CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ SẢN XUẤT 1. Chi phí sản xuất 1. Khái niệm Mục đích cơ bản của bất kỳ doanh nghiệp vào là trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội.
Để tiến hành sản xuất bình thường, doanh nghiệp phải bỏ ra các chi phí về các loại đối tượng lao động, tư liệu lao động và sức lao động. Nói cách khác, doanh nghiệp phải bỏ ra hao phí về lao động sống và lao động vật hoá. Muốn biết số chi phí này là bao nhiêu nhằm tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp thì mọi chi phí chi ra cuối cùng đều được thể hiện bằng thước đo tiền tệ, gọi là chi phí sản xuất. Vậy “Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định”.
Bản chất của chi phí Chi phí sản xuất kinh doanh là vốn của doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh, thông qua quá trình sản xuất mà số vốn này được chuyển dịch vào đối tượng tính giá nhất định. Chi phí luôn có tính chất cá biệt, bao gồm tất cả các khoản chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ ra để tồn tại, để tiến hành một cách bình thường hoạt động của mình, bất kể chi phí đó là cần thiết hay không cần thiết. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động của mình, các nhà quản lý còn phải quan tâm đến tính xã hội của chi phí. Tức là chi phí cá biệt của SV: Nông Thanh Thùy 3 Giáo viên hướng dẫn: Bùi Thị Hằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Cuối Khóa Học Viện Tài Chính doanh nghiệp phải đảm bảo ở mức độ trung bình của xã hội và được xã hội chấp nhận.
Yêu cầu đặt ra cho nhà quản lý là phải đưa ra được những quyết định hợp lý trong từng thời kỳ cụ thể để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp gồm nhiều loại, nhiều thứ khác nhau. Để thuận tiện cho công tác quản lý, hạch toán, kiểm tra chi phí cũng như phục vụ cho công việc ra các quyết định kinh doanh, chi phí sản xuất kinh doanh cấn được phân loại theo những tiêu thức phù hợp, đặc biệt là chi phí sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế Theo cách phân loại này, người ta sắp xếp các chi phí có cùng nội dung và tính chất kinh tế vào một loại gọi là yếu tố chi phí, mà không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu và có tác dụng như thế nào.
Cách phân loại này còn được gọi là phân loại chi phí theo yếu tố. Theo đó, chi phí sản xuất bao gồm: - Chi phí nguyên vật liệu: yếu tố Chi phí nguyên vật liệu bao gồm giá mua, chi phí mua của nguyên vật liệu dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Yếu tố này bao gồm: chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí nguyên vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí phụ tùng thay thế và chi phí nguyên vật liệu khác. - Chi phí nhân công: Yếu tố chi phí nhân công là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động.
- Chi phí khấu hao máy móc thiết bị: Yếu tố chi phí này bao gồm khấu hao của tất cả TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền phải trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. SV: Nông Thanh Thùy 4 Giáo viên hướng dẫn: Bùi Thị Hằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Cuối Khóa Học Viện Tài Chính - Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi phí bằng tiền phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh ngoài các yếu tố chi phí nói trên. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng Theo cách phân loại này, căn cứ vào mục đích, công dụng của chi phí trong sản xuất, chi phí được chia ra thành các khoản mục chi phí.
Mỗi khoản mục chỉ bao gồm các chi phí có cùng mục đích và công dụng, không phân biệt chi phí đó có nội dung kinh tế như thế nào. Theo tiêu thức này, chi phí sản xuất được chia thành các khoản mục sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ. - Chi phí nhân công trực tiếp: Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm tiền lương và các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất, các khoản trích theo tiền lương của công nhân sản xuất như kinh phí công đoàn,bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. - Chi phí sản xuất chung: Chi phí sản xuất chung là các khoản chi phí có liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng, tổ đội sản xuất.
Chi phí sản xuất chung bao gồm các yếu tố chi phí sau: Chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí vật liệu, chi phí dụng cụ, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền. Ngoài 2 cách phân loại trên, chi phí sản xuất có thể được phân loại theo một số cách sau đây: * Theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ, chi phí sản xuất bao gồm: - Chi phí khả biến (chi phí biến đổi/biến phí): Chi phí khả biến là những chi phí thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi mức hoạt động của doanh nghiệp. SV: Nông Thanh Thùy 5 Giáo viên hướng dẫn: Bùi Thị Hằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Cuối Khóa Học Viện Tài Chính - Chi phí bất biến (chi phí cố định/định phí): Định phí là những chi phí mà về tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của đơn vị. - Chi phí hỗn hợp: Chi phí hỗn hợp là loại chi phí mà bản thân nó gồm cả các yếu tố của định phí và biến phí.
* Theo khả năng tập hợp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí: - Chi phí trực tiếp: Là những chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí (như từng loại sản phẩm, công việc, hoạt động, đơn đặt hàng…), chúng có thể được quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí. - Chi phí gián tiếp: Là các chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán tập hợp chi phí khác nhau nên không thể được quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí được, mà phải tập hợp theo từng nơi phát sinh chi phí khi chúng phát sinh, sau đó quy nạp cho từng đối tượng theo phương pháp phân bổ gián tiếp. * Theo mối quan hệ giữa chi phí với các khoản mục trên Báo cáo tài chính: Chi phí sản xuất kinh doanh bao gồm chi phí sản phẩm và chi phí thời kỳ. * Theo khả năng kiểm soát chi phí: Chi phí kiểm soát được và chi phí không kiểm soát được.
* Theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh: Chi phí bao gồm chi phí cơ bản và chi phí chung. GIÁ THÀNH SẢN PHẨM VÀ PHÂN LOẠI GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1. Giá thành sản phẩm 1. Khái niệm Xuất phát từ mục đích và nguyên tắc kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp là hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Vì vậy, để quản lý có hiệu quả và kịp thời đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của SV: Nông Thanh Thùy 6 Giáo viên hướng dẫn: Bùi Thị Hằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Cuối Khóa Học Viện Tài Chính mình, doanh nghiệp luôn cần biết số chi phí đã chi ra cho từng loại hoạt động, từng loại sản phẩm, dịch vụ là bao nhiêu; số chi phí đã chi ra, đã cấu thành trong số sản phẩm, lao vụ, dịch vụ hoàn thành là bao nhiêu, tỷ trọng từng loại chi phí, khả năng hạ thấp các loại chi phí này. Chỉ tiêu thỏa mãn được các thông tin mang các nội dung trên chính là giá thành sản phẩm. “Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã sử dụng để sản xuất chế biến hoàn thành một khối lượng kết quả sản phẩm lao vụ, dịch vụ nhất định. Bản chất của giá thành Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu mang tính giới hạn và xác định, vừa mang tính khách quan, vừa mang tính chủ quan.
Trong hệ thống các chỉ tiêu quản lý của doanh nghiệp, giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết quả sử dụng tài sản, vật tư, lao động và tiền vốn trong quá trình sản xuất cũng như tính đúng đắn của các giải pháp tổ chức kinh tế, kỹ thuật và công nghệ mà doanh nghiệp đã sử dụng nhằm nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, hạ thấp chi phí và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Giá thành còn là căn cứ quan trọng định giá bán và xác định hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất. Phân loại giá thành sản phẩm Để giúp cho việc nghiên cứu và quản lý tốt giá thành sản phẩm, kế toán cần phải phân biệt các loại giá thành khác nhau. Phân loại giá thành theo cơ sở số liệu và thời điểm tính giá thành Theo cách phân loại này, giá thành sản phẩm được chia làm 3 loại: - Giá thành sản phẩm kế hoạch: Là giá thành sản phẩm được tính toán trên cơ sở chi phí kế hoạch và số lượng sản phẩm sản xuất theo kế hoạch.
Giá thành sản phẩm kế SV: Nông Thanh Thùy 7 Giáo viên hướng dẫn: Bùi Thị Hằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận Văn Cuối Khóa Học Viện Tài Chính hoạch bao giờ cũng được tính toán trước khi bắt đầu tiến hành quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ.