Luận văn tốt nghiệp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần bánh kẹo hải hà

Luận văn phân tích kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần bánh kẹo Hải Hà, cung cấp giải pháp tối ưu.

• Người hướng dẫn: Thầy Ngô Thế Chi
• Trường học: Công ty Cổ phần Bánh Kẹo Hải Hà
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tối ưu Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty Cổ Phần Bánh Kẹo Hải Hà
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.1.1. Chi phí sản xuất, phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.1.1. Khái niệm chi phí sản xuất
• 1.2. Phân loại chi phí
• 1.2.1. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo hoạt động và công dụng kinh tế
• 1.2.2. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, kinh doanh
• 1.2.3. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ của chi phí với các khoản mục trên Báo cáo tài chính
• 1.2.4. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo khái niệm quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí (theo phương pháp quy nạp)
• 1.2.5. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh
• 1.2.6. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ với mức độ hoạt động
• 1.3. Giá thành sản phẩm, phân loại giá thành sản phẩm
• 1.3.1. Phân loại giá thành theo phạm vi tính toán chi phí
• 1.3.2. Phân loại theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành
• 1.4. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.4.1. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 1.4.2. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.5. Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm
• 1.5.1. Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 1.5.2. Đối tượng tính giá thành
• 1.5.3. Mối quan hệ giữa đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành
• 1.6. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TẾ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BÁNH KẸO HẢI HÀ
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BÁNH KẸO HẢI HÀ

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong hoạt động quản lý tài chính của doanh nghiệp. Kế toán chi phí không chỉ giúp doanh nghiệp theo dõi và kiểm soát các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất mà còn cung cấp thông tin cần thiết để đưa ra quyết định kinh doanh. Chi phí sản xuất bao gồm tất cả các khoản chi phí liên quan đến việc sản xuất hàng hóa, từ chi phí nguyên liệu đến chi phí lao động. Việc tối ưu hóa chi phí sản xuất không chỉ giúp giảm giá thành sản phẩm mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo đó, giá thành sản phẩm được xác định dựa trên tổng chi phí sản xuất và là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo phân loại chi phí, có thể chia thành chi phí cố định và chi phí biến đổi. Chi phí cố định là những chi phí không thay đổi theo mức độ sản xuất, trong khi chi phí biến đổi thay đổi theo khối lượng sản phẩm sản xuất. Việc phân loại này giúp doanh nghiệp dễ dàng quản lý và kiểm soát chi phí, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất. Ngoài ra, việc phân loại chi phí cũng hỗ trợ trong việc lập kế hoạch tài chính và dự toán chi phí cho các kỳ tiếp theo.

1.2. Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là rất chặt chẽ. Chi phí sản xuất là yếu tố đầu vào, trong khi giá thành sản phẩm là kết quả đầu ra. Tổng giá thành sản phẩm được tính bằng tổng chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ cộng với chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ, trừ đi chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ. Việc tiết kiệm chi phí sản xuất sẽ dẫn đến việc giảm giá thành sản phẩm, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Do đó, việc quản lý và tối ưu hóa chi phí sản xuất là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác kế toán.

II. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần Bánh Kẹo Hải Hà

Công ty Cổ phần Bánh Kẹo Hải Hà đã áp dụng nhiều phương pháp kế toán chi phí sản xuất nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm giá thành sản phẩm. Kế toán chi phí tại công ty được tổ chức một cách khoa học, giúp theo dõi và kiểm soát các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất. Công ty đã phân loại chi phí một cách rõ ràng, từ chi phí nguyên liệu đến chi phí lao động, giúp cho việc lập báo cáo tài chính trở nên chính xác và kịp thời. Việc này không chỉ giúp công ty nắm bắt được tình hình tài chính mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định kinh doanh.

2.1. Phân tích chi phí sản xuất tại Công ty

Chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần Bánh Kẹo Hải Hà chủ yếu bao gồm chi phí nguyên liệu, chi phí lao động và chi phí sản xuất chung. Công ty đã thực hiện phân tích chi phí một cách chi tiết, từ đó xác định được các khoản chi phí cần thiết và không cần thiết. Việc này giúp công ty có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm thiểu lãng phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Hơn nữa, công ty cũng đã áp dụng các công nghệ mới vào sản xuất, giúp giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.2. Đánh giá hiệu quả của kế toán chi phí sản xuất

Kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ phần Bánh Kẹo Hải Hà đã mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Nhờ vào việc quản lý chi phí hiệu quả, công ty đã giảm được giá thành sản phẩm, từ đó nâng cao lợi nhuận. Hệ thống báo cáo tài chính được tổ chức một cách khoa học, giúp cho các nhà quản lý có thể đưa ra quyết định kịp thời và chính xác. Tuy nhiên, công ty cũng cần tiếp tục cải tiến quy trình kế toán để đáp ứng tốt hơn với yêu cầu của thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh.

III. Đề xuất hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Để nâng cao hiệu quả của kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Bánh Kẹo Hải Hà, cần thực hiện một số biện pháp cải tiến. Đầu tiên, công ty cần áp dụng các công nghệ thông tin hiện đại vào quy trình kế toán, giúp tự động hóa các công việc và giảm thiểu sai sót. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo nhân viên kế toán để nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng phân tích chi phí. Cuối cùng, công ty nên thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các phương pháp kế toán để phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu của thị trường.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào kế toán chi phí sản xuất sẽ giúp công ty tiết kiệm thời gian và nguồn lực. Các phần mềm kế toán hiện đại có thể tự động hóa nhiều quy trình, từ việc ghi chép chi phí đến lập báo cáo tài chính. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu sai sót mà còn nâng cao độ chính xác của thông tin tài chính. Công ty nên xem xét đầu tư vào các phần mềm kế toán phù hợp để tối ưu hóa quy trình làm việc.

3.2. Đào tạo nhân viên kế toán

Đào tạo nhân viên kế toán là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả của kế toán chi phí sản xuất. Công ty cần tổ chức các khóa đào tạo định kỳ để cập nhật kiến thức mới cho nhân viên, giúp họ nắm bắt được các phương pháp kế toán hiện đại và kỹ năng phân tích chi phí. Nhân viên kế toán có trình độ chuyên môn cao sẽ giúp công ty đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm giá thành sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế sâu rộng, các doanh nghiệp sản xuất phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Việc quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, hạ giá thành và tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Theo báo cáo của ngành, chi phí nguyên vật liệu và nhân công chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất, do đó việc quản lý chính xác và kịp thời các khoản chi phí này là rất cần thiết.

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Bánh kẹo Hải Hà, một doanh nghiệp có quy mô lớn với khoảng 1700 lao động và đa dạng sản phẩm bánh kẹo. Nghiên cứu nhằm hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, giúp công ty nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, từ đó góp phần tăng lợi nhuận và mở rộng thị phần.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong năm tài chính gần nhất, với dữ liệu thu thập từ phòng Tài vụ và các xí nghiệp thành viên của công ty. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp các giải pháp thực tiễn nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và hỗ trợ các nhà quản trị trong việc ra quyết định kinh doanh chính xác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, trong đó có:

• Lý thuyết chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất được hiểu là toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí khác phát sinh trong quá trình sản xuất, được phân loại theo nhiều tiêu thức như chi phí trực tiếp, gián tiếp, chi phí khả biến, bất biến.

• Lý thuyết giá thành sản phẩm: Giá thành sản phẩm là tổng chi phí sản xuất được quy đổi trên một đơn vị sản phẩm hoàn thành, bao gồm giá thành sản xuất và các chi phí liên quan đến tiêu thụ, quản lý doanh nghiệp.

• Mô hình kế toán chi phí theo phương pháp kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ: Đây là hai phương pháp tập hợp và hạch toán chi phí sản xuất phổ biến, giúp doanh nghiệp theo dõi chi phí và tính giá thành sản phẩm chính xác.

• Khái niệm đối tượng kế toán chi phí và đối tượng tính giá thành: Việc xác định đúng đối tượng kế toán chi phí và đối tượng tính giá thành là cơ sở để tổ chức kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm hiệu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và phân tích thực tiễn tại Công ty Cổ phần Bánh kẹo Hải Hà. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm số liệu kế toán chi phí sản xuất, báo cáo sử dụng vật tư, bảng phân bổ chi phí, báo cáo sản xuất kinh doanh trong năm tài chính gần nhất.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích định lượng dựa trên số liệu chi tiết về chi phí nguyên vật liệu, nhân công, chi phí sản xuất chung; đồng thời áp dụng phương pháp so sánh định mức và thực tế để đánh giá hiệu quả quản lý chi phí.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu được thu thập toàn bộ từ các xí nghiệp thành viên và phòng Tài vụ của công ty, đảm bảo tính đại diện và đầy đủ cho phân tích.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong vòng 6 tháng, từ khâu thu thập số liệu, phân tích đến đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất: Theo số liệu tháng 7/2004, chi phí nguyên vật liệu cho sản phẩm kẹo cứng caramen 150g là 19.733 nghìn đồng, chiếm phần lớn trong tổng chi phí sản xuất. Việc phân bổ nguyên vật liệu được thực hiện theo định mức tiêu hao và sản lượng thực tế, giúp kiểm soát chặt chẽ chi phí.

2. Phân loại chi phí và hạch toán chi tiết theo từng sản phẩm và xí nghiệp: Công ty mở chi tiết các tài khoản chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung theo từng loại sản phẩm và xí nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc theo dõi và phân tích chi phí.

3. Ứng dụng phần mềm kế toán VC 2001 giúp tự động hóa công tác kế toán chi phí: Việc sử dụng phần mềm kế toán đã giúp công ty giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ xử lý dữ liệu và cung cấp báo cáo kịp thời cho các nhà quản trị.

4. Quy trình sản xuất khép kín, không có sản phẩm dở dang: Quy trình sản xuất tại công ty được tổ chức theo kiểu giản đơn, chế biến liên tục, kết thúc một ca máy là sản phẩm hoàn thành, giúp việc tính giá thành sản phẩm trở nên chính xác và nhanh chóng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn là do đặc thù ngành bánh kẹo sử dụng nhiều nguyên liệu thực phẩm và hóa chất, đồng thời yêu cầu cao về chất lượng và vệ sinh công nghiệp. Việc phân bổ chi phí theo định mức tiêu hao giúp công ty kiểm soát tốt lượng vật tư sử dụng, hạn chế lãng phí.

So với một số nghiên cứu trong ngành, việc mở chi tiết tài khoản chi phí theo sản phẩm và xí nghiệp là điểm mạnh giúp công ty có cái nhìn rõ ràng về chi phí từng bộ phận, từ đó đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp. Việc áp dụng phần mềm kế toán cũng là xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao hiệu quả công tác kế toán chi phí.

Việc tổ chức sản xuất theo quy trình khép kín, không có sản phẩm dở dang giúp giảm thiểu sai lệch trong tính giá thành, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh giá hiệu quả sản xuất từng ca máy. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung theo từng sản phẩm, giúp minh bạch và dễ dàng phân tích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí: Đẩy mạnh sử dụng phần mềm kế toán hiện đại hơn, tích hợp các module quản lý nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung để nâng cao tính chính xác và kịp thời của thông tin chi phí. Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Ban Giám đốc và Phòng Tài vụ.

2. Xây dựng và cập nhật định mức tiêu hao nguyên vật liệu và nhân công thường xuyên: Thiết lập hệ thống định mức chi tiết, sát với thực tế sản xuất để kiểm soát chi phí hiệu quả, giảm thiểu hao hụt vật tư. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Phòng Kỹ thuật phối hợp Phòng Tài vụ.

3. Tổ chức đào tạo nâng cao năng lực kế toán chi phí cho cán bộ kế toán: Tập huấn về các phương pháp kế toán chi phí, kỹ năng sử dụng phần mềm kế toán và phân tích chi phí nhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán. Thời gian thực hiện: 3 tháng; Chủ thể: Ban Giám đốc và Phòng Tài vụ.

4. Hoàn thiện quy trình kiểm soát chất lượng nguyên vật liệu đầu vào và sản phẩm trong quá trình sản xuất: Phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận KCS và kế toán để đảm bảo chi phí phát sinh hợp lý, tránh lãng phí do nguyên vật liệu kém chất lượng. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Phòng KCS và Phòng Tài vụ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất: Giúp hiểu rõ về quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao lợi nhuận.

2. Cán bộ kế toán chi phí và kế toán quản trị: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các phương pháp kế toán chi phí, cách tổ chức hạch toán và sử dụng phần mềm kế toán trong doanh nghiệp sản xuất.

3. Chuyên gia tư vấn quản lý và kiểm toán nội bộ: Hỗ trợ đánh giá hiệu quả công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm, đề xuất các giải pháp cải tiến phù hợp với đặc thù doanh nghiệp.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Kế toán, Quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo thực tiễn giúp nâng cao hiểu biết về công tác kế toán chi phí trong doanh nghiệp sản xuất, phục vụ cho học tập và nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán chi phí sản xuất có vai trò gì trong doanh nghiệp?
   Kế toán chi phí sản xuất giúp ghi nhận, tập hợp và phân tích các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất, từ đó cung cấp thông tin chính xác cho việc tính giá thành sản phẩm và ra quyết định quản lý. Ví dụ, tại Công ty Bánh kẹo Hải Hà, kế toán chi phí giúp kiểm soát chi phí nguyên vật liệu và nhân công hiệu quả.

2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm nào phù hợp với doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo?
   Phương pháp tính giá thành giản đơn và phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng được áp dụng phổ biến. Do quy trình sản xuất khép kín và không có sản phẩm dở dang, phương pháp giản đơn giúp tính giá thành nhanh và chính xác.

3. Làm thế nào để kiểm soát chi phí nguyên vật liệu hiệu quả?
   Doanh nghiệp cần xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu sát với thực tế, theo dõi chặt chẽ xuất nhập tồn kho và áp dụng phần mềm kế toán để tự động tính toán chi phí. Công ty Bánh kẹo Hải Hà áp dụng định mức tiêu hao và phần mềm VC 2001 để kiểm soát chi phí nguyên vật liệu.

4. Tại sao cần phân loại chi phí sản xuất theo từng xí nghiệp và sản phẩm?
   Phân loại chi phí giúp doanh nghiệp xác định chính xác chi phí phát sinh ở từng bộ phận, sản phẩm, từ đó phân tích hiệu quả sản xuất và đưa ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp nhằm giảm chi phí và nâng cao lợi nhuận.

5. Phần mềm kế toán có ảnh hưởng thế nào đến công tác kế toán chi phí?
   Phần mềm kế toán giúp tự động hóa việc nhập liệu, tính toán, phân bổ chi phí và lập báo cáo, giảm thiểu sai sót và tăng tốc độ xử lý thông tin. Tại Công ty Bánh kẹo Hải Hà, phần mềm VC 2001 đã nâng cao hiệu quả công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm.

Kết luận

• Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là công tác trọng tâm giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.
• Công ty Cổ phần Bánh kẹo Hải Hà đã tổ chức hệ thống kế toán chi phí chi tiết theo sản phẩm và xí nghiệp, áp dụng phần mềm kế toán VC 2001, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chi phí.
• Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất, do đó việc quản lý và phân bổ chi phí nguyên vật liệu là yếu tố then chốt.
• Quy trình sản xuất khép kín, không có sản phẩm dở dang giúp việc tính giá thành sản phẩm chính xác và nhanh chóng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí, bao gồm áp dụng công nghệ thông tin, xây dựng định mức tiêu hao, đào tạo nhân sự và kiểm soát chất lượng nguyên vật liệu.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng, đồng thời tiếp tục nghiên cứu áp dụng các công nghệ mới trong quản lý chi phí sản xuất.

Call to action: Các nhà quản trị và cán bộ kế toán doanh nghiệp sản xuất nên áp dụng các phương pháp và giải pháp được trình bày để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm, góp phần phát triển bền vững doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1.1 -Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 1.1 -Chi phí sản xuất, phân loại chi phí sản xuất 1.1 -Khái niệm chi phí sản xuất Quá trình hoạt động của doanh nghiệp thực chất là sự vận động, kết hợp, tiêu dùng, chuyển đổi các yếu tố sản xuất kinh doanh đã bỏ ra để tạo thành các sản phẩm công việc, lao vụ nhất định. Trên phương diện này, chi phí của doanh nghiệp có thể hiểu là toàn bộ các hao phí về lao động sống cần thiết, lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, biểu hiện bằng tiền và tính cho một kỳ nhất định. Như vậy, bản chất của chi phí trong hoạt động của doanh nghiệp luôn được xác định là những phí tổn (hao phí) về tài nguyên, vật chất, về lao động và gắn liền với mục đích kinh doanh. Mặt khác, khi xem xét bản chất của chi phí trong doanh nghiệp cần phải xác định rõ: - Chi phí của doanh nghiệp phải được đo lường và tính toán bằng tiền trong 1 khoảng thời gian xác định; - Độ lớn của chi phí phụ thuộc vào 2 nhân tố chủ yếu: khối lượng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá cả của 1 đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí.

Việc nghiên cứu và nhận thức chi phí còn phụ thuộc vào góc độ nhìn nhận trong từng loại kế toán khác nhau. Trên góc độ kế toán tài chính, chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được 1 sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định. Chi phí được xác định bằng tiền của những hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hóa… trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn Luan van Luận văn tốt nghiệp Trên góc độ kế toán quản trị, chi phí còn được nhận thức theo phương thức nhận diện thông tin ra quyết định. Chi phí có thể là phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định; chi phí có thể là phí tổn ước tính để thực hiện dự án, phí tổn mất đi khi lựa chọn phương án, bỏ qua cơ hội kinh doanh.2 Phân loại chi phí Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm nhiều loại, nhiều thứ khác nhau.

Để thuận tiện cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra cổ phần cũng như phục vụ cho việc ra các quyết định kinh doanh, chi phí sản xuất kinh doanh cần phải được phân loại theo những tiêu thức phù hợp. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo hoạt động và công dụng kinh tế - Chi phí hoạt động chính và phụ: bao gồm chi phí tạo ra doanh thu bán hàng của hoạt động sản xuất kinh doanh. Các khoản chi phí này được chia thành chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất. + Chi phí sản xuất: là toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến chế tạo sản phẩm, lao vụ, dịch vụ trong 1 kỳ, biểu hiện bằng tiền.

Chi phí sản xuất gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung. + Chi phí ngoài sản xuất: gồm các chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Chi phí khác: là các khoản chi phí liên quan đến các hoạt động ngoài sản xuất kinh doanh chức năng của doanh nghiệp. Chi phí khác, bao gồm chi phí hoạt động tài chính, chi phí khác Phân loại theo cách này, giúp cho doanh nghiệp thấy được công dụng của từng loại chi phí, từ đó có định hướng phấn đấu hạ thấp chi phí riêng từng loại nhằm phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí theo định mức.

Ngoài ra, kết quả thu được còn giúp cho việc phân tích tình hình hoàn thiện kế hoạch giá thành, làm tài liệu tham khảo cho công tác lập định mức chi phí và lập kế hoạch giá thành cho kỳ sau. Luan van Luận văn tốt nghiệp b. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, kinh doanh ở doanh nghiệp Nghiên cứu chi phí theo ý nghĩa đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh thì toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành chi phí ban đầu và chi phí luân chuyển nội bộ. - Chi phí ban đầu: là các chi phí mà doanh nghiệp phải lo liệu, mua sắm, chuẩn bị từ trước để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh.

Chi phí ban đầu bao gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác bằng tiền. - Chi phí luân chuyển nội bộ: là các chi phí phát sinh trong quá trình phân công và hợp tác lao động trong doanh nghiệp Phân loại theo yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh có ý nghĩa quan trọng đối với quản lý vĩ mô cũng như đối với quản trị doanh nghiệp. Chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố đầu vào là cơ sở để lập và kiểm tra việc thực hiện dự toán chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố, lập kế hoạch cân đối trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế quốc dân, cũng như ở từng doanh nghiệp; là cơ sở xác định mức tiêu hao vật chất, tính thu nhập quốc dân cho ngành, toàn bộ nền kinh tế. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ của chi phí với các khoản mục trên Báo cáo tài chính Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất kinh doanh chia thành chi phí sản xuất và chi phí thời kỳ.

- Chi phí sản xuất: là những khoản chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm hay quá trình mua hàng hoá để bán. Đối với doanh nghiệp sản xuất, gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung. - Chi phí thời kỳ: là các khoản chi phí để phục vụ cho hoạt động kinh doanh, không tạo nên giá trị hàng tồn kho mà ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận trong kỳ mà chúng phát sinh. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo khái niệm quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí (theo phương pháp quy nạp) Luan van Luận văn tốt nghiệp Theo tiêu thức này chi phí sản xuất kinh doanh chia thành 2 loại: - Chi phí trực tiếp: là những chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí; - Chi phí gián tiếp: là chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí khác nhau nên không thể quy nạp trực tiếp được mà phải tập hợp, quy nạp cho từng doanh thu theo phương pháp phân bổ gián tiếp.

Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh. Theo tiêu thức này chi phí bao gồm: - Chi phí cơ bản: là chi phí liên quan trực tiếp đến quy trình công nghệ chế tạo sản phẩm; - Chi phí chung: là chi phí liên quan đến phục vụ và quản lý sản xuất có tính chất chung. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo mối quan hệ với mức độ hoạt động Theo mối quan hệ giữa chi phí với mức độ hoạt động, chi phí được chia thành: - Chi phí khả biến: là những chi phí thay đổi tỷ lệ với mức hoạt động của đơn vị; - Chi phí bất biến: là những chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi hoạt động của đơn vị; - Chi phí hỗn hợp: là loại chi phí mà bản thân nó gồm có cả chi phí khả biến và chi phí bất biến. Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong việc thiết kế, xây dựng mô hình chi phí trong mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi nhuận, xác định điểm hoàn vốn cũng như ra các quyết định kinh doanh quan trọng.

Mặt khác, còn giúp các nhà quản trị doanh nghiệp xác định đúng đắn phương hướng để nâng cao hiệu quả của chi phí.2 -Giá thành sản phẩm, phân loại giá thành sản phẩm 1.1- Xét về thực chất, thì chi phí sản xuất kinh doanh là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định, nó là vốn của Luan van Luận văn tốt nghiệp doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh. Vì vậy, để quản lý có hiệu quả và kịp thời đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, các nhà quản trị doanh nghiệp luôn cần biết số chi phí chi ra cho từng loại hoạt động, sản phẩm, dịch vụ trong kỳ là bao nhiêu, số chi phí đã chi đó cấu thành trong số sản phẩm, lao vụ, dịch vụ đã hoàn thành là bao nhiêu. Giá thành sản phẩm, lao vụ, dịch vụ sẽ giúp nhà quản trị doanh nghiệp trả lời được câu hỏi này. Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ những hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hoá được tính trên một khối lượng kết quả sản phẩm lao vụ, dịch vụ hoàn thành nhất định.

Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu mang tính giới hạn và xác định, vừa mang tính khách quan, vừa mang tính chủ quan. Trong hệ thống các chỉ tiêu quản lý của doanh nghiệp, giá thành sản phẩm là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh kết quả sử dụng các loại tài sản trong quá trình sản xuất kinh doanh, cũng như tính đúng đắn của những giải pháp quản lý mà doanh nghiệp đã thực hiện nhằm hạ thấp chi phí, nâng cao lợi nhuận.2- Phân loại giá thành: cũng như chi phí sản xuất, tuỳ theo mục đích quản lý và yêu cầu hạch toán mà giá thành sản phẩm được phân thành các loại sau: a.