Tổ Chức Trách Nhiệm Giải Trình Tại Địa Bàn Phường: Nghiên Cứu Thí Điểm Tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh tổ chức trách nhiệm giải trình tại địa bàn phường trường hợp thí điểm không tổ chức hội đồng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Duy Thị Lan Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Tổ Chức Trách Nhiệm Giải Trình Tại Địa Bàn Phường (Trường Hợp Thí Điểm Không Tổ Chức Hội Đồng Nhân Dân Huyện, Quận, Phường Tại Thành Phố Hồ Chí Minh)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• Bảng chữ viết tắt
• Danh mục hình
• Phần mở đầu
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC THÙ CỦA CQĐT VÀ CHÍNH SÁCH THÍ ĐIỂM KHÔNG TỔ CHỨC HĐND CẤP HUYỆN, QUẬN, PHƯỜNG
• 1.1. Đô thị và chính quyền đô thị
• 1.2. Chính quyền đô thị
• 1.3. Tổ chức chính quyền tại đô thị qua các giai đoạn lịch sử
• 1.3.1. Giai đoạn 1945 – 1954
• 1.3.2. Giai đoạn 1954 – 1975
• 1.3.3. Giai đoạn 1975 đến nay
• 1.4. Đề án CQĐT và đề xuất không tổ chức HĐND cấp huyện, quận, phường
• 1.5. Những hạn chế của mô hình chính quyền 3 cấp tại TP.
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC TNGT TẠI ĐỊA BÀN PHƯỜNG KHI KHÔNG TỔ CHỨC HĐND HUYỆN, QUẬN, PHƯỜNG
• 2.1. Trách nhiệm giải trình. Vấn đề tổ chức TNGT với việc không tổ chức HĐND huyện, quận, phường
• 2.2. Tổ chức TNGT tại địa bàn phường khi không tổ chức HĐND phường
• 2.3. Sự chuyển giao quyền lực giám sát bên trong bộ máy chính quyền. Quyền lực giám sát bên ngoài bộ máy chính quyền
• 2.4. Tổ chức TNGT trên địa bàn phường Bến Nghé sau một năm không tổ chức HĐND phường
• 2.5. Giới thiệu chung về phường Bến Nghé
• 2.6. Các thiết chế giám sát UBND trước và sau thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường năm 2009
• 2.7. Đánh giá hoạt động giám sát
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 3.1. Nâng cao vai trò giám sát của MTTQ phường
• 3.2. Gia tăng quyền lực và trách nhiệm của HĐND thành phố
• 3.3. Tăng cường Pháp lệnh DCCS tại địa phương
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Đánh giá báo cáo tổng kết năm 2008 của HĐND và tổng kết năm 2010 của MTTQ phường Bến Nghé
• Phụ lục 2: TDP giám sát thi công
• Phụ lục 3: Xử lý vi phạm của hệ thống hành chính

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tổ Chức Trách Nhiệm Giải Trình Tại Phường

Tổ chức trách nhiệm giải trình tại phường là một khái niệm quan trọng trong quản lý hành chính địa phương. Tại TP.HCM, thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân (HĐND) tại các phường đã tạo ra nhiều thay đổi trong cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình của Ủy ban nhân dân (UBND) phường. Mô hình này nhằm mục đích cải cách hành chính, giảm bớt bộ máy hành chính, đồng thời tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

1.1. Định nghĩa và vai trò của Tổ Chức Trách Nhiệm Giải Trình

Tổ chức trách nhiệm giải trình (TNGT) là cơ chế đảm bảo rằng các cơ quan nhà nước phải chịu trách nhiệm về hành động của mình trước người dân. TNGT không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng lòng tin của công dân đối với chính quyền.

1.2. Lịch sử và sự phát triển của TNGT tại TP.HCM

TNGT tại TP.HCM đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ khi thành phố được thành lập cho đến nay. Sự thay đổi trong mô hình tổ chức chính quyền đã ảnh hưởng lớn đến cách thức thực hiện trách nhiệm giải trình tại các phường.

II. Vấn đề và Thách thức trong Tổ Chức TNGT Tại Phường

Việc không tổ chức HĐND tại phường đã đặt ra nhiều thách thức cho cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình. Các cơ quan như Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và quy chế dân chủ cơ sở (DCCS) phải đảm nhận vai trò giám sát, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc đảm bảo tính đại diện và hiệu quả.

2.1. Những thách thức trong việc giám sát UBND phường

Khi không có HĐND, việc giám sát UBND phường trở nên khó khăn hơn. MTTQ và DCCS cần phải tìm ra các phương thức hiệu quả để đảm bảo UBND thực hiện đúng trách nhiệm của mình.

2.2. Tính đại diện và hiệu quả của các cơ chế giám sát

Tính đại diện của MTTQ và DCCS còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến khả năng giám sát và trách nhiệm giải trình của UBND. Cần có những cải cách để nâng cao vai trò của các tổ chức này.

III. Phương pháp Tổ Chức TNGT Tại Phường Không Có HĐND

Để tổ chức TNGT hiệu quả tại phường mà không có HĐND, cần áp dụng các phương pháp mới và sáng tạo. Các cơ chế giám sát từ MTTQ và DCCS cần được củng cố và phát triển.

3.1. Cải cách quy chế dân chủ cơ sở DCCS

Cải cách DCCS là cần thiết để tăng cường quyền giám sát của người dân đối với UBND. Các tổ dân phố có thể đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải ý kiến và phản ánh nhu cầu của cộng đồng.

3.2. Tăng cường vai trò của MTTQ trong giám sát

MTTQ cần được trang bị thêm quyền lực và công cụ để thực hiện giám sát hiệu quả hơn đối với UBND. Việc lấy phiếu tín nhiệm và tổ chức các cuộc họp với người dân là những cách làm khả thi.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Phường Bến Nghé

Phường Bến Nghé là một trong những địa bàn thí điểm không tổ chức HĐND. Kết quả nghiên cứu cho thấy MTTQ đã đảm nhận nhiều chức năng giám sát, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện.

4.1. Kết quả giám sát của MTTQ tại phường Bến Nghé

MTTQ đã thực hiện nhiều hoạt động giám sát, nhưng tính đại diện và hiệu quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Cần có những biện pháp để nâng cao vai trò của MTTQ trong việc giám sát UBND.

4.2. Đánh giá hoạt động của DCCS tại phường

DCCS đã có những bước tiến trong việc tạo ra kênh thông tin giữa người dân và chính quyền. Tuy nhiên, cần cải thiện hơn nữa để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

V. Kết Luận và Tương Lai của Tổ Chức TNGT Tại Phường

Tổ chức trách nhiệm giải trình tại phường không có HĐND là một thí điểm quan trọng tại TP.HCM. Mặc dù đã đạt được một số kết quả tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong quản lý hành chính.

5.1. Những bài học kinh nghiệm từ thí điểm

Thí điểm không tổ chức HĐND đã cung cấp nhiều bài học quý giá về cách thức tổ chức TNGT tại phường. Cần rút ra những kinh nghiệm để áp dụng cho các địa bàn khác.

5.2. Định hướng phát triển TNGT trong tương lai

Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ từ cấp Trung ương để củng cố và phát triển các cơ chế giám sát tại phường, nhằm đảm bảo trách nhiệm giải trình của UBND.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Triển khai Nghị quyết số 26/2008/QH12 của Quốc hội và Nghị quyết số 725/2009/UBTVQH12 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thành phố Hồ Chí Minh chính thức áp dụng thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân (HĐND) tại 24 quận, huyện và 259 phường từ ngày 25/4/2009. Quyết sách mang tính bước ngoặt này đã tinh giản bộ máy hành chính và chấm dứt hoạt động của khoảng 8.825 đại biểu dân cử cấp cơ sở, đặt ra bài toán cấp bách về việc duy trì cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình của Ủy ban nhân dân (UBND) địa phương.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh là nguy cơ xuất hiện khoảng trống giám sát nhánh hành pháp khi một đô thị hạt nhân với hơn 7,1 triệu dân chỉ còn duy nhất HĐND cấp thành phố đại diện. Nghiên cứu xác định mục tiêu trọng tâm là phân tích thực trạng chuyển giao chức năng giám sát, đánh giá hiệu quả vận hành trách nhiệm giải trình của UBND phường khi không còn cơ quan dân cử cùng cấp, đồng thời xác định các kênh kiểm soát thay thế nhằm xây dựng mô hình chính quyền đô thị tinh gọn, minh bạch.

Phạm vi nghiên cứu tập trung nghiên cứu điển cứu tại phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn bản lề từ năm 2008 đến năm 2011, đối chiếu dữ liệu 1 năm trước và sau thời điểm bãi bỏ HĐND phường năm 2009. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp luận cứ thực nghiệm để hoàn thiện khung pháp lý về tổ chức chính quyền địa phương, giải quyết bài toán mất cân đối giữa 95 đại biểu HĐND thành phố với toàn bộ hệ thống cơ sở, hướng tới nâng cao chỉ số minh bạch công vụ và thúc đẩy mức độ hài lòng của người dân vượt mức 85%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết kiểm soát và đối trọng quyền lực trong quản trị công, kết hợp lý thuyết ủy nhiệm - tác nhân và khung phân tích trách nhiệm giải trình hai chiều của Ngân hàng Thế giới (World Bank, 2010). Các khái niệm nền tảng bao gồm:

• Trách nhiệm giải trình (Accountability): Bổn phận của tổ chức, cá nhân nắm giữ quyền lực công phải công khai thông tin, giải trình lý do của các quyết định hành chính và chịu trách nhiệm trước cơ quan cấp trên cùng cộng đồng thụ hưởng.
• Trách nhiệm giải trình hướng lên (Upward Accountability): Cơ chế báo cáo, chấp hành mệnh lệnh và tuân thủ kỷ luật hành chính của cơ quan cấp dưới đối với cơ quan quản lý cấp trên trong cùng hệ thống hành pháp.
• Trách nhiệm giải trình hướng xuống (Downward Accountability): Sự tương tác, lắng nghe và giải trình trực tiếp của cơ quan hành chính đối với thị dân thông qua việc công khai ngân sách, thủ tục hành chính và giải quyết khiếu nại.
• Mô hình chính quyền đô thị một cấp: Cấu trúc quản trị tập trung, trong đó các cấp quận và phường chuyển đổi từ cấp chính quyền hoàn chỉnh thành đơn vị hành chính trực thuộc không tổ chức HĐND.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp định tính chuyên sâu kết hợp phân tích số liệu mô tả thực chứng:

• Cỡ mẫu và cách chọn mẫu: Khảo sát điển cứu tại toàn bộ địa bàn phường Bến Nghé gồm 8 khu phố và 73 tổ dân phố (TDP). Tác giả thu thập toàn bộ 102 phiếu tổng hợp ý kiến cử tri và đánh giá kết quả lấy phiếu tín nhiệm 100% cán bộ lãnh đạo chủ chốt của UBND phường theo Kế hoạch số 32/KH-MTQ1 năm 2010. Phương pháp chọn mẫu điển cứu có chủ đích được lựa chọn vì Bến Nghé là phường trung tâm thương mại - dịch vụ tiêu biểu của Quận 1 và đô thị Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nguồn dữ liệu: Thu thập văn bản quy phạm pháp luật gồm Hiến pháp, Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003, Pháp lệnh Dân chủ ở cơ sở năm 2007, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 1999, kết hợp báo cáo tổng kết công tác năm 2008 của HĐND và báo cáo năm 2010 của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) phường Bến Nghé.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp đối sánh trước - sau thí điểm, phân tích luồng thông tin phản hồi hai chiều và rà soát hồ sơ xử lý vi phạm trật tự xây dựng. Timeline nghiên cứu kéo dài 30 tháng, từ tháng 11/2008 đến tháng 5/2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thực tiễn 1 năm triển khai thí điểm tại địa bàn đã làm sáng tỏ 4 phát hiện căn bản:

1. Áp lực đại diện đè nặng lên cấp thành phố: Việc chấm dứt hoạt động của 8.825 đại biểu HĐND cấp quận, huyện, phường đã dồn toàn bộ trọng trách đại diện cho hơn 7,1 triệu dân lên vai 95 đại biểu HĐND Thành phố Hồ Chí Minh. Tỷ lệ đại diện tăng vọt lên mức 1 đại biểu trên 74.700 dân, đồng nghĩa với việc mỗi đại biểu phải tiếp xúc hơn 200 cử tri mỗi ngày nếu muốn duy trì lịch tiếp xúc thường xuyên trong năm.
2. MTTQ tiếp quản nhiệm vụ nhưng thiếu tính độc lập: Tại phường Bến Nghé, MTTQ đã đảm nhiệm hầu hết các hoạt động giám sát trước đây của HĐND, ngoại trừ quyền quyết định dự toán ngân sách. Tuy nhiên, ngân sách của MTTQ phường hoàn toàn phụ thuộc vào phân bổ của nhà nước theo Quyết định số 3561/QĐ-UBND với mức chi lương khoảng 49 triệu đồng/người/năm và chi hoạt động 20 triệu đồng/năm, làm suy giảm đáng kể tính độc lập trong phản biện xã hội.
3. Tổ dân phố trở thành kênh giám sát trực tiếp hữu hiệu: Thông qua 73 tổ dân phố và 8 khu phố, các cuộc họp giao ban định kỳ cuối tháng đã tiếp nhận và chuyển tải hàng trăm kiến nghị dân sinh, đạt tỷ lệ giải quyết các vấn đề vệ sinh môi trường, an ninh trật tự trên 85%.
4. Độ lệch pha giữa lợi ích cộng đồng nhỏ và trật tự đô thị chung: Điển hình vào tháng 7/2010, khi xảy ra các sai phạm xây dựng lố tầng tại đường Thái Văn Lung và Lê Thánh Tôn, trong tổng số 102 ý kiến cử tri gửi về MTTQ chỉ có 6 ý kiến (chiếm 5,88%) đề cập đến sự việc. Các ý kiến này chỉ tập trung vào thủ tục kiểm tra hành chính, cho thấy người dân có xu hướng bỏ qua sai phạm nếu không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi cá nhân.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu qua biểu đồ so sánh luồng thông tin và bảng đối chiếu thẩm quyền trước - sau năm 2009, nghiên cứu làm rõ cơ chế chuyển dịch quyền lực giám sát từ nhánh dân cử sang nhánh chính trị - xã hội và dân chủ trực tiếp. Nguyên nhân cốt lõi khiến trách nhiệm giải trình của UBND phường chưa đạt hiệu quả tối ưu là sự thiếu vắng các chế tài xử lý trực tiếp. Trước năm 2009, HĐND phường nắm giữ quyền bỏ phiếu tín nhiệm và bãi nhiệm lãnh đạo UBND theo Điều 34 Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003. Sau thí điểm, MTTQ chỉ có quyền kiến nghị và tổ chức lấy phiếu tín nhiệm định kỳ 2 năm một lần nhưng không có quyền chế tài. Kết quả này hoàn toàn tương thích với nhận định của Ngân hàng Thế giới (2010) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (2010), khẳng định rằng trách nhiệm giải trình chỉ vận hành hiệu quả khi thiết chế giám sát được độc lập về tài chính và có công cụ cưỡng chế pháp lý rõ ràng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Mở rộng quy mô và chuyên trách hóa HĐND thành phố: Quốc hội và Chính phủ cần sửa đổi Quyết định số 215/QĐ-TTg, nâng số lượng đại biểu HĐND Thành phố Hồ Chí Minh từ 95 lên 150 - 200 đại biểu trong giai đoạn 2011 - 2016, giảm tỷ lệ đại diện xuống mức 1 đại biểu trên 40.000 dân, đồng thời thiết lập cơ chế tiếp xúc cử tri cố định 1 lần/tháng tại từng phường trực thuộc.
2. Tăng cường tính độc lập và định mức tài chính cho MTTQ phường: Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Bộ Tài chính cần thiết lập cơ chế cấp kinh phí độc lập, nâng định mức chi hoạt động giám sát lên 30 - 40 triệu đồng/năm (tăng 50% - 100% so với mức 20 triệu đồng cũ). Đồng thời, luật hóa quy định buộc Chủ tịch UBND phường phải giải trình bằng văn bản trong vòng 15 ngày làm việc khi nhận được kiến nghị của MTTQ.
3. Thể chế hóa chế tài xử lý từ kết quả dân chủ cơ sở: Bộ Nội vụ cần ban hành quy định bắt buộc xử lý cán bộ dựa trên kết quả lấy phiếu tín nhiệm tại 73 tổ dân phố; bất kỳ chức danh lãnh đạo nào có số phiếu tín nhiệm dưới 50% phải bị đình chỉ hoặc điều chuyển công tác trong thời hạn 30 ngày.
4. Xây dựng nền tảng giám sát công vụ điện tử và minh bạch thông tin: UBND Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Sở Thông tin và Truyền thông nâng cấp cổng thông tin điện tử, mở rộng chương trình đối thoại trực tiếp như Nói và Làm, công khai 100% quy hoạch xây dựng và dự toán ngân sách của 259 phường trước năm 2015 nhằm thu hút trên 80% thị dân tham gia giám sát trực tuyến.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan lập pháp và cơ quan hoạch định chính sách công: Cung cấp bằng chứng thực tiễn sinh động từ địa bàn 24 quận, huyện và 259 phường để các đại biểu Quốc hội, chuyên gia Bộ Nội vụ tham khảo khi soạn thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các cơ chế đặc thù cho đô thị loại đặc biệt.
2. Đội ngũ lãnh đạo và cán bộ công chức UBND các cấp: Giúp lãnh đạo UBND cấp quận và phường nắm vững chu trình phản hồi thông tin, phương pháp tổ chức đối thoại tại khu dân cư và kỹ năng nâng cao trách nhiệm giải trình với tỷ lệ giải quyết khiếu nại đạt trên 90%.
3. Cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể nhân dân: Cung cấp cẩm nang chi tiết về quy trình tổ chức lấy phiếu tín nhiệm cán bộ cơ sở định kỳ 2 năm một lần, kỹ thuật tổng hợp 100% ý kiến cử tri và phương pháp giám sát các công trình dân sinh tại tổ dân phố.
4. Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu quản lý nhà nước: Là tài liệu học thuật giá trị cho chuyên ngành Chính sách công và Luật Hành chính, cung cấp bộ khung phân tích điển cứu chuyên sâu về cán cân quyền lực trong giai đoạn chuyển đổi thể chế đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Bỏ HĐND phường có làm suy giảm quyền dân chủ của nhân dân không? Quyền dân chủ không bị mất đi mà chuyển sang hình thức dân chủ trực tiếp thông qua Pháp lệnh Dân chủ ở cơ sở và MTTQ. Tại phường Bến Nghé, 73 tổ dân phố duy trì họp định kỳ hằng tháng, tiếp nhận và giải quyết trực tiếp hơn 85% kiến nghị dân sinh nhanh chóng hơn các kỳ họp định kỳ của HĐND.

2. Làm thế nào để 95 đại biểu HĐND thành phố bao quát được hơn 7,1 triệu dân? Cần chuyên trách hóa đội ngũ đại biểu, phân chia đại biểu phụ trách các cụm phường cố định và ứng dụng công nghệ trực tuyến. Các cổng tiếp nhận phản ánh điện tử và chương trình truyền hình đối thoại trực tiếp giúp thu thập thông tin cử tri liên tục mà không gây quá tải cho 95 đại biểu.

3. Điểm khác biệt mấu chốt giữa giám sát của HĐND và MTTQ phường là gì? HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước có quyền chế tài, bãi nhiệm lãnh đạo UBND theo Điều 34 Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003. Ngược lại, MTTQ là tổ chức chính trị - xã hội chỉ thực hiện quyền kiến nghị và lấy phiếu tín nhiệm định kỳ 2 năm/lần mà không có quyền tài phán trực tiếp.

4. Tại sao người dân ít phản ánh về sai phạm xây dựng lố tầng năm 2010 tại phường Bến Nghé? Trong 102 ý kiến cử tri tháng 7/2010, chỉ có 6 ý kiến (5,88%) nhắc đến sai phạm xây dựng vì vụ việc không tác động trực tiếp đến sinh hoạt cá nhân của họ. Điều này phản ánh tâm lý chú trọng lợi ích riêng của cộng đồng hơn là trật tự không gian quy hoạch chung của xã hội.

5. Nguồn ngân sách hạn hẹp ảnh hưởng ra sao đến năng lực giám sát của MTTQ cơ sở? Mức phân bổ 20 triệu đồng kinh phí hoạt động mỗi năm và chi lương 49 triệu đồng/người/năm đều do chính quyền cùng cấp chi trả. Sự phụ thuộc nguồn lực tài chính này tạo rào cản lớn, làm giảm tính quyết liệt và tính độc lập của MTTQ khi thực hiện giám sát sai phạm của UBND.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện bức tranh thực nghiệm sau 1 năm thí điểm bãi bỏ HĐND tại 24 quận, huyện và 259 phường của Thành phố Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 26/2008/QH12.
• Nhận diện rõ áp lực đại diện khi 95 đại biểu HĐND thành phố gánh vác tiếng nói của hơn 7,1 triệu dân, cùng rào cản tài chính làm hạn chế tính độc lập của MTTQ cơ sở.
• Khẳng định vai trò hạt nhân của 73 tổ dân phố và Pháp lệnh Dân chủ ở cơ sở trong việc duy trì trách nhiệm giải trình hướng xuống của chính quyền địa phương.
• Đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao nhằm mở rộng quy mô HĐND lên 150 - 200 đại biểu và số hóa công khai dữ liệu quy hoạch, ngân sách trước năm 2015.
• Đề tài là công trình nghiên cứu giá trị; hãy nghiên cứu sâu và vận dụng các kiến nghị chính sách này để xây dựng nền hành chính đô thị hiện đại, minh bạch và phụng sự nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Đặc thù của CQĐT và chính sách thí điểm không tổ chức HĐND cấp huyện, quận, phường 1. Đô thị và chính quyền đô thị 1. Đô thị Đại từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Đô thị là nơi đông dân, tập trung buôn bán như thành phố, thị xã”. Đô thị Việt Nam (khác phương Tây) ban đầu là các trung tâm hành chính, nơi vua chúa, các tầng lớp quan lại sinh sống.

Dần dần, chúng được bổ sung thêm những chức năng thương mại, dịch vụ và được gọi là “thành thị” (khu dân cư có thành lũy bảo vệ, có thêm chợ), “đô thị” (trung tâm hành chính bổ sung thêm chợ), “thành phố” (có thêm kiểu cư trú theo hàng, dãy, ngoài chức năng ở còn có thêm buôn bán và công sở) (Nguyễn Minh Hòa, 2005) Có nhiều cách để phân loại đô thị. Người ta có thể phân biệt đô thị với những đặc tính của một cộng đồng đa dạng, có nguồn gốc khác nhau, có cơ cấu xã hội nghề nghiệp đặc thù, có cấu trúc quản lý hành chính với sự phân cấp quyền lực và trách nhiệm quản lý được pháp luật quy định, có sự phân tầng trong xã hội do khoảng cách về thu nhập, sự phân bố cư trú nhất định trong không gian đô thị (Đỗ Hậu, 2008) Người ta cũng có thể dựa vào 2 tiêu chí chủ chốt là: Độ kết tụ và Ngưỡng dân số để xem xét đô thị. Độ kết tụ là biểu hiện mức độ tập trung của các công trình kết cấu hạ tầng – kỹ thuật nhà ở với mật độ cao hơn hẳn khu vực nông thôn, thậm chí kề sát nhau. Ngưỡng dân số là số dân tối thiểu cư trú trong ranh giới đô thị (Nguyễn Quang Ngọc, 2010, tr.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Nghị định số 72/2001/NĐ-CP ngày 5/10/2001 chia đô thị thành 6 loại khác nhau. Đặc trưng của mỗi loại đô thị dựa vào số lượng dân cư, lao động phi nông nghiệp, hạ tầng cơ sở, mật độ cư trú… Nhìn chung, đặc tính để phân biệt đô thị với vùng không phải đô thị đều dựa vào mức độ tập trung của dân cư, cơ sở hạ tầng – kỹ thuật, tỷ lệ của ngành công nghiệp và dịch vụ. Đô thị có quy mô dân số lớn, là nơi sinh sống và hoạt động của những tầng lớp dân phi nông nghiệp, hoạt động kinh tế chủ yếu dựa trên thương mại và dịch vụ. Tầng lớp thị dân sống tập trung trong không gian hẹp của đô thị, song ý thức cá nhân lại phát triển với trình độ dân trí cao, xác lập tư thế độc lập trong giao dịch với chính quyền.

Hệ thống hạ tầng kinh tế kỹ thuật đô thị được tổ chức thiết kế, xây dựng thống nhất xuất phát từ nhu cầu quy hoạch phát triển kinh tế xã hội trên vùng lãnh thổ rộng lớn. Chính quyền đô thị CQĐT gắn với vùng lãnh thổ có dân cư đông đúc, kết cấu hạ tầng hoàn chỉnh, kinh tế công nghiệp, dịch vụ phát triển – tương ứng với thuật ngữ đô thị. Tổ chức bộ máy CQĐT vì thế cần đáp ứng các yêu cầu sau: + Phù hợp với hạ tầng kinh tế kỹ thuật đô thị + Phù hợp với đặc trưng kết cấu và hoạt động của cư dân đô thị + Phù hợp với hạ tầng dịch vụ đô thị (theo Nguyễn Quang Ngọc, 2010, tr.24-26) CQĐT khác chính quyền nông thôn. Tuy nhiên, thuật ngữ CQĐT chưa từng được đề cập đến trong luật về tổ chức bộ máy nhà nước Việt Nam.

Trong các văn bản luật hiện hành chủ yếu đề cập đến thuật ngữ “Chính quyền Trung ương” và “Chính quyền địa phương”. Chính quyền địa phương tương ứng với các cấp lãnh thổ hành chính như tỉnh - huyện - xã hoặc thành phố - quận - phường.