CHƯƠNG I : KHÁI QUÁT VỀ VỐN ĐẦU TƯ MẠO HIỂM.1) Khái niệm: Khi tìm nguồn tài trợ cho bất kỳ một giai đoạn nào trong một chu kì sống của mình, các doanh nghiệp cũng phải xem xét mức độ rủi ro mà doanh nghiệp phải gánh chịu. Xét trong giai đoạn khởi sự thì doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro kinh doanh rất lớn cho nên doanh nghiệp phải tìm một nguồn tài trợ thích hợp nhằm để hạn chế rủi ro tài chính. Như vậy rỏ ràng, trong giai đoạn này một cấu trúc sử dụng nợ sẽ không khả thi vì trong giai đoạn mới khởi sự qui mô doanh nghiệp còn nhỏ, doanh nghiệp chưa có đủ tài sản để thế chấp và uy tín của doanh nghiệp chưa đủ để đáp ứng nhu cầu vay vốn từ ngân hàng. Và đồng thời nó cũng làm gia tăng chi phí của doanh nghiệp do gánh nặng chi trả lãi suất tiền vay.
Và doanh nghiệp cũng khó nhận được tài trợ bằng vốn cổ phần bởi trong giai đoạn này doanh nghiệp chưa đủ các tiêu chuẩn để phát hành chứng khoán ra công chúng. Vấn đề đặt ra là nguồn tài trợ nào cho doanh nghiệp trong giai đoạn này? Với những đặc điểm đó thì vốn đầu tư mạo hiểm được xem là đáp án tối ưu cho bài toán về vốn của các doanh nghiệp mới khởi sự. Ở các doanh nghiệp này có một tiềm năng tăng trưởng rất lớn nhưng đi theo nó là yếu tố rủi ro cũng rất cao. Vậy vốn đầu tư mạo hiểm là gì? - Vốn đầu tư mạo hiểm: Vốn đầu tư mạo hiểm là những khoản đầu tư cổ phần vào giai đoạn đầu của những doanh nghiệp mới khởi sự, các doanh nghiệp này đang cần vốn để tài trợ cho việc phát triển sản phẩm mới hoặc ý tưởng về khoa học công nghệ, do vậy đây là những khoản đầu tư hứa hẹn một tiềm năng tăng trưởng rất lớn để bù đắp cho mức độ rủi ro cao hơn.
Các chuyên gia quản lý vốn đầu tư mạo hiểm sẽ tìm kiếm các khoản thu nhập vốn tiềm năng cao hơn. Nếu hiểu theo nghĩa rộng hơn thì vốn đầu tư mạo hiểm là nguồn tài chính đầu tư cho các doanh nghiệp dươi hình thức vốn cổ phần và các khoản đầu tư gần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang2 giống vốn cổ phần, có thời hạn trung bình (3-5 năm). Mục tiêu là tìm kiếm được khoản thu nhập vốn cao hơn mức trung bình. Bên cạnh việc cung cấp vốn, các chuyên gia quản lý quỹ vốn đầu tư mạo hiểm còn cung cấp cho các doanh nghiệp những hỗ trơ về mặt phi tài chính như: chiến lược kinh doanh, marketing, khách hàng, đối tác tiềm năng,…tạo điều kiện cho doanh nghiệp bước sang một giai đoạn tăng trưởng tiếp theo và chuẩn bị sẵn sàng để doanh nghiệp được chuyển giao cho các cổ đông khác.
Vốn đầu tư mạo hiểm được huy động thông qua các quỹ đầu tư mạo hiểm và trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các công ty quản lý quỹ để đầu tư vào các doanh nghiệp, các dự án khả thi. - Quỹ đầu tư mạo hiểm: Quỹ đầu tư mạo hiểm là một định chế trung gian chuyên đầu tư vào các doanh nghiệp mới khởi sự nhằm mong đợi một sự gia tăng thu nhập cao hơn mức bình quân để bù đấp cho rủi ro của khoản đầu tư có mức độ rủi ro cao hơn mức bình quân. Các quỹ đầu tư mạo hiểm thường nhắm vào giai đoạn đầu của doanh nghiệp mới khởi sự. Doanh nghiệp ở giai đoạn này có mức độ rủi ro cao nhưng đồng thời cũng hứa hẹn một sự gia tăng giá trị khoản đầu tư trong tương lai (nếu doanh nghiệp tăng trưởng và phát triển tốt).
Và khi đó các quỹ đầu tư có thể thực hiện một cuộc thoát vốn bằng cách bán cổ phần trên thị trường chứng khoán hoặc bán toàn bộ cổ phần của mình cho đối tác khác. Do vậy, các quỹ đầu tư mạo hiểm không chỉ đầu tư vốn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp về nhiều mặt: tư vấn tài chính, marketing, hoạch định kế hoạch kinh doanh,…nhằm đưa doanh nghiệp ngày càng phát triển, nâng cao giá trị doanh nghiệp.) Các thành phần của quỹ đầu tư mạo hiểm. - Các nhà đầu tư mạo hiểm: bất kỳ một các nhân, một tổ chức nào cũng đều có thể trở thành nhà đầu tư mạo hiểm. Họ có thể là cá nhân giàu có, là các tập đoàn công nghiệp lớn hoặc các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực tài chính như ngân hàng, quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm,…họ có lượng tiền nhàn rỗi lớn, sẵn sàng đầu tư và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang3 chấp nhận rủi ro cao đễ hi vọng đạt được những khoản lợi nhuận cao như mong muốn trong tương lai.
- Các nhà quản lý quỹ: họ chính là những người quản lý quỹ ĐTMH, tiến hành ĐTMH chuyên nghiệp, vừa có kiến thức về công nghệ, vừa có tài năng quản trị, họ hoạt động vốn từ các nhà ĐTMH, họ tìm kiếm và đánh giá các cơ hội đầu tư, thực hiện công cuộc thoát vốn để thu hồi vốn và lợi nhuận cho quỹ. Quá trình này được lập đi lập lại với việc hoạt động quỹ mới cho những cơ hội đầu tư mới. Với đặc điểm trên, ta có thể thấy vốn mạo hiểm mang tính chu kỳ. - Các doanh nghiệp: chủ yếu là các DN mới khởi sự, họ là những tổ chức, những cá nhân đang mong muốn biến một phát hiện công nghệ, một ý tưởng độc đáo, mới mẻ thành một sản phẩm thành công trên thị trường nhưng do tiềm lực tài chính có hạn, họ cần có sự góp vốn của các quỹ ĐTMH.
Mối quan hệ giữa 3 nhóm đối tượng trên có thể được phối hợp theo những mô hình tổ chức và hoạt động khác nhau. Một mô hình thành công phải đảm bảo lợi ích hài hòa của ba nhóm đối tượng trên, nhờ đó đạt được mục tiêu: ¾ Duy trì và khuyến khích sáng tạo công nghệ, tinh thần khởi nghiệp (duy trì nhu cầu về vốn đầu tư mạo hiểm). ¾ Tạo động lực cho cá nhân, tổ chức có vốn tham gia đầu tư mạo hiểm (phát triển nguồn cung). ¾ Phát huy triệt để năng lực của các nhà quản lý quỹ đầu tư mạo hiểm (đảm bảo hiệu quả đầu tư).3) Đặc điểm hoạt động của Quỹ ĐTMH : Theo báo cáo IFC (International Fanance Corporation- Công ty tài chính Quốc tế) thì hoạt động của các quỹ ĐTMH trên thế giới được xem là thành công khi chúng mang những đặc điểm: • Các khoản đầu tư có tiềm năng rất tăng trưởng cao nhưng rủi ro cũng rất lớn.
Đây là một điểm đặc biệt tạo nên sự khác biệt với các nguồn tài trợ vốn khác vì thành công chủ yếu của các Quỹ ĐTMH dựa chủ yếu vào kỹ năng tìm kiếm những dự án đầu tư ban đầu tương đối nhỏ nhưng lại hàm chứa một tiềm năng tăng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang4 trưởng cao. Đầu tư là hoạt động hy sinh những giá trị hiện tại để đạt được những giá trị không chắc chắn trong tương lai. Nhưng khác với đầu tư thông thường, mục tiêu của quỹ đầu tư mạo hiểm là kiếm được các khoản thu nhập vốn vượt trội hơn mức trung bình. Quỹ đầu tư mạo hiểm thường đầu tư vào các công ty trong giai đoạn mới khởi sự, những công ty mới, thường là trước khi đạt được khả năng thu lợi nhuận, trước khi bán được một sản phẩm nào đó, thậm chí trước khi phát triển được sản phẩm, nhưng phải sẵn sàng theo đuổi một con đường tăng trưởng nhanh.
Các nhà tư bản mạo hiểm nắm giữ các công cụ giống như vốn chủ sở hữu, tức là họ tham gia trực tiếp vào rủi ro kinh doanh của những công ty mà họ đầu tư. Đi kèm với yếu tố rủi ro cao nhưng điều hấp dẫn nhất đối với các nhà đầu tư đó là tiềm năng mang lại lợi nhuận vượt trội được kỳ vọng của doanh nghiệp được đầu tư. • Hỗ trợ phi tài chính cho các doanh nghiệp. Nhân tố quan trọng để đạt được thành công là việc áp dụng kỹ thuật quản lý theo kiểu Mỹ – đó là phương pháp tăng thêm giá trị của dự án đầu tư bằng những đóng góp tích cực vào hoạt động sản xuất kinh doanh.
Vì vậy, ngoài sự hỗ trợ về tài chính cho doanh nghiệp các chuyên gia quản lý quỹ còn hỗ trợ cho doanh nghiệp những vấn đề khác như: quản lý, chính sách nhân sự, marketing, phát triển sản phẩm,.Với vị trí cũng như những kinh nghiệm thu được từ các doanh nghiệp khác, quỹ ĐTMH có thể tác động sâu sắc đến sự phát triển của doanh nghiệp mà họ đầu tư. • Kỹ năng của các nhà đầu tư. Hoạt động của các Quỹ ĐTMH phụ thuộc nhiều vào kỹ năng của nhà quản lý, đó là việc đánh giá tiềm năng tăng trưởng của một doanh nghiệp mới, và chắc chắn rằng ý tưởng kinh doanh mới sẽ thành công. Điều này không chỉ yêu cầu nhà quản lý phải là chuyên gia trong lĩnh vực tài chính để có thể tạo ra một cấu trúc tài chính linh hoạt mà họ còn phải có kinh nghiệm trong các lĩnh vực quản trị doanh nghiệp, nghiên cứu thị trường, bán hàng,… • Quỹ đầu tư mạo hiểm là một quỹ đầu tư tư nhân.
Vì mức độ rủi ro của quỹ là rất cao nên vốn của quỹ đầu tư mạo hiểm huy động bằng phương thức phát hành riêng lẻ cho một số nhóm các nhà đầu tư, có thể được LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang5 lựa chọn trước, đó là các cá nhân, thể nhân, các định chế tài chính hoặc các tập đoàn kinh tế lớn. Các nhà đầu tư thường đầu tư một lượng vốn tương đối lớn và đổi lại họ yêu cầu về kỹ năng quản lý quỹ rất cao để đảm bảo yếu tố sinh lợi trên số vốn đầu tư. Vì vậy, quỹ đầu tư mạo hiểm là một quỹ đầu tư tư nhân. • Cấu trúc hoạt động hai lớp.
Nhà đầu tư cung cấp tài chính, còn các công ty quản lý quỹ (được thuê) sẽ chịu trách nhiệm về mọi hoạt động đầu tư và rút vốn. • Lợi tức dành cho các nhà quản lý quỹ. Là sự kết hợp giữa một khoản chi phí cố định (thường là thấp) cùng với một phần trong khoản lợi nhuận thu được từ các dự án đầu tư mà họ chịu trách nhiệm quản lý. • Số lượng dự án nhiều.
Dòng vào của các dự án phải nhiều, do thường là số dự án được xem xét để có thể tiến tới một cuộc đàm phán là khá ít, cho nên hoạt động của vốn đầu tư mạo hiểm này cũng đòi hỏi một nền kinh tế thật năng động và khuyến khích kinh doanh. • Phần lớn là đầu tư gián tiếp.