phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh. Thực trạng tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2012-2015. Giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng 13 lƣới chợ của chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2020.
14 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC THI QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN MẠNG LƢỚI CHỢ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH 1. Quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ 1. Chợ và phân hạng chợ 1.1 Khái niệm chợ Theo từ điển Tiếng Việt thì chợ là nơi công cộng để mọi ngƣời đến mua bán vào những ngày, buổi nhất định. Theo quy định pháp lý, chợ là nơi đáp ứng các nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hoá và nhu cầu tiêu dùng của khu vực dân cƣ.
Do đó, có thể thấy rằng, xã hội còn tồn tại sản xuất hàng hoá thì hoạt động chợ vẫn đƣợc thƣờng xuyên diễn ra, chợ nhƣ là một " tấm gƣơng " phản chiếu trình độ phát triển kinh tế - xã hội từng vùng trong từng thời kỳ nhất định. Đến với chợ, xem lực lƣợng hàng hoá, cách tổ chức kinh doanh, các hoạt động giao tiếp mua bán.sẽ thấy tác dụng phản chiếu một cách tƣơng đối toàn diện về sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phƣơng đó. Khi trình độ sản xuất phát triển cao cùng với sự tác động của các nhân tố kinh tế - xã hội thì có thể nhiều chợ tồn tại riêng biệt sẽ biến đổi, gắn kết với các loại hình thƣơng mại mới một cách hài hoà, thích ứng theo kiểu hiện đại, nhƣ: siêu thị, trung tâm thƣơng mại trong lòng chợ. Hoặc chợ không còn " nguyên nghĩa " nhƣ hiện nay.
Theo tác giả thì Chợ là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa và dịch vụ tại một địa điểm nhất định, với cở sở vật chất, nhƣ: diện tích kinh doanh, bãi để xe, kho hàng, khu ăn uống và các dịch vụ khác, nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất và đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Phân hạng chợ Chợ đƣợc phân hạng căn cứ vào cấp quản lý, quy mô số điểm kinh doanh, cấp công trình và số tầng nhà. Chợ đƣợc phân thành 3 hạng quy định trong bảng 1.1: Các tiêu chí để xác định hạng chợ CÁC TIÊU CHÍ ĐỂ XÁC ĐỊNH HẠNG CHỢ CHỢ Quy mô số điểm kinh Cấp công Cấp quản lý Số tầng nhà doanh (3 m2/ĐKD) trình Tỉnh, Thành Hạng 1 > 400 I- II 1-4 phố Quận, Huyện, Hạng 2 Từ 200 đến 400 II-III 1-3 Thị trấn Hạng 3 Phƣờng, Xã < 200 III- IV 1-2 CHÚ THÍCH: 1) Cấp công trình trong Bảng đƣợc lấy theo quy định về phân loại, phân cấp công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật đô thị 1. 2) Chợ đƣợc xác định đúng hạng khi đạt đủ bốn tiêu chí trong.
Trong trƣờng hợp không đáp ứng đủ các tiêu chí thì sẽ đƣợc xác định theo tiêu chí ở hạng thấp hơn. Trong đó: - Chợ hạng 1: Là chợ do Tỉnh, Thành phố quản lý, có trên 400 điểm kinh doanh, đƣợc đầu tƣ xây dựng theo quy hoạch. Chợ đƣợc đặt ở các vị trí trung tâm đô thị của tỉnh, thành phố hoặc là chợ đầu mối của ngành hàng, của khu vực kinh tế và đƣợc tổ chức họp thƣờng xuyên. Chợ hạng 1 có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và đáp ứng đầy đủ các dịch vụ tại chợ nhƣ: trông xe, bốc xếp hàng hoá, kho bảo quản hàng hoá, dịch vụ đo lƣờng, kiểm tra hàng hoá, vệ sinh an toàn thực phẩm và các dịch vụ khác.
- Chợ hạng 2: Là chợ do Quận, Huyện, Thị trấn quản lý có từ 200 điểm kinh doanh đến 400 điểm kinh doanh, đƣợc đầu tƣ xây dựng theo quy hoạch. Chợ đƣợc đặt ở vị trí thuận lợi cho giao lƣu kinh tế của khu vực và đƣợc tổ chức họp thƣờng xuyên hay không thƣờng xuyên. Chợ hạng 2 có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động chợ và đáp ứng các dịch vụ tối thiểu tại chợ nhƣ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hóa, kho bảo quản hàng hóa, dịch vụ đo lƣờng, vệ sinh công cộng. 16 - Chợ hạng 3: Là chợ do xã, phƣờng quản lý, có dƣới 200 điểm kinh doanh.
Chợ đƣợc đặt ở khu vực dân cƣ, kinh doanh các loại hàng hoá chủ yếu phục vụ nhu cầu mua bán hàng hóa của nhân dân trong xã, phƣờng và địa bàn phụ cận. Chợ hạng 3 có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và tổ chức dịch vụ trông giữ xe. Trong đó, chợ nông thôn, miền núi đều là chợ hạng 3. Quy hoạch phát triển mạng lưới chợ của chính quyền cấp tỉnh 1.
Khái niệm quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ Quy hoạch là một hình thức định hƣớng phát triển kinh tế xã hội dài hạn, xác định rõ quy mô và giới hạn cho sự phát triển. Quy hoạch là loại hình kế hoạch xây dựng khung tổ chức không gian và là tiến đề cho xây dựng cá kế hoạch, chƣơng trình, dự án. Quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh là khung tổ chức không gian về mạng lƣới chợ trên địa bàn cấp tỉnh nhằm định hƣớng phát triển đồng bộ mạng lƣới chợ trên địa bàn tỉnh, với quy mô, cơ cấu, tính chất và công năng chợ phù hợp với nhu cầu lƣu thông hàng hóa và thị trƣờng từng địa bàn, vùng lãnh thổ. Trong đó, chú trọng phát triển bền vững mạng lƣới chợ cung ứng hàng hóa nông sản, thực phẩm cho thị trƣờng khu vực đô thị và mạng lƣới chợ cung ứng hàng công nghiệp tiêu dùng thông thƣờng cho thị trƣờng nông thôn.
Kết hợp xây dựng kiên cố với trang thiết bị đầy đủ, từng bƣớc hiện đại với nâng cao chất lƣợng cung ứng dịch vụ và đổi mới tổ chức bộ máy quản trị chợ. Mục tiêu phát triển mạng lƣới chợ a) Mục tiêu tổng quát: nhằm phát triển mạng lƣới chợ đồng bộ, hài hòa, đáp ứng nhu cầu hàng hóa nông sản cho sản xuất, chế biến và nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của nhân dân. Qua đó thúc đẩy lƣu thông hàng hóa, phát triển ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và ngành sản xuất nông nghiệp, góp phần đảm bảo an ninh xã hội và ổn định đời sống nhân dân. a) Mục tiêu cụ thể: nhằm cải tạo, nâng cấp, mở rộng các chợ hiện có đang hoạt động hiệu quả theo đúng các tiêu chí, bảo đảm phát huy đầy đủ công năng và nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của chợ.
Đồng thời, chú trọng đầu tƣ xây dựng chợ đầu mối và chợ hạng I ở những nơi có nhu cầu cần thiết và đáp ứng tiêu chí quy hoạch, từng bƣớc phát triển chợ đầu mối, chợ hạng 1 phù hợp với chu trình vận động lƣu thông hàng hóa; Mạng lƣới chợ đầu mối và chợ hạng 1 tiêu thụ phần lớn hàng hóa nông sản do nông dân sản xuất, đồng thời đảm bảo nguồn cung cấp hàng hóa nông sản cho mạng lƣới bán lẻ 17 trên địa bàn và cơ bản đáp ứng nhu cầu mua bán hàng hóa tiêu dùng thông thƣờng trong đời sống hàng ngày của ngƣời dân, đồng thời thực hiện vai trò chi phối đối với các chợ hạng II và hạng III, bình ổn thị trƣờng bán lẻ trên địa bàn. Nội dung của quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ. Quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ, bao gồm những nội dung cơ bản sau đây: - Qui hoạch mạng lƣới chợ theo không gian kinh tế. - Qui hoạch mạng lƣới chợ theo loại hình chợ.
- Qui hoạch mạng lƣới chợ theo địa bàn huyện, thành, thị. Tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh 1. Khái niệm tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng lưới chợ của chính quyền cấp tỉnh Quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh sau khi đƣợc phê duyệt, quy hoạch đó cần đƣợc tổ chức thực thi để đƣa vào cuộc sống. Đây là quá trình nhằm biến quy hoạch thành những hoạt động và những kết quả trong thực tế.
Nhƣ vậy, tổ chức thực thi quy hoạch là quá trình biến quy hoạch thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy nhà nƣớc, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà quy hoạch đã đề ra. Theo cách tiếp cận này thì tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh là quá trình biến quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh thành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy chính quyền cấp tỉnh, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu mà quy hoạch phát triển mạng lƣới chợ của chính quyền cấp tỉnh đã đề ra. Tổ chức thực thi quy hoạch là quá trình liên tục gồm 3 giai đoạn chính, trong đó: Giai đoạn chuẩn bị thực hiện quy hoạch là giai đoạn đảm bảo các hình thái cơ cấu, đặc biệt là cơ cấu tổ chức và nguồn nhân lực để thực hiện quy hoạc. Giai đoạn chỉ đạo thực hiện quy hoạch là triển khai quy hoạch, đƣa quy hoạch vào đời sống.
Giai đoạn kiểm soát sự thực hiện quy hoạch là giám sát, đo lƣờng, đánh giá sự thực hiện, phát hiện những vấn đề nảy sinh trong thực tế, duy trì hệ thống thông tin phản hồi về quy hoạch, nhằm điều chỉnh hành động các bên có liên quan một cách phù hợp, kịp thời và đƣa ra các kiến nghị cho các chủ thể quy hoạch để tiếp tục hoàn thiện cho phù hợp với tình hình thực tế. Mục tiêu tổ chức thực thi quy hoạch phát triển mạng lưới chợ của chính quyền cấp tỉnh 1. Mục tiêu tổ chức thực thi quy hoạch - Mục tiêu tổng quát: thúc đẩy lƣu thông hàng hóa trên địa bàn tỉnh; giải quyết việc làm cho ngƣời dân và đảm bảo an sinh xã hội, ổn định đời sống nhân dân. - Mục tiêu chung: đáp ứng nhu cầu trao đổi hàng hóa của nhân dân trên địa bàn tỉnh.
- Mục tiêu cụ thể: phát triển mạng lƣới chợ trên địa bàn tỉnh. Các chỉ số đo lƣờng mục tiêu trong bảng 1.2: Các chỉ số đo lƣờng mục tiêu STT Mục tiêu Chỉ số - Tỷ lệ hàng hóa dịch vụ trao đổi qua hệ thống chợ trong tỉnh. Thúc đẩy lƣu thông hàng -Tỷ lệ hàng hóa nông sản thực phẩm lƣu thông qua hóa và giải quyết công mạng lƣới chợ.