lợi và quy luật phát triển từ giải phóng dân tộc đến xây dựng chế độ dân chủ nhân dân và tiến lên chủ nghĩa xã hội.
  5. Khảo sát tư tưởng giải phóng dân tộc trong điều kiện có chính quyền qua mô hình "vừa kháng chiến, vừa kiến quốc" (1945–1954 và 1954–1975); đánh giá giá trị thời đại và giá trị thực tiễn đối với sự nghiệp đổi mới từ Đại hội IX đến Đại hội XII của Đảng (2001–2016).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, cùng các quan điểm phương pháp luận của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về CMGPDT, về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Khung phân tích khái niệm của luận án xác định:

  • Cách mạng: Sự thay đổi căn bản, triệt để thay thế cái cũ, cái lỗi thời bằng cái mới tiến bộ; Hồ Chí Minh định nghĩa cách mạng là "phá cái cũ đổi ra cái mới, phá cái xấu đổi ra cái tốt" và "giai cấp tiến bộ đánh đổ giai cấp phản tiến bộ".
  • Cách mạng xã hội: Bước chuyển biến căn bản trong đời sống xã hội, lật đổ chế độ xã hội cũ bằng bạo lực để xác lập hình thái kinh tế - xã hội mới cao hơn.
  • Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân: Cuộc cách mạng thuộc địa kiểu mới do giai cấp công nhân lãnh đạo nhằm đánh đổ đế quốc và phong kiến, trong đó nhiệm vụ chống đế quốc giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu, nhiệm vụ chống phong kiến thực hiện từng bước phục tùng nhiệm vụ dân tộc.
  • Cách mạng giải phóng dân tộc: Cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc nhằm đánh đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, giành độc lập dân tộc, mở đường tiến lên chế độ xã hội mới.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành của khoa học chính trị:

  • Phương pháp lịch sử - lôgíc: Tái hiện tiến trình hình thành, phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn lịch sử cụ thể, đồng thời khái quát thành các luận điểm lý luận chính trị có tính quy luật.
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Bóc tách các khía cạnh về đối tượng, nhiệm vụ, con đường, lực lượng, phương thức cách mạng trong các trước tác, văn kiện để tổng hợp thành hệ thống lý luận hoàn chỉnh.
  • Phương pháp so sánh, đối chiếu: Đối chiếu quan điểm của Hồ Chí Minh với lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và các nghị quyết của Quốc tế Cộng sản (như Đại hội V, VI, VII) để làm rõ những điểm sáng tạo.
  • Phương pháp phân tích văn bản: Khảo cứu trực tiếp các trước tác, bài báo, văn kiện chỉ đạo của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nguồn tư liệu

  1. Bộ Hồ Chí Minh toàn tập (15 tập, NXB Chính trị quốc gia, 2011).
  2. Bộ Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử (10 tập, NXB Chính trị quốc gia, 2016).
  3. Bộ Văn kiện Đảng toàn tập (NXB Chính trị quốc gia, xuất bản từ năm 1998).
  4. Các tác phẩm, bài viết của lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước về tư tưởng Hồ Chí Minh.
  5. Sách chuyên khảo, công trình nghiên cứu của các học giả trong nước và quốc tế, kỷ yếu các hội thảo khoa học quốc gia và quốc tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương 1 hệ thống hóa và đánh giá các công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh trong và ngoài nước theo ba cụm vấn đề:

  • Quá trình phát triển, đặc điểm và nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT.
  • Giá trị và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT trong giai đoạn hiện nay.
  • Đánh giá tổng quát kết quả đạt được và chỉ rõ những vấn đề chưa được nghiên cứu thấu đáo.

Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu trước đây phần lớn dừng lại ở giai đoạn đấu tranh giành chính quyền (trước 1945), chưa phân tích sâu đặc điểm tư tưởng, chưa làm rõ các nhân tố điều kiện bảo đảm thắng lợi và chưa gắn kết tư tưởng CMGPDT với bối cảnh thực tiễn đổi mới từ năm 2001 đến năm 2016. Từ đó, chương xác lập cơ sở khoa học để triển khai các nội dung tiếp theo của đề tài.

Chương 2: Khái niệm, quá trình phát triển và đặc điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

Chương 2 làm rõ hệ khái niệm nền tảng và phân tích tiến trình vận động, đặc điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT:

1. Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng

+-------------------------------------------------------------------------------+
| CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CMGPDT                       |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| Trước năm 1911    | Hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước mới.   |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| 1911 - 1920       | Tìm tòi, khảo nghiệm thực tiễn; tiếp cận Sơ thảo Luận      |
|                   | cương của Lênin; xác định con đường cách mạng vô sản.     |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| 1921 - 1930       | Hình thành cơ bản hệ thống lý luận qua "Bản án chế độ thực|
|                   | dân Pháp" (1925), "Đường cách mệnh" (1927) và Cương lĩnh  |
|                   | chính trị đầu tiên của Đảng (1930).                       |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| 1930 - 1945       | Khảo nghiệm, kiên trì giữ vững lập trường; hoàn chỉnh     |
|                   | đường lối giải phóng dân tộc tại Hội nghị TW 8 (5/1941);   |
|                   | lãnh đạo thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945.          |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
| 1945 - 1969       | Phát triển lý luận chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ    |
|                   | quốc trong điều kiện có chính quyền ("kháng chiến kiến    |
|                   | quốc", tiến hành hai chiến lược cách mạng Bắc - Nam).     |
+-------------------+-----------------------------------------------------------+
  • Giai đoạn 1921–1930: Luận án phân tích tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp tố cáo bản chất của chủ nghĩa thực dân; xác lập hình tượng "con đỉa hai vòi" khẳng định mối quan hệ hữu cơ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc; nêu cao tinh thần tự lực giải phóng ("công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em"). Tác phẩm Đường cách mệnh (1927) xác định lực lượng cách mạng toàn dân (công nông là gốc), vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản lấy chủ nghĩa Mác - Lênin "làm cốt". Cương lĩnh chính trị đầu tiên (1930) xác định đường lối "làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản", đặt nhiệm vụ chống đế quốc lên hàng đầu.
  • Giai đoạn 1930–1945: Luận án phân tích bối cảnh tư tưởng Hồ Chí Minh bị Quốc tế Cộng sản và Hội nghị Trung ương tháng 10/1930 phê phán do xu hướng "tả" khuynh nhấn mạnh đấu tranh giai cấp. Tại Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), Hồ Chí Minh trực tiếp chủ trì, hoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên trên hết, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, thành lập Mặt trận Việt Minh, chủ trương chính sách "dân tộc tự quyết", thành lập chính phủ dân chủ cộng hòa, chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa.

2. Đặc điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT

Luận án chỉ ra các đặc điểm nổi bật:

  • Sự kế thừa truyền thống yêu nước dân tộc kết hợp tinh hoa văn hóa nhân loại và lý luận Mác - Lênin.
  • Tính độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc vận dụng lý luận vào bối cảnh cụ thể của một nước thuộc địa nửa phong kiến phương Đông.
  • Tính nhân văn sâu sắc: giải phóng dân tộc là tiền đề để giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.
  • Sự thống nhất hữu cơ giữa mục tiêu dân tộc và mục tiêu thời đại, giữa lý luận cách mạng và phương pháp hành động thực tiễn.

Chương 3: Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

Chương 3 phân tích năm nội dung trụ cột trong hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh:

  1. Đối tượng và nhiệm vụ của CMGPDT: Kẻ thù hàng đầu là chủ nghĩa đế quốc thực dân xâm lược và bè lũ tay sai phản động; nhiệm vụ sống còn là đánh đổ ách thống trị của đế quốc, giành lại nền độc lập hoàn toàn cho dân tộc, thành lập chính quyền của nhân dân.
  2. Con đường của CMGPDT – Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội: Khẳng định cách mạng thuộc địa phải đi theo con đường cách mạng vô sản. Độc lập dân tộc là tiền đề trực tiếp để tiến lên chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa xã hội là điều kiện bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc.
  3. Tính chủ động, độc lập và khả năng giành thắng lợi trước của cách mạng thuộc địa: Phát triển lý luận Mác - Lênin, Hồ Chí Minh khẳng định cách mạng thuộc địa không phụ thuộc thụ động vào cách mạng vô sản ở chính quốc, mà có thể chủ động giành thắng lợi trước, qua đó tác động tích cực thúc đẩy phong trào cách mạng ở chính quốc.
  4. Phương thức tiến hành CMGPDT:
    • Sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh quân sự.
    • Thực hiện khởi nghĩa từng phần, xây dựng căn cứ địa, phát triển lực lượng vũ trang nhân dân từ tự vệ, du kích đến quân đội chủ lực.
    • Kết hợp chặt chẽ đấu tranh quân sự, chính trị với đấu tranh ngoại giao ("vừa đánh, vừa đàm").
  5. Những nhân tố, điều kiện bảo đảm thắng lợi của CMGPDT:
    • Có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, có đường lối đúng đắn, đội ngũ đảng viên tiền phong gương mẫu.
    • Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh công nhân - nông dân, tập hợp trong Mặt trận Dân tộc Thống nhất.
    • Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đoàn kết quốc tế với các lực lượng tiến bộ trên thế giới.
    • Xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng ba thứ quân và củng cố chính quyền dân chủ nhân dân.

Chương 4: Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

Chương 4 phân tích giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh trên hai bình diện:

  1. Giá trị đối với thời đại:
    • Đóng góp vào kho tàng lý luận Mác - Lênin về cách mạng thuộc địa, giải quyết khoa học mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp.
    • Cổ vũ, thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa và phụ thuộc ở châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh trong thế kỷ XX.
    • Đặt nền tảng cho quan hệ ngoại giao hòa bình, hữu nghị, bình đẳng và hợp tác giữa các quốc gia độc lập.
  2. Giá trị đối với dân tộc:
    • Là ngọn cờ dẫn đường cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ toàn thắng.
    • Định hướng công cuộc đổi mới đất nước hiện nay: kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; giữ vững độc lập tự chủ và bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ, biển đảo quốc gia; đấu tranh chống âm mưu "diễn biến hòa bình" và giải quyết hài hòa các vấn đề nhân quyền, chủ quyền trong bối cảnh hội nhập quốc tế (theo tinh thần các Đại hội IX, X, XI, XII của Đảng).

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

  1. Hệ thống hóa hệ khái niệm và đặc điểm: Luận án chuẩn hóa các định nghĩa về CMDTDC nhân dân, CMGPDT dưới lăng kính khoa học chính trị; phân tích rõ các đặc điểm của tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT trong sự phát triển độc lập, sáng tạo so với lý luận kinh điển của Quốc tế Cộng sản.
  2. Mở rộng khung tiến trình lý luận: Luận án không dừng lại ở mốc năm 1930 hay 1945 mà làm rõ dòng chảy liên tục của tư tưởng giải phóng dân tộc trong điều kiện đã có chính quyền, đặc biệt là nghệ thuật chỉ đạo "vừa kháng chiến, vừa kiến quốc" và tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng giai đoạn 1954–1975.
  3. Luận giải toàn diện các điều kiện thắng lợi: Làm rõ tính chỉnh thể của các nhân tố bảo đảm thắng lợi: vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, khối liên minh công nông trong Mặt trận dân tộc thống nhất, đường lối bạo lực cách mạng toàn dân, và sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và kiến nghị

  1. Định hướng chiến lược bảo vệ chủ quyền quốc gia: Luận án đề xuất việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết các mâu thuẫn chính trị hiện đại, giữ vững chủ quyền biển đảo (Hoàng Sa, Trường Sa), kiên quyết bảo vệ độc lập tự chủ trong bối cảnh các nước lớn gia tăng cạnh tranh địa chính trị.
  2. Đấu tranh tư tưởng - lý luận: Cung cấp cơ sở khoa học bác bỏ các luận điệu của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề "dân chủ", "nhân quyền" nhằm phủ nhận giá trị độc lập dân tộc hoặc đối lập nhân quyền với chủ quyền quốc gia.
  3. Phục vụ đào tạo và tuyên truyền: Cung cấp tài liệu tham khảo có cấu trúc cho công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Khoa học Chính trị và Lịch sử Đảng tại các học viện, trường đại học, cao đẳng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Luận án tiếp cận tư tưởng Hồ Chí Minh theo góc độ hệ thống lý luận chính trị nền tảng, do đó không đi sâu phân tích chi tiết diễn biến các trận đánh, chiến dịch quân sự cụ thể hoặc các số liệu thống kê xã hội học thực nghiệm. Phạm vi đánh giá giá trị thực tiễn của công trình tập trung vào các văn kiện và thực tiễn đổi mới từ Đại hội IX đến Đại hội XII của Đảng (mốc thời gian đến năm 2016).
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và tự chủ chiến lược trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, an ninh phi truyền thống, an ninh mạng và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới trong các kỳ Đại hội tiếp theo của Đảng.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng và mục đích cụ thể:

  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên: Phục vụ học tập và nghiên cứu các chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Khoa học Chính trị, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Triết học Mác - Lênin và Xây dựng Đảng.
  • Giảng viên lý luận chính trị: Cung cấp nguồn tư liệu trích dẫn xác thực từ Hồ Chí Minh toàn tập, Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử và Văn kiện Đảng toàn tập để phục vụ bài giảng chuyên đề về đường lối cách mạng giải phóng dân tộc.
  • Cán bộ tham mưu, hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở lý luận cho công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch và hoạch định chính sách đối ngoại, an ninh quốc phòng bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm cách mạng giải phóng dân tộc được luận án định nghĩa như thế nào?
Luận án định nghĩa CMGPDT là cuộc cách mạng nhằm đánh đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, xóa bỏ xiềng xích nô dịch để giành độc lập hoàn toàn cho dân tộc, thiết lập chính quyền của nhân dân và mở đường tiến lên chế độ xã hội mới tiến bộ.

2. Điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng chính quốc là gì?
Hồ Chí Minh chỉ ra mối quan hệ bình đẳng, tác động qua lại giữa hai cuộc cách mạng thông qua hình tượng "con đỉa hai vòi". Người khẳng định cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa không phụ thuộc thụ động vào cách mạng vô sản ở chính quốc mà có thể chủ động tiến hành và có khả năng giành thắng lợi trước, góp phần thúc đẩy cách mạng chính quốc phát triển.

3. Nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến được giải quyết theo trình tự nào trong tư tưởng Hồ Chí Minh?
Khác với quan điểm coi hai nhiệm vụ là song song ngang nhau, Hồ Chí Minh chủ trương đặt nhiệm vụ chống đế quốc, giải phóng dân tộc lên hàng đầu, trước hết và trên hết. Nhiệm vụ chống phong kiến, mang lại ruộng đất cho nông dân được rải ra thực hiện từng bước (tịch thu ruộng đất của đế quốc và phản động chia cho dân cày, giảm tô, giảm tức) nhằm tập trung toàn lực cho mục tiêu độc lập dân tộc.

4. Luận án phân kỳ quá trình phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT thành những giai đoạn nào?
Luận án xác định 5 giai đoạn: trước năm 1911 (hình thành chí hướng cứu nước); 1911–1920 (tìm tòi, khảo nghiệm và xác định con đường cách mạng vô sản); 1921–1930 (hình thành cơ bản lý luận); 1930–1945 (thử thách, kiên trì lập trường, hoàn chỉnh đường lối và thắng lợi năm 1945); 1945–1969 (phát triển lý luận chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện có chính quyền).

5. Luận án chỉ ra tư tưởng Hồ Chí Minh về CMGPDT có giá trị định hướng gì đối với vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo hiện nay?
Tư tưởng của Người cung cấp cơ sở lý luận kiên định nguyên tắc độc lập chủ quyền, không nhân nhượng về chủ quyền lãnh thổ (đối với Hoàng Sa, Trường Sa), đồng thời vận dụng phương sách linh hoạt, kiên trì giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, kết hợp sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc với tranh thủ sự ủng hộ quốc tế.

Kết luận

Luận án của tác giả Lê Thị Thảo là công trình nghiên cứu hệ thống về tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc dưới góc độ khoa học chính trị. Công trình đã làm rõ hệ khái niệm, các giai đoạn phát triển lịch sử từ năm 1911 đến năm 1969, các đặc điểm bản chất và năm nội dung trụ cột trong học thuyết giải phóng của Hồ Chí Minh. Luận án khẳng định quy luật tất yếu của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đồng thời chứng minh cách mạng thuộc địa có tính chủ động và khả năng giành thắng lợi trước cách mạng chính quốc. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy lý luận chính trị và định hướng chiến lược bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền quốc gia trong công cuộc đổi mới hiện nay.