CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NVL Ở CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.1 Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán NVL trong các doanh nghiệp xây lắp 1.1 Khái niệm, đặc điểm NVL - Khái niệm NVL NVL trong các doanh nghiệp là đối tượng lao động, một trong ba yếu tố cơ bản để sử dụng trong quá trình sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ, là cơ sở vật chất tạo nên hình thái của sản phẩm. - Đặc điểm NVL NVL dùng trong các doanh nghiệp xây lắp rất đa dạng, phong phú về chủng loại, phức tạp về kỹ thuật. Về mặt hiện vật, NVL chỉ tham gia vào một chu kỳ thi công công trình, bị tiêu hao toàn bộ, không giữ nguyên hình thái ban đầu. Xét về mặt giá trị, khi tham gia sản xuất, NVL chuyển dịch toàn bộ giá trị của chúng vào giá trị công trình mới tạo ra.
Trong các doanh nghiệp xây lắp, NVL thường có đặc thù cồng kềnh, khối lượng lớn gây ra nhiều khó khăn trong công tác vận chuyển, bảo quản như: sắt, thép, xi măng, cát. và hao hụt tự nhiên thường cao.2 Đặc điểm kinh doanh xây lắp ảnh hưởng tới hạch toán NVL tại các doanh nghiệp xây lắp Doanh nghiệp nào cũng có đặc thù riêng ảnh hưởng đến công tác kế toán trong doanh nghiệp đó. Ngành xây lắp có đặc trưng riêng biệt so với các ngành khác bởi sản phẩm của xây lắp là các công trình có kết cấu phức tạp, thời gian thi công dài, giá trị công trình lớn. Do đó khi tiến hành xây dựng nhất thiết phải có dự toán chi phí và dự toán đó làm cơ sở cho các khoản mục chi phí.
Mặt khác sản phẩm của ngành xây lắp thường cố định tại nơi sản xuất, trong khi đó các SV: Nguyễn Thị Liên 3 CQ46/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp yếu tố để tiến hành sản xuất như các loại xe máy, thiết bị, nhân công lại vận động từ nơi này sang nơi khác. Trong quá trình di chuyển các yếu tố đó thường gây ra hao hụt, mất mát do điều kiện khách quan và chủ quan của doanh nghiệp nên yêu cầu quản lý là tất yếu. Hơn nữa, việc xây lắp còn chịu tác động của địa chất công trình và điều kiện khí hậu, thời tiết của địa phương cho nên công tác quản lý và sử dụng tài sản, vật tư cho công trình rất phức tạp đòi hỏi phải có mức giá cho từng loại công tác xây lắp cho từng vùng lãnh thổ.3 Vị trí, vai trò NVL trong quá trình xây lắp Để tiến hành thi công xây lắp cần phải có sự kết hợp của ba yếu tố: Đối tượng lao động, sức lao động và tư liệu lao động. NVL chiếm một vị trí quan trọng và không thể thiếu được trong quá trình xây dựng.
Chi phí về NVL thường chiếm từ 60% đến 70% giá trị công trình .Vì vậy NVL không chỉ quyết định đến mặt số lượng của công trình mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công trình. NVL đảm bảo chất lượng cao, đúng quy cách, chủng loại thì chất lượng công trình hoàn thành mới đạt yêu cầu. Do đó tăng cường công tác quản lý, công tác kế toán NVL đảm bảo sử dụng tiết kiệm, hiệu quả NVL mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình nhằm hạ thấp chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm, gia tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp là một yêu cầu cấp thiết.4 Vai trò của kế toán đối với quản lý và sử dụng NVL Kế toán là công cụ không thể thiếu trong quản lý tài chính của các doanh nghiệp, trong đó kế toán NVL đóng vai trò quan trọng trong hệ thống kế toán doanh nghiệp. Kế toán NVL là việc ghi chép, phản ánh, tổng hợp số liệu về tình hình mua, vận chuyển, bảo quản và tình hình nhập, xuất, tồn kho NVL.
Để đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời, đúng chủng loại NVL cho quá trình xây lắp, nhà quản trị doanh nghiệp cần dựa vào kế toán NVL , thông qua kế toán NVL mà nắm bắt thông tin về tình hình NVL trên các mặt số lượng, chủng loại, giá cả, thời hạn từ đó đề ra biện pháp quản lý thích hợp. Do đó kế toán NVL phải đảm bảo những yêu cầu và nhiệm vụ theo quy định. SV: Nguyễn Thị Liên 4 CQ46/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp 1.2 Yêu cầu quản lý NVL và nhiệm vụ của kế toán NVL trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Yêu cầu quản lý NVL trong doanh nghiệp xây lắp Doanh nghiệp quản lý NVL trên tinh thần tiết kiệm đúng định mức, kiểm tra chặt chẽ số lượng, chất lượng, giá cả…NVL nhập kho, xuất kho để đảm bảo tạo ra những sản phẩm tốt nhất. Doanh nghiệp phải quản lý tốt NVL từ khâu thu mua, khâu bảo quản, khâu dự trữ đến khâu sử dụng.
Cụ thể: - Khâu thu mua: Doanh nghiệp cần quản lý về số lượng, chủng loại, quy cách, chất lượng, giá cả và chi phí thu mua cũng như kế hoạch thu mua đúng tiến độ thời gian, phù hợp với kế hoạch thi công, xây dựng công trình. Đồng thời doanh nghiệp phải thường xuyên tiến hành phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch thu mua để từ đó chọn nguồn mua đảm bảo về số lượng, chất lượng, giá cả và chi phí thu mua thấp. - Khâu bảo quản: Để bảo quản tốt NVL dự trữ, giảm thiểu hư hao, mất mát các doanh nghiệp cần phải tổ chức tốt kho tàng, bến bãi, trang bị đầy đủ các phương tiện cân đo kiểm tra và thực hiện đúng chế độ bảo quản đối với từng loại NVL. Thêm đó, phải bố trí thủ kho là người có đủ phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn để quản lý NVL tồn kho, tránh việc bố trí kiêm nhiệm chức năng thủ kho với tiếp liệu và tính toán vật tư.
- Khâu dự trữ: Yêu cầu đặt ra đối với các nhà quản trị trong khâu dự trữ là phải xây dựng định mức dự trữ phù hợp cho từng loại NVL để đảm bảo cho quá trình thi công không bị đình trệ, gián đoạn hoặc gây ra tình trạng ứ đọng vốn do dự trữ NVL quá nhiều. - Khâu sử dụng: Quản lý ở khâu sử dụng phải thực hiện việc sử dụng hợp lý, tiết kiệm trên cơ sở định mức, dự toán chi phí nhằm hạ thấp chi phí, tiêu hao NVL trong giá thành sản phẩm, tăng tích lũy cho doanh nghiệp. Do vậy ở khâu này cần phải tổ chức tốt việc ghi chép, phản ánh tình hình xuất dùng và sử dụng NVL trong quá trình sản xuất.2 Nhiệm vụ của kế toán NVL trong doanh nghiệp xây lắp SV: Nguyễn Thị Liên 5 CQ46/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Để thực hiện tốt chức năng là công cụ quản lý kinh tế của kế toán và xuất phát từ vị trí, vai trò, yêu cầu quản lý NVL trong các doanh nghiệp thì kế toán NVL phải thực hiện các nhiệm vụ sau: - Thực hiện phân loại, đánh giá NVL phù hợp với các chuẩn mực, nguyên tắc kế toán đã quy định cũng như các yêu cầu quản trị của doanh nghiệp. - Tổ chức ghi chép đầy đủ kịp thời số hiện có và tình hình luân chuyển NVL về hiện vật và giá trị.
Tính toán đúng đắn trị giá vốn thực tế của NVL nhập kho, xuất kho nhằm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác phục vụ cho yêu cầu quản lý doanh nghiệp. - Kiểm tra tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch về sử dụng NVL cho sản xuất. - Tổ chức kế toán phù hợp với kế toán hàng tồn kho, áp dụng đúng đắn các phương pháp hạch toán chi tiết, tổng hợp NVL đảm bảo cung cấp thông tin, số liệu kịp thời đúng đắn cho việc lập báo cáo tài chính và phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Tham gia việc phân tích đánh giá tình hình sử dụng NVL trong quá trình sản xuất.
Tiến hành kiểm kê tài sản nói chung và NVL nói riêng theo quy định của nhà nước.3 Phân loại và đánh giá NVL trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Phân loại NVL Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp phải sử dụng rất nhiều loại, thứ nguyên vật liệu khác nhau với nội dung kinh tế, công dụng, tính năng lý hóa khác nhau. Phân loại NVL là việc phân chia NVL của doanh nghiệp thành các loại, các nhóm theo tiêu thức phân loại nhất định. * Căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu quản lý thì NVL được chia thành các loại sau: - Nguyên liệu, vật liệu chính: Đặc điểm chủ yếu của NVL chính là khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh sẽ cấu thành nên thực thể sản phẩm, toàn bộ giá trị của NVL đượ chuyển vào giá trị sản phẩm mới. SV: Nguyễn Thị Liên 6 CQ46/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp - Vật liệu phụ: Là các loại vật liệu được sử dụng trong sản xuất để tăng chất lượng sản phẩm, hoàn chỉnh sản phẩm hoặc phục vụ cho công việc quản lý sản xuất, bao gói sản phẩm.Các loại vật liệu này không cấu thành nên thực thể sản phẩm - Nhiên liệu: Là những thứ có tác dụng cung cấp nhiệt lượng trong quá trình sản xuất kinh doanh, phục vụ cho công nghệ sản xuất, phương tiện vận tải, công tác quản lý.
Nhiên liệu có thể tồn tại ở thể lỏng, thể rắn hay thể khí - Phụ tùng thay thế: Là những vật tư dùng để thay thế, sửa chữa máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải. - Vật liệu và thiết bị XDCB: Là những vật tư được sử dụng cho công việc XDCB. Đối với thiết bị xây dựng cơ bản bao gồm cả thiết bị cần lắp và thiết bị không cần lắp, công cụ, khí cụ và vật kết cấu dùng để lắp đặt cho công trình XDCB. - Vật liệu khác: Là các loại vật liệu không được xếp vào các loại trên.
Các loại vật liệu này do quá trình sản xuất loại ra như các loại phế liệu, vật liệu thu hồi do thanh lý TSCĐ. * Căn cứ vào nguồn gốc, NVL được chia thành: - Nguyên liêu, vật liệu mua ngoài - Nguyên liệu, vật liệu tự chế biến, gia công * Căn cứ vào mục đích và nơi sử dụng, nguyên vật liệu được chia thành: - Nguyên liệu, vật liệu trực tiếp dùng cho sản xuất kinh doanh - Nguyên liệu, vật liệu dùng cho công tác quản lý - Nguyên liệu, vật liệu dùng cho các mục đích khác 1.2 Đánh giá NVL 1.