CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ DÒNG TIỀN TẠI DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề cơ bản về dòng tiền trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về dòng tiền Trên thực tế, có rất nhiều doanh nghiệp mắc phải sai lầm khi ngộ nhận hai khái niệm dòng tiền và lợi nhuận.
Khác với lợi nhuận, dòng tiền được dùng để chỉ sự lưu chuyển vào ra của tiền hoặc các khoản tương đương tiền của một doanh nghiệp, hỗ trợ trực tiếp các hoạt động kinh doanh ngắn hạn, đồng thời xem xét khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn. Như vậy, dòng tiền của doanh nghiệp phản ánh sự vận động của tiền đi vào và đi ra phát sinh từ các hoạt động trong một thời kỳ nhất định. Hiểu theo một cách khác, dòng tiền là sự luân chuyển của tiền mặt hoặc các loại tài sản khác tương tương tiền mặt trong một doanh nghiệp, doanh nghiệp sẽ sử dụng tiền để mua các nguồn lực đầu vào như lao động, nguyên vật liệu, máy móc,… qua quá trình sản xuất kinh doanh, tạo ra sản phẩm dịch vụ. Doanh nghiệp lại tiêu thụ số sản phẩm đó và thu tiền về rồi tiếp tục tái đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, tạo thành một chu kỳ mới.
Trong các chu kỳ này đều xuất hiện dòng tiền vào và dòng tiền ra. Dòng tiền vào: Là dòng tiền phát sinh đi vào doanh nghiệp trong quá trình hoạt động, bao gồm tiền thu được từ bán sản phẩm, hàng hóa dịch vụ cho khách hàng, huy động từ vốn vay, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, nhận tiền lãi được chia từ góp vốn, từ cho vay,… Dòng tiền ra: Là dòng tiền phát sinh đi ra khỏi doanh nghiệp trong quá trình hoạt động, bao gồm mua sắm tài sản cố định, mua nguyên vật liệu để sản xuất, trả lương, nộp thuế, trả lãi vay, chia cổ tức cổ đông, hoàn trả vốn cho nhà đầu tư, các chi phí hoạt động… 1. Phân loại dòng tiền Trong hoạt động tài chính, tùy vào mục đích cũng như công tác quản trị dòng tiền của doanh nghiệp, có rất nhiều tiêu thức phân loại dòng tiền. Trong đó có 4 cách phổ biến sau: Thứ nhất, dựa vào mối quan hệ giữa dòng tiền và dòng vật chất vận động trong doanh nghiệp, dòng tiền có thể chia làm hai loại là dòng tiền đối trọng và dòng tiền độc lập: Dòng tiền đối trọng: là dòng tiền tương ứng với dòng vật chất vận động ra vào trong doanh nghiệp.
Tùy theo từng thời gian mà dòng tiền đối trọng được chia thành: 1 Thư viện ĐH Thăng Long Dòng tiền đối trọng trực tiếp: dòng tiền ra hoặc vào sẽ tương ứng với dòng vật chất vào hoặc ra tại cùng một thời điểm. Dòng tiền này chỉ phát sinh trong trường hợp doanh nghiệp mua bán thanh toán ngay. Dòng tiền đối trọng có kỳ hạn: dòng tiền ra hoặc vào trong doanh nghiệp tương ứng với dòng vật chất vào hoặc ra tại một thời điểm nào đó trong tương lai. Dòng tiền này chỉ phát sinh trong trường hợp mua bán chịu (đây là trường hợp phổ biến nhất trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp).
Dòng tiền đối trọng đa dạng: là dòng tiền ra hoặc vào trong doanh nghiệp phát sinh liên quan đến nhiều chủ thể (ít nhất từ ba chủ thể trở lên). Dòng tiền này chỉ phát sinh trong trường hợp doanh nghiệp mua bán nợ. Dòng tiền độc lập: là dòng tiền vào phát sinh trong trường hợp doanh nghiệp kinh doanh ngoại tệ hoặc mua bán chứng khoán (dòng tiền và dòng vật chất không liên quan đến nhau). - Thứ hai, phân loại dòng tiền theo thời gian của tiền: dòng tiền được chia thành dòng tiền ngắn hạn và dòng tiền dài hạn: Dòng tiền ngắn hạn: là dòng tiền ra hoặc vào của doanh nghiệp mang tính chất thường xuyên hoặc chỉ luân chuyển trong một chu kỳ sản xuất kinh doanh (bằng hoặc dưới 1 năm).
Ví dụ như mua nguyên liệu sản xuất, các khoản vay dưới 1 năm,. Dòng tiền dài hạn: là dòng tiền vào hoặc ra của doanh nghiệp có chu kỳ dài hơn một năm, hoặc dài hơn một chu kỳ sản xuất kinh doanh (lớn hơn 1 năm). Ví dụ đầu tư mua TSCĐ, đầu tư trái phiếu dài hạn, các khoản vay dài hạn,. - Thứ ba, theo tính chất từng hoạt động trong doanh nghiệp, dòng tiền được chia thành ba loại là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, dòng tiền từ hoạt động đầu tư và dòng tiền từ hoạt động tài chính.
Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh: đây là dòng tiền vào và ra phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thường xuyên của doanh nghiệp như hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ, thanh toán các khoản nợ. Dòng tiền này rất quan trọng vì nó còn chịu các tác động rất lớn từ chính sán mua bán hàng của doanh nghiệp, chính sách chiết khấu thanh toán… Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh bao gồm: tiền thu từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, tiền đã trả nợ cho người cung cấp hàng hóa dịch vụ, chi trả lãi vay, chi trả cho người lao động, trả thuế, phí,… Dòng tiền từ hoạt động đầu tư: đây là dòng tiền vào và ra phát sinh từ hoạt động đầu tư mua sắm, thanh lý, nhượng bán TSCĐ, xây dựng cơ bản, hoạt động cho vay, mua bán công cụ nợ của bên khác. Dòng tiền này chịu tác động của các yếu tố như ngành nghề kinh doanh, vòng đời sản phẩm dịch vụ kinh doanh, nền tài chính hiện tại… Dòng 2 tiền từ hoạt động đầu tư bao gồm: tiền thu từ thanh lý nhượng bán TSCĐ và các khoản TSDH khác, thu hồi đầu tư góp vốn vào các đơn vị khác, thu hồi cho vay, chi mua sắm xây dựng TSCĐ và TSDH khác, chi đầu tư góp vốn vào đơn vị khác … Dòng tiền từ hoạt động tài chính: đây là dòng tiền phát sinh chủ yếu liên quan đến các nghiệp vụ nhận, rút vốn từ các chủ sở hữu và các nghiệp vụ đi vay, trả nợ vay. Do vậy, dòng tiền từ hoạt động tài chính bao gồm: quyết định vay vốn, trả nợ, phát hành cổ phiếu huy động vốn, kêu gọi vốn góp, mua lại cổ phần, phân phối lợi nhuận,… - Thứ tư, dựa theo tính chất sở hữu của dòng tiền, có thể phân chia thành hai loại là dòng tiền thuần của doanh nghiệp và dòng tiền thuần của chủ sở hữu.
Dòng tiền thuần của doanh nghiệp (FCFF): Là dòng tiền được tạo ra từ hoạt động kinh doanh thuộc về các nhà đầu tư, bao gồm cả chủ nợ và chủ sở hữu sau khi trừ đi những khoản đầu tư cần thiết (vốn đầu tư vào tài sản cố định và vốn lưu động thường xuyên) cho các hoạt động kinh doanh trong tương lai. Dòng tiền thuần của chủ sở hữu (FCFE): Là dòng tiền trong kỳ thuộc sở hữu của các cổ đông sau khi các cổ đông đã tính đến chi tiêu vốn cho đầu tư tài sản và thanh toán nợ gốc. Quản trị dòng tiền trong doanh nghiệp 1. Khái niệm quản trị dòng tiền Trong nền kinh tế mở cửa như hiện nay, các doanh nghiệp vẫn không ngừng cạnh tranh và đối mặt với nhiều khó khăn cùng một lúc.
Để vượt qua những khó khăn đó, doanh nghiệp phải nắm bắt được rằng vòng quay của tiền mặt rất quan trọng, do đó công tác quản trị dòng tiền là một yêu cầu bức thiết sẽ quyết định đến sự sống còn của doanh nghiệp. Quản trị dòng tiền sẽ giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt được tình hình tài chính, cũng như hiệu quả của việc sử dụng nguồn tài chính trong doanh nghiệp. Đây là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng được kế hoạch sản xuất kinh doanh, mở rộng ruy mô sản xuất. Ngược lại, nếu không quản trị tốt dòng tiền sẽ gây ra sự thiếu hụt hay dư thừa tiền mặt, việc này có thể khiến doanh nghiệp phá sản hoặc thể hiện sự yếu kém trong hoạt động quản trị tài chính.
Qua đó, ta có thể hiểu: Quản trị dòng tiền là việc doanh nghiệp đề ra chiến lược, thực hiện các hoạt động và có sự đánh giá nhằm điều chỉnh sự vận động của dòng tiền với mục đích tối đa hóa giá trị mà doanh nghiệp thu được. Hoạt động quản trị dòng tiền của doanh nghiệp có thể bao gồm việc quản trị dòng tiền từ hoạt động sản xuất – kinh doanh, quản trị dòng tiền từ hoạt động đầu tư và quản trị dòng tiền từ hoạt động tài chính. 3 Thư viện ĐH Thăng Long 1. Mục đích và vai trò của quản trị dòng tiền 1.
Mục đích quản trị dòng tiền Mục đích chung của hoạt động quản trị dòng tiền là để doanh nghiệp có thể đảm bảo kiểm soát được lượng tiền sao cho dòng tiền được vận động một cách nhịp nhàng, cân đối, tránh trường hợp thiếu hụt hay dư thừa tiền mặt ở mức độ nghiêm trọng. Thông qua việc quản trị dòng tiền, nhà quản lý sẽ dễ dàng kiểm soát được tình hình tài chính, tình hình tỷ giá, kiểm soát được các mục tiêu chiến lược, xem xét lập kế hoạch hợp lý, từ đó đảm bảo các khả năng về thanh toán, tối đa hóa khả năng sinh lời cũng như nâng cao giá trị của doanh nghiệp. Ngoài ra, mục đích quản trị dòng tiền còn để đánh giá tình trạng kinh doanh của một doanh nghiệp hay một dự án, đánh giá khả năng thanh khoản cũng như kiểm tra thu nhập hay tăng trưởng của một doanh nghiệp khi số liệu kế toán sổ sách không phản ánh chính xác thực tế kinh doanh của doanh nghiệp. Vai trò quản trị dòng tiền Việc không có các công cụ quản trị dòng tiền hiệu quả, quản trị dòng tiền sai cách hoặc không chú tâm vào dòng tiền có thể ảnh hưởng đến sự sống còn của cả một doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp có thể tiếp tục giao dịch trong ngắn và trung hạn ngay cả khi thua lỗ, nhưng việc trì hoãn nợ và liên tục không đủ tiền mặt sẽ làm doanh nghiệp lâm vào cảnh khó khăn, gặp các vấn đề liên quan đến rủi ro tỷ giá, rủi ro cho vay, không đủ khả năng thanh toán và thậm chí là phá sản. Vì vậy, vai trò của quản trị dòng tiền là rất quan trọng: Thứ nhất, quản trị dòng tiền sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo uy tín với nhà cung cấp, nhà thầu. Vì khi quản trị dòng tiền tốt, doanh nghiệp có thể thanh toán đầy đủ và đúng hạn cho nhà cung cấp, ngoài ra còn được ưu tiên cung cấp hàng hóa, ưu đãi về giá, các điều khoản thanh toán có lợi, từ đó doanh nghiệp nhận được đầu vào ổn định, tiết kiệm thêm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh, tăng dòng tiền. Thứ hai, quản trị dòng tiền giúp hỗ trợ công tác quản trị tài chính.