CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT KINH DOANH 1. Khái niệm, yêu cầu quản lý và nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh. Khái niệm và phân loại doanh thu: Khái niệm doanh thu: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” (VAS14): “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.
Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, doanh thu bán hàng đã bán bị trả lại… Phân loại doanh thu: Theo quy định hiện hành doanh thu phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp bao gồm: - Doanh thu bán hàng: là toàn bộ số tiền có được do bán sản phẩm doanh nghiệp sản xuất ra, bán hàng hoá mua vào và là bất động sản đầu tư. - Doanh thu cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền thu được do thực hiện các thoả thuận trong một hoặc nhiều kì kế toán. - Doanh thu hoạt động tài chính: bao gồm tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức và lợi nhuận được chia. - Thu nhập khác: là các khoản thu nhập chịu thuế trong kỳ tính thuế mà khoản thu nhập này không thuộc các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh ghi trong đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp.
Khái niệm và phân loại chi phí Khái niệm chi phí: SV: Nguyễn Thị Trang 3 Lớp:CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Theo chuẩn mực kế toán số 01: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức là khoản chi tiền ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh trong nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”. Phân loại chi phí: Các loại chi phí gồm chi phí thông thường và chi phí khác - Chi phí thông thường là chi phí phát sinh các hoạt động bán hàng : giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí hoạt động tài chính và chi phí quản lý chung của doanh nghiệp. - Chi phí khác là chi phí phát sinh bất thường. Ngoài ra, có một số đối tượng kế toán có bản chất kinh tế khác nhưng cũng cùng tên gọi chi phí là chi phí trả trước và chi phí phải trả.
- Chi phí trả trước là khoản chi thực tế đã phát sinh vào một kỳ kế toán nhất định nhưng mang lại lợi ích kinh tế cho nhiều kỳ kế toán tiếp theo. - Chi phí phải trả là những khoản trong kì kế toán hiện tại chưa phát sinh nhưng đã được ghi nhận là chi phí SXKD của kỳ kế toán đó. Khái niệm và phân loại kết quả kinh doanh Khái niệm kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ nhất định , biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Phân loại kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm kết quả hoạt động kinh doanh thông thường và kết quả hoạt động khác: - Kết quả hoạt động kinh doanh thông thường là kết quả từ hoạt động tạo ra doanh thu của doanh nghiệp, có thể là hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ hoặc hoạt động tài chính SV: Nguyễn Thị Trang 4 Lớp:CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp - Kết quả hoạt động khác là kết quả từ các hoạt động khác, không tạo ra doanh thu của doanh nghiệp.
Nó là số chênh lệch giữa thu nhập khác và chi phí khác. Yêu cầu quản lý doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh. Doanh thu và chi phí có vai trò lớn đối với mỗi doanh nghiệp. Yêu cầu quản lý quá trình ghi nhận doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh đặt ra là: - Quản lý chặt chẽ quá trình bán hàng với từng khách hàng theo từng phương thức bán hàng, hình thức thanh toán, đôn đốc khách hàng thanh toán tiền hàng nhằm thu hồi đầy đủ và nhanh chóng tiền hàng.
- Tìm hiểu khai thác mở rộng thị trường phù hợp và có chính sách sau hợp đồng cung cấp dịch vụ làm không ngừng tăng doanh thu giảm chi phí. - Quản lý chặt chẽ các khoản chi phí bán hàng, chi phí QLDN và các khoản chi phí khác nhằm tối đa hóa lợi nhuận. - Tính toán xác định đúng KQKD của từng hoạt động thực hiện tốt nghĩa vụ đối với nhà nước. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh.
Để thực sự là công cụ cho quá trình quản lý, kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh phải thực hiện tốt và đầy đủ các quy định sau: - Phản ánh ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hoá theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị để tiến hành thực hiện phân bổ trong kì. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi các khoản phải thu khách hàng. - Phản ánh, tính toán chính xác kết quả của hoạt động doanh thu. Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kết quả kinh doanh và tình hình thực hiện kết quả bán hàng và tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.
- Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình cung cấp dịch vụ và kết quả hoạt động phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kì SV: Nguyễn Thị Trang 5 Lớp:CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình cung cấp dịch vụ phục vụ cho công tác quản lí doanh nghiệp. Nội dung kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh 1. Kế toán doanh thu trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Điều kiện ghi nhận: Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 5 điều kiện được quy định trong Chuẩn mực kế toán số 14: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Doanh thu CCDV được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn 4 điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; - Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ các giao dịch cung cấp dịch vụ - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng cân đối kế toán; - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. Nguyên tắc xác định: Việc xác định và ghi nhận doanh thu được tuân thủ theo các quy định trong chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” và các chuẩn mực kế toán SV: Nguyễn Thị Trang 6 Lớp:CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp có liên quan. Các nguyên tắc có ảnh hưởng đến việc ghi nhận doanh thu là nguyên tắc cơ sở dồn tích, nguyên tắc thận trọng, nguyên tắc phù hợp: - Nguyên tắc cơ sở dồn tích: Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu tại thời điểm hàng hóa được bán ra hoặc dịch vụ đã hoàn thành mà không quan tâm đã thu được tiền hay chưa. - Nguyên tắc thận trọng: Quy định việc ghi nhận doanh thu chỉ được thực hiện khi có chứng cứ chắc chắn.
Nếu một khoản chưa chắc chắn thu được lợi ích kinh tế thì doanh thu chưa được ghi nhận. - Nguyên tắc phù hợp: Khi ghi nhận một khoản doanh thu thì phải ghi nhận một khoản chi phí tương ứng có liên quan đến việc tạo ra doanh thu đó. Ngoài các nguyên tắc ghi nhận doanh thu trên thì kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp được thực hiện cần chú ý đến các nguyên tắc kế toán theo quy định tại điều 78 Thông tư 200/2014/TT-BTC như sau: + Trong một số trường hợp, nguyên tắc phù hợp có thể xung đột với nguyên tắc thận trọng trong kế toán, thì kế toán phải căn cứ vào chất bản chất và các Chuẩn mực kế toán để phản ánh giao dịch một cách trung thực, hợp lý. + Doanh thu, lãi hoặc lỗ chỉ được coi là chưa thực hiện nếu doanh nghiệp còn có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ trong tương lai (trừ nghĩa vụ bảo hành thông thường) và chưa chắc chắn thu được lợi ích kinh tế.
+ Doanh thu không bao gồm các khoản thu hộ bên thứ ba: Các loại thuế gián thu (thuế GTGT, thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường) phải nộp, số tiền đại lý thu hộ bên chủ hàng; các khoản phụ thu… + Thời điểm, căn cứ để ghi nhận doanh thu kế toán và doanh thu tính thuế có thể khác nhau tùy vào từng tình huống cụ thể. Doanh thu tính thuế chỉ được sử dụng để xác định số thuế phải nộp theo luật định; Doanh thu ghi nhận trên sổ kế toán để lập Báo cáo tài chính phải tuân thủ các nguyên tắc kế toán và tùy theo từng trường hợp không nhất thiết phải bằng số đã ghi trên hóa đơn bán hàng. SV: Nguyễn Thị Trang 7 Lớp:CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp + Doanh thu được ghi nhận chỉ bao gồm doanh thu của kỳ báo cáo. Các tài khoản phản ánh doanh thu không có số dư, cuối kỳ kế toán phải kết chuyển doanh thu để xác định kết quả kinh doanh.