Chương 1: Một sô vấn dé lý luân vẻ trách nhiệm bôi thường thiệt hai do người dùng chất kích thích gây ra - Chương 2: Thực trạng pháp luật vả thực tiễn áp dụng pháp luật về trách nhiệm bôi thường thiệt hại do người dùng chất kích thích gây ra. - Chương 3: Một số kiến nghị giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nhằm nâng cao hiệu quả điêu chỉnh của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt do người dùng chất kích thích gây ra CHƯƠNG1 MOT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE TRÁCH NHIỆM BOI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI DÙNG CHÁT KÍCH THÍCH GÂY RA 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại chất kích thích 1. Khái niệm chất kích thích Theo học gia Đào Duy Anh trong cudn “Han Việt từ điển giản yếu”, ông giải nghĩa “Chat ia vật thé - tính chất - gan hỏi - thật thà phác tổ; trái với chit văn - chỗ cốt yêu", và “Kich thích là bi cái ở ngoài xúc động đến ngĩ quan hoặc tinh than (exciter, stimuler)”?.
Còn theo Bao cáo thứ 16 của Uy ban chuyên gia của Tô chức Y tế thé giới về sự phụ thuộc thuốc, “chất kích thích hay còn goi là các chất kích thích: thần kinh, là loại chất sau khi hấp thu vào cơ thé của một sinh vật sống có kha năng làm thay đôi chức năng bình thường của co thé”, Và theo Trung tâm Điều dưỡng và cai nghiện ma túy Thanh Da, chất kích thích được hiểu là “các chất khi đưa vào cơ thé làm tăng cường hoạt động của hệ than kinh trung ương ”® Ví dụ như: cà phê, thuốc la, cocaine, rượu, bia, các chat có côn, các chat an thân, thuộc chồng tram cam,,. Theo đó, tác dụng về được lý của những chất kích thích này là gây thay đổi nhịp tim, huyết áp, làm giấn đông tử của người sử dụng Người sử dung chat kích thích có thé bị nôn, di mia, hoạt đông nhanh chóng, đặc biệt dé bi kích đông. Thông thường việc sử dụng chat kích thích kéo dài hoặc liều cao sé lam thay đổi hành vi người sử dụng theo hướng tiêu cực, người sử dụng chất kích thích trở nên hung hăng, liêu lĩnh, nóng giận, nghi ngờ. Trong một số ` Đảo Duy Anh (2013), Hin Việt từ điễn gia yến, Nxb Vin hóa thông tỉn,tr 108 ? Đảo Duy Anh, tidd 1,tr.
` World Health Organization (1969), Expert Committee on Drug Dependence, Siteenth repart”, Tecjptical report series yp 40T 3 + Trungtim Diu đưỡng & Cainghiin Ma túy Thanh Da, “Các cht kích thich— Stimudantes”, ưtps /Amy cainghiermatuytiunhda com avcac-chat-gay-kich-thich-stimmlantes/ truy cập ngày 12 thing 12 năm 2023. 7 trường hợp nặng người sử dụng chất kích thích còn bị loạn thân, hoang tưởng, những hành động của ho thường không thé lường trước được”. Trong y tế, thuật ngữ chất kích thí ch có thể hiểu bao gồm nhiều loại thuốc có tác dung lam tăng cường hoạt động của hệ thân kinh trung ương va cơ thể, những thuốc tăng lực tiếp thêm sinh lực hoặc thuốc có giao cảm hiệu ứng Hiện nay, chat kích thích được sử dụng tương đôi phổ biển trên toàn thé giới theo một trong những cách thức, hoặc hợp pháp theo đơn thuốc của bác sỹ, hoặc bat hợp pháp theo cach ding tự do của mét số chủ thể Tac dung của chất kích thích vô cùng da dạng, sử dụng ở liễu thắp thì có thé lam giãm khả năng tập trung, giảm nhu cau ngủ, năng hơn có những loại gây rồi loạn tâm than kích thích, hoang tường, tự tự sát. Một số chat kích thích chứa độc tinh cấp tính có thé lam cho người sử dung hoang tưởng, thực hiện những hành vị hung hăng, bạo lực gây thiệt hại cho ngươi khác và đã có những trường hợp giết người Theo Farlex Partner, Medical Dictionary xuât bản năm 2012, thì chất kích thích được hiểu là: 1.
Stimulating; exciting to action. An agent that arouses organic activity, strengthens theaction of the heart, increases vitality and promotes asense of weil-being; classified according to the parts onwhich they chiefly act: cardiac, respiratory, gastric, hepatic, cerebral, spinal. vascular, genita 6 Tam dich: 1. Kích thích; thú vị dé hành đông, hoạt động, 2.
Một tác nhân kích thích hoạt đông hữu cơ, tăng cường hoạt động của tim, tăng sức sông và thúc đây cảm giác hạnh phúc; phân loại theo các 5 Trung tâm Điều dưỡng & Cainghién Ma tủy Thanh Da, “Cac chat Kích thich- Stimedantes”’, hutps sme cainghiermatuythanda com vaveac-chat-gay-kich-thich-stimmlantes/truy cập ngày 12 thing 12 nam 2023. * Medical dictionary, “Snimnlantes””, https:/imedical-dictionary thefreedictionary com/stinmlant truy cập ngiy 13 thing 12 nim 2023 phan ma ho chủ yêu hành dong: tim, hô hap, da day, gan, não, cột sống, mạch máu, bộ phận sinh dục. Theo nghiên cứu của tác giả, tính đến thời điểm hiện tại, trong hệ thống pháp luật Việt Nam không có điều luật nào định nghĩa trực tiếp khái niệm chất kích thích là gi? Tuy nhiên, từ những thông tin trong khoa học dược học, y hoc và từ điển Hán Việt, tác giả có thể đưa ra khái niệm cơ bản nhất của chất kích thích. Theo đó, có thé hiểu: Chất kích thích là vật thé tự nhiên hoặc nhân tao tác động một cách tích cực hoặc tiêu cực hoặc vừa tích cực vừa tiéu cực đến thé chất hay tình than hoặc cả thé chất và tinh than của chit thé trong mỗi quan hưng phẩn hoặc ức chế tâm if và hoạt động của hệ than kinh khi người ding dua chất nay vào cơ thé.
Đặc điểm của chất kích thích Đặc điểm của chất kích thích võ cùng da dạng, trong đó đặc điểm nỗi bật nhất la khiến cho người sử dụng tạm thời kích thích hoặc tăng cường hoạt động của hệ thân kinh trung ương, của tim, hô hap, da dày,. Chất kích thích tạm thời làm tăng sự tỉnh táo và cung câp năng lượng cho người sử dụng. Chat kích thích phô biển là cả phê, cocaine và một vài loại thuốc kích thích khác. Có nhiêu loại chất kích thích cũng được bác sĩ kê đơn, được sử dụng qua đường uông, tiêm hoặc hít.
Chúng tạm thời cứu trợ cho cơ thé va lam dịu các dây thân kinh. Nhưng có rat nhiều tác dụng phụ xảy ra khi lạm đụng các chat kích thích như: Cham tăng trưởng: Nghiên cứu cho thay những đứa trẻ dùng các chat kích thích thường coi coc, kém phát triển so với những đứa trẻ thông thường khác không sử dung chat kích thích. Tuy nhiên, trên thực tế, có rat nhiều trường hợp trễ em bị bắt buộc phai sử dung chat kích thích do bệnh tật, một số trường hợp lả do môi trường sông tác đông bo mẹ, những người xung quanh sử dung chất kích thích,. gừng tim dot ngột: Là môt trong những tac dụng phu đáng sợ của việc sử dụng chat kích thích, gây ra cái chết đôt ngột.
Ảnh hưởng tâm lý: Người dùng dé kích đông, hoảng loạn, hung hăng, ảo giác và có khuynh hướng tự sát do tac dụng phụ của chất kich thích gây ra. Rồi loạn giâc ngủ: Các nghiên cứu cho thây chất kích thích giúp người dùng tỉnh táo và phân khích ngay lập tức. Tuy nhiên, nó cũng khiển người sử dung sẽ mệt mỏi và mắt ngủ sau đó Buôn nôn và đau dau: Nếu sử dụng chất kích thích quá liêu hoặc không phù hop sẽ khiến người dùng đau đầu dir dội, buồn nôn và kiệt sức. Đây là một trong những tac dụng phụ thường gap nhất của các chat kích thích 1.
Phân loại chất kích thích Tác giả thông qua tim hiểu tại bai viết “Các chất gây kích thích (sfimmianfes)” do Trung tâm Điêu dưỡng va Cai nghiên Ma túy Thanh Đa biên soạn, dua vào các thanh phân hóa học, khoa học có thé phân chia các chat kích thích ra lam ba loại: Amphetamin và các chat gióng Amphetamin; Cocaine va các dẫn xuất, Một số các chất kích thích khác (rượu, bia, thuốc lá,. Amphetamine và các chatgiông Amphetamine Amphetamine va một số chất giéng amphetamine là ma tủy có nguôn gốc tổng hop va là chat gây nghiện dạng kích thích. Các loai ma túy này có cầu trúc hóa học tương tự giống nhau nhưng có tác dụng kích thích ở mức đô khác nhau trên hệ thân kinh trung ương. Nhóm nảy bao gồm: Amphetamine cô điền Là ma túy tổng hợp thông dụng có tác dụng kích thích mạnh lên hê thân kinh trung ương.
Các loại ma túy phô biến nhất của nhóm nay la Amphetamine, Methamphetamine (hang da) và Methcathinone. Amphetaminban trên đường phô có nhiều tên gọi khác nhau: các tên phd biến nhất là “speed” (Amphetamin và Methamphetamin), “ice” (hang đá - Methamphetamin), va “cat” (Methcathinon). Amphetamin trôi nôi trên thi 10 trường bat hợp pháp dưới các hình thức dang bét trang hay bột nhuộm mau, dạng kết tinh (như “ice”), viên nén va dung dịch (như “Methcathinon’). Amphetamin thường sử dung qua đường uống, hút, hít hay tiêm chích Hinh thức tiêm qua đường tinh mạch tiêm ven đang trở nên phô bién trên toàn thé giới.
Loại ma túy nay đang được nhiêu người sử dung vì nó đem lại cảm giác hưng phân manh mẽ, gây khoái cảm, phân khích, tinh thân mẫn tiệp, không còn cảm giác đói mệt, thiếu ngủ, tăng cường sức lực lao đông chân tay va trí não Khi sử dụng liêu thấp Amphetamine lam tăng nhịp tim, nhịp thé, tăng huyết áp, va thân nhiệt, khô miệng, đỗ môi hôi, giấn đồng tử, tiêu chay, ăn kém ngon. Khi sử dụng liêu cao Amphetamine lam các triệu chứng nói trên trở nên phát triển mạnh mé, người ding trở nên thay ddi, mang dau hiệu như nói nhiêu, hiểu động, hung bạo, mất ngủ, không còn khả năng suy xét, người sử dụng Amphetamine tăng nhu câu tình dục nên quan hệ bừa bãi, ngoải ra do bị kích động người sử dung Amphetamine hay phóng xe, lạng lách gay tai nan giao thông. Sử dung Amphetamine lâu ngảy người sử dung thay đổi hành vi, tam tính, luôn cảm thay hiểu đông, cảm giác khó chiu, hung bạo, đôi khi hoảng loạn, hoang tưởng. Khi ngừng sử dụng sau một thời gian dài dùng thuốc hoặc sau khi sử dụng liêu cao sẽ xuất hiện hội chứng cai: ủ rũ, u uất, buôn chán, mệt mỗi, ngủ không ngon giậc và có những cơn mê sang Từ những năm 1930, có nhiều loại Amphetamin được sử dụng với mục đích điều trị trong y hoc.
Tuy nhiên, do nhân thay Amphetamine có ảnh hưởng độc hai rất lớn, thâm chi gây nghiện cho ngojoi sử dụng nên hiện nay, amphetamin và các chất liên quan được hạn chế sử dụng chỉ để điều trị bệnh ngủ lim và chứng réi loạn hiệu động tập trung. + MDMA/Ecstasy (Thuốc lắc) 11 Tên khoa học của thuốc lắc (MDMA) la: Methylendiozymethampheta- min, MDMA là chất kích thích tông hợp dong Amphetamine. Thuốc được ting hợp từ năm 1914 dé dùng lam thuốc giảm ngon miệng, nhưng không được công nhận là thuốc chính thức. MDMA được dùng thử nghiệm MDMA lam tăng huyết áp, tăng nhịp tim, gây ảo giác, cảm giác khỏe khoắn Nếu sử dụng MDMA liêu thấp gây bon chôn, lo lắng.