CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN THÀNH PHẨM, TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Sự cần thiết và nhiệm vụ của kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp sản xuất 1. Đặc điểm, vai trò của kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh Trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh muốn đứng vững trên thị trường tăng khả năng cạnh tranh phải tạo ra những sản phẩm có chất lượng tốt, hình thức mẫu mã đẹp thỏa mãn nhu cầu của thị trường, thông qua quá trình tiêu thụ thành phẩm với mục tiêu lợi nhuận. Tiêu thụ thành phẩm là việc mà các doanh nghiệp thực hiện việc chuyển hóa vốn kinh doanh của mình từ hình thái sản phẩm, hàng hóa sang hình thái tiền tệ và hình thành nên kết quả tiêu thụ.
Đó là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuât kinh doanh của doanh nghiệp. Để thực hiện được quá trình tiêu thụ thành phẩm, doanh nghiệp phải phát sinh các khoản chi phí chi ra cho việc tiêu thụ thành phẩm, đồng thời doanh nghiệp cũng phải thu được các khoản doanh thu, thu nhập khác, đó là tổng các lợi ích kinh tế thu được trong kỳ phát sinh từ các hoạt động góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Sau quá trình hoạt động doanh nghiệp phải xác định được kết quả tiêu thụ thành phẩm và các hoạt động khác, dựa trên cơ sở so sánh doanh thu, thu nhập khác với chi phí đã chi ra cho từng hoạt động. SV: Nguyễn Tiến Luật 3 Lớp: LC15/ 21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện tài chính Để đấp ứng được các yêu cầu quản lý về thành phẩm, hàng hóa, bán hàng và xác định kết quả, phân phối kết quả cho từng hoạt động.
Kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hòng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép, đầy đủ kịp thời chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và các chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả cuả từng loại hoạt động giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả, phân phối kết quả.
Các khái niệm liên quan đến kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh * Khái niệm thành phẩm: Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc giai đoạn cuối cùng của quy trình công nghệ sản xuất ra sản phẩm đó, đã qua kiểm tra đạt tiêu chuẩn kỹ thuật quy định, đã nhập kho hoặc giao bán trực tiếp. * Khái niệm doanh thu bán hàng:Doanh thu bán hàng là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ hạch toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. * Khái niệm doanh thu thuần: doanh thu thuần là doanh thu được xác định sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu như: khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu hàng bán bị trả lại, cùng các loại thuế không được khấu trừ. SV: Nguyễn Tiến Luật 4 Lớp: LC15/ 21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện tài chính * Chiết khấu thương mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng đã mua sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ với khối lượng lớn.
* Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua hang do mua hàng kém phẩm chất, không đúng quy cách, hoặc bị lạc hậu thị hiếu. * Hàng bán bị trả lại: Là số sản phẩm hàng hóa doanh nghiệp đã xác định là tiêu thụ nhưng bị khách hàng trả lại do vi phạm các điều kiện đã cam kết trong hợp đồng kinh tế. * Các loại thuế không được khấu trừ bao gồm: Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp phải nộp. * Chi phí hoạt động tài chính: Là những chi phí liên quan đến các hoạt động về vốn, các hoạt động đầu tư tài chính và các nghiệp vụ mang tính chất tài chính của doanh nghiệp * Doanh thu hoạt động tài chính: Là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt động tài chính hoặc kinh doanh về vốn trong kỳ kế toán.
Doanh thu hoạt động tài chính phát sinh từ các khoản tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức lợi nhuận được chia của doanh nghiệp. * Chi phí khác: Là các khoản chi phí của các hoạt động ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra doanh thu của doanh nghiệp. Đây là những khoản lỗ do các sự kiện hay các nghiệp vụ khác biệt với hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. * Thu nhập khác: Là các khoản thu nhập không phải là doanh thu của doanh nghiệp.
Đây là các khoản thu nhập được tạo ra từ các hoạt động khác ngoài hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. * Xác định kết quả hoạt động kinh doanh: Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng của của hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. SV: Nguyễn Tiến Luật 5 Lớp: LC15/ 21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện tài chính Xác định kết quả hoạt động kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí liên quan đến quá trình kinh doanh đã bỏ ra và doanh thu từ hoạt động kinh doanh thu được trong kỳ. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì kết quả kinh doanh được xác định là lãi và ngược lại, nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả là lỗ.
Việc xác định kết quả kinh doanh thường được tiến hành vào cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm tùy thuộc vào đặc thù kinh doanh cũng như yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Yêu cầu quản lý quá trình tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh * Yêu cầu của công tác quản lý thành phẩm đối với doanh nghiệp là quản lý về mặt số lượng, chất lượng và giá trị: - Về mặt số lượng: đảm bảo phản ánh, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch sản xuất, tình hình nhập- xuất- tồn kho, dự trữ thành phẩm, phát hiện kịp thời các trường hợp thành phẩm, hàng hoá tồn kho lâu ngày để có biện pháp xử lý. - Về mặt chất lượng: đảm bảo sản phẩm sản xuất ra phải đạt yêu cầu về chất lượng, mẫu mã phù hợp với yêu cầu của thị trường, thị hiếu của người tiêu dùng. Bộ phận kiểm tra chất lượng phải thực hiện tốt công tác kiểm tra chất lượng thành phẩm trước khi nhập kho hoặc đưa đi bán.
- Về mặt giá trị: tính toán và phản ánh chính xác giá thành sản phẩm nhập kho cũng như giá vốn thành phẩm xuất kho. * Yêu cầu của công tác quản lý tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả bán hàng đối với doanh nghiệp: - Tìm hiểu, khai thác và mở rộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và có các chính sách hậu bán hàng tốt nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm chi phí của các hoạt động. - Theo dõi quá trình tiêu thụ theo từng phương thức bán hàng, theo dõi tình hình thanh toán với khách hàng trong trường hợp bán chịu, theo dõi số lượng SV: Nguyễn Tiến Luật 6 Lớp: LC15/ 21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề cuối khóa Học viện tài chính hàng bán, giá vốn, doanh thu bán hàng và theo dõi các chi phí liên quan đến hàng bán, phải xác định được kết quả bán hàng theo từng kỳ. Nội dung của tổ chức công tác kế toán thành phẩm, tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh 1.
Đánh giá thành phẩm Dựa theo nguyên tắc giá gốc thì thành phẩm được đánh giá theo giá thành sản xuất thực tế tùy theo sự vận động của thành phẩm mà ta đánh giá cho phù hợp. * Đối với thành phẩm nhập kho: - Thành phẩm do doanh nghiệp sản xuất hoàn thành nhập kho được phản ánh theo giá thành sản xuất thực tế của thành phẩm hoàn thành trong kỳ, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. - Thành phẩm do thuê ngoài gia công chế biến hoàn thành nhập kho, được tính theo giá thực tế gia công, bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí thuê gia công và chi phí liên quan trực tiếp khác ( chi phí vận chuyển, bốc dỡ, hao hụt trong gia công. - Thành phẩm đã bán bị trả lại nhập kho: đánh giá bằng giá thực tế tại thời điểm xuất trước đây.
* Đối với thành phẩm xuất kho: Thành phẩm xuất kho cũng được phản ánh theo giá thành sản xuất thực tế xuất kho. Thành phẩm thuộc nhóm tài sản tồn kho do vậy theo Chuẩn mực số 02 - “ Kế toán hàng tồn kho”, việc tính giá thành thực tế của sản phẩn tồn kho (hoặc xuất kho) được áp dụng một trong các phương pháp sau: - Phương pháp tính theo giá đích danh: Theo phương pháp này khi xuất kho thành phẩm sẽ căn cứ vào số lượng xuất kho thuộc lô hàng nào thì lấy đơn giá thực tế của lô đó để tính trị giá vốn thực tế của thành phẩm xuất kho. SV: Nguyễn Tiến Luật 7 Lớp: LC15/ 21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.