LỜI MỞ ĐẦU Trong xu thế phát triển kinh tế toàn cầu nhƣ hiện nay, bên cạnh cơ hội hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với các thách thức to lớn của nền kinh tế quốc tế. Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần nỗ lực không ngừng chiếm lĩnh, khẳng định chỗ đứng của mình trên thị trƣờng. Để làm đƣợc điều đó thì doanh nghiệp phải làm tốt các khâu từ sản xuất tới lƣu thông tiêu thụ sản phẩm, trong đó phải kể đến công tác kế toán nói chung, công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh nói riêng. Đó là căn cứ quan trọng giúp doanh nghiệp đƣa ra các quyết định, chính sách, biện pháp phù hợp để tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả.
Xuất phát từ tầm quan trọng của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đối với mỗi doanh nghiệp nên trong thời gian thực tập tại Công ty Cổ phần thƣơng mại Quang Linh nhờ sự chỉ bảo tận tình của giảng viên – Th.s Trần thị Thanh Phƣơng và các anh chị trong phòng kế toán của công ty, em đã mạnh dạn tìm hiểu đề tài “ Hoàn thiện tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần thƣơng mại Quang Linh”. Khóa luận của em gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần thƣơng mại Quang Linh. Chƣơng 3: Hoàn thiện tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần thƣơng mại Quang Linh.
Vì thời gian, sự hiểu biết và trình độ nghiệp vụ còn hạn chế nên khóa luận của em không tránh khỏi thiếu sót. Em kính mong nhận đƣợc sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô để em hoàn thành tốt bài khóa luận này. Em xin chân thành cảm ơn! Sinh viên: Phạm Thị Thùy Dung 7 Lớp: QT 1104K KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP Đối với doanh nghiệp: Việc tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giúp doanh nghiệp: - Xác định hiệu quả của từng loại hoạt động.
- Đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh. - Có căn cứ thực hiện nghĩa vụ với Nhà nƣớc. - Có cơ sở để đƣa ra các quyết định phân phối kết quả kinh doanh. - Kết hợp với các thông tin khác để đƣa ra các chiến lƣợc, giải pháp sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao.
Đối với Nhà nƣớc: Việc tổ chức kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với Nhà nƣớc: - Xác định số thuế phải thu, đảm bảo nguồn Ngân sách quốc gia. Từ đó, Nhà nƣớc tái đầu tƣ vào xây dựng cơ sở hạ tầng, đảm bảo điều kiện chính trị - an ninh – xã hội tốt nhất. - Dựa vào tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nƣớc của các doanh nghiệp, Nhà nƣớc sẽ có cơ sở để đƣa ra các giải pháp phát triển nền kinh tế, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động thông qua chính sách thuế, chính sách tiền tệ, các khoản trợ giá, trợ cấp… - Đối với doanh nghiệp có vốn Nhà nƣớc, việc xác định doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh không những đem lại nguồn thu cho Ngân sách Nhà nƣớc mà còn xác định đƣợc nguồn vốn đầu tƣ của Nhà nƣớc có bị thất thoát không, có lãi hay bị lỗ. Sinh viên: Phạm Thị Thùy Dung 8 Lớp: QT 1104K KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đối với nhà đầu tƣ: Thông qua các chỉ tiêu về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trên các báo cáo tài chính, các nhà đầu tƣ sẽ phân tích, đánh giá tình hình hoạt động của các doanh nghiệp để có các quyết định đầu tƣ hiệu quả.
Đối với nhà cung cấp: Kết quả kinh doanh, khả năng thanh toán, lịch sử thanh toán là căn cứ để quyết định cho doanh nghiệp chậm thanh toán hoặc trả góp. Đối với các tổ chức tín dụng: Các số liệu về doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là căn cứ để ra quyết định cho doanh nghiệp vay vốn đầu tƣ. NHIỆM VỤ CỦA KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP Nhiệm vụ của kế toán doanh thu: - Tổ chức ghi chép, theo dõi, phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời quản lý chặt chẽ các khoản doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu. - Phải mở sổ chi tiết từng khoản doanh thu theo yêu cầu của doanh nghệp.
- Phản ánh, ghi chép đầy đủ tình hình hiện có và biến động tăng giảm về mặt lƣợng, giá trị các loại sản phẩm, hàng hóa - Theo dõi chi tiết thanh toán với ngƣời mua, ngân sách Nhà nƣớc về các khoản thuế, phí, lệ phí các sản phẩm hàng hóa bán ra. Nhiệm vụ của kế toán chi phí: - Vận dụng các phƣơng pháp tính giá vốn hàng bán, giá thành sản phẩm, khấu hao phù hợp với quy trình, đặc điểm sản xuất của doanh nghiệp. - Ghi chép đầy đủ, chính xác các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh. - Tập hợp và phân bổ các khoản chi phí hợp lý.
Nhiệm vụ của kế toán xác định kết quả kinh doanh: - Xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong từng lĩnh vực hoạt động, từng thời kỳ. - Hạch toán chính xác, kịp thời kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, cung cấp các thông tin phục vụ cho việc quyết toán, ra các quyết định của nhà quản trị. Sinh viên: Phạm Thị Thùy Dung 9 Lớp: QT 1104K KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP - Phân tích, đánh giá tình hình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa. NỘI DUNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.
Tổ chức kế toán doanh thu, chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh 1.1 Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Khái niệm: - Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu đƣợc trong kỳ kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thƣờng của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Có 2 loại doanh thu là: doanh thu bán hàng và doanh thu cung cấp dịch vụ. +Doanh thu bán hàng: phản ánh doanh thu bán hàng của khối lƣợng hàng hóa đƣợc xác định là đã bán trong mỗi kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh. +Doanh thu cung cấp dịch vụ: phản ánh doanh thu cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Điều kiện ghi nhận doanh thu: Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng: Theo chuẩn mực số 14 doanh thu bán hàng đƣợc ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 5 chỉ tiêu sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho ngƣời mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa nhƣ ngƣời sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu đƣợc xác định tƣơng đối chắc chắn. - Doanh nghiệp sẽ thu hoặc sẽ thu đƣợc lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng.
- Xác định đƣợc chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Với mỗi phƣơng thức bán hàng thì thời điểm ghi nhận doanh thu đƣợc quy định khác nhau: Điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ: Theo chuẩn mực số 14 doanh thu cung cấp dịch vụ đƣợc ghi nhận khi thỏa mãn 4 điều kiện sau: Sinh viên: Phạm Thị Thùy Dung 10 Lớp: QT 1104K KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP - Doanh thu đƣợc xác định tƣơng đối chắc chắn. - Có khả năng thu đƣợc lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó. - Xác định đƣợc phần công việc đó hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán.
- Xác định đƣợc chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. Nguyên tắc ghi nhận doanh thu: - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ đƣợc xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu đƣợc tiền hoặc sẽ thu đƣợc tiền từ các giao dịch và các nghiệp vụ phát sinh doanh thu nhƣ: bán sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tƣ; cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). - Đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT tính theo phƣơng pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là giá bán chƣa có thuế GTGT. - Đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT tính theo phƣơng pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán.
- Đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tƣợng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu thì doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là tổng giá thanh toán (bao gồm cả thuế tiêu thụ đặc biệt, hoặc thuế xuất khẩu). - Đối với trƣờng hợp nhận gia công vật tƣ, hàng hóa thì chỉ phản ánh vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ số tiền gia công thực tế đƣợc hƣởng, không bao gồm giá trị vật tƣ, hàng hóa nhận gia công. - Đối với hàng hóa nhận bán đại lý, ký gửi theo phƣơng thức bán đúng giá hƣởng hoa hồng thì hạch toán vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phần hoa hồng bán hàng mà doanh nghiệp đƣợc hƣởng. - Đối với trƣờng hợp bán hàng theo phƣơng thức trả chậm, trả góp thì doanh nghiệp ghi nhận doanh thu bán hàng theo giá bán trả tiền ngay và ghi nhận vào doanh thu chƣa thực hiện phần lãi tính trên khoản phải trả nhƣng trả chậm phù hợp với thời điểm ghi nhận doanh thu đƣợc xác định.