Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỐI ƯU HOÁ CÔNG CỤ TÌM KIẾM VÀ KHÁI QUÁT VỀ TRUNG TÂM THÔNG TIN - THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm công cụ tìm kiếm (Search Engine - SE) Theo từ điển Dictionary Cambridge, SE được định nghĩa: Một chương trình máy tính để tìm các thông tin trên Internet bằng cách tìm kiếm các từ mà bạn đã đánh vào [16]. Có thể hiểu một cách đơn giản rằng SE là công cụ tìm kiếm, bộ máy tìm kiếm, là một thư viện thông tin khổng lồ về các website, cho phép người sử dụng có thể tìm kiếm các website cần quan tâm theo một chủ đề nào đó căn cứ vào từ khoá (keyword) mà người đó yêu cầu SE tìm kiếm. Với các SE, người dùng có thể tìm kiếm thông tin theo nhiều tiêu chí khác nhau như: từ khoá, thời gian, địa điểm, dạng thông tin (hình ảnh, âm thanh). Ngày nay, SE đã trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống, và không ngừng được cải thiện về số lượng và chất lượng các kết quả tìm kiếm.
Sự phát triển của SE được gắn liền với sự phát triển của công nghệ thông tin toàn cầu, và đặc biệt gắn liền với sự thay đổi của ngành dịch vụ tối ưu hoá công cụ tìm kiếm (SEO). Một cách khái quát, hoạt động của các SE bắt đầu khi nhận được câu lệnh yêu cầu tìm kiếm, sau đó chúng sẽ phân tích yêu cầu đó, đánh giá, xếp hạng và trả về kết quả phù hợp nhất với yêu cầu tin được đặt ra. Ban đầu, SE sẽ gửi các Spider (hay còn gọi là con bọ, Crawler) để tiến hành khảo sát một website khi nó được tải lên. Các Spider này được lập trình để có thể tự động lần theo liên kết để đi đến các website khác nhau, sau khi 7 dừng lại ở một website nào đó, Spider này sẽ thu thập, đánh giá các thông tin trên website đó trước khi tự động lần theo các liên kết đến các website khác.
Sau khi nhận được các thông tin từ Spider, SE có nhiệm vụ lưu trữ lại trước khỉ phân tích chúng bằng các thuật toán riêng biệt để trả về các kết quả khi người dùng truy vấn đúng vào nội dung. Ta có thể tham khảo cách thức làm việc chung của SE tại hình dưới đây: Hình 1.1: Tổng quan cách thức làm việc của bộ máy tìm kiếm Theo hình 1.1, các SE đều hoạt động theo một quy trình gồm 04 bước cụ thể như sau, trong đó cụ thể: Khảo sát - Crawl: là một giai đoạn rất quan trọng để SE tham quan, thu thập thông tin trên website của chúng ta. SE có những con bọ (Spider hay Crawler) được lập trình để có thể tự động theo các liên kết (link) để mò đến các website khác nhau, thu thập và đánh giá các thông tin trên website đó. Lưu trữ - Index: là giai đoạn SE lưu lại thông tin sau khi đã Crawl.
Với khối lượng lưu trữ vô hạn, các SE có thể chứa hàng tỉ kết quả liên quan. Một trang web có thể được index nhanh hoặc chậm tuỳ thuộc vào tốc độ Crawl, độ tin cậy của website và nhiều yếu tố khác. Phân tích - Analysis: giai đoạn này SE sẽ làm việc trên các dữ liệu mà nó thu thập được. Sau đó tính toán độ liên quan của dữ liệu so với yêu cầu của người dùng.
Các SE khác nhau có những thuật toán phân tích khác nhau từ 8 đây tạo ra sự khác biệt giữa các SE. Giai đoạn phân tích sẽ tạo tiền đề cho giai đoạn phía sau - trả về kết quả. Kết quả - Results: Các kết quả liên quan sẽ được hiển thị trong giai đoạn này. Những kết quả liên quan thường được sắp ở phía trên, cao hơn những kết quả ít liên quan.
Mặc dù không phải lúc nào các kết quả cũng thoả mãn được yêu cầu của người tìm kiếm. Nhưng cho đến hiện nay, người dùng khá hài lòng với những gì mà SE trả về. Nhìn bức tranh hoạt động của SE bên ngoài nhìn chung khá đơn giản nhưng bên trong là tập hợp rất nhiều thuật toán phức tạp. SE nào thoả mãn nhiều nhất nhu cầu tìm kiếm người sử dụng sẽ được sử dụng rộng rãi và phát triển mạnh mẽ trong tương lai.
Ai là vua trong thị trường tìm kiếm trực tuyến đầy tiềm năng này? 1.1 Giới thiệu về các SE thông dụng Hiện nay trên thế giới có rất nhiều SE đang hoạt động. Trong đó, phải kể đến năm gã khống lồ đang chi phối chủ yếu thị phần tìm kiếm: Google, Baidu, Bing, Yahoo, Yandex.2: Biểu đồ thị phần SE market (theo công cụ searchenginewatch.2 là biểu đồ thống kê thị phần của 5 công cụ: Google, Baidu, Bing, Yahoo, Yandex trong vòng một năm tính từ tháng 3 năm 2018 đến tháng 3 năm 2019. Google là SE (nên thống nhất viết tắt hoặc đầy đủ từ SE) được nhiều người sử dụng nhất với 80.50% số người sử dụng. Tiếp theo là Baidu (10.94%), còn lại số phần trăm ít ỏi dành cho các SE khác: Yahoo và Yandex.
Tại Việt Nam, Cốc Cốc là công cụ tìm kiếm có lượng người truy cập hàng tháng và hàng ngày nhiều nhất. Tuy nhiên, các kết quả tìm kiếm trả về trên công cụ tìm kiếm này phần lớn được thực hiện bởi Google Search. Vì vậy, trên thực tế, Google Search sẽ là công cụ tìm kiếm được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam hiện nay [6]. Nên việc SEO trên Google là ưu tiên hàng đầu đối với các website.
Do đó, trong nghiên cứu này sẽ chỉ đề cập đến việc tối ưu hoá công cụ tìm kiếm cho trang web TV trường ĐHNVHN trên Google.2 Khái niệm tối ưu hoá công cụ tìm kiếm (SEO) Tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) là quá trình xác định các yếu tố trong một trang web có thể tác động đến khả năng truy cập của công cụ tìm kiếm đến trang web đó và điều chỉnh nhiều thành phần của một trang web sao cho nó có thể trở nên dễ nhận thấy nhất khi công cụ tìm kiếm đáp ứng một câu hỏi liên quan. Nói cách khác, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm là tập hợp các phương pháp nhằm đưa trang web lên những vị trí cao trong các trang kết quả của các công cụ tìm kiếm [22]. Tuy nhiên, đại đa số những người làm về SEO (SEOer) cho rằng: SEO là tập hợp gồm nhiều phương pháp khác nhau tác động đến "bên trong" và "bên ngoài" website, để giúp website cải thiện thứ hạng trên các công cụ tìm kiếm đối với một hay nhiều từ khóa mà người dùng, dùng để truy vấn. Như vậy, trong SEO có hai mảng mà chúng ta cần quan tâm là: Tối ưu hoá bên trong website và bên ngoài website.
10 Mục đích của tối ưu hóa công cụ tìm kiếm là tăng cường khả năng truy cập của công cụ tìm kiếm đến trang web để chúng đạt được vị trí cao trong các trang kết quả của công cụ tìm kiếm nhằm tăng số lượng người sử dụng lựa chọn và truy cập trang web. Theo Yahoo’s SEO Guide “chiến lược SEO tốt sẽ giúp trang web của bạn trở nên dễ nhận thấy hơn đối với cả công cụ tìm kiếm và người sử dụng” [21]. Vì vậy, mục đích cuối cùng của bất kỳ tổ chức nào khi áp dụng SEO chính là thu hút người sử dụng truy cập và khai thác trang web của mình.1 Giới thiệu các thuật ngữ cơ bản trong SEO SE (SE): Công cụ tìm kiếm. SEO (SE Optimization): Tối ưu hóa công cụ tìm kiếm.
SEM (SE Marketing): Marketing trên công cụ tìm kiếm hay có thể hiểu là marketing online. Market Search Share: Thị phần tìm kiếm. On-page: Thuật ngữ chỉ việc tối ưu hóa bên trong website. Off-page: Chỉ việc tối ưu hóa bên ngoài website.
Traffic: Lưu lượng truy cập. Density: Mật độ từ khoá. Index: Lập chỉ mục website. Spider, bot, crawler: Công cụ thu thập dữ liệu của SE, còn gọi là "Bọ".
CTR (Click Through Rate): Tỉ lệ nhấp chuột. Social: Mạng xã hội. Keyword targeting: Từ khóa mục tiêu - hướng đến khách hàng tiềm năng. Keyword research: Nghiên cứu từ khóa.
Unique Content: Nội dung là duy nhất. 11 Quality Content: Chất lượng nội dung. Internal Link: Liên kết nội bộ - Liên kết bên trong website. Sitemap: Bản đồ của website.
Link building: Xây dựng liên kết. SERPs (SE Result Pages): Trang hiển thị kết quả tìm kiếm. Keywords Phrases: Cụm từ khóa. Competitors: Đối thủ cạnh tranh.
Conversion Rate: Tỉ lệ chuyển đổi. External Link: Liên kết ra bên ngoài.2 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hiệu quả tối ưu hoá công cụ tìm kiếm (SEO) 1.1 Tối ưu hoá bên trong website (SEO On-page) 1.1 Kiến trúc website Kiến trúc tốt cho SEO thường sẽ gồm một trang chủ (Homepage). Trang chủ được định nghĩa là trang xuất hiện đầu tiên khi người dùng gõ tên miền trên thanh tìm kiếm địa chỉ. Một điều cần lưu ý đó là trang chủ là trang có sức mạnh lớn nhất, lượng traffic lớn nhất cũng là trang chủ.
Do đó ta nên biết cách tận dụng sức mạnh từ trang chủ bằng cách sẽ tập trung nhiều các bài viết; nhiều liên kết; nhiều sản phẩm; ta trình bày ở trên trang chủ để tận dụng sức mạnh của trang chủ để giúp cho các trang con của chúng ta nó có sức mạnh. Người thiết kế cần tạo ra cho trang chủ nhiều liên kết nội bộ nhất, đưa được ra (show) nhiều bài viết chất lượng, nhiều sản phẩm và dịch vụ tại trang chủ, thì đó là điều rất quan trọng. Sau trang chủ chính là các danh mục cấp 1, danh mục bài viết hoặc danh mục sản phẩm dịch vụ cấp 1. Trong danh mục cấp 1 lại có các danh mục cấp 12 2, và trong các danh mục cấp 2 là các bài viết chi tiết, các sản phẩm hay dịch vụ chi tiết.
Đó sẽ là những thứ xuất hiện nhiều nhất trên website của chúng ta, để bạn đọc hay người dùng có thể tìm kiếm, lựa chọn được những thông tin cần thiết, hữu ích đáp ứng NCT.3: Sơ đồ cấu trúc website tốt cho SEO ((unica.vn/hoc-seo-len-top- cung-chuyen-gia) Ví dụ: Danh mục cấp 1 là: Hướng dẫn sử dụng, sẽ bao gồm các danh mục cấp 2 là: Tra cứu sách in; Tra cứu tài liệu điện tử; Tra cứu cơ sở dữ liệu điện tử;… Tại đây trong mục “Tra cứu cơ sở dữ liệu điện tử” có thể sẽ là các bài viết về: Tra cứu các cơ sở dữ liệu trong nước và ngoài nước. Từ những phân tích trên có thể thấy rằng, một cấu trúc website tốt cho SEO menu không quá 3 cấp: đó là trang chủ, danh mục cấp 1, danh mục cấp 2.