CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.Đặc điểm của hoạt động xây lắp và của sản phẩm xây lắp ảnh hưởng đến kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Xây dựng cơ bản là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân. So với các ngành sản xuất khác, ngành XDCB có những đặc điểm về kinh tế- kỹ thuật riêng biệt, thể hiện rất rõ nét ở sản phẩm xây lắp và quá trình tạo ra sản phẩm của ngành: - Hoạt động xây lắp tạo ra sản phẩm mang tính chất đơn chiếc : Đó là những công trình xây dựng, vật kiến trúc. có quy mô lớn, kết cấu phức tạp mang tính đơn chiếc, mỗi sản phẩm có yêu cầu về mặt thiết kế mỹ thuật, kết cấu, hình thức, địa điểm xây dựng khác nhau, được tiến hành thi công theo đơn đặt hàng cụ thể,phải bàn giao theo đúng tiến độ,đúng thiết kế kỹ thuật,đảm bảo chất lượng công trình. - Hoạt động xây lắp tạo ra sản phẩm có giá trị lớn với thời gian thi công dài: quá trình từ khi khởi công cho đến khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng thường dài,qua nhiều giai đoạn khác nhau.
Do đó sản phẩm xây lắp nhất thiết phải được thiết kế và lập dự toán riêng nhằm mục đích theo dõi quá trình thi công và quản lý chi phí chặt chẽ. - Thời gian sử dụng sản phẩm xây lắp tương đối dài: Hoạt động XDCB tạo ra cơ sở vật chất của xã hội và nền kinh tế quốc dân, có thời gian sử dụng lâu dài nên mọi sau lầm trong quá trình xây dựng cơ bản là những sai lầm khó có điều kiện để sửa chữa, khắc phục một cách triệt để. Bên cạnh đó, chi phí bảo hành cho sản phẩm xây lắp cũng không hề nhỏ. SV: Bùi Thị Nhàn 4 Lớp: CQ49/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp - Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất (xe máy, thiết bị thi công, người lao động.) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm; quá trình sản xuất thi công kết thúc, quá trình bàn giao sử dụng đồng thời được thực hiện.
- Giá của sản phẩm xây lắp được xác định trước khi sản xuất, tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thỏa thuận với chủ đầu tư nên tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không thể hiện rõ. - Hoạt động xây lắp được doanh nghiệp tổ chức thực hiện với nhiều hình thức khác nhau trên cơ sở hợp đồng đã được ký kết với chủ đầu tư, việc tổ chức thi công được thực hiện dưới sự giám sát chặt chẽ của chủ đầu tư cả về kỹ thuật, chất lượng và tiến độ thi công. Khối lượng xây lắp hoàn thành của từng giai đoạn có thể được các bên liên quan nghiệm thu, xác nhận và thanh toán trên cơ sở quy định của hợp đồng. Những đặc điểm của hoạt động xây lắp đã ảnh hưởng, chi phối quan trọng đến công tác kế toán nói chung và công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây lắp nói riêng.
Khái niệm, đặc điểm, phân loại của doanh thu và xác đinh kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây lắp 1. Khái niệm và đặc điểm và phân loại doanh thu 1. Khái niệm và đặc điểm, ý nghĩa của doanh thu Khái niệm doanh thu: Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Đặc điểm doanh thu trong doanh nghiệp xây lắp: Trong doanh nghiệp xây lắp, doanh thu có được từ các hợp đồng xây dựng chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng doanh thu trong kì của doanh nghiệp.
SV: Bùi Thị Nhàn 5 Lớp: CQ49/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp Việc xác định và ghi nhận các khoản doanh thu phải tuân thủ các quy định trong Chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” và các chuẩn mực kế toán có liên quan. Doanh thu của hợp đồng xây dựng, doanh nghiệp xây lắp phải thực hiện theo đúng quy định của Chuẩn mực kế toán số 15- Hợp đồng xây dựng. Doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm : (a) Doanh thu ban đầu được ghi trong hợp đồng; và (b) Các khoản tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khoản tiền thưởng và các khoản thanh toán khác nếu các khoản này có khả năng làm thay đổi doanh thu, và có thể xác định được một cách đáng tin cậy. Doanh thu của hợp đồng xây dựng được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được.
Việc xác định doanh thu của hợp đồng chịu tác động của nhiều yếu tố không chắc chắn vì chúng tùy thuộc vào sự kiện sẽ xảy ra trong tương lai. Việc ước tính thường phải được sửa đổi khi các sự kiện đó phát sinh và những yếu tố không chắc chắn được giải quyết. Vì vậy doanh thu của hợp đồng có thể tăng hay giảm ở từng thời kỳ. Việc ghi nhận doanh thu và chi phí phải tuân theo nguyên tắc phù hợp.
Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó. Ý nghĩa của doanh thu: Là nguồn tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí sản xuất kinh doanh và đảm bảo cho quá trình kinh doanh tiếp theo được tiến hành liên tục. Doanh thu là cơ số quan trọng để xác định kết quả tài chính cuối cùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho DN hoàn thành nghĩa vụ của mình với Nhà nước, với cổ đông, với người góp vốn liên doanh, với khách hàng… SV: Bùi Thị Nhàn 6 Lớp: CQ49/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp 1. Phân loại doanh thu trong doanh nghiệp xây lắp - Theo nội dung, doanh thu bao gồm: + Doanh thu bán hàng + Doanh thu cung cấp dịch vụ + Doanh thu từ tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia Ngoài các khoản doanh thu, trong doanh nghiệp xây lắp còn thu được các khoản thu nhập khác - Căn cứ vào phương pháp xác định doanh thu ghi nhận: + Doanh thu ghi nhận theo tiến độ kế hoạch.
+ Doanh thu ghi nhận theo giá trị khối lượng thực hiện ( phương pháp tỉ lệ phần trăm hoàn thành). Khái niệm, bản chất và ý nghĩa về kết quả kinh doanh Khái niệm kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì doanh nghiệp có lãi, nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì doanh nghiệp lỗ. Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm kết quả hoạt động kinh doanh thông thường và kết quả hoạt động khác.
+ Kết quả hoạt động kinh doanh thông thường là kết quả từ những hoạt động tạo ra doanh thu của doanh nghiệp, đây là hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ và hoạt động tài chính: Kết quả hoạt Tổng Doanh Giá vốn của Chi phí bán động SXKD (bán = thu thuần về - hàng xuất đã - hàng và chi hàng và cung cấp bán hàng và bán và chi phí phí quản lý dịch vụ) cung cấp dịch thuế TNDN doanh nghiệp SV: Bùi Thị Nhàn 7 Lớp: CQ49/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp vụ Kết quả từ hoạt Tổng Doanh thu thuần về Chi phí về hoạt = - động tài chính hoạt động tài chính động tài chính Trong đó: Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ tính bằng tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ trừ đi (-) các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế GTGT tính theo phương pháp trực tiếp). + Kết quả hoạt động khác là kết quả được tính bằng chênh lệch giữa thu nhập thuần khác và chi phí khác: Kết quả hoạt động khác = Thu nhập thuần khác - Chi phí khác Bản chất của kết quả kinh doanh : Kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp được biểu hiện dưới chỉ tiêu lãi hoặc lỗ. Đó chính là phần chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn hàng tiêu thụ ( giá mua và chi phí thu mua) và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, các khoản thu nhập khác và chi phí khác. Ý nghĩa của kết quả kinh doanh: Kế toán xác định kết quả hoạt động kinh doanh là điều kiện cần thiết để đánh giá kết quả sản xuất của DN trong một kỳ kế toán nhất định, là cơ sở đánh giá hiệu quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh và ảnh hưởng đến sự sống còn của DN.
Đồng thời, là căn cứ quan trọng để Nhà nước đánh giá khả năng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, qua đó xây dựng và kiểm tra tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước của doanh nghiệp. Xác định kết quả kinh doanh giúp thúc đẩy sử dụng nguồn nhân lực và phân SV: Bùi Thị Nhàn 8 Lớp: CQ49/21.12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp bổ các nguồn lực có hiệu quả đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân nói chung và đối với mỗi doanh nghiệp nói riêng. Kế toán tổng hợp về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây lắp 1. Kế toán tổng hợp các loại doanh thu trong doanh nghiệp xây lắp 1.Chứng từ kế toán Để phản ánh các nghiệp vụ kinh tế về doanh thu, kế toán sử dụng các chứng từ như: Hóa đơn GTGT, hóa đơn bán hàng thông thường; các chứng từ thanh toán: phiếu thu, séc chuyển khoản, séc thanh toán, ủy nhiệm thu, giấy báo Có, bảng sao kê; các chứng từ kế toán liên quan khác như hợp đồng giao nhận thầu, hợp đồng thi công xây dựng công trình, bảng xác định giá trị khối lượng công việc hoàn thành theo hợp đồng (biên bản nghiệm thu khối lượng), biên bản bàn giao khối lượng xây lắp hoàn thành, thanh lí hợp đồng,.
SV: Bùi Thị Nhàn 9 Lớp: CQ49/21.