Báo cáo tổng kết tài liệu tham khảo tính thực tiễn trong giảng dạy môn kinh tế chính trị mác lênin ở trường đại học hiện nay

Báo cáo tổng kết tài liệu tham khảo về tính thực tiễn trong giảng dạy kinh tế chính trị Mác-Lênin tại các trường đại học hiện nay.

• Tác giả: Ts. Cung Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị
• Đề tài: Tính Thực Tiễn Trong Giảng Dạy Môn Kinh Tế Chính Trị Mác – Lênin Ở Trường Đại Học Hiện Nay
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÍNH THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Mục tiêu chương
• 1.2. Tính thực tiễn trong dạy học nói chung
• 1.3. Thực tiễn và mối quan hệ giữa lí luận và thực tiễn
• 1.4. Nội hàm tính thực tiễn trong dạy học
• 1.5. Yêu cầu đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin trường đại học
• 1.6. Nội dung đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học
• 1.8. Các quy định giảng dạy. Bối cảnh kinh tế - xã hội của đất nước và thế giới. Môi trường giảng dạy, học tập
• 1.9. Tư duy, nhận thức của sinh viên
• 1.10. Phương pháp tổ chức hoạt động dạy học của giảng viên
• 1.11. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 1.12. VẤN ĐỀ THẢO LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢM BẢO TÍNH THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC HIỆN NAY
• 2.1. Mục tiêu chương
• 2.2. Thực trạng đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học hiện nay
• 2.3. Thực trạng chuẩn bị cơ sở học liệu thực tiễn
• 2.4. Kết quả khảo sát ý kiến của giảng viên
• 2.5. Tình hình học tập của sinh viên
• 2.6. Đánh giá thực trạng đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học hiện nay
• 2.7. Một số nhận xét về kết quả nghiên cứu thực trạng
• 2.8. Nguyên nhân của hạn chế và vấn đề đặt ra
• 2.9. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 2.10. VẤN ĐỀ THẢO LUẬN
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ BIỆN PHÁP ĐẢM BẢO TÍNH THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC HIỆN NAY
• 3.1. Mục tiêu chương
• 3.2. Định hướng đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học hiện nay
• 3.3. Thường xuyên cập nhật thông tin, tư liệu thực tiễn
• 3.4. Phát huy tính tích cực, chủ động học tập của người học
• 3.5. Tăng cường hoạt động trải nghiệm cho người học
• 3.6. Phát triển năng lực người học
• 3.7. Biện pháp đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học hiện nay
• 3.8. Chuẩn bị học liệu thực tiễn cho bài giảng
• 3.9. Sử dụng linh hoạt phương pháp và hình thức dạy học
• 3.10. Tổ chức hoạt động trải nghiệm thực tiễn theo chủ đề
• 3.11. Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên
• 3.12. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• 3.13. VẤN ĐỀ THẢO LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về tính thực tiễn trong giảng dạy môn Kinh tế chính trị Mác Lênin ở trường đại học

Tính thực tiễn trong dạy học là một yếu tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của quá trình giáo dục. Trong bối cảnh hiện nay, việc giảng dạy môn Kinh tế Chính trị Mác-Lênin cần phải gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội và kinh tế. Các giảng viên cần nhận thức rõ rằng, việc đảm bảo tính thực tiễn không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn phải vận dụng vào thực tế. Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, thực tiễn là cơ sở của mọi nhận thức. Điều này có nghĩa là, nội dung giảng dạy cần được cập nhật và điều chỉnh sao cho phù hợp với những biến đổi trong nền kinh tế thị trường hiện nay. Việc này không chỉ giúp sinh viên thấy được giá trị và ứng dụng của kiến thức mà còn khơi dậy hứng thú học tập của họ. Trong quá trình giảng dạy, việc sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại, kết hợp với những ví dụ thực tiễn sinh động sẽ giúp sinh viên dễ dàng tiếp thu và áp dụng kiến thức vào thực tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của tính thực tiễn trong dạy học

Tính thực tiễn trong dạy học được hiểu là khả năng kết nối giữa lý thuyết và thực tế, giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào cuộc sống. Điều này đặc biệt quan trọng trong giảng dạy môn Kinh tế Chính trị Mác-Lênin, nơi mà lý thuyết cần phải được minh chứng qua thực tiễn. Theo Lênin, "Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng". Điều này nhấn mạnh rằng, lý luận và thực tiễn phải luôn đi đôi với nhau. Việc giảng dạy cần đảm bảo rằng sinh viên không chỉ học thuộc lòng mà còn phải hiểu và vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tế. Điều này sẽ giúp họ phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề trong môi trường làm việc sau này.

II. Đảm bảo tính thực tiễn trong giảng dạy môn Kinh tế chính trị Mác Lênin ở trường đại học hiện nay

Hiện nay, thực trạng giảng dạy môn Kinh tế Chính trị Mác-Lênin tại các trường đại học cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Nhiều sinh viên vẫn chưa thấy được giá trị thực tiễn của môn học, dẫn đến tình trạng học tập đối phó. Nguyên nhân chủ yếu là do nội dung giảng dạy còn mang tính lý thuyết, chưa cập nhật với thực tiễn kinh tế hiện nay. Giáo viên cần phải đổi mới phương pháp dạy học, chuyển từ việc truyền thụ kiến thức một chiều sang việc khuyến khích sinh viên tham gia thảo luận, phân tích các vấn đề thực tiễn. Việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống sẽ giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy và khả năng làm việc nhóm. Thực tế cho thấy, khi được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, sinh viên sẽ có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

2.1. Thực trạng và nguyên nhân của hạn chế trong giảng dạy

Thực trạng hiện nay cho thấy, nhiều giảng viên vẫn giữ thói quen giảng dạy truyền thống, nặng về lý thuyết, ít liên hệ với thực tiễn. Điều này dẫn đến việc sinh viên không cảm thấy hứng thú với môn học. Theo khảo sát, một số sinh viên cho rằng nội dung môn học chưa thực sự phản ánh được những vấn đề đang diễn ra trong xã hội. Nguyên nhân chính là do sự thiếu hụt về tài liệu tham khảo cập nhật, cũng như sự thiếu chủ động trong việc tìm kiếm và sử dụng các tài liệu thực tiễn. Để khắc phục tình trạng này, các trường đại học cần xây dựng một chương trình giảng dạy linh hoạt, thường xuyên cập nhật thông tin và tình huống thực tiễn, từ đó giúp sinh viên thấy được giá trị của kiến thức mà họ đang học.

III. Định hướng và biện pháp đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác Lênin ở trường đại học hiện nay

Để nâng cao tính thực tiễn trong giảng dạy môn Kinh tế Chính trị Mác-Lênin, cần có những định hướng và biện pháp cụ thể. Trước tiên, giảng viên cần thường xuyên cập nhật thông tin và tài liệu thực tiễn liên quan đến môn học. Việc này không chỉ giúp nội dung giảng dạy trở nên phong phú mà còn giúp sinh viên dễ dàng liên hệ kiến thức với thực tế. Thứ hai, các trường đại học nên tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm thực tế cho sinh viên, như tham quan các doanh nghiệp, tổ chức hội thảo với các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế. Cuối cùng, việc đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá cũng cần được thực hiện, không chỉ đánh giá kiến thức mà còn đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Những biện pháp này sẽ giúp sinh viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn có khả năng áp dụng vào thực tế công việc sau này.

3.1. Các biện pháp cụ thể để nâng cao tính thực tiễn trong dạy học

Một số biện pháp cụ thể để nâng cao tính thực tiễn trong giảng dạy có thể bao gồm việc xây dựng các bài giảng gắn liền với thực tiễn, sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, và tổ chức các hoạt động ngoại khóa. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như học tập dựa trên dự án, học tập trải nghiệm sẽ giúp sinh viên có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tế. Bên cạnh đó, các giảng viên cũng cần thường xuyên tổ chức các buổi thảo luận, mời các chuyên gia đến chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, từ đó tạo cơ hội cho sinh viên tiếp cận với những kiến thức mới và thực tiễn hơn. Việc này không chỉ giúp sinh viên nâng cao kiến thức mà còn phát triển kỹ năng mềm cần thiết cho công việc sau này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CHỨC NĂNG CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC – LÊNIN: Khái quát sự hình thành và phát triển của kinh tế chính trị Mác – Lênin; Chỉ rõ đối tượng, mục đích và phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác – Lênin; Xác lập chức năng của kinh tế chính trị Mác – Lênin. - CHƯƠNG II: HÀNG HÓA, THỊ TRƯỜNG VÀ VAI TRÒ CỦA CÁC CHỦ THỂ THAM GIA THỊ TRƯỜNG: Trình bày lý luận của C.Mác về sản xuất hàng hóa và hàng hóa; Luận giải vấn đề thị trường và vai trò của các chủ thể tham gia thị trường. - CHƯƠNG III: GIÁ TRỊ THẶNG DƯ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG: Giải thích Lý luận của C.Mác về giá trị thặng dư; Trình bày quá trình tích luỹ tư bản; Luận giải các hình thức biểu hiện của giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường. CHƯƠNG IV: CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG: Phân tích và giải thích vấn đề cạnh tranh ở cấp độ độc quyền trong nền kinh tế thị trường; Trình bày lý luận của V.

Lênin về đặc điểm kinh tế của độc quyền và độc quyền nhà nước trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa; Làm rõ biểu hiện mới của độc quyền, độc quyền nhà nước trong điều kiện ngày nay; vai trò lịch sử của chủ nghĩa tư bản. CHƯƠNG V: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ CÁC QUAN HỆ LỢI ÍCH KINH TẾ Ở VIỆT NAM: Luận giải kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; Trình bày nội dung hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và phân tích các quan hệ lợi ích kinh tế ở Việt Nam CHƯƠNG VI: CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM: Lược sử và luận giải quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam Nghiên cứu toàn bộ nội dung KTCT Mác - Lênin cho thấy đặc điểm, bản chất: Cần đi sâu tìm ra mối liên hệ của bên trong của các hiện tượng và quá trình kinh tế; trên cơ sở đó hình thành các nguyên lí chung, phạm trù, qui luật kinh tế chi phối quá trình sản xuất xã hội và định hướng cho mọi hoạt động thực tiễn của con người. Dạy học môn KTCT Mác - Lênin đảm bảo sự thống nhất giữa lí luận với thực tiễn, bồi dưỡng phẩm chất, lí tưởng cách mạng, tinh thần và năng lực tư duy sáng tạo trong học tập, đáp ứng được những đòi hỏi cấp thiết của thời đại hiện nay và công cuộc đổi mới đất nước. Cung cấp phương pháp luận để SV vận 7 dụng, phân tích, xử lí, đánh giá giải quyết các vấn đề đặt ra trong thực tiễn cuộc sống; cũng chính từ đặc điểm nội dung môn học qui định lựa chọn phương pháp, cách thức tổ chức dạy học nâng cao hiệu quả tính thực tiễn trong dạy học bộ môn.

Đảm bảo tính thực tiễn trong học tập, nghiên cứu KTCT Mác - Lênin là yêu cầu xuất phát từ chính nội dung lí luận khoa học. Việc khẳng định lấy CNMLN, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lí luận của Đảng Cộng sản Việt Nam. Với những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử của 35 đổi mới đất nước, tại Đại hội XIII (năm 2021), Đảng ta vẫn tiếp tục khẳng định chủ nghĩa Mác - Lênin cùng với tư tưởng Hồ Chí Minh là “kim chỉ nam” cho mọi hành động của Đảng. Đai hội XIII đã nêu rõ quan điểm chỉ đạo quá trình đổi mới và phát triển ở Việt Nam.

Đó là: “Tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta là phải kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”. Đây được coi là một trong những vấn đề “mang tính nguyên tắc, có ý nghĩa sống còn đối với chế độ ta, là nền tảng vững chắc của Đảng ta, không cho phép ai được ngả nghiêng, dao động” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, t. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Phải học tập tinh thần của CNMLN, học tập lập trường, quan điểm và phương pháp của CNMLN để áp dụng lập trường, quan điểm và phương pháp ấy mà giải quyết tốt những vấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta” (Hồ Chí Minh, 1995, tr. Người nêu rõ: “Một cách là chỉ đem lí luận khô khan nhét đầy óc họ.

thế là lí luận suông vô ích. Một cách là trong lúc học lí luận phải nghiên cứu công việc thực tế, kinh nghiệm thực tế. Lúc học rồi, họ có thể tự mình tìm ra phương hướng chính trị có thể làm những công việc thực tế. thế là lí luận thiết thực có ích” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.

Những chỉ dẫn trên đây cho thấy tầm quan trọng của tính thực tiễn trong dạy học môn KTCT Mác – Lênin đáp ứng những yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo con người Việt Nam trong giai đoạn mới. Đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn KTCT Mác – Lênin góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu môn học trọng tâm là đổi mới nội dung chương trình môn học và PPDH; làm tăng hiệu quả môn học và tác động tích cực đến các lực lượng giáo dục mà chủ thể trực tiếp là GV và SV. Về thực chất phải thực hiện tốt nguyên lí giáo dục “học đi đôi với hành” góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn. * Đối với người dạy: Tích cực đổi mới PPDH phù hợp với, điều kiện thực tế dạy học và đối tượng học tập; có năng lực chuyên môn, phương pháp sư phạm tốt trong trong dạy học bộ môn ở trường đại học hiện nay.

8 GV chú trọng khâu chuẩn bị tư liệu cho bài giảng đặc biệt lựa chọn PPDH, hình thức tổ chức dạy học tích cực tạo hứng thú cho người học hay tăng cường đưa các dẫn chứng có tính cập nhật, sát thực vấn đề người học quan tâm. Thực tế cho thấy việc chuẩn bị tốt bài giảng đóng vai trò quyết định “một nửa” thành công của đảm bảo tính thực tiễn trong quá trình dạy học bộ môn. Sử dụng PPDH phù hợp theo chủ đề, lựa chọn phương thức truyền tải nội dung dạy học gắn với vấn đề của thực tiễn. Về thực chất bám sát vấn đề kinh tế - xã hội nước ta hiện nay bổ sung và làm giàu cho tri thức lí luận môn học hay trong dạy học còn gọi là thực tiễn “đảo chiều”.

GV hướng tới đáp ứng nhu cầu và nhận thức người học, hiểu rõ những gì người học cần qua học tập tri thức môn học; Tạo ra môi trường học tập “mở” cho SV gắn với hoạt động học tập hợp tác mang tính thực tiễn cao; tạo “sân chơi” bình đẳng, dân chủ để các em tích cực học tập và thể hiện được năng lực học tập của mình. * Đối với người học, đảm bảo tính thực tiễn cho thấy tầm quan trọng và sự cần thiết của học tập bộ môn. Cụ thể: Thứ nhất, SV có những thay đổi tích cực trong nhận thức học tập môn học. Phát huy tính tích cực, chủ động học tập để hiểu rõ hơn bản chất lí luận môn học và phục vụ cho thực tiễn nghề nghiệp của bản thân.

Mỗi em có thể tự giải quyết một cách hiệu quả nhất các vấn đề gặp phải khi tham gia vào nền kinh tế thị trường với tư cách là chủ thể tiêu dùng hoặc chủ thể sản xuất, kinh doanh. Bước đầu có đánh giá và nhìn nhận đúng đắn thực trạng nền kinh tế nước ta hoặc tại các địa phương, địa bàn mình sinh sống, ủng hộ tin tưởng vào đường lối kinh tế của Đảng và Nhà nước. Thứ hai, phát triển năng lực cho SV vận dụng kiến thức môn học vào thực tiễn đời sống, gắn kết giữa học và hành cho SV. Nội dung KTCT Mác – Lênin Mác - Lênin bắt nguồn từ các hiện tượng và các quá trình kinh tế diễn ra trong đời sống xã hội.

Việc học tập môn học cung cấp tri thức khoa học nền tảng mang tính phương pháp luận và những luận cứ khoa học để hiểu rõ sự hoạch định đường lối, chính sách và biện pháp kinh tế của Đảng, Nhà nước ta hiện nay. Tham gia học tập tích cực trên lớp và hoạt động trải nghiệm đa dạng, sáng tạo làm tăng sự hiểu biết tri thức của SV; tạo hứng thú thúc đẩy động cơ tự học và chiếm lĩnh tri thức tích cực, chủ động đạt kết quả cao và khắc phục được “sức ỳ” trong học tập bộ môn. Thứ ba, hình thành và bồi dưỡng cho SV phương pháp học tập hiệu quả, các kĩ năng, năng lực học tập được phát triển như kĩ năng thuyết trình, kĩ năng toán học, kĩ năng hợp tác học tập, kĩ năng sử dụng giáo trình, tài liệu học tập kết hơp với năng lực học nhóm, năng lực ứng dụng công nghệ… để thực hiện yêu 9 cầu học tập theo đáp ứng đổi mới PPDH hiện nay. Từ đó, mỗi em cần thay đổi động cơ học tập và hiểu đúng ý nghĩa thiết thực của lí luận KTCT Mác - Lênin để trang bị cho bản thân những tri thức khoa học cần thiết vào giải quyết vấn đề thực tiễn đặt ra trong nghề nghiệp, cuộc sống.

Từ đó có nhận thức và hành động đúng đắn, tự lựa chọn phương pháp học tập phù hợp và hiệu quả cho bản thân. Nội dung đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin ở trường đại học Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ tác động đến lĩnh vực giáo dục trong đó có hoạt động dạy học mà cụ thể các chương trình, giáo trình môn học và PPDH phải được xem xét lại, điều chỉnh và đổi mới phù hợp yêu cầu thực tiễn. Vì vậy, phải coi trọng việc dạy phương pháp, dạy cách đi tới kiến thức của loài người trên cơ sở đó tiếp tục học tập suốt đời. Để vận dụng có hiệu quả tính thực tiễn trong dạy học lí luận KTCT Mác – Lênin, GV đảm bảo thực hiện tốt nội dung của quá trình dạy học như sau: Một là, hiểu rõ đối tượng dạy học và điều kiện cơ sở vật chất phục vụ quá trình dạy học bộ môn - Về đối tượng dạy học: Trong dạy học, GV bộ môn cần phải chú ý đến đặc điểm chuyên biệt của SV từng trường, ngành học để khai thác nội dung kiến thức cũng như thiết kế hình thức tổ chức và PPDH môn học cho phù hợp với từng đối tượng dạy học.