Tổ chức công tác thống kê phân tích đối với xí nghiệp đầu máy hà nội phù hợp với mô hình tổ chức sản xuất kinh doanh của ngành đường sắt việt nam luận án thạc sĩ khoa học kinh tế

Luận án thạc sĩ khoa học kinh tế về tổ chức công tác thống kê phân tích tại Xí nghiệp Đầu máy Hà Nội, phù hợp mô hình sản xuất kinh doanh ngành đường sắt Việt Nam.

• Trường học: Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Tổ Chức Thống Kê Phân Tích Xí Nghiệp Đầu Máy Hà Nội Phù Hợp Mô Hình Sản Xuất Kinh Doanh Ngành Đường Sắt Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC THỐNG KÊ - PHÂN TÍCH
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THỐNG KÊ - PHÂN TÍCH CỦA DOANH NGHIỆP ĐẦU MÁY HÀ NỘI
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC CÔNG TÁC THỐNG KÊ - PHÂN TÍCH ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP ĐẦU MÁY HÀ NỘI PHÙ HỢP VỚI MÔ HÌNH SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của đề tài

Công tác thống kê - phân tích tại các xí nghiệp đầu máy đã được thực hiện thường xuyên hàng năm, đáp ứng các yêu cầu cơ bản của hoạt động sản xuất kinh doanh trong ngành vận tải đường sắt. Tuy nhiên, từ năm 2003, khi Liên hiệp Đường sắt Việt Nam chuyển đổi sang mô hình Tổng công ty 91, nội dung hạch toán kinh tế và cách thức tổ chức thống kê - phân tích đã thay đổi. Điều này dẫn đến nhiều vấn đề bất cập trong công tác quản lý xí nghiệp. Vì vậy, việc tổ chức thống kê phân tích phù hợp với mô hình sản xuất kinh doanh của ngành đường sắt Việt Nam là cần thiết để giải quyết các hạn chế và nâng cao hiệu quả quản lý.

1.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của đề tài là tổng hợp các vấn đề liên quan đến thống kê - phân tích tại xí nghiệp đầu máy Hà Nội, đánh giá thực trạng và đề xuất các kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác này. Đối tượng nghiên cứu bao gồm các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và vận dụng đầu máy.

1.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp phân tích, thống kê, so sánh, và logic để nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và vận dụng đầu máy tại các xí nghiệp đầu máy.

II. Lý luận về thống kê và phân tích trong doanh nghiệp

Thống kê là hệ thống các phương pháp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu để tìm hiểu bản chất và quy luật của các hiện tượng. Trong doanh nghiệp, thống kê được chia thành hai lĩnh vực: thống kê mô tả và thống kê suy diễn. Thống kê mô tả bao gồm các phương pháp thu thập và trình bày số liệu, trong khi thống kê suy diễn tập trung vào ước lượng, kiểm định và dự đoán.

2.1 Khái niệm và quy trình thống kê

Thống kê nghiên cứu mặt lượng của các hiện tượng kinh tế - xã hội trong mối liên hệ với mặt chất. Quy trình nghiên cứu thống kê bao gồm các bước: xác định vấn đề, xây dựng hệ thống chỉ tiêu, điều tra, xử lý số liệu, phân tích và dự đoán xu hướng phát triển.

2.2 Thu thập dữ liệu thống kê

Việc thu thập dữ liệu thống kê đòi hỏi thời gian, công sức và chi phí. Dữ liệu được chia thành dữ liệu định tính và dữ liệu định lượng, cũng như dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp. Các phương pháp thu thập bao gồm quan sát, phỏng vấn và thu thập gián tiếp.

III. Thực trạng thống kê phân tích tại xí nghiệp đầu máy Hà Nội

Xí nghiệp đầu máy Hà Nội đã thực hiện công tác thống kê - phân tích trong nhiều năm, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và vận dụng đầu máy chưa được đánh giá toàn diện, dẫn đến hiệu quả quản lý xí nghiệp chưa cao. Việc tối ưu hóa sản xuất và nâng cao năng suất lao động cần được cải thiện thông qua việc áp dụng các phương pháp phân tích dữ liệu hiện đại.

3.1 Chỉ tiêu thống kê tại xí nghiệp đầu máy

Các chỉ tiêu thống kê bao gồm sản lượng vận tải, doanh thu, chi phí vận doanh, và chỉ tiêu khai thác đầu máy. Việc thống kê chính xác các chỉ tiêu này giúp đánh giá hiệu quả hoạt động và đề xuất các giải pháp cải thiện.

3.2 Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh

Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh là quá trình nghiên cứu để đánh giá toàn bộ quá trình và kết quả hoạt động kinh doanh. Các loại hình phân tích bao gồm phân tích trước khi sản xuất, phân tích trong quá trình sản xuất, và phân tích sau khi sản xuất.

IV. Tổ chức thống kê phân tích phù hợp với mô hình sản xuất kinh doanh

Để phù hợp với mô hình sản xuất kinh doanh của ngành đường sắt Việt Nam, cần tổ chức thống kê - phân tích một cách hệ thống và khoa học. Việc này bao gồm xây dựng hệ thống chỉ tiêu thống kê, áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại, và tối ưu hóa quy trình quản lý. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý xí nghiệp và phát triển bền vững ngành đường sắt.

4.1 Đề xuất kiến nghị

Các kiến nghị bao gồm hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê, áp dụng công nghệ hiện đại trong phân tích dữ liệu, và tăng cường đầu tư hạ tầng để nâng cao hiệu quả vận tải đường sắt.

4.2 Ứng dụng thực tiễn

Việc áp dụng các giải pháp đề xuất sẽ giúp xí nghiệp đầu máy Hà Nội nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa sản xuất, và đóng góp vào chiến lược kinh doanh của ngành đường sắt Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển ngành vận tải đường sắt Việt Nam, công tác thống kê - phân tích hoạt động của các xí nghiệp đầu máy đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Theo ước tính, từ năm 2003, Liên hiệp Đường sắt Việt Nam đã chuyển đổi mô hình quản lý, từ mô hình liên hiệp sang tổng công ty, đồng thời tổ chức lại các xí nghiệp đầu máy theo hướng chuyên môn hóa, nhằm phù hợp với yêu cầu sản xuất kinh doanh hiện đại. Tuy nhiên, công tác tổ chức thống kê và phân tích tại các xí nghiệp đầu máy Hà Nội vẫn còn nhiều bất cập, gây khó khăn trong quản lý và điều hành.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm tổng hợp các vấn đề liên quan đến công tác thống kê - phân tích tại các xí nghiệp đầu máy, tổ chức đánh giá thực trạng và đề xuất các kiến nghị hoàn thiện công tác này, phù hợp với mô hình sản xuất kinh doanh của ngành đường sắt Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật, vận động đầu máy tại các xí nghiệp đầu máy Hà Nội trong giai đoạn hiện nay, với dữ liệu thu thập từ báo cáo vận chuyển, báo cáo vận hành và các tài liệu quản lý nội bộ.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu thống kê, phương pháp phân tích phù hợp, giúp nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu hóa hoạt động vận tải và sửa chữa đầu máy, từ đó góp phần phát triển bền vững ngành đường sắt Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết thống kê mô tả và suy diễn: Thống kê mô tả giúp thu thập, xử lý và trình bày dữ liệu về hoạt động đầu máy, trong khi thống kê suy diễn dùng để kiểm định, phân tích mối liên hệ giữa các biến số kinh tế kỹ thuật.
• Mô hình phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh: Phân tích các chỉ tiêu sản lượng, chi phí, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng tài sản nhằm đánh giá toàn diện hoạt động của xí nghiệp đầu máy.
• Khái niệm về chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật vận tải: Bao gồm các chỉ tiêu về khối lượng vận chuyển, năng suất lao động, chi phí vận hành, thời gian quay vòng đầu máy, giúp đánh giá hiệu quả vận tải và khai thác đầu máy.
• Mô hình tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh ngành đường sắt: Phân tích cấu trúc tổ chức, phân công nhiệm vụ và phối hợp giữa các bộ phận trong xí nghiệp đầu máy.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo vận chuyển đầu máy, báo cáo vận hành, báo cáo sửa chữa, các tài liệu quản lý của xí nghiệp đầu máy Hà Nội và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ các xí nghiệp đầu máy tại Hà Nội, với cỡ mẫu khoảng 3 xí nghiệp chính, đảm bảo tính đại diện cho nghiên cứu.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích thống kê mô tả, so sánh, phân tích nhân tố và phân tích chi tiết theo từng chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật. Sử dụng phần mềm xử lý số liệu thống kê để tổng hợp và phân tích dữ liệu.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu trong vòng 6 tháng, phân tích và đánh giá trong 3 tháng tiếp theo, hoàn thiện báo cáo và đề xuất giải pháp trong 3 tháng cuối cùng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả sử dụng đầu máy còn thấp: Trung bình, năng suất chạy đầu máy đạt khoảng 85-95% công suất thiết kế, với thời gian quay vòng đầu máy trung bình khoảng 12 giờ/ngày. Tỷ lệ đầu máy chạy ghép và chạy đơn chưa được tối ưu, ảnh hưởng đến năng suất vận tải.
2. Chi phí vận hành và sửa chữa chiếm tỷ trọng lớn: Chi phí nhiên liệu và vật tư chiếm khoảng 60-70% tổng chi phí vận hành đầu máy. Việc tổ chức sửa chữa đầu máy còn phân tán, chưa đồng bộ, dẫn đến thời gian dừng máy kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ vận tải.
3. Công tác thống kê và báo cáo còn nhiều hạn chế: Báo cáo vận chuyển đầu máy chưa đầy đủ, thiếu tính kịp thời và chính xác. Việc ghi chép báo cáo vận hành đầu máy còn thủ công, dễ sai sót, gây khó khăn trong việc tổng hợp và phân tích dữ liệu.
4. Tổ chức quản lý chưa phù hợp với mô hình sản xuất kinh doanh mới: Cơ cấu tổ chức xí nghiệp đầu máy Hà Nội gồm ba khối chính (vận động, sửa chữa, quản lý hành chính) nhưng chưa có sự phối hợp chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả quản lý và điều hành chưa cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do sự chuyển đổi mô hình quản lý từ liên hiệp sang tổng công ty chưa đồng bộ trong công tác thống kê và phân tích. So với một số nghiên cứu trong ngành vận tải đường sắt quốc tế, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và báo cáo đầu máy còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả khai thác chưa tối ưu. Việc tổ chức sửa chữa đầu máy chưa theo chu kỳ khoa học cũng làm tăng chi phí và giảm tuổi thọ thiết bị.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ năng suất chạy đầu máy theo tháng, bảng tổng hợp chi phí vận hành và sửa chữa, biểu đồ thời gian quay vòng đầu máy để minh họa rõ ràng hơn về hiệu quả sử dụng và các điểm nghẽn trong quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống thống kê và báo cáo điện tử: Áp dụng phần mềm quản lý vận hành đầu máy để tự động hóa công tác thu thập, xử lý và báo cáo dữ liệu, nâng cao tính chính xác và kịp thời. Mục tiêu đạt 90% dữ liệu được cập nhật tự động trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý xí nghiệp đầu máy phối hợp với phòng công nghệ thông tin.
2. Tổ chức lại công tác sửa chữa đầu máy theo chu kỳ khoa học: Thiết lập kế hoạch sửa chữa định kỳ dựa trên số liệu vận hành thực tế, giảm thời gian dừng máy không kế hoạch xuống dưới 5% tổng thời gian vận hành. Thời gian thực hiện: 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng sửa chữa và vận động.
3. Đào tạo nâng cao năng lực quản lý và phân tích số liệu cho cán bộ: Tổ chức các khóa đào tạo về thống kê, phân tích dữ liệu và quản lý vận tải hiện đại, nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng ứng dụng công nghệ. Mục tiêu 100% cán bộ chủ chốt được đào tạo trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự và đào tạo.
4. Tăng cường phối hợp giữa các khối vận động, sửa chữa và quản lý hành chính: Thiết lập quy trình phối hợp chặt chẽ, tổ chức các cuộc họp định kỳ để đánh giá kết quả và điều chỉnh kế hoạch vận hành, sửa chữa. Mục tiêu giảm thiểu sai sót và tăng hiệu quả quản lý lên 15% trong 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc xí nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý xí nghiệp đầu máy: Giúp hiểu rõ thực trạng công tác thống kê - phân tích, từ đó xây dựng kế hoạch quản lý hiệu quả hơn.
2. Chuyên viên thống kê và phân tích dữ liệu ngành đường sắt: Cung cấp phương pháp và chỉ tiêu thống kê phù hợp để nâng cao chất lượng báo cáo và phân tích.
3. Nhà hoạch định chính sách ngành giao thông vận tải: Tham khảo để điều chỉnh chính sách quản lý, đầu tư phát triển ngành đường sắt.
4. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý vận tải và logistics: Là tài liệu tham khảo học thuật, giúp hiểu sâu về công tác quản lý vận tải đường sắt thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác thống kê - phân tích tại xí nghiệp đầu máy có vai trò gì?
   Công tác này giúp thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu vận hành đầu máy, từ đó đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh và đề xuất giải pháp nâng cao năng suất, giảm chi phí.

2. Những chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật nào quan trọng trong phân tích đầu máy?
   Các chỉ tiêu như năng suất chạy đầu máy, thời gian quay vòng, chi phí nhiên liệu, tỷ lệ sửa chữa, khối lượng vận chuyển hàng hóa và hành khách là những chỉ tiêu then chốt.

3. Phương pháp thu thập dữ liệu được áp dụng như thế nào?
   Dữ liệu được thu thập qua báo cáo vận chuyển, báo cáo vận hành, ghi chép trực tiếp tại các trạm và xí nghiệp, kết hợp với phương pháp quan sát và phỏng vấn cán bộ quản lý.

4. Những khó khăn chính trong công tác thống kê hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm việc ghi chép thủ công, thiếu đồng bộ dữ liệu, báo cáo không kịp thời và thiếu chính xác, cũng như thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác thống kê - phân tích?
   Áp dụng công nghệ thông tin, đào tạo cán bộ, tổ chức lại quy trình làm việc và tăng cường phối hợp giữa các phòng ban là các giải pháp hiệu quả.

Kết luận

• Công tác thống kê - phân tích tại các xí nghiệp đầu máy Hà Nội còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và vận hành.
• Năng suất sử dụng đầu máy đạt khoảng 85-95%, chi phí vận hành chiếm tỷ trọng lớn, đặc biệt là chi phí nhiên liệu và sửa chữa.
• Báo cáo vận hành và vận chuyển còn thủ công, thiếu tính chính xác và kịp thời.
• Cơ cấu tổ chức và phối hợp giữa các khối vận động, sửa chữa và quản lý hành chính chưa tối ưu.
• Đề xuất xây dựng hệ thống báo cáo điện tử, tổ chức sửa chữa theo chu kỳ, đào tạo cán bộ và tăng cường phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Next steps: Triển khai thử nghiệm hệ thống báo cáo điện tử trong 6 tháng tới, đồng thời tổ chức đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý.

Call-to-action: Các đơn vị quản lý và vận hành đầu máy cần ưu tiên áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, góp phần phát triển bền vững ngành đường sắt Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña §Ò tµi. C«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch cña c¸c xÝ nghiÖp ®Çu m¸y ®­îc tiÕn hµnh th­êng xuyªn hµng n¨m. C«ng t¸c nµy ®· ®¸p øng ®­îc nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n cña ho¹t ®éng SXKD cña ngµnh vËn t¶i §­êng s¾t trong c¸c m« h×nh tæ chøc s¶n xuÊt cña Liªn hiÖp §S ViÖt nam tr­íc ®©y.

Tõ 9/2003 Liªn hiÖp §S ViÖt Nam chuyÓn ®æi theo m« h×nh Tæng c«ng ty 91.QuyÕt ®Þnh ®ã kh«ng chØ thay ®æi vÒ tæ chøc mµ kÌm theo ®ã néi dung h¹ch to¸n kinh tÕ còng thay ®æi theo. Nh­ vËy, c«ng t¸c tæ chøc thèng kª còng nh­ ph©n tÝch cña c¸c xÝ nghiÖp nÕu theo néi dung vµ c¸ch thøc tæ chøc cò ®· n¶y sinh nhiÒu vÊn ®Ò bÊt cËp. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ ph¶i “Tæ chøc c«ng t¸c thèng kª ph©n tÝch ®èi víi xÝ nghiÖp ®Çu m¸y Hµ Néi phï hîp víi m« h×nh tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cña ngµnh §­êng s¾t ViÖt Nam” ®Ó gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng h¹n chÕ nãi trªn nh»m phôc vô c«ng t¸c qu¶n lý vµ chØ ®¹o cña xÝ nghiÖp còng nh­ phï hîp víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña §­êng s¾t ViÖt nam.§ã chÝnh lµ sù cÊp thiÕt cña ®Ò tµi ®­îc lùa chän. Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi.

Tæng hîp c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch cña xÝ nghiÖp ®Çu m¸y. Tæ chøc ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch §Ò xuÊt c¸c kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch ®èi víi xÝ nghiÖp ®Çu m¸y. §èi t­îng nghiªn cøu. C«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch c¸c chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt, c¸c chØ tiªu vËn dông ®Çu m¸y 2 4.

Néi dung c¸c vÊn ®Ò mµ ®Ò tµi quan t©m gi¶i quyÕt. C«ng t¸c thèng kª ph©n tÝch cña xÝ nghiÖp ®Çu m¸y Tæ chøc c«ng t¸c thèng kª ph©n tÝch ®èi víi xÝ nghiÖp ®Çu m¸y ®Ó phï hîp víi m« h×nh s¶n xuÊt cña TCT 5. C¸c ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. §Ò tµi sÏ sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p: ph©n tÝch, thèng kª, so s¸nh, l«gic cïng víi ph­¬ng ph¸p kh¸c.

Ph¹m vi nghiªn cøu C¸c chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt, vËn dông ®Çu m¸y cña c¸c xÝ nghiÖp ®Çu m¸y 7. KÕt cÊu cña ®Ò tµi Ngoµi phÇn më ®Çu, môc lôc, tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n kÕt cÊu gåm 3 ch­¬ng Ch­¬ng I: Nh÷ng lý luËn chung vÒ c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch Ch­¬ng II: Thùc tr¹ng c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch cña xÝ nghiÖp ®Çu m¸y Hµ Néi Ch­¬ng III: Tæ chøc c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch ®èi víi xÝ nghiÖp ®Çu m¸y Hµ Néi phï hîp víi m« h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña ®­êng s¾t ViÖt Nam. 3 Ch­¬ng I: Nh÷ng lý luËn vÒ c«ng t¸c thèng kª - ph©n tÝch ®èi víi doanh nghiÖp. Lý luËn vÒ thèng kª doanh nghiÖp 1.

Nh÷ng kh¸i niÖm c¬ b¶n liªn quan ®Õn thèng kª. Kh¸i niÖm chung vÒ thèng kª Thèng kª lµ hÖ thèng c¸c ph­¬ng ph¸p dïng ®Ó thu thËp, xö lý vµ ph©n tÝch c¸c con sè (mÆt l­îng) cña nh÷ng hiÖn t­îng sè lín ®Ó t×m hiÓu b¶n chÊt vµ t×m quy luËt vèn cã cña chóng (mÆt chÊt) trong ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian cô thÓ. Thèng kª ®­îc chia thµnh hai lÜnh vùc: Thèng kª m« t¶: Bao gåm c¸c ph­¬ng ph¸p thu thËp sè liÖu, m« t¶ vµ tr×nh bµy sè liÖu, tÝnh to¸n c¸c ®Æc tr­ng ®o l­êng. Thèng kª suy diÔn: Bao gåm c¸c ph­¬ng ph¸p nh­ ­íc l­îng, kiÓm ®Þnh, ph©n tÝch mèi liªn hÖ, dù ®o¸n.

trªn c¬ së c¸c th«ng tin thu thËp tõ mÉu. Mét sè kh¸i niÖm dïng trong thèng kª: Tæng thÓ thèng kª: Lµ tËp hîp c¸c ®¬n vÞ thuéc hiÖn t­îng nghiªn cøu, cÇn quan s¸t, thu thËp vµ ph©n tÝch mÆt l­îng cña chóng theo mét hoÆc mét sè tiªu thøc nµo ®ã. C¸c ®¬n vÞ (hay phÇn tö) cÊu thµnh tæng thÓ thèng kª gäi lµ ®¬n vÞ thèng kª. Tæng thÓ mÉu: Tæng thÓ mÉu lµ tæng thÓ bao gåm mét sè ®¬n vÞ ®­îc chän ra tõ tæng thÓ chung theo mét ph­¬ng ph¸p lÊy mÉu nµo ®ã.

C¸c ®Æc tr­ng mÉu ®­îc sö dông ®Ó suy réng ra c¸c ®Æc tr­ng cña tæng thÓ chung. 4 Quan s¸t: Lµ c¬ së ®Ó thu thËp sè liÖu vµ th«ng tin cÇn nghiªn cøu. Ch¼ng h¹n trong ®iÒu tra chän mÉu, mçi ®¬n vÞ mÉu sÏ ®­îc tiÕn hµnh ghi chÐp, thu thËp th«ng tin vµ ®­îc gäi lµ mét quan s¸t. Tiªu thøc thèng kª: Lµ mét kh¸i niÖm dïng ®Ó chØ c¸c ®Æc ®iÓm cña ®¬n vÞ tæng thÓ vµ ®­îc chia thµnh hai lo¹i.

§ã lµ: Tiªu thøc thuéc tÝnh: Lµ tiªu thøc ph¶n ¸nh tÝnh chÊt hay lo¹i h×nh cña ®¬n vÞ tæng thÓ, kh«ng cã biÓu hiÖn trùc tiÕp b»ng c¸c con sè. Tiªu thøc sè l­îng: Lµ tiªu thøc cã biÓu hiÖn trùc tiÕp b»ng con sè. ChØ tiªu thèng kª: Lµ c¸c trÞ sè ph¶n ¸nh c¸c ®Æc ®iÓm, c¸c tÝnh chÊt c¬ b¶n cña tæng thÓ thèng kª trong c¸c ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian x¸c ®Þnh. ChØ tiªu thèng kª cã thÓ ph©n biÖt thµnh 02 lo¹i: ChØ tiªu khèi l­îng vµ chØ tiªu chÊt l­îng.

ChØ tiªu khèi l­îng: Lµ c¸c chØ tiªu biÓu hiÖn quy m« cña tæng thÓ. ChØ tiªu chÊt l­îng: Lµ c¸c chØ tiªu biÓu hiÖn tÝnh chÊt, tr×nh ®é phæ biÕn, quan hÖ so s¸nh trong tæng thÓ. Kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh nghiªn cøu thèng kª. Qu¸ tr×nh nghiªn cøu thèng kª hay bÊt kú qu¸ tr×nh nghiªn cøu nµo còng ®Òu tr¶i qua c¸c b­íc, ®­îc kh¸i qu¸t b»ng m« h×nh sau: 5 X¸c ®Þnh vÊn ®Ò nghiªn cøu, môc ®Ých néi dung, ®èi t­îng vÊn ®Ò nghiªn cøu X©y dùng hÖ thèng c¸c kh¸i niÖm, chØ tiªu thèng kª §iÒu tra thèng kª Xö lý sè liÖu : - TËp hîp s¾p xÕp sè liÖu - Chän c¸c phÇn mÒm xö lý sè liÖu - Ph©n tÝch thèng kª s¬ bé - Lùa chän c¸c ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch thèng kª thÝch hîp.

Ph©n tÝch vµ gi¶i thÝch kÕt qu¶. Dù ®o¸n xu h­íng ph¸t triÓn B¸o c¸o vµ truyÒn ®¹t kÕt qu¶ nghiªn cøu 3. Thu thËp d÷ liÖu thèng kª Qu¸ tr×nh nghiªn cøu thèng kª c¸c hiÖn t­îng nãi chung vµ hiÖn t­îng kinh tÕ x· héi ph¶i cã nhiÒu d÷ liÖu. ViÖc thu thËp d÷ liÖu ®ßi hái ph¶i cã nhiÒu thêi gian, c«ng søc vµ chi phÝ.

Cho nªn c«ng t¸c thu thËp d÷ liÖu cÇn ph¶i ®­îc tiÕn hµnh mét c¸ch cã hÖ thèng theo mét kÕ ho¹ch thèng nhÊt ®Ó thu thËp ®­îc d÷ liÖu ®¸p øng môc tiªu vµ néi dung nghiªn cøu víi kh¶ n¨ng nh©n lùc vµ kinh phÝ trong giíi h¹n thêi gian cho phÐp. 6 * X¸c ®Þnh d÷ liÖu cÇn thu thËp: VÊn ®Ò ®Çu tiªn cña c«ng viÖc thu thËp d÷ liÖu lµ x¸c ®Þnh râ nh÷ng d÷ liÖu nµo cÇn thu thËp, thø tù ­u tiªn cña c¸c d÷ liÖu nµy. * D÷ liÖu ®Þnh tÝnh vµ d÷ liÖu ®Þnh l­îng: D÷ liÖu ®Þnh tÝnh ph¶n ¸nh tÝnh chÊt, sù h¬n kÐm cña c¸c ®èi t­îng nghiªn cøu. D÷ liÖu ®Þnh tÝnh thu thËp b»ng thang ®o ®Þnh danh hay thø bËc vµ th­êng dÔ thu thËp.

D÷ liÖu ®Þnh l­îng ph¶n ¸nh møc ®é h¬n kÐm. D÷ liÖu nµy ®­îc thu thËp b»ng thang ®o kho¶ng c¸ch hay thø bËc. D÷ liÖu ®Þnh l­îng th­êng cung cÊp nhiÒu th«ng tin vµ dÔ ¸p dông nhiÒu ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch h¬n. * D÷ liÖu thø cÊp vµ d÷ liÖu s¬ cÊp: D÷ liÖu thø cÊp lµ d÷ liÖu ®· qua tæng hîp, xö lý.

Nã cã ­u ®iÓm lµ thu thËp nhanh, rÎ, nh­ng ®«i khi Ýt chi tiÕt vµ Ýt ®¸p øng ®óng nhu cÇu nghiªn cøu. D÷ liÖu s¬ cÊp lµ d÷ liÖu thu thËp trùc tiÕp, ban ®Çu tõ ®èi t­îng nghiªn cøu. Lo¹i d÷ liÖu nµy ®¸p øng tèt nhu cÇu nghiªn cøu tuy nhiªn tèn kÐm chi phÝ vµ thêi gian rÊt nhiÒu. * C¸c ph­¬ng ph¸p thu thËp d÷ liÖu ban ®Çu: - Thu thËp trùc tiÕp: Quan s¸t: Lµ thu thËp d÷ liÖu b»ng c¸ch quan s¸t c¸c hµnh ®éng, th¸i ®é cña ®èi t­îng kh¶o s¸t trong nh÷ng t×nh huèng nhÊt ®Þnh.

Pháng vÊn: Ng­êi pháng vÊn trùc tiÕp ®ßi hái ®èi t­îng ®­îc ®iÒu tra vµ tù ghi chÐp d÷ liÖu vµo b¶n c©u hái hay phiÕu ®iÒu tra. Ph­¬ng ph¸p nµy phï hîp víi nh÷ng cuéc ®iÒu tra phøc t¹p cÇn thu thËp nhiÒu d÷ liÖu. D÷ liÖu thu thËp ®­îc tõ ph­¬ng ph¸p nµy cã ­u ®iÓm lín lµ cã ®é chÝnh x¸c kh¸ cao, ®Çy ®ñ theo néi dung kiÓm tra, cho nªn ®­îc ¸p dông phæ biÕn trong ®iÒu tra thèng kª. Tuy nhiªn ph­¬ng ph¸p nµy ®ßi hái chi phÝ lín, nhÊt lµ vÒ nh©n lùc vµ thêi gian.

7 - Thu thËp gi¸n tiÕp: Nh©n viªn ®iÒu tra thu thËp tµi liÖu qua trao ®æi b»ng ®iÖn tho¹i, hoÆc th­ göi qua b­u ®iÖn víi ®¬n vÞ ®iÒu tra hoÆc qua chøng tõ sæ s¸ch cã s½n ë ®¬n vÞ ®iÒu tra. Thu thËp gi¸n tiÕp Ýt tèn kÐm nh­ng chÊt l­îng d÷ liÖu kh«ng cao, nªn th­êng ®­îc ¸p dông trong nh÷ng tr­êng hîp khã kh¨n hoÆc kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®iÒu tra trùc tiÕp. * X©y dùng kÕ ho¹ch ®iÒu tra thèng kª. KÕ ho¹ch ®iÒu tra thèng kª lµ mét tµi liÖu d­íi d¹ng v¨n b¶n, trong ®ã ®Ò cËp nh÷ng vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt hoÆc cÇn ®­îc t×m hiÓu thèng nhÊt, tr×nh tù vµ ph­¬ng ph¸p tiÕn hµnh cuéc ®iÒu tra, nh÷ng vÊn ®Ò thuéc vÒ chuÈn bÞ vµ tæ chøc toµn bé cuéc ®iÒu tra.

Néi dung c¬ b¶n cña kÕ ho¹ch ®iÒu tra th­êng bao gåm mét sè vÊn ®Ò chñ yÕu sau ®©y: - M« t¶ môc ®Ých ®iÒu tra: Môc ®Ých ®iÒu tra lµ néi dung quan träng ®Çu tiªn cña kÕ ho¹ch ®iÒu tra, nã x¸c ®Þnh râ ®iÒu tra ®Ó t×m hiÓu nh÷ng khÝa c¹nh nµo cña hiÖn t­îng, phôc vô yªu cÇu nghiªn cøu hoÆc yªu cÇu qu¶n lý nµo ®ã. §iÒu nµy cã t¸c dông ®Þnh h­íng cho toµn bé qu¸ tr×nh ®iÒu tra. Muèn x¸c ®Þnh môc ®Ých ®iÒu tra ph¶i c¨n cø vµo môc ®Ých cña toµn bé qu¸ tr×nh nghiªn cøu. - X¸c ®Þnh ®èi t­îng ®iÒu tra vµ ®¬n vÞ ®iÒu tra.

§èi t­îng ®iÒu tra: Lµ tæng thÓ c¸c ®¬n vÞ thuéc hiÖn t­îng nghiªn cøu cã thÓ cung cÊp nh÷ng d÷ liÖu cÇn thiÕt khi tiÕn hµnh ®iÒu tra. X¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®èi t­îng ®iÒu tra gióp ta tr¸nh ®­îc nhÇm lÉn khi thu thËp d÷ liÖu. §¬n vÞ ®iÒu tra: Lµ ®¬n vÞ thuéc ®èi t­îng ®iÒu tra vµ ®­îc x¸c ®Þnh sÏ ®iÒu tra thùc tÕ. X¸c ®Þnh ®¬n vÞ ®iÒu tra chÝnh lµ x¸c ®Þnh n¬i sÏ cung cÊp nh÷ng d÷ liÖu cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh nghiªn cøu.

§ång thêi lµ c¨n cø ®Ó tiÕn hµnh tæng hîp, ph©n tÝch vµ dù b¸o thèng kª. - Néi dung ®iÒu tra: Lµ môc lôc c¸c tiªu thøc hay ®Æc tr­ng cÇn thu thËp d÷ liÖu trªn c¸c ®¬n vÞ ®iÒu tra.