Chương 1 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ THÀNH PHẦN, NỘI DUNG TÀI LIỆU PHÔNG LƢU TRỮ ĐẢNG UỶ KHỐI DÂN CHÍNH ĐẢNG TỈNH NAM ĐỊNH 1. Sự ra đời, vị trí của Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định Đảng bộ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định có lịch sử ra đời và bề dày hoạt động gắn liền với những bƣớc thăng trầm của lịch sử dân tộc nói chung, lịch sử Đảng bộ tỉnh Nam Định nói riêng. Hệ thống các cơ quan dân, chính, đảng ở tỉnh Nam Định về cơ bản đƣợc hình thành sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhân dân ta giành độc lập, nƣớc Việt Nam Dân chủ cộng hoà ra đời. Để việc lãnh đạo, chỉ đạo, củng cố xây dựng các tổ chức cơ sở đảng đáp ứng với yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng lúc bấy giờ, một số các đảng uỷ trực thuộc Tỉnh uỷ đƣợc thành lập đảm nhận vai trò là cấp uỷ cấp trên trực tiếp của các tổ chức cơ sở đảng.
Đảng uỷ Căn cứ tỉnh Nam Định ra đời vào năm 1957, thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo, xây dựng, củng cố các tổ chức cơ sở đảng, chi bộ ở các cơ quan cấp tỉnh với số lƣợng ban đầu là 28 chi bộ [1]. Trong khoảng thời gian từ năm 1959 đến 1961 lúc mang tên Đảng uỷ Căn cứ tỉnh, lúc gọi là Đảng uỷ Dân Chính Đảng. Từ sau Đại hội đại biểu Đảng bộ Căn cứ tỉnh Nam Định đƣợc tổ chức lần thứ III vào năm 1961, tên gọi Đảng uỷ Căn cứ tỉnh Nam Định không thấy thể hiện trên văn bản nữa, chỉ còn tên Đảng uỷ Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định, tiếp tục chức năng nhiệm vụ của Đảng ủy Căn cứ tỉnh Nam Định. Năm 1963 số lƣợng tổ chức cơ sở đảng tăng lên 59 đơn vị với 106 chi bộ, 2.556 đảng viên (tăng hơn một ngàn đảng viên so với năm 1958), Ban LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Thƣờng vụ Tỉnh uỷ Nam Định ra Nghị quyết 82 [24] tách Đảng bộ cơ quan Dân Chính Đảng thành 3 đảng bộ: - Đảng bộ cơ quan Dân Chính Đảng: 25 tổ chức cơ sở Đảng.
- Đảng bộ Tài mậu: 22 tổ chức cơ sở Đảng. - Đảng bộ Công nghiệp địa phƣơng: 12 tổ chức cơ sở Đảng. Năm 1978, theo chủ trƣơng của Trung ƣơng Đảng chỉ đạo hệ thống tổ chức đảng bộ các cơ quan: các tổ chức cơ sở Đảng ở các cơ quan cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng đƣợc chuyển giao về các đảng bộ thành phố thị xã, quận, khu phố [29]. Phần lớn các tổ chức cơ sở Đảng tỉnh Nam Định đƣợc chuyển giao về nơi cơ quan đóng trên địa bàn địa phƣơng, hầu hết chuyển về trực thuộc Đảng bộ thành phố Nam Định.
Lúc này số lƣợng đầu mối cơ sở của Thành uỷ tăng lên quá nhiều, sự lãnh đạo, chỉ đạo của Thành uỷ chỉ tập trung chủ yếu, toàn diện vào các đơn vị, cơ quan cấp thành phố, đối với các tổ chức Đảng, các cơ quan đoàn thể cấp tỉnh, Thành uỷ chỉ quản lý về công tác đảng vụ, không lãnh đạo toàn diện. Để thực hiện nhiệm vụ chính trị của tỉnh giao, trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, vận hành công tác, hoạt động của các đảng bộ, chi bộ cơ quan cấp tỉnh gặp nhiều khó khăn, bất cập. Khắc phục những tồn tại đó, Trung ƣơng có chủ trƣơng mới về hệ thống các đảng bộ, chi bộ cơ quan [30], ngày 25-4-1983, Tỉnh uỷ Hà Nam Ninh đã ra Quyết định 62 [33] tách các tổ chức cơ sở Đảng ở các ban, ngành, đoàn thể của tỉnh ra khỏi Đảng bộ thành phố Nam Định. Thành lập 3 đảng bộ khối trực thuộc Đảng bộ tỉnh gồm: - Đảng bộ khối cơ quan Dân Đảng tỉnh Hà Nam Ninh - Đảng bộ khối quản lý Nhà nƣớc - Đảng bộ khối quản lý Kinh tế Đảng uỷ khối cơ quan Dân Đảng tỉnh Hà Nam Ninh hoạt động từ giữa năm 1983, với 23 tổ chức cơ sở Đảng, gồm có 6 đảng bộ, 17 chi bộ thuộc cơ quan đầu não của Đảng bộ tỉnh, các cơ quan tham mƣu của Tỉnh uỷ, Báo Hà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Nam Ninh, Trƣờng Đảng tỉnh, các đoàn thể và hội quần chúng cấp tỉnh [33].
Đến ngày 04-01-1991 Đảng uỷ khối Dân Đảng hợp nhất với Đảng bộ Quản lý Nhà nƣớc thành Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh Hà Nam Ninh [31]. Số lƣợng cơ sở Đảng tăng lên gấp đôi (40 cơ sở Đảng) với gần 1. Tháng 10-1995 tiếp tục hợp nhất với Đảng uỷ Kinh tế thành Đảng uỷ khối cơ quan tỉnh Nam Hà [35]. Số lƣợng tổ chức cơ sở Đảng và đảng viên tăng lên với gần 90 tổ chức cơ sở Đảng và khoảng 2.
Tháng 4-2000 Đảng uỷ các cơ quan tỉnh giải thể [36], Tỉnh uỷ ra quyết định chuyển giao 38 tổ chức cơ sở Đảng doanh nghiệp Nhà nƣớc về Đảng bộ khối Doanh nghiệp, tổ chức lại Đảng bộ các cơ quan tỉnh, tái lập Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh với 97 tổ chức cơ sở Đảng, 3.525 đảng viên và hoạt động đến nay [37], [38]. Nhƣ vậy, Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng có lịch sử thành lập và quá trình hoạt động tƣơng đối phức tạp, trải qua nhiều lần thay đổi tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn có sự bổ sung, điều chỉnh nhiều lần. Tuy nhiên, trên bƣớc đƣờng xây dựng và trƣởng thành, Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định luôn bám sát chức năng, nhiệm vụ, ngày càng khẳng định vai trò, vị trí của mình, thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên trong Đảng bộ là những đồng chí lãnh đạo các cấp, các ngành, các đồng chí chuyên viên tham mƣu trên các lĩnh vực hoạt động của các cấp uỷ cơ sở có sự tác động trực tiếp đến việc xây dựng và triển khai các nghị quyết, hoạch định các nhiệm vụ, chƣơng trình, mục tiêu của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh. Có thể nói, quá trình hình thành, hoạt động, phát triển của Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh đã phục vụ đắc lực cho việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của các ngành trong khối và của Đảng bộ tỉnh, góp phần tích cực vào thành tích chung của Đảng bộ và nhân dân tỉnh nhà qua các thời kỳ lịch sử.
Trong giai đoạn hiện nay, nhiệm vụ xây dựng Đảng và củng cố hệ thống LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 chính trị vững mạnh ngày càng đƣợc đặt ra với những yêu cầu mới và đòi hỏi cao hơn nhằm phù hợp với xu thế phát triển chung của thời đại. Ngày nay với 78 tổ chức cơ sở Đảng, đòi hỏi Đảng bộ khối Dân Chính Đảng tỉnh không ngừng đổi mới phƣơng thức lãnh đạo, nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng, khắc phục những hạn chế, phát huy truyền thống của đơn vị và vai trò tiền phong, gƣơng mẫu của từng cán bộ, đảng viên tạo ra động lực phát triển trong toàn Đảng bộ, trở thành đơn vị dẫn đầu trong việc đƣa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, góp phần tích cực vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của tỉnh, đƣa tỉnh Nam Định ngày một phát triển, vƣơn lên. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Đảng uỷ Khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định 1. Chức năng Từ khi thành lập đến nay, chức năng, nhiệm vụ chính của Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định về cơ bản hầu nhƣ không có sự thay đổi mà chỉ có sự bổ sung, điều chỉnh, tăng cƣờng cho phù hợp với tình hình và sự phát triển của mỗi thời kỳ cách mạng của đất nƣớc.
Ngay từ khi mới thành lập Đảng bộ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định đã đƣợc xác định là tổ chức đảng trực thuộc Tỉnh ủy Nam Định, chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện và thƣờng xuyên của Ban Thƣờng vụ Tỉnh uỷ, đồng thời là cấp uỷ cấp trên trực tiếp của các tổ chức cơ sở đảng, đƣợc sử dụng quyền hạn của mình nhƣ Điều lệ Đảng đã quy định. Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh có chức năng: - Lãnh đạo cán bộ, đảng viên, các tổ chức cơ sở đảng trong khối quán triệt và thực hiện đƣờng lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nƣớc, các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên. - Lãnh đạo cán bộ, đảng viên, các tổ chức cơ sở đảng trong khối phát huy vai trò hạt nhân chính trị đảm bảo thực hiện nhiệm vụ chính trị, thực hiện LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 công tác xây dựng đảng bộ gắn với xây dựng cơ quan và các đoàn thể trong khối trong sạch, vững mạnh. - Tham mƣu, đề xuất với Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh, Hội đồng nhân dân tỉnh về những vấn đề thuộc lĩnh vực đƣợc phân công.
Nhiệm vụ và quyền hạn Trên cơ sở chức năng đƣợc quy định, về cơ bản nhiệm vụ của Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh đã đƣợc xác định, tuy nhiên trong mỗi một thời kỳ nhiệm vụ đều đƣợc điều chỉnh, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu cách mạng đặt ra, có những giai đoạn tập trung nhiều ở nhiệm vụ này, sang giai đoạn khác nhiệm vụ đó lại trở nên bình thƣờng. Vào những năm đầu mới thành lập, Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định tập trung chủ yếu vào nhiệm vụ xây dựng và củng cố tổ chức cơ sở đảng nhằm ổn định tổ chức đảng ở các cơ quan, làm cho mỗi đảng viên trong chi bộ trở thành hạt nhân lãnh đạo phong trào. Cùng với thời gian, trong chỉ đạo của Đảng uỷ dần dần đã biết lấy các chủ trƣơng, nghị quyết của Trung ƣơng, của Tỉnh uỷ Nam Định làm nội dung giáo dục và lãnh đạo, chỉ đạo kết hợp với việc đôn đốc, kiểm tra, theo dõi. Trong suốt quá trình hoạt động của Đảng uỷ, phần lớn làm nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo đối với các cơ quan khối Dân, Chính, Đảng thuộc tỉnh, nhƣng cũng có thời kỳ quyền hạn thu hẹp lại, bớt các tổ chức cơ sở đảng, từ năm 1983-1991 Đảng uỷ không lãnh đạo, chỉ đạo cơ sở đảng khối chính quyền tỉnh [33].
Thời kỳ sát nhập với Đảng uỷ khối Kinh tế thành Đảng uỷ các cơ quan tỉnh (1995-2000) quyền hạn đƣợc mở rộng bao trùm cả lĩnh vực các tổ chức cơ sở Đảng doanh nghiệp, đơn vị kinh tế thuộc tỉnh [35]. Nhìn chung Đảng uỷ khối Dân Chính Đảng tỉnh Nam Định luôn bám sát chức năng của mình, trên cơ sở đó đề ra những nhiệm vụ sát hợp, có tính khả thi, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện trong mỗi giai đoạn.