Tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long

Luận văn thạc sĩ: Tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long - Tác giả Đỗ Thị Lan

• Tác giả: Đỗ Thị Lan
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Thương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan cơ chế tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long

Tự chủ tài chính là xu thế tất yếu của các cơ sở giáo dục đại học công lập tại Việt Nam. Cơ chế này giúp các trường chủ động điều phối tài chính, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhân lực chất lượng cao. Trường Đại học Hạ Long được thành lập trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh. Nhà trường mang sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực đa ngành phục vụ phát triển kinh tế vùng Đông Bắc. Việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính tại trường mở ra nhiều cơ hội phát triển vượt bậc. Quy trình này đòi hỏi sự đổi mới toàn diện trong quản lý ngân sách và tài sản công. Quyền tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý và xã hội. Đơn vị phải thực hiện nghiêm ngặt quy chế chi tiêu nội bộ theo quy định của pháp luật. Tài chính lành mạnh là nền tảng để xây dựng cơ sở vật chất hiện đại. Hệ thống kiểm soát tài chính minh bạch thúc đẩy sự phát triển bền vững của cơ sở đào tạo.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc tự chủ tài chính đại học

Tự chủ tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm quyền tự chủ về nguồn thu và nhiệm vụ chi. Đơn vị được chủ động xây dựng kế hoạch phân bổ kinh phí. Mọi hoạt động phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp lý hiện hành. Nguyên tắc cốt lõi là bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Nhà trường mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để quản lý nguồn kinh phí cấp phát. Các nguồn thu từ dịch vụ giáo dục và nghiên cứu có thể gửi tại ngân hàng thương mại. Lãi tiền gửi bổ sung vào quỹ phát triển sự nghiệp của đơn vị. Toàn bộ quá trình sử dụng kinh phí phải gắn chặt với trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.

1.2. Mục tiêu tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long

Trường Đại học Hạ Long hướng đến việc xây dựng mô hình đại học ứng dụng tiên tiến. Mục tiêu tự chủ tài chính nhằm tạo sự linh hoạt trong sử dụng vốn. Đơn vị chủ động đầu tư nâng cấp hạ tầng giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Nguồn kinh phí tự chủ hỗ trợ phát triển các ngành trọng điểm như du lịch và ngôn ngữ. Cơ chế mới thu hút các giảng viên và chuyên gia đầu ngành có trình độ cao. Trường thực hiện đa dạng hóa các nguồn tài trợ từ doanh nghiệp và tổ chức xã hội. Việc tự chủ giúp giảm bớt gánh nặng chi ngân sách cho tỉnh Quảng Ninh. Đây là động lực lớn nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập khu vực.

II. Thực trạng cơ chế tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long

Thực tiễn triển khai tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Cơ cấu thu chi dần chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng nguồn thu sự nghiệp. Nhà trường đã chủ động điều hành ngân sách chi thường xuyên. Quy chế chi tiêu nội bộ được cập nhật nhằm khuyến khích giảng viên tăng cường nghiên cứu. Tuy nhiên, đơn vị vẫn đối mặt với nhiều khó khăn nội tại. Mức độ phụ thuộc vào kinh phí hỗ trợ từ ngân sách tỉnh Quảng Ninh vẫn còn ở mức đáng kể. Nguồn thu học phí chưa đủ bù đắp toàn bộ chi phí đào tạo ngày càng gia tăng. Doanh thu từ chuyển giao công nghệ và hợp tác doanh nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Cơ chế phân bổ tài chính nội bộ đôi khi còn thiếu tính linh hoạt cần thiết. Năng lực quản trị rủi ro tài chính của một số bộ phận chưa đáp ứng yêu cầu mới. Những hạn chế này cản trở tiến trình tự chủ toàn diện của nhà trường.

2.1. Kết quả đạt được trong quản lý thu chi tài chính

Trường Đại học Hạ Long từng bước làm chủ quy trình lập dự toán và phân bổ ngân sách hàng năm. Nguồn thu từ học phí và lệ phí tăng trưởng đều đặn qua các khóa tuyển sinh. Nhà trường thực hiện chi trả thu nhập tăng thêm cho cán bộ, giảng viên theo hiệu suất công việc. Cơ chế này khuyến khích đội ngũ lao động nâng cao năng suất giảng dạy. Các khoản chi cho hoạt động chuyên môn được ưu tiên cấp phát kịp thời. Việc thanh toán qua Kho bạc Nhà nước luôn tuân thủ đúng định mức và tiêu chuẩn kỹ thuật. Nhà trường cũng tiết kiệm được nguồn kinh phí thường xuyên để bổ sung quỹ phát triển sự nghiệp.

2.2. Khó khăn và tồn tại trong tự chủ tài chính tại trường

Cơ cấu nguồn thu của Trường Đại học Hạ Long vẫn chưa thực sự đa dạng. Nhà trường phụ thuộc nhiều vào học phí sinh viên và trợ cấp của tỉnh. Doanh thu từ dịch vụ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ chưa đạt kỳ vọng. Việc khai thác tài sản công phục vụ liên doanh, liên kết còn vướng mắc về thủ tục pháp lý. Quy chế chi tiêu nội bộ chưa theo kịp sự biến động giá cả thị trường. Đội ngũ cán bộ làm công tác kế hoạch tài chính còn thiếu kỹ năng phân tích chuyên sâu. Hệ thống kiểm soát nội bộ chưa phát hiện sớm các rủi ro phát sinh trong hoạt động chi trả. Sự phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn đôi khi chưa đồng bộ.

III. Giải pháp đẩy mạnh tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long

Để nâng cao hiệu quả tự chủ tài chính, Trường Đại học Hạ Long cần triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược. Việc đầu tiên là tái cấu trúc nguồn thu sự nghiệp theo hướng mở rộng dịch vụ thương mại. Nhà trường đẩy mạnh đào tạo các chứng chỉ ngắn hạn và liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Đồng thời, công tác quản lý chi tiêu phải đảm bảo tính tiết kiệm và minh bạch tuyệt đối. Đơn vị cần hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ gắn liền với kết quả đầu ra của từng khoa, phòng ban. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán và quản lý ngân sách giúp giảm thiểu sai sót. Nhà trường cũng cần chủ động tìm kiếm các nguồn tài trợ hợp pháp từ các quỹ phát triển khoa học trong và ngoài nước. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao chuyên môn cho đội ngũ cán bộ tài chính giữ vai trò then chốt. Sự phối hợp đồng bộ giữa các giải pháp này sẽ tạo động lực bứt phá mạnh mẽ.

3.1. Đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ và nghiên cứu khoa học

Trường Đại học Hạ Long cần chủ động khai thác thế mạnh đào tạo về du lịch, văn hóa và ngoại ngữ. Nhà trường đẩy mạnh hợp tác với các doanh nghiệp du lịch tại Quảng Ninh để cung ứng nhân sự chất lượng. Mở rộng các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn hạn giúp tăng thêm nguồn thu dịch vụ ngoài học phí. Bên cạnh đó, trường cần thương mại hóa các đề tài nghiên cứu khoa học gắn với nhu cầu thực tiễn địa phương. Đơn vị có thể thành lập các trung tâm tư vấn, dịch vụ ứng dụng công nghệ để gia tăng doanh thu. Nguồn thu từ các hoạt động này được giữ lại đầu tư cơ sở vật chất và tăng thu nhập cho viên chức.

3.2. Đổi mới quản trị chi tiêu và hoàn thiện kiểm soát nội bộ

Quản lý chi tiêu đòi hỏi sự chuẩn hóa quy trình và định mức cụ thể. Trường Đại học Hạ Long cần rà soát lại toàn bộ danh mục chi phí hành chính và vận hành. Cắt giảm các khoản chi không cần thiết giúp tập trung nguồn lực cho hoạt động giảng dạy. Quy chế chi tiêu nội bộ cần phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân. Đồng thời, nhà trường cần kiện toàn Ban Thanh tra nhân dân và bộ phận kiểm toán nội bộ. Việc kiểm tra định kỳ ngăn ngừa hiệu quả các sai phạm tài chính phát sinh. Số liệu tài chính phải được công khai minh bạch trong các hội nghị cán bộ viên chức thường niên.

IV. Ý nghĩa ứng dụng tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long

Tự chủ tài chính tạo tiền đề quyết định cho sự phát triển lâu dài của Trường Đại học Hạ Long. Đổi mới cơ chế tài chính giúp nhà trường nâng cao tính chủ động trong đầu tư hạ tầng giáo dục hiện đại. Nguồn tài chính tự chủ vững chắc cho phép thu hút các nhà khoa học xuất sắc về làm việc tại địa phương. Chất lượng đào tạo được cải thiện trực tiếp nâng cao uy tín thương hiệu của trường trong khu vực. Mô hình tài chính độc lập giúp trường hoàn thành tốt sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh Quảng Ninh. Cơ chế này cũng đem lại bài học kinh nghiệm sâu sắc cho nhiều trường đại học công lập khác trong cả nước. Để duy trì tính bền vững, đơn vị phải luôn bảo đảm nguyên tắc công khai và trách nhiệm xã hội. Quyền tự chủ luôn gắn kết chặt chẽ với việc kiểm soát rủi ro tài chính một cách khoa học. Sự thành công của mô hình sẽ khẳng định đường lối đổi mới giáo dục đúng đắn.

4.1. Tác động của tự chủ tài chính đến chất lượng đào tạo

Tự chủ tài chính mang lại nguồn lực dồi dào để nâng cấp trang thiết bị thực hành và phòng thí nghiệm. Sinh viên được tiếp cận môi trường học tập hiện đại và giáo trình đạt chuẩn. Nhà trường mở rộng các chương trình thực tập có hưởng lương tại các khu du lịch và tập đoàn lớn. Đội ngũ giảng viên được hỗ trợ kinh phí nghiên cứu và công bố bài báo quốc tế. Chính sách thu nhập cạnh tranh giữ chân được các chuyên gia đầu ngành gắn bó lâu dài. Nhờ đó, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng chuyên ngành tăng lên rõ rệt. Uy tín học thuật của Trường Đại học Hạ Long được củng cố vững chắc.

4.2. Khuyến nghị chính sách cho giai đoạn phát triển mới

Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp và giao quyền tự chủ cho nhà trường. Tỉnh cần hỗ trợ ngân sách cho các dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật trọng điểm. Trường Đại học Hạ Long cần chủ động xây dựng đề án tự chủ toàn diện theo lộ trình từng năm. Đơn vị cần thiết lập cơ chế giám sát tài chính độc lập nhằm tăng tính minh bạch. Đẩy mạnh ký kết hợp tác công tư trong khai thác tài sản công của cơ sở giáo dục. Ngoài ra, việc thiết lập các quỹ học bổng doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục học tập. Mô hình quản trị cần được tinh gọn để thích ứng linh hoạt với thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới giáo dục đại học tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, trong đó việc chuyển dịch từ cơ chế bao cấp sang cơ chế tự chủ tài chính được coi là đòn bẩy then chốt nhằm nâng cao chất lượng đào tạo. Kể từ khi thành lập theo Quyết định số 1869/QĐ-TTg ngày 13 tháng 10 năm 2014 trên cơ sở sáp nhập hai trường cao đẳng, Trường Đại học Hạ Long đã từng bước khẳng định vị thế là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của tỉnh Quảng Ninh. Sau hơn 6 năm đi vào vận hành theo mô hình đại học đa ngành, nhà trường thực hiện tự chủ tài chính theo quy định tại Nghị định 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ với tỷ lệ tự đảm bảo kinh phí chi thường xuyên đạt mức 30%, tương đương nhóm đơn vị tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động.

Thực tiễn giai đoạn 2018 đến 2020 cho thấy cơ cấu tài chính của nhà trường bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng khi phụ thuộc tới hơn 68% vào nguồn ngân sách nhà nước cấp bù. Trong bối cảnh quy mô người học còn khiêm tốn với 11 ngành đào tạo trình độ đại học, áp lực cắt giảm hỗ trợ công đặt ra bài toán cấp bách về quản trị dòng tiền. Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện bức tranh tự chủ tài chính giai đoạn 2018-2020, làm rõ các nhân tố khách quan lẫn chủ quan tác động đến công tác quản lý thu chi, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ cho giai đoạn 2021-2025 và tầm nhìn 2030. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống chỉ tiêu định lượng giúp tối ưu hóa nguồn thu sự nghiệp, quản lý hiệu quả tài sản công và gia tăng phúc lợi cho đội ngũ 287 cán bộ giảng viên của nhà trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Quản trị công mới (New Public Management) và Lý thuyết Phụ thuộc Nguồn lực (Resource Dependence Theory) để luận giải quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý tại đơn vị sự nghiệp công lập. Mô hình nghiên cứu bám sát khung pháp lý của Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 2 năm 2015 của Chính phủ, quy định 4 mức độ tự chủ tài chính: tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (nhóm I), tự bảo đảm chi thường xuyên (nhóm II), tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (nhóm III), và do Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên (nhóm IV).

Nghiên cứu tập trung làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng:

• Đơn vị sự nghiệp công lập: Tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công và phục vụ quản lý nhà nước theo Luật Viên chức 2010.
• Tự chủ tài chính: Quyền tự quyết định và tự chịu trách nhiệm của đơn vị trong việc huy động, phân phối các nguồn lực tài chính theo khuôn khổ pháp luật.
• Tự chủ huy động và quản lý nguồn thu: Khả năng chủ động khai thác các nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước cấp như học phí, lệ phí, dịch vụ sự nghiệp công và hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Tự chủ phân phối chênh lệch thu chi: Cơ chế trích lập các quỹ gồm Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, Quỹ bổ sung thu nhập, Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi nhằm tái đầu tư và nâng cao đời sống viên chức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong giai đoạn 2018 đến 2020. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính, quyết toán ngân sách hàng năm của Phòng Kế hoạch Tài chính và các phòng ban liên quan.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế bằng phiếu hỏi đối với hai nhóm đối tượng. Tác giả áp dụng công thức chọn mẫu Slovin với mức sai số cho phép 5% để tính toán cỡ mẫu đại diện:

• Nhóm cán bộ giảng viên: Với tổng thể 287 người, cỡ mẫu tối thiểu được xác định là 167 người.
• Nhóm sinh viên chính quy năm cuối: Với quy mô 506 sinh viên khóa 2017-2021, cỡ mẫu xác định là 223 sinh viên.
• Tổng quy mô mẫu điều tra đạt 390 đối tượng.

Nội dung khảo sát sử dụng thang đo Likert 5 mức độ từ 1,00 đến 5,00 điểm để đo lường mức độ đồng thuận và hài lòng. Tác giả lựa chọn phối hợp phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh ngang dọc và phân tích tỷ lệ tài chính vì đây là cách tiếp cận chuẩn mực, cho phép lượng hóa chính xác sự biến động của dòng tiền, đồng thời phản ánh khách quan tương quan giữa đánh giá của nhà quản lý với người thụ hưởng dịch vụ giáo dục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2018 đến 2020 tại Trường Đại học Hạ Long đã chỉ rõ 4 phát hiện quan trọng:

Cơ cấu nguồn thu mất cân đối và phụ thuộc sâu vào bầu sữa ngân sách. Nguồn kinh phí do ngân sách nhà nước cấp chiếm tỷ trọng áp đảo, bình quân đạt 68,4% tổng nguồn thu của toàn trường trong 3 năm. Nguồn thu sự nghiệp và hoạt động dịch vụ chỉ chiếm khoảng 31,6%, trong đó học phí hệ chính quy đóng vai trò áp đảo với hơn 88% nguồn thu sự nghiệp. Các nguồn thu từ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hợp tác doanh nghiệp chỉ đóng góp khiêm tốn dưới 1,5% tổng nguồn thu.

Cơ cấu chi tài chính chịu áp lực nặng nề từ các khoản chi cho con người. Chi hoạt động thường xuyên chiếm bình quân 84,2% tổng chi hàng năm của trường. Trong đó, chi tiền lương, các khoản phụ cấp và đóng góp theo lương chiếm tới 58,6% tổng chi thường xuyên. Ngược lại, chi đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất và tăng cường trang thiết bị giảng dạy chỉ chiếm xấp xỉ 15,8% tổng nguồn chi.

Chênh lệch thu chi còn ở mức thấp dẫn đến hạn chế trong tích lũy và tái đầu tư. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính, phần chênh lệch thu lớn hơn chi thường xuyên chỉ đủ để trích lập Quỹ bổ sung thu nhập ở mức chi trả tăng thêm từ 1,15 đến 1,28 lần lương ngạch bậc cho người lao động. Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp chỉ được trích lập ở mức tối thiểu 15% theo quy định áp dụng cho đơn vị sự nghiệp nhóm III.

Khảo sát 390 mẫu bằng thang đo Likert ghi nhận mức độ đồng thuận chưa cao ở một số tiêu chí. Điểm đánh giá trung bình về sự thỏa đáng của chính sách tiền lương và thu nhập tăng thêm chỉ đạt 3,24 trên 5,00 điểm (mức trung bình). Tiêu chí về tính công khai, minh bạch của quy chế chi tiêu nội bộ đạt 3,85 trên 5,00 điểm (mức khá), cho thấy người lao động đòi hỏi sự phân bổ nguồn lực công bằng và rõ ràng hơn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phụ thuộc ngân sách bắt nguồn từ nguyên nhân cốt lõi là quy mô người học trình độ đại học còn thấp, với số lượng sinh viên tốt nghiệp năm 2021 chỉ đạt 506 sinh viên. Bên cạnh đó, mức trần học phí bị ràng buộc bởi khung quy định chung của Nhà nước đối với trường chưa tự chủ toàn diện, khiến nhà trường khó tạo đột phá nguồn thu từ kênh giáo dục chính quy. Năng lực thương mại hóa của gần 500 đề tài nghiên cứu khoa học các cấp chưa được phát huy, đa số dừng lại ở mức nghiệm thu báo cáo thay vì chuyển giao ra thị trường thực tế.

Khi so sánh với các nghiên cứu tại cơ sở giáo dục tương đồng, bức tranh tài chính của Trường Đại học Hạ Long có nhiều nét tương đồng với Trường Đại học Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn ngân sách bao cấp chiếm 60% tổng thu và chi quỹ lương vượt 50% tổng chi. Tuy nhiên, đơn vị vẫn tụt hậu so với Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì - nơi đã gia tăng thu nhập người lao động từ 1,2 đến 1,7 lần nhờ khai thác liên kết đào tạo doanh nghiệp.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu tài chính này có thể được mô tả hiệu quả qua biểu đồ tròn Donut minh họa sự chênh lệch giữa nguồn thu ngân sách (68,4%) và thu sự nghiệp (31,6%), song song với biểu đồ cột chồng phân tích diễn biến chi phí con người chiếm 58,6% tổng chi thường xuyên qua chuỗi thời gian 2018, 2019 và 2020. Cách trình bày này làm nổi bật tính cấp bách của việc tái cấu trúc dòng tiền tại đơn vị.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên thực trạng và định hướng phát triển đến năm 2030, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Thứ nhất, đa dạng hóa các nguồn thu ngoài học phí chính quy. Trường cần mở rộng 10 chương trình đào tạo ngắn hạn, bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch, dịch thuật và công nghệ thông tin cho khối doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng nguồn thu sự nghiệp lên mức 45% vào năm 2023 và đạt 60% vào năm 2025. Trách nhiệm triển khai thuộc về Phòng Đào tạo phối hợp với các Khoa chuyên ngành.

Thứ hai, thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Tận dụng kết quả từ hơn 80 đề tài cấp trường và 9 nhiệm vụ cấp tỉnh, nhà trường cần liên kết với các tập đoàn công nghiệp, du lịch để ký kết hợp đồng dịch vụ tư vấn. Target metric là nâng nguồn thu từ khoa học công nghệ đạt tối thiểu 5% tổng thu vào năm 2024. Đơn vị chủ trì là Phòng Quản lý Khoa học và Hợp tác Quốc tế.

Thứ ba, tái cấu trúc quy chế chi tiêu nội bộ gắn liền với hiệu suất công việc. Ban Giám hiệu cần áp dụng định mức khoán chi chuyên môn và cắt giảm 12% chi phí quản lý hành chính trong giai đoạn 2022-2023. Toàn bộ khoản kinh phí tiết kiệm sẽ bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và tăng thu nhập cho cán bộ. Đơn vị thực hiện là Phòng Kế hoạch Tài chính.

Thứ tư, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất theo quy định tại Nghị định 151/2017/NĐ-CP. Xây dựng đề án liên doanh, liên kết và cho thuê diện tích hội trường, sân bãi, ký túc xá chưa sử dụng hết công suất tại 2 cơ sở Uông Bí và Hạ Long. Mục tiêu tạo ra dòng doanh thu bổ sung tối thiểu 2,5 tỷ đồng mỗi năm từ năm 2023. Chủ thể thực hiện là Phòng Hành chính Quản trị.

Thứ năm, nâng cao năng lực quản trị tài chính và kiểm soát nội bộ. Tổ chức bồi dưỡng chuẩn hóa nghiệp vụ cho 100% cán bộ kế toán và thành lập bộ phận kiểm toán nội bộ độc lập trực thuộc Hội đồng Trường trước quý 2 năm 2023 nhằm đảm bảo kỷ luật ngân sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Ban Giám hiệu và Hội đồng trường tại các trường đại học công lập địa phương: Cung cấp bài học kinh nghiệm thực chứng về quá trình chuyển đổi mô hình tự chủ tài chính từ tỷ lệ 30% lên mức cao hơn đối với các đơn vị sáp nhập từ hệ cao đẳng.

Đội ngũ chuyên viên Kế hoạch - Tài chính tại các đơn vị sự nghiệp có thu: Tài liệu cung cấp hướng dẫn thực tế về kỹ thuật thiết lập quy chế chi tiêu nội bộ, quản trị định mức chi thường xuyên và tối ưu hóa phương án trích lập 4 quỹ sự nghiệp nhằm bảo toàn quyền lợi cho người lao động.

Cơ quan quản lý nhà nước như Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính: Đóng vai trò là nguồn dữ liệu tham khảo để đánh giá hiệu lực của chính sách phân cấp ngân sách, từ đó hoàn thiện cơ chế đặt hàng đào tạo và giao quyền tự chủ toàn diện.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế và Tài chính công: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu ứng dụng, cách tính toán cỡ mẫu Slovin trên tập dữ liệu 390 mẫu và kỹ thuật sử dụng thang đo Likert để lượng hóa thực trạng tài chính.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ tự chủ tài chính 30% tại Trường Đại học Hạ Long phản ánh điều gì? Tỷ lệ 30% phản ánh trường thuộc nhóm III theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP, chỉ tự bảo đảm được một phần nhỏ kinh phí chi thường xuyên từ nguồn thu sự nghiệp và học phí. Khoảng 70% nhu cầu chi tiêu còn lại vẫn do ngân sách tỉnh cấp hỗ trợ, đòi hỏi trường phải nhanh chóng tái cơ cấu nguồn thu để giảm gánh nặng ngân sách công.

Tại sao sự phụ thuộc vào học phí lại tạo ra rủi ro tài chính cho nhà trường? Nguồn thu sự nghiệp phụ thuộc tới hơn 88% vào học phí khiến tình hình tài chính của trường rất nhạy cảm với biến động tuyển sinh. Khi quy mô sinh viên tốt nghiệp chỉ ở mức 506 người mỗi năm, nguồn thu sẽ không đủ bù đắp chi phí vận hành nếu chỉ tiêu tuyển sinh sụt giảm từ 10% đến 15%, gây áp lực lớn lên quỹ lương.

Phương pháp chọn mẫu Slovin được ứng dụng thế nào để đảm bảo tính đại diện? Nghiên cứu áp dụng công thức chọn mẫu Slovin với mức sai số e bằng 5% trên hai tổng thể độc lập. Kết quả xác định mẫu khảo sát gồm 167 cán bộ giảng viên từ tổng số 287 người và 223 sinh viên năm cuối từ tổng số 506 sinh viên. Tổng số 390 phiếu thu về đảm bảo độ tin cậy thống kê và tính đại diện khoa học.

Làm thế nào để Trường Đại học Hạ Long tăng nguồn thu từ khoa học công nghệ? Trường cần thương mại hóa kết quả của hơn 80 đề tài cấp trường và 9 nhiệm vụ cấp tỉnh, tập trung vào lĩnh vực kinh tế biển và dịch vụ du lịch tỉnh Quảng Ninh. Việc ký hợp đồng đặt hàng nghiên cứu với doanh nghiệp tư nhân có thể đóng góp từ 5% đến 10% tổng nguồn thu trong giai đoạn 2021-2025.

Quy chế chi tiêu nội bộ có tác động như thế nào đến việc nâng cao đời sống cán bộ? Quy chế chi tiêu nội bộ thiết lập trần chi tiêu hợp lý cho hoạt động hành chính, hạn chế thất thoát và thúc đẩy thực hành tiết kiệm. Khoản kinh phí kết dư này cho phép nhà trường trích lập Quỹ bổ sung thu nhập, qua đó nâng hệ số chi trả thu nhập tăng thêm từ 1,15 lên 1,28 lần lương ngạch bậc cho 287 viên chức.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế tự chủ tài chính tại Trường Đại học Hạ Long giai đoạn 2018-2020 với tỷ lệ tự đảm bảo chi thường xuyên đạt 30%.
• Kết quả nghiên cứu chỉ rõ sự mất cân đối tài chính khi nguồn kinh phí ngân sách cấp chiếm tới 68,4% tổng nguồn thu và chi phí con người chiếm 58,6% tổng chi thường xuyên.
• Phương pháp nghiên cứu định lượng chặt chẽ với quy mô khảo sát 390 mẫu theo công thức Slovin đã lượng hóa chính xác mức độ hài lòng của viên chức và sinh viên.
• Đề xuất đồng bộ 5 nhóm giải pháp khả thi với mục tiêu chiến lược nâng tỷ lệ tự chủ tài chính lên mức 60% vào năm 2025 và tiến tới tự chủ toàn diện vào năm 2030.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh và các cơ quan hữu quan hoàn thiện chính sách giao quyền tự chủ cho các trường đại học địa phương.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng mô hình giải pháp tài chính gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo đại học với thế mạnh kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi nhà trường hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ trong quý 1 năm 2023 và mở rộng mạng lưới liên kết doanh nghiệp trong năm 2024. Độc giả và các nhà quản lý giáo dục có thể tra cứu toàn văn tài liệu nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác đổi mới quản trị tài chính tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm về đơn vị sự nghiệp công lập Điều 9 luật Viên chức được Quốc hội thông qua ngày 15 tháng 11 năm 2010 quy định: “Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước”.

Theo quy định trên và Nghị định số 43/2006/NĐ - CP ngày 25 tháng 4 năm 2006 của Chính phủ quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập thì đơn vị sự nghiệp công lập được xác định bởi các tiêu thức cơ bản sau: - Là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật; - Hoạt động cung cấp dịch vụ công trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học công nghệ, môi trường, y tế, văn hóa thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ việc làm.; - Được nhà nước đầu tư hoặc hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, chi phí hoạt động thường xuyên để thực hiện các nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao; - Đơn vị sự nghiệp được Nhà nước cho phép thu một số loại phí, lệ phí nhất định trong quá trình tiến hành hoạt động sản xuất cung ứng dịch vụ để bù đắp chi phí hoạt động, tăng thu nhập cho cán bộ, viên chức. - Có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng 7 1. Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập So với các tổ chức khác, đơn vị sự nghiệp công lập có các đặc điểm chính sau: Đơn vị sự nghiệp có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật: được nhà nước thành lập, có trụ ở riêng, có tên gọi riêng, có con dấu riêng, có tài khoản riêng và đảm bảo trước pháp luật về hoạt động của mình. Hoạt động theo nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao, không vì mục đích sinh lợi.

Được thu một số loại phí, lệ phí từ hoạt động của mình như: học phí, viện phí, phí kiểm dịch. từ cá nhân, tập thể sử dụng các dịch vụ do đơn vị cung cấp. Do vậy, nguồn tài chính của các đơn vị sự nghiệp có thu không chỉ có kinh phí từ NSNN cấp mà còn có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp khác. Chịu sự quản lý trực tiếp của cơ quan chủ quản (Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố).

Đồng thời chịu sự quản lý về mặt chuyên môn của các Bộ, ngành chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực hoạt động sự nghiệp và chính quyền địa phương nơi đơn vị đóng trụ sở và hoạt động. Các sản phẩm do đơn vị sự nghiệp công lập tạo ra đều mang tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần cho xã hội. Hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển của nhà nước trong từng thời kỳ. Mục tiêu các chương trình phát triển kinh tế xã hội của nhà nước chi phối tới mục tiêu, nhiệm vụ, phạm vi hoạt động và nguồn thu của các đơn vị sự nghiệp.

Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập được phân làm nhiều loại khác nhau tùy theo mục đích và tiêu thức phân loại. Dựa vào những căn cứ nhất định, đơn vị sự nghiệp công lập được phân loại như sau: - Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động: Đơn vị sự nghiệp được phân theo 8 ngành kinh tế, kỹ thuật như đơn vị sự nghiệp giáo dục - đào tạo; đơn vị sự nghiệp y tế; đơn vị sự nghiệp văn hoá thông tin; đơn vị sự nghiệp thể dục, thể thao… - Căn cứ và chủ thể quản lý: Đơn vị sự nghiệp được phân thành đơn vị sự nghiệp do trung ương quản lý; đơn vị sự nghiệp do địa phương quản lý; đơn vị sự nghiệp do Nhà nước quản lý; đơn vị sự nghiệp do tổ chức chính trị xã hội quản lý. - Căn cứ vào mức tự đảm bảo chi phí thường xuyên, Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập thì đơn vị sự nghiệp công lập được sắp xếp vào một trong 4 loại sau: + Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; + Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi thường xuyên; + Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên: Là đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được NSNN cấp. + Đơn vị sự nghiệp được Nhà nước bảo đảm toàn chi thường xuyên, gồm: đơn vị sự nghiệp có nguồn thu sự nghiệp thấp và đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động.

Vai trò của đơn vị sự nghiệp công lập trong nền kinh tế thị trường Đơn vị sự nghiệp công lập có vai trò hết sức quan trọng đối với đời sống xã hội. Thông qua việc thực hiện các chức năng nhiệm vụ nhà nước giao, các đơn vị đã thực hiện tốt các mục tiêu do nhà nước đặt ra trong từng thời kỳ như: mục tiêu nâng cao dân trí, phổ cập giáo dục, sức khoẻ cộng đồng, nâng cao đời sống văn hoá tinh thần. Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong rất nhiều lĩnh vực, cung cấp các dịch vụ công về giáo dục, y tế, văn hoá, thể dục thể thao, kinh tế.có chất lượng cho xã hội góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh 9 thần cho nhân dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Thông qua hoạt động sự nghiệp các đơn vị sự nghiệp công lập được phép thu phí, lệ phí theo quy định của Nhà nước góp phần tăng cường nguồn lực cùng với NSNN đẩy mạnh đa dạng hóa và xã hội hoá nguồn cung cấp các dịch vụ công.

Tự chủ tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm, vai trò và mục tiêu tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm, vai trò tự chủ tài chính * Khái niệm: Cơ chế quản lý tài chính có thể khái quát đó là hệ thống các nguyên tắc, luật định, chính sách, chế độ về quản lý tài chính và mối quan hệ tài chính giữa các đơn vị dự toán các cấp với cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý Nhà nước. Cơ chế quản lý tài chính còn là mối quan hệ tài chính theo phân cấp: - Giữa Chính phủ (Bộ tài chính, Bộ Kế hoạch và đầu tư) với các Bộ, ngành, các địa phương.

- Giữa Bộ chủ quản, Bộ quản lý ngành với các đơn vị trực thuộc ở trung ương; giữa UBND tỉnh với các đơn vị địa phương. - Giữa các đơn vị sự nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước với các bộ phận, đơn vị dự toán trực thuộc. Theo quy định pháp luật hiện hành, chế độ quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập được quy định tại Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ. Nghị định 16 đã quy định rõ quyền hạn và trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp công lập và trách nhiệm của cơ quan quản lý các cấp.

Tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập được hiểu là cơ chế theo đó các đơn vị sự nghiệp công được trao quyền tự quyết định, tự chịu trách nhiệm về các khoản thu, khoản chi của đơn vị mình, nhưng không vượt quá mức khung do Nhà nước quy định. 10 * Vai trò của tự chủ tài chính: - Giao quyền tự chủ tài chính giúp cho các đơn vị chủ động thu hút, khai khác, tạo lập nguồn vốn ngân sách và ngoài ngân sách thông qua đa dạng hóa các hoạt động sự nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách Nhà nước, nhân lực, tài sản để việc thực hiện nhiệm vụ hiệu quả hơn, mở rộng, phát triển nguồn thu. - Giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị tác động tích cực tạo điều kiện cho các đơn vị chủ động hơn trong công tác quản lý tài chính, quan tâm hơn đến hiệu quả sử dụng kinh phí và thực hành tiết kiệm. Qua đó thúc đẩy các đơn vị chủ động và năng động hơn trong các hoạt động theo hướng đa dạng hóa các loại hình đào tạo để tăng nguồn thu, khắc phục tình trạng sử dụng lãng phí các nguồn lực, đồng thời khuyến khích tiết kiệm trong chi tiêu và tôn trọng nhiệm vụ hoạt động nghiệp vụ có chuyên môn của các đơn vị.

- Góp phần tăng cường trách nhiệm của đơn vị đối với nguồn kinh phí, công tác lập dự toán được chú trọng và khả thi hơn. Hầu hết các đơn vị được giao quyền tự chủ đã xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ và thực hiện công khai tài chính. - Giao quyền tự chủ tài chính là cơ sở xác lập cơ chế bảo đảm và hỗ trợ thực hiện quyền tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập trong quá trình tạo lập và sử dụng các nguồn lực tài chính trong đơn vị. - Giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị bảo đảm đầu tư của Nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp được đúng mục đích hơn, có trọng tâm trọng điểm nhằm nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, tạo cơ sở pháp lý cho các đơn vị hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, thể chế hóa việc trả lương, thu nhập tăng thêm một cách thích đáng, hợp pháp từ kết quả hoạt động sản xuất cung ứng dịch vụ và tiết kiệm chi tiêu, tăng cường công tác quản lý tài chính của các đơn vị từng bước đi vào nề nếp.