Đồ án: Tổng quan về xăng động cơ và các trang thiết bị kinh doanh tại kho xăng dầu

Tài liệu tổng quan về xăng động cơ: Nguồn gốc, chất lượng, phụ gia, các trang thiết bị tồn chứa và công tác an toàn PCCC tại kho xăng dầu.

• Tác giả: Nguyễn Thế Chuyền
• Người hướng dẫn: Giảng Viên Đỗ Thị Huệ
• Trường học: Trường Cao đẳng KT - KT - Thương mại
• Chuyên ngành: Kỹ thuật xăng dầu
• Đề tài: Tổng quan về xăng động cơ và các trang thiết bị kinh doanh tại kho xăng dầu
• Loại tài liệu: Báo cáo thực tập cuối khóa
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP
• 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển kho Đức Giang
• 1.2. Các thành tích đạt được
• 1.3. Cơ cấu tổ chức của Tổng kho Đức Giang
• 1.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN VỀ XĂNG ĐỘNG CƠ VÀ CÁC TRANG THIẾT BỊ KINH DOANH XĂNG TẠI KHO XĂNG DẦU
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ XĂNG ĐỘNG CƠ
• 2.1.1. Giới thiệu chung về động cơ xăng
• 2.1.2. Nguồn gốc và yêu cầu chất lượng của xăng động cơ
• 2.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng xăng động cơ
• 2.1.4. Phụ gia cho xăng động cơ
• 2.1.5. Phân loại gọi tên, phạm vi sử dụng xăng động cơ
• 2.2. CÁC TRANG THIẾT BỊ TỒN CHỨA KINH DOANH XĂNG DẦU
• 2.2.1. Trạm bơm trong kho dầu
• 2.2.2. Thiết bị đo lường
• 2.3. CHẤT LƯỢNG XĂNG TẠI KHO XĂNG DẦU
• 2.3.1. Nguyên nhân của sự biến chất xăng trong kho xăng dầu
• 2.3.2. Biện pháp quản lý chất lượng xăng trong quá trình tồn chứa và bảo quản
• 2.3.3. Xử lý xăng kém phẩm chất
• 2.4. CÔNG TÁC AN TOÀN PHÒNG CHỐNG CHÁY NỔ VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG
• 2.4.1. Công tác an toàn trong sản xuất kinh doanh xăng dầu
• 2.4.2. Các thiết bị văn phòng chữa cháy trong kho và tại nơi kinh doanh xăng dầu
• 2.4.3. Công tác phòng chữa cháy trong sản xuất kinh doanh xăng dầu
• 2.4.4. Phòng chống cháy nổ tại các công trình xăng dầu
• 2.4.5. Một số thiết bị chữa cháy chuyên dụng
• 2.4.6. Công tác phòng cháy chữa cháy tại tổng kho đức giang
• KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về xăng động cơ

Xăng động cơ là một sản phẩm dầu mỡ quan trọng, được sử dụng rộng rãi trong các động cơ đốt trong của phương tiện giao thông và máy móc công nghiệp. Tại Việt Nam, với sự phát triển của nền kinh tế và quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xăng động cơ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, an ninh quốc phòng. Các sản phẩm xăng được sản xuất từ dầu thô bằng công nghệ hiện đại, mỗi loại có mục đích sử dụng riêng phục vụ cho sinh hoạt và nhiều ngành công nghiệp khác nhau. Sự phát hiện các mỏ dầu lớn tại Việt Nam từ năm 1986 đã tạo điều kiện cho việc sản xuất và kinh doanh xăng động cơ trên quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong nước.

1.1. Nguồn gốc và yêu cầu chất lượng

Xăng động cơ được chiết xuất từ dầu thô thông qua các công nghệ lọc dầu tiên tiến. Chất lượng xăng động cơ phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia nghiêm ngặt để đảm bảo hiệu suất động cơ, an toàn môi trường và sức khỏe con người. Các yêu cầu chất lượng bao gồm độ tinh khiết, chỉ số octane, khả năng bay hơi, khả năng chống oxy hoá và hàm lượng chất ô nhiễm.

1.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng

Để đánh giá chất lượng xăng động cơ, các chỉ tiêu quan trọng bao gồm: chỉ số octane (RON, MON), mật độ, điểm sôi, áp suất hơi Reid, hàm lượng gợi (nếu có), khả năng ăn mòn, và hàm lượng nước. Những chỉ tiêu này được kiểm tra thường xuyên tại kho để đảm bảo sản phẩm đạt chuẩn trước khi xuất bán cho khách hàng.

II. Phân loại và phạm vi sử dụng xăng động cơ

Xăng động cơ được phân loại thành nhiều loại khác nhau dựa trên chỉ số octane và thành phần hóa học. Các loại chính bao gồm xăng 92, xăng 95, xăng 98 và xăng 100, phục vụ cho các loại động cơ xe máy, ô tô và thiết bị công nghiệp khác nhau. Mỗi loại xăng động cơ có tính chất riêng, phù hợp với đặc tính của từng loại động cơ. Phạm vi sử dụng rất rộng, từ các phương tiện giao thông cá nhân, vận tải hành khách, hàng hoá, cho đến các máy móc công nghiệp, máy phát điện và các thiết bị khác. Việc lựa chọn loại xăng động cơ phù hợp giúp tối ưu hóa hiệu suất động cơ, tiết kiệm nhiên liệu và giảm khí thải ô nhiễm.

2.1. Gọi tên và tiêu chuẩn phân loại

Cách gọi tên xăng động cơ dựa chủ yếu vào chỉ số octane Research (RON). Xăng 92 thích hợp cho các xe tay ga, xe máy cũ. Xăng 95 phù hợp với hầu hết các ô tô hiện đại. Xăng 98 được sử dụng cho các xe cao cấp với động cơ turbocharged. Tiêu chuẩn phân loại tuân theo TCVN và ISO để đảm bảo tính nhất quán trên thị trường.

2.2. Ứng dụng trong các loại phương tiện

Xăng động cơ được ứng dụng rộng rãi trong xe máy, ô tô, xe tải, xe buýt, máy cặt cỏ, máy phát điện, tàu cao tốc, và nhiều thiết bị khác. Việc chọn đúng loại xăng động cơ giúp đảm bảo hiệu suất tối ưu, tăng tuổi thọ động cơ, giảm chi phí bảo trì.

III. Các trang thiết bị tồn chứa và kinh doanh xăng dầu

Tại kho xăng dầu, các trang thiết bị được thiết kế và lắp đặt theo tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn, bảo quản chất lượng sản phẩm. Trang thiết bị chính bao gồm các bể chứa lớn, hệ thống ống dẫn, trạm bơm, thiết bị đo lường, và các cơ sở hạ tầng phụ trợ. Bể chứa được làm từ vật liệu chống ăn mòn, có hệ thống thông hơi, thoát nước, kiểm soát nhiệt độ để giữ nguyên chất lượng xăng động cơ. Hệ thống ống dẫn được kiểm tra định kỳ để phòng tránh rò rỉ. Trạm bơm được trang bị các máy bơm công suất cao, có hệ thống lọc dầu để loại bỏ tạp chất trước khi bơm vào phương tiện hoặc bể chứa khách hàng.

3.1. Trạm bơm trong kho dầu

Trạm bơm là trái tim của hoạt động kinh doanh xăng dầu tại kho. Trạm bơm được trang bị các máy bơm có công suất từ 20 đến 100 m³/giờ, tùy thuộc vào nhu cầu. Hệ thống trạm bơm có bộ lọc dầu, bộ kiểm soát áp suất, đồng hồ đo lưu lượng chính xác. Tất cả thiết bị trong trạm bơm phải được bảo dưỡng thường xuyên, kiểm tra an toàn để đảm bảo hiệu suất hoạt động tối ưu.

3.2. Thiết bị đo lường chất lượng

Thiết bị đo lường là những công cụ không thể thiếu trong kho xăng dầu để kiểm soát chất lượng xăng động cơ. Bao gồm các thiết bị đo tỷ trọng, đo độ nhớt, đo điểm sôi, đo áp suất hơi Reid, đo hàm lượng nước. Những thiết bị này phải được hiệu chuẩn định kỳ để đảm bảo độ chính xác trong đo lường.

IV. Quản lý chất lượng và an toàn phòng cháy nổ

Quản lý chất lượng xăng tại kho xăng dầu là một quy trình phức tạp, yêu cầu sự theo dõi keát nghiêm ngặt từ khi tiếp nhận hàng cho đến khi xuất bán. Các nguyên nhân gây biến chất xăng bao gồm nhiệt độ cao, ánh sáng, oxy hoá, sự xâm nhập của nước và các tạp chất. Để phòng tránh, kho xăng dầu phải duy trì nhiệt độ ổn định, bảo vệ khỏi ánh sáng trực tiếp, kiểm tra nước định kỳ, làm sạch bể chứa. An toàn phòng cháy nổ là ưu tiên hàng đầu do tính chất dễ cháy, dễ nổ của xăng động cơ. Các biện pháp bao gồm lắp đặt hệ thống phòng chữa cháy, kiểm soát tĩnh điện, không cho phép lửa mở, đào tạo an toàn cho nhân viên, kiểm tra định kỳ các thiết bị an toàn.

4.1. Nguyên nhân biến chất xăng và biện pháp bảo quản

Xăng động cơ có thể biến chất do nhiệt độ cao, tiếp xúc với không khí, ánh nắng mặt trời, sự xâm nhập của nước và tạp chất. Để giữ nguyên chất lượng, kho xăng dầu phải kiểm soát nhiệt độ dưới 25°C, làm sạch bể định kỳ, kiểm tra hàm lượng nước, sử dụng chất chống oxy hoá. Biện pháp bảo quản hiệu quả giúp kéo dài tuổi thọ xăng động cơ và đảm bảo chất lượng sản phẩm.

4.2. An toàn phòng cháy chữa cháy

An toàn phòng cháy chữa cháy là yêu cầu tối quan trọng tại kho xăng dầu. Các thiết bị phòng cháy bao gồm bình chữa cháy bột khô, hệ thống phun nước, hệ thống báo cháy tự động. Toàn bộ nhân viên phải được đào tạo kỹ năng chữa cháy, biết cách sử dụng thiết bị. Quy trình an toàn bao gồm kiểm tra định kỳ, không cho phép hút thuốc, kiểm soát tĩnh điện khi bơm xăng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xăng dầu và các sản phẩm dầu mỡ giữ vị trí huyết mạch trong sự phát triển kinh tế, đời sống xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, từ mốc khai thác dầu khí lịch sử ngày 26/6/1986 tại mỏ Bạch Hổ, tiếp nối là các mỏ Đại Hùng, Lan Tây, Lan Đỏ, Rồng, ngành công nghiệp dầu khí đã đóng góp quan trọng vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Cùng với sự gia tăng các thiết bị động lực sử dụng nhiên liệu xăng, việc nắm vững bản chất hóa lý, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế vận hành của hệ thống trang thiết bị tồn chứa, xuất nhập xăng dầu là yêu cầu cấp thiết đối với công tác bảo quản và quản lý kỹ thuật hàng hóa.

Đề tài báo cáo thực tập tốt nghiệp của tác giả tập trung giải quyết 4 nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm:

1. Hệ thống hóa tổng quan lý thuyết về động cơ xăng, nguồn gốc, yêu cầu chất lượng, các chỉ tiêu kỹ thuật và các loại phụ gia trong xăng động cơ thương phẩm.
2. Khảo sát, phân loại và mô tả chi tiết nguyên lý, cấu tạo của các trang thiết bị tồn chứa, vận chuyển, xuất nhập xăng dầu (bể chứa, toa xe xitéc đường sắt wagon, ô tô xitéc, thùng phuy, hệ thống đường ống, trạm bơm và thiết bị đo lường).
3. Đánh giá công tác quản lý chất lượng xăng dầu và nhận diện nguyên nhân gây biến chất trong quá trình tồn chứa, bảo quản tại kho cảng.
4. Nghiên cứu thực trạng và quy trình an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường tại cơ sở thực tập.

Đối tượng nghiên cứu của báo cáo là xăng động cơ thương phẩm và hệ thống thiết bị công nghệ kinh doanh xăng dầu. Phạm vi không gian được thực hiện tại Tổng kho xăng dầu Đức Giang thuộc Công ty Xăng dầu Khu vực I (địa chỉ tại thôn Đức Giang, quận Long Biên, Hà Nội) – kho xăng dầu đầu mối lớn nhất khu vực phía Bắc Sông Hồng, cung ứng cho Hà Nội và 24 tỉnh thành phía Bắc. Dữ liệu thực tế và thời gian khảo sát phục vụ báo cáo tốt nghiệp được hoàn thành vào tháng 8 năm 2007.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của báo cáo dựa trên nguyên lý nhiệt động lực học của động cơ đốt trong (chu trình công tác 4 kỳ: hút, nén, nổ - giãn nở sinh công, xả; cấu tạo hệ thống cung cấp nhiên liệu và nguyên lý bộ chế hòa khí đơn giản). Về mặt hóa kỹ thuật dầu mỏ, đề tài áp dụng lý thuyết chế biến phân đoạn nhẹ ($C_5 - C_{10}$, nhiệt độ sôi $\le 200^\circ\text{C}$), cơ chế phản ứng tạo gốc tự do peoxit gây cháy kích nổ, cùng các giải pháp nâng cao trị số octan bằng phụ gia hoặc biến đổi cấu trúc hydrocacbon.

Các văn bản và tiêu chuẩn kỹ thuật làm căn cứ đánh giá bao gồm:

• Tiêu chuẩn Việt Nam về xăng động cơ: TCVN 5690:1998 (áp dụng cho xăng có chì), TCVN 6776:2000 và TCVN 6776:2005 (quy định chất lượng xăng không chì thương phẩm).
• Phương pháp thử nghiệm quốc tế: Tiêu chuẩn ASTM (điển hình như ASTM-D130 về đánh giá mức độ ăn mòn lá đồng).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích, tổng hợp lý thuyết chuyên ngành kỹ thuật bảo quản hàng hóa với phương pháp khảo sát thực tế tại hiện trường. Tác giả đã trực tiếp theo dõi quy trình công nghệ vận hành tại các công trình thực tế của Tổng kho Đức Giang: đo tính thể tích bể chứa trụ đứng, vận hành trạm bơm ly tâm, giàn xuất xitéc đường bộ, giàn xuất toa P wagon đường sắt, cùng hệ thống phòng cháy chữa cháy cố định và di động. Nguồn dữ liệu sử dụng là hồ sơ kỹ thuật, số liệu sản xuất kinh doanh thực tế của Tổng kho xăng dầu Đức Giang và giáo trình đào tạo của Khoa Kỹ thuật bảo quản hàng hóa.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Giới thiệu chung về cơ sở thực tập

Tổng kho Đức Giang trực thuộc Công ty Xăng dầu Khu vực I, được thiết kế với sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô, Trung Quốc và chính thức khánh thành năm 1956 với dung tích ban đầu là 4 vạn $\text{m}^3$. Sau giai đoạn gián đoạn do chiến tranh phá hoại trước năm 1976, kho được khôi phục, mở rộng và liên tục hiện đại hóa. Đến năm 1995, sau khi thi công mở rộng thêm 30.000 $\text{m}^3$, tổng sức chứa của kho đạt 8 vạn $\text{m}^3$. Năm 2005, Công ty Xăng dầu Khu vực I đạt sản lượng xuất nhập trên 1 triệu tấn, doanh thu hơn 6.000 tỷ đồng, lợi nhuận trên 56 tỷ đồng và nộp ngân sách Nhà nước 232 tỷ đồng.

Bộ máy tổ chức của Tổng kho gồm: Ban Giám đốc Tổng kho, 4 phòng chức năng (Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Kiểm định chất lượng, Phòng Quản lý hàng hóa, Phòng Quản lý kỹ thuật), 2 kho trực thuộc (Kho cảng H101, Kho xăng dầu Phú Thị) và 3 đội sản xuất (Đội Giao nhận, Đội Bảo quản, Đội Bảo vệ).

Hạng mục cơ sở vật chất	Quy mô và thông số kỹ thuật thực tế
Tổng sức chứa toàn kho	80.000 $\text{m}^3$ (8 vạn $\text{m}^3$)
Hệ thống bể trụ đứng (28 bể)	• Bể chứa Mogas 92: Bể số 1 đến 6 (loại 2.000 $\text{m}^3$) và Bể số 23 (15.000 $\text{m}^3$), tổng 27.000 $\text{m}^3$ • Bể chứa Mogas 95: Bể 17 đến 22 (loại 3.000 $\text{m}^3$), tổng 18.000 $\text{m}^3$ • Bể chứa Diesel (DO): Bể 7 đến 14 (loại 2.000 $\text{m}^3$) và Bể 24 (15.000 $\text{m}^3$), tổng 31.000 $\text{m}^3$ • Bể chứa Dầu hỏa (KO): Bể 15, 16 (loại 2.000 $\text{m}^3$), tổng 4.000 $\text{m}^3$ • Bể chứa Dầu FO: Bể A1, A2 (400 $\text{m}^3$), A3, A4 (500 $\text{m}^3$), tổng 2.925 $\text{m}^3$
Bể phụ trợ & công nghệ	• Bể sự cố (nhập đường ống B12): Bể B, C (loại 25 $\text{m}^3$) • Bể tách lẫn (khi bơm đuổi hàng): Bể A, D (loại 25 $\text{m}^3$) • Bể ngầm thu hồi giàn xuất: Bể E, F (loại 25 $\text{m}^3$)
Hạ tầng xuất nhập & bơm	• Giàn xuất ô tô xitéc (công suất nâng từ 150 xe/ngày lên 300 xe/ngày, cân xuất điện tử) • Giàn xuất Wagon đường sắt (mở rộng 18 họng xuất) • Nhà bơm trung tâm: 18 máy bơm ly tâm công suất 150 $\text{m}^3/\text{h}/\text{máy}$
Trang thiết bị PCCC	• Trạm bơm chữa cháy cố định: 3 máy bơm 6mC-5T (Liên Xô, lưu lượng 150 $\text{m}^3/\text{h}$) • Đội chữa cháy cơ động: 4 xe ô tô cứu hỏa, hơn 30 nhân viên trực 24/24h • Bình chữa cháy xách tay/xe đẩy: MFZ8, MFZ10, MFZ35, MFT50, MFT70, bình khí $\text{CO}_2$, bình dập cháy tự động rơle nhiệt ZYW10

Phần II: Tổng quan về xăng động cơ

Chương này trình bày cơ chế vận hành của động cơ xăng 4 kỳ và các tiêu chuẩn kiểm định nhiên liệu. Quá trình làm việc của động cơ trải qua 4 giai đoạn: kỳ hút, kỳ nén, kỳ nổ (sinh công) và kỳ xả, hoàn thành trong 2 vòng quay trục khuỷu. Hệ thống cấp nhiên liệu sử dụng bộ chế hòa khí để hòa trộn hơi xăng với không khí nhờ độ chân không tại họng khuếch tán.

Các chỉ tiêu chất lượng của xăng thương phẩm theo tiêu chuẩn Việt Nam gồm:

• Thành phần cất (độ hóa hơi): Xác định bằng bình chưng cất Engler. Điểm sôi đầu ($\ge 35^\circ\text{C}$), điểm sôi 10% ($\le 70^\circ\text{C}$ - quyết định khởi động nguội), điểm sôi 90% ($\le 190^\circ\text{C}$ - quyết định sự cháy hoàn toàn), điểm sôi cuối ($\le 210^\circ\text{C}$ theo TCVN 5690:1998 hoặc $\le 215^\circ\text{C}$ theo TCVN 6776:2000).
• Tính chống kích nổ: Đo bằng trị số Octan RON (Research Octane Number) và MON (Motor Octane Number). Độ nhạy của xăng $S = RON - MON$ ($4 \le S \le 12$, chuẩn quốc tế $S \le 10$). Trị số octan trên đường đi $Road\ ON = a \cdot RON + (1-a) \cdot MON$.
• Phụ gia nâng trị số Octan: Phụ gia chì gồm Tetraetyl chì $(C_2H_5)_4Pb$ và Tetrametyl chì $(CH_3)_4Pb$ kết hợp chất dẫn chì halogen ankyl. Từ tháng 7/2001, Việt Nam chuyển sang sử dụng hoàn toàn xăng không chì; theo TCVN 6776:2000, hàm lượng chì xa khoáng tự nhiên cho phép tối đa là 0,003 g/lít. Các hợp chất không chì thay thế gồm MTBE (Metyl-tertiary butyl ete), TBA (Tertiary butyl alcol), Metanol, Etanol.
• Các chỉ tiêu hóa lý khác: Hàm lượng lưu huỳnh ($\le 0,1%$ với xăng thông dụng, $\le 0,05%$ với xăng cao cấp); áp suất hơi bão hòa Reid (7,5 - 11 psi tương đương 43 - 80 kPa / 388 - 568 mmHg); độ ăn mòn lá đồng ASTM-D130 ($\le\text{mức } 1$); độ axit TAN ($\le 4\text{ mg KOH}/100\text{ml}$ cho xăng thông dụng, $\le 2\text{ mg KOH}/100\text{ml}$ cho xăng cao cấp); hàm lượng keo nhựa ($\le 5\text{ mg}/100\text{ml}$ theo TCVN 6776:2000); kỳ cảm ứng oxy hóa ($\ge 240\text{ phút}$); tỷ trọng $d_{15} \le 0,75$; tạp chất và nước bằng 0.

Phần III: Các trang thiết bị tồn chứa kinh doanh xăng dầu

Chương này đi sâu vào phân tích cấu tạo cơ khí và nguyên lý hoạt động của hệ thống công trình kho:

• Kết cấu bể thép trụ đứng:
  • Móng bể: Cấu tạo 3 tầng gồm lớp đất đầm nén chịu tải 20 - 25 tấn/$\text{m}^2$ (dày 50 - 60 cm), lớp cát khô đệm phân bố ứng suất (dày 20 - 25 cm) và lớp cát trộn nhựa đường chống thấm nước đáy bể.
  • Đáy bể: Sử dụng tôn thép dày 4 - 6 mm hàn ghép, riêng phần vành khăn chịu lực tiếp giáp thành bể dày 8 - 12 mm.
  • Thành bể: Kết cấu kiểu ống chụp, chiều dày thép giảm dần theo chiều cao (tầng đáy chịu áp suất thủy tĩnh lớn dày 8 - 12 mm, tầng trên cùng dày 4 - 6 mm).
  • Mái bể: Dạng mái nhọn, mái chỏm cầu hoặc mái dù đỡ bằng hệ vì kèo tam giác/hình thang; tôn lợp mái dày 4 - 6 mm với tỷ lệ chiều cao $h = (0,12 - 0,13)D$.
• Thiết bị phụ trợ trên bể: Cầu thang xoắn ốc (nghiêng $60^\circ$, rộng 0,7 - 0,8 m), lỗ người chui ($\phi 500\text{ mm}$), lỗ chiếu sáng ($\phi 500\text{ mm}$), lỗ đo dầu và lấy mẫu ($\phi 155\text{ mm}$ có thanh định vị chữ T), van xiphông xả cặn nước đáy bể, hệ thống thu lôi tiếp địa (3 - 6 cột thu lôi, điện trở tiếp đất $\le 10\ \Omega$), giàn ống phun nước làm mát mái bể dạng quay phản lực và lăng phun bọt dập cháy cố định.
• Thiết bị kiểm soát áp suất và an toàn: Van chặn clape bảo vệ đầu ống xuất nhập trong bể; van hô hấp có 2 xupáp xả - hút độc lập kèm lưới dập tia lửa; van dầu thủy lực phụ trợ (tự động hoạt động khi áp suất trong bể vượt 10% ngưỡng làm việc của van hô hấp).
• Phương tiện và thiết bị công nghệ: Toa xe xitéc Wagon đường sắt (thể tích 25, 30, 40 $\text{m}^3$ có vách ngăn chống sóng và chống tích điện); xe ô tô xitéc (1 - 6 khoang, có tấm mức chuẩn barem, cơ cấu xả khí); thùng phuy 200 lít có đai chịu lực; hệ thống van chặn kiểu nêm/đĩa, van chuyển tâm (nhị thông, tam thông, tứ thông), van an toàn hồi lưu, van một chiều, bầu lọc cặn lưới thép; trạm bơm ly tâm kết hợp đồng hồ lưu lượng kế điện tử nối mạng truyền dữ liệu vi tính.

Quy định mã màu sơn đường ống dẫn tại Tổng kho Đức Giang:

• Tuyến xăng Mogas 92: Sơn xen kẽ dải màu trắng nhờ và xanh đậm.
• Tuyến xăng Mogas 95: Sơn toàn bộ màu trắng nhờ.
• Tuyến dầu Diesel (DO): Sơn màu xanh đậm.
• Tuyến dầu hỏa (KO): Sơn màu vàng (hoặc hồng).
• Tuyến chữa cháy cứu hỏa: Sơn màu đỏ đặc trưng.

Kết quả và đóng góp

Báo cáo thực tập đã tổng hợp và phản ánh đầy đủ thực trạng kỹ thuật tại một tổng kho xăng dầu quy mô lớn nhất miền Bắc:

• Xác lập bức tranh chi tiết về cơ sở hạ tầng kỹ thuật với sức chứa 80.000 $\text{m}^3$, vận hành 28 bể trụ đứng kim loại từ 2.000 $\text{m}^3$ đến 15.000 $\text{m}^3$, cùng hệ thống 18 máy bơm ly tâm ($150\text{ m}^3/\text{h}$) phục vụ giàn xuất ô tô xitéc và toa P đường sắt wagon.
• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở khoa học về các chỉ tiêu kiểm định chất lượng xăng dầu theo bộ tiêu chuẩn TCVN 5690:1998 và TCVN 6776:2000/2005, làm rõ yêu cầu chuyển dịch kỹ thuật từ xăng pha chì sang xăng không chì từ năm 2001.
• Minh họa chi tiết cấu tạo cơ khí của các thiết bị chuyên dụng ngành xăng dầu: van hô hấp 2 chiều, van dầu phụ trợ, clape chống tràn sự cố, cấu tạo móng - vành khăn - thành bể trụ đứng và giàn phun mưa làm mát quay phản lực.
• Đóng góp thực tiễn của báo cáo là tài liệu tổng kết quy trình vận hành bến xuất, trạm bơm, biện pháp phân biệt đường ống bằng mã màu và phương án xử lý sự cố cháy nổ tại kho đầu mối.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Báo cáo tập trung chủ yếu vào việc mô tả cấu tạo cơ khí, thống kê thông số kỹ thuật thực tế và quy trình công nghệ tại Tổng kho Đức Giang; tài liệu chưa đi sâu vào việc tính toán thiết kế chi tiết thủy lực đường ống, mô phỏng quá trình bay hơi hao hụt theo nhiệt độ môi trường hoặc tính toán động lực học dòng chảy trong bơm.
• Hướng mở rộng: Nghiên cứu áp dụng hệ thống thu hồi hơi xăng dầu (Vapor Recovery Unit - VRU) tại các giàn xuất xitéc; đánh giá chi tiết định mức hao hụt xăng dầu theo các mùa trong năm và ứng dụng tự động hóa tích hợp SCADA trong quản lý đo bồn tự động tại hệ thống kho bể.

Giá trị tham khảo

Báo cáo là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật Xăng dầu, Kỹ thuật Bảo quản Hàng hóa, Công nghệ Dầu khí và Cơ khí Thiết bị Công nghiệp. Những phần có giá trị tham khảo nổi bật gồm:

• Bản vẽ sơ đồ cấu tạo và nguyên lý của van hô hấp, van dầu phụ trợ và van clape bảo vệ cạnh bể.
• Phương pháp tính toán cấu tạo móng 3 lớp, chiều dày thành bể ống chụp và kết cấu giá mái hình thang cho bể trụ đứng sức chứa đến 15.000 $\text{m}^3$.
• Quy chuẩn mã màu nhận diện đường ống công nghệ và hệ thống kiểm soát an toàn PCCC kho cảng xăng dầu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổng kho xăng dầu Đức Giang có quy mô sức chứa và phân bổ các loại bể chứa như thế nào? Tổng kho có tổng sức chứa 80.000 $\text{m}^3$ (8 vạn $\text{m}^3$) gồm 28 bể trụ đứng (dung tích từ 2.000 $\text{m}^3$ đến 15.000 $\text{m}^3$) và các bể nằm ngang/ngầm. Bể chứa Mogas 92 gồm các bể số 1 đến 6 (2.000 $\text{m}^3$) và bể 23 (15.000 $\text{m}^3$), tổng 27.000 $\text{m}^3$; Mogas 95 gồm bể 17 đến 22 (3.000 $\text{m}^3$), tổng 18.000 $\text{m}^3$; Diesel DO gồm bể 7 đến 14 (2.000 $\text{m}^3$) và bể 24 (15.000 $\text{m}^3$), tổng 31.000 $\text{m}^3$; Dầu hỏa KO gồm bể 15, 16 (2.000 $\text{m}^3$), tổng 4.000 $\text{m}^3$; Dầu FO có 4 bể A1-A4 (400 - 500 $\text{m}^3$), tổng 2.925 $\text{m}^3$.

2. Móng và đáy của bể thép trụ đứng tại kho xăng dầu có cấu tạo kỹ thuật như thế nào? Móng bể gồm 3 lớp: lớp đất đầm nén dưới cùng chịu lực 20 - 25 tấn/$\text{m}^2$ (dày 50 - 60 cm), lớp cát khô đệm ở giữa (dày 20 - 25 cm) giúp phân bổ đều ứng suất tránh lún lệch, và lớp cát trộn nhựa đường trên cùng để chống thấm nước. Đáy bể làm bằng tôn thép dày 4 - 6 mm hàn ghép, riêng phần vành khăn giáp chân thành bể dày 8 - 12 mm để chịu lực uốn kéo vòng khi bể đầy dầu.

3. Van hô hấp và van dầu lắp trên mái bể xăng dầu hoạt động theo nguyên lý nào? Van hô hấp duy trì áp suất an toàn: khi nhập hàng hoặc nhiệt độ tăng làm áp suất trong bể tăng, xupáp xả mở để hơi dầu thoát ra; khi xuất hàng hoặc trời lạnh áp suất giảm tạo chân không, xupáp hút mở cho không khí vào. Van dầu là thiết bị an toàn phụ trợ, chỉ hoạt động khi áp suất trong bể vượt quá 10% ngưỡng làm việc của van hô hấp (khi van hô hấp gặp sự cố), dẫn bọt khí sục qua lớp dầu ngăn để cân bằng áp suất.

4. Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6776 quy định các chỉ tiêu quan trọng nào đối với xăng không chì? TCVN 6776 quy định hàm lượng chì xa khoáng tự nhiên tối đa không quá 0,003 g/lít; hàm lượng keo nhựa không vượt quá 5 mg/100ml; thời gian kỳ cảm ứng oxy hóa ổn định tối thiểu đạt 240 phút; điểm sôi đầu $\ge 35^\circ\text{C}$, điểm sôi 10% $\le 70^\circ\text{C}$, điểm sôi 90% $\le 190^\circ\text{C}$, điểm sôi cuối $\le 215^\circ\text{C}$; hàm lượng nước và tạp chất cơ học bằng 0.

5. Quy định nhận diện màu sơn cho hệ thống đường ống công nghệ tại Tổng kho Đức Giang ra sao? Hệ thống đường ống được sơn màu quy ước: đường ống xăng Mogas 92 sơn so le hai màu trắng nhờ và xanh đậm; đường ống xăng Mogas 95 sơn hoàn toàn màu trắng nhờ; đường ống dầu Diesel (DO) sơn màu xanh đậm; đường ống dầu hỏa (KO) sơn màu vàng (hoặc hồng); hệ thống đường ống chữa cháy sơn màu đỏ.

Kết luận

Báo cáo thực tập cuối khóa của tác giả Nguyễn Thế Chuyền đã phản ánh toàn diện các nội dung kỹ thuật từ lý thuyết hóa lý của xăng động cơ đến thực tiễn khai thác trang thiết bị tồn chứa, xuất nhập tại Tổng kho xăng dầu Đức Giang. Tài liệu làm rõ cấu tạo cơ học của hệ thống bể thép trụ đứng, các van an toàn chuyên dụng, trạm bơm ly tâm công suất $150\text{ m}^3/\text{h}$ và quy chuẩn kiểm định chất lượng theo các bộ tiêu chuẩn TCVN. Đây là bản tổng kết chuyên ngành có giá trị thực tiễn cao, minh chứng cho năng lực quản lý kỹ thuật và an toàn phòng chống cháy nổ tại kho xăng dầu đầu mối quy mô 8 vạn $\text{m}^3$.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Trên thế giới tại bất cứ quốc gia nào cũng hết sức coi trọng các nhiên liệu của sản phẩm dầu mỡ vì nó có vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong đời sống và nền kinh tế của mọi quốc gia. Các sản phẩm đều có mục đích sử dụng riêng, vào nhiều lĩnh vực như trong đời sống nhân dân, trong sản xuất và quốc phòng…. ở Việt Nam dầu mỡ được phát hiện đầu tiên vào ngày 26/6/1986 tại mỏ dầu Đại Hổ tiếp theo là Đại Hùng, Lam Tây, Lam Đỏ, Mỏ Rồng vv… và được đi vào khai thác với trữ lượng lớn. Việc phát hiện ra các mỏ dầu ở Việt Nam nó có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát triển nền kinh tế đất nước.

Bằng những công nghệ hiện đại đã sản xuất ra nhiều loại nhiên liệu từ dầu mỡ và các vật liệu sản xuất ra phục vụ cho sinh hoạt và cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau. Trong các nhóm sản phẩm dầu mỡ thì đặc biệt nhóm nhiên liệu xăng dầu sử dụng cho động cơ đốt trong, đặc biệt là xăng động cơ nó góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, an ninh quốc phòng của mọi quốc gia trên thế giới. ở Việt Nam trong thời kỳ đất nước không ngừng đổi vươn lên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá với việc sử dụng các máy móc, thiết bị công nghệ mới liên quan tới xăng dầu thì xăng dầu đặc biệt càng quan trọng trong việc đổi mới và phát triển kinh tế đất nước. Xăng động cơ ngày nay đã là sản phẩm quá quen thuộc đối với đời sống kinh tế, sản xuất của con người tuy vậy không phải ai cũng có thể hiểu hết được đầy đủ về xăng động cơ về các chất lý hoá, phẩm cấp chất lượng và đối tượng được sử dụng chúng.

Qua thời gian theo học ngành kỹ thuật xăng dầu tại trường và đi thực tạp tại cơ sở Tổng kho xăng dầu Đức Giang em đã học tập được nhiều kiến thức cơ bản về các sản phẩm dầu ở như các công dụng, các chỉ tiêu chất lượng, các vấn SV: NguyÔn ThÕ ChuyÒn – Líp: 3CQ2 Trang 2 Trường Cao Đẳng KT - KT - Thương Mại Báo cáo thực tập cuối khoá B¸o c¸o thùc tËp cuèi kho¸ đề liên quan đến ngành sản xuất kinh doanh xăng dầu. Được sự hướng dẫn của nhà trường trong thời gian thực tập tốt nghiệp tốt nghiệp em xin trình bày những hiểu biết của mình về đề tài "Tổng quan về xăng động cơ và các trang thiết bị kinh doanh tại kho xăng dầu". Đề tài gồm nội dung chính: + Tổng quan về xăng động cơ + Các trang thiết bị tồn chứa, kinh doanh xăng động cơ + Công tác quản lý chất lượng xăng tại kho + Công tác an toàn phòng chống cháy nổ. Để hoàn thành đề tài này, em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong Khoa kỹ thuật bảo quản hàng hoá và các thầy cô giáo trong trường Can đẳng kinh tế - kỹ thuật thương mại, các cán bộ công nhân viên tại Tổng kho Đức Giang.

Đặc biệt là giảng viên ĐỖ THỊ HUỆ đã trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành nội dụng của đề tài này. Trong các nội dung của đề tài này vì điều kiện thời gian không thể tránh khỏi được những sai sót. Em rất mong được sự góp ý chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các cán bộ công nhân công tác trong ngành kỹ thuật xăng dầu để em có điều kiện hoàn thành tốt đề tài của mình. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Tây, ngày 25 tháng 8 năm 2007 SV: NguyÔn ThÕ ChuyÒn – Líp: 3CQ2 Trang 3 Trường Cao Đẳng KT - KT - Thương Mại Báo cáo thực tập cuối khoá B¸o c¸o thùc tËp cuèi kho¸ PHẦN I.

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP 1. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN KHO ĐỨC GIANG - Cùng với sự phát triển của Công ty xăng dầu khu vực I là sự hình thành của Tổng kho Đức Giang. - Tổng kho Đức Giang giữ một vị trí quan trọng đặc biệt trong hệ thống kho của Công ty là kho lớn nhất ở khu vực phía Bắc Sông Hồng, là đơn vị xuất sắc trong phong trào bảo vệ xăng dầu, phòng cháy chữa cháu, là một điển hình tiêu biểu của toàn ngành trong hệ thống bến xuất. - Kho Đức Giang được xây dựng trên địa bàn Hà Nội cách trung tâm thủ đô chõng 8 Km về phía Bắc.

Kho được xây dựng trên đất của thôn Đức Giang - Quận Long Biên - Hà Nội. Kho Đức Giang được các chuyên gia Trung Quốc, Liên Xô giúp đỡ thiết kế. Năm 1956 lễ khánh thành kho xăng dầu Đức Giang được hoàn thành. Kho xăng dầu Đức Giang hoàn thành đã chứng tỏ một sức mạnh, một niềm tin của giai cấp công nhân miền Bắc nói chung và công nhân xăng dầu nói riêng.

- Tổng kho Đức Giang chịu sự lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt của Tổng Công ty xăng dầu mỡ có một chủ nhiệm, một phó chủ nhiệm phụ trách. - Năm 1956 kho Đức Giang đã dự trù được 4 vạn m 3 xăng dầu. Chỉ sau 15 kho xăng dầu Đức Giang đã trở thành 1 kho trung tâm, là một vị trí trung chuyển bước vào thời kỳ đổi mới, vừa chiến đấu vừa sản xuất. - Trước những năm 1976 kho Đức Giang bị Mỹ tấn công bằng máy bay ném bom.

Và sau 29/6/1956 kho ngưng không còn chứa dầu. - Năm 1976, kho Đức Giang được khôi phục và mở rộng là đầu mối quan trọng để tiếp nhận, cung ứng dự trữ xăng dầu cho các đơn vị trung ương và địa phương ở Hà Nội và trung chuyển xăng dầu cho Hà Sơn Bình, Sơn la v.v… - Năm 1983 Công ty đã tổ chức nhập khối lượng xăng dầu trên 300.000 lần với nhiều chủng loại khác nhau và trung chuyển trên 11 tỉnh thành phố. SV: NguyÔn ThÕ ChuyÒn – Líp: 3CQ2 Trang 4 Trường Cao Đẳng KT - KT - Thương Mại Báo cáo thực tập cuối khoá B¸o c¸o thùc tËp cuèi kho¸ 2. CÁC THÀNH TÍCH ĐẠT ĐƯỢC - Qua 50 năm xây dựng và phát triển Công ty xăng dầu khu vực I đã trải qua nhiều chặng đường khi hoà bình lúc chiến tranh với những thăng trầm gắn liền với vận mệnh của dân téc, với sự phát triển của thủ đô.

- Ngày nay Công ty đã có những bước phát triển vượt bậc. Đóng góp tích cực cho ngành và cho sự phát triển của nền kinh tế xã hội an ninh quốc phòng. - Từ cơ ngơi nhỏ bé ban đầu với mười cán bộ công nhân viên, sau 50 năm, Công ty xăng dầu khu vực I đã trở thành doanh nghiệp lớn của Nhà nước trên địa bàn Hà Nội với gần 2000 cán bộ, nhân viên. Sau 50 năm, năm 2005 Công ty xăng dầu khu vực I đã nhập và xuất vượt một triệu tấn xăng dầu hơn 6.000 tỷ đồng, lợi nhuận đạt trên 56 tỷ đồng nép ngân sách Nhà nước 232 tỷ đồng chỉ con số này thôi đã nói lên sự phát triển rất mạnh mẽ của Công ty xăng dầu khu vực I.

- Cùng với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị là tổ chức sản xuất kinh doanh đã đáp ứng đúng đủ xăng dầu cho nền kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, Công ty còn tham gia tích cực mọi công tác xã hội từ thiện, từ phụng dưỡng các bà mẹ Việt Nam anh hùng đến đỡ đầu con liệt sĩ, xây dựng trường líp nơi các đơn vị của Công ty dừng chân. Từ việc ủng hộ đồng bào các vùng miền trong bị thiên tai lũ lụt đến các phong trào do uỷ ban Trung ương mặt trận Tổ quốc Việt Nam và thành phố Hà Nội phát động. - Ghi nhận đóng góp, thành tựu của Công ty Đảng, Nhà nước, thành phố Hà Nội, Bộ thương mại, Tổng Công ty xăng dầu Việt Nam đã tặng thưởng cho Công ty và nhiều cá nhân, đơn vị những danh hiệu cao quý, với ba danh hiệu anh hùng: Anh hùng lực lượng vũ trang thời kỳ chống Mỹ 4/2000, Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới (8/2000), Anh hùng lao động cho đồng chí Nguyễn Bá Hựu (1985) Công ty cũng được tặng thưởng huân chương độc lập hạng nhì (2005), huân chương độc lập hạng ba (1996) và rất nhiều huân, huy chương khác. CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA TỔNG KHO ĐỨC GIANG - Đặc điểm tình hình: Tổng kho xăng dầu Đức Giang là một cơ sở thành viên của Công ty xăng dầu khu vực I, làm nhiệm vụ xuất nhập, bảo quản, dự trữ SV: NguyÔn ThÕ ChuyÒn – Líp: 3CQ2 Trang 5 Trường Cao Đẳng KT - KT - Thương Mại Báo cáo thực tập cuối khoá B¸o c¸o thùc tËp cuèi kho¸ và cung ứng xăng dầu, các sản phẩm hoá dầu cho thủ đô Hà Nội và 24 tỉnh thành phố phía Bắc với khối lượng chính khoảng 900.

- Để hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao, Tổng kho xăng dầu Đức Giang đã hình thành một mô hình sản xuất khép kín gồm 3 phòng nghiệp vụ, 2 kho, 3 đội sản xuất. - Trong thời đại kinh tế thị trường hiện nay thì bất c mét doanh nghiệp nào cũng muốn đạt hiệu quả cao ngoài việc tìm kiếm khách hàng, các đối tác làm ăn ra thì cơ cấu tổ chức lao động một cách hợp lý tốt hơn, hiệu quả hơn, tiết kiệm một cách tối đa về mặt tài chính của doanh nghiệp. Theo quy chế mới của Nhà nước, Tổng kho quy định mỗi tuần làm việc 5 ngày, mỗi ngày làm 8 tiếng. Tuy nhiên do đặc thù công việc, cán bộ công nhân tổng kho có thể làm cả thứ 7 và Chủ nhật nhưng được nghỉ bù vào ngày khác các ngày lễ tết cán bộ công nhân viên có thể làm việc ngoài giê theo quy định ca trực của mình.

- Tổng kho có một đội ngò quản lý điều hành có năng lực phẩm chất tốt có bản lĩnh trưởng thành từ thực tế sản xuất kinh doanh, có đội ngò công nhân kỹ thuật lành nghề, làm việc với tinh thần trách nhiệm cao. Đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa sự chỉ đạo của Đảng uỷ, ban giám đốc và các đoàn thể luôn luôn phát huy yếu tố con người. Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ mà Đảng và Nhà nước đã đề ra nhằm phát huy tinh thần làm chủ cảu tập thể lao động. Sơ đồ bộ máy tổ chức tổng kho Đức Giang Ban gi¸m ®èc tæng kho Phßng tæ Phßng Phßng qu¶n Phßng chøc hµnh KiÓm ®Þnh lý hµng ho¸ qu¶n lý chÝnh chÊt lîng kü thuËt Kho §éi giao §éi b¶o §éi b¶o c¶ng nhËn qu¶n vÖ H101 SV: NguyÔn ThÕ ChuyÒn – Líp: 3CQ2 Trang 6 Trường Cao Đẳng KT - KT - Thương Mại Báo cáo thực tập cuối khoá B¸o c¸o thùc tËp cuèi kho¸ Kho x¨ng dÇu Phó ThÞ 4.