Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1. Khái niệm, phân loại chi phí sản xuất kinh doanh Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống và lao động vật hoá mà Doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (quý, tháng, năm). Do chi phí sản xuất có nhiều loại nên cần thiết phải phải phân loại chi phí nhằm tạo thuận lợi cho công tác quản lý và hạch toán chi phí.
Phân loại chi phí là việc sắp xếp các loại chi phí khác nhau vào từng nhóm theo những đặc trưng nhất định. Trên thực tế có nhiều cách phân loại khác nhau. Tuy nhiên, lựa chọn tiêu thức phân loại nào thì phải dựa vào yêu cầu của công tác quản lý và hạch toán của Doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể phân loại theo các tiêu thức sau: - Phân loại theo yếu tố chi phí Theo quyết định hiện hành ở Việt Nam, toàn bộ chi phí sản xuất được chia làm 7 yếu tố: yếu tố nguyên vật liệu, yếu tố nhiên liệu động lực, yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp theo lương, yếu tố về BHXH, BHYT, KPCĐ, yếu tố khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, yếu tố chi phí khác bằng tiền.
- Phân loại theo khoản mục giá thành SV: §Æng ThÞ S¬n 3 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa Dựa trên ý nghĩa của chi phí trong giá thành cũng như công dụng của chi phí và mức phân bổ chi phí, giá thành được chia làm 5 khoản mục: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (CP NVLTT) - Chi phí nhân công trực tiếp (CP NCTT) - Chi phí sản xuất chung (CP SXC) - Chi phí bán hàng ( CP BH) - Chi phí quản lý doanh nghiệp (CP QLDN) - Phân loại theo cách thức kết chuyển Được phân làm 2 loại: Chi phí sản phẩm, chi phí thời kỳ. Cách phân loại này tạo điều kiện cho việc xác định giá thành công xưởng cũng như kết quả kinh doanh được quyết định. - Phân theo quan hệ của chi phí với khối lượng công việc và sản phẩm hoàn thành Phân theo loại này thì chi phí sản xuất gồm: biến phí và định phí 1. Ý nghĩa của công tác quản lý chi phí sản xuất trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) Công tác quản lý chi phí sản xuất trong quá trình sản xuất kinh doanh có ý nghĩa rất lớn tới doanh nghiệp và các cơ quan có liên quan tới doanh nghiệp.
Đối với Doanh nghiệp: giúp doanh nghiệp nhìn nhận đánh giá một cách đúng đắn về CPSX để tìm ra giải pháp tiết kiệm chi phí hạ giá thành sản phẩm. Đối với cơ quan có chức năng của Nhà nước: Giúp họ có cái nhìn bao quát toàn diện về sự phát triển của nền kinh tế. Đối với các bên liên quan như Ngân hàng, đối tác kinh doanh khách hàng. giúp họ đưa ra những quyết định đúng đắn về đầu tư, về liên doanh, liên kết… để phát triển kinh tế của doanh nghiệp.
SV: §Æng ThÞ S¬n 4 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa 1. Đối tượng tập hợp CPSX, và đối tượng tính GTSP Giá thành sản phẩm: là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hoá có liên quan đến khối lượng sản phẩm, khối lượng công tác lao vụ đã hoàn thành. Phân loại giá thành sản phẩm - Phân loại theo thời điểm tính và nguồn số liệu tính Phân loại theo cách này thì giá thành sản phẩm được chia làm 3 loại: Giá thành kế hoạch, giá thành định mức, giá thành thực tế. - Phân loại theo phạm vi phát sinh chi phí Giá thành sản xuất (giá thành công xưởng): là chi tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản xuất.
Giá thành sản xuất = CPNVLTT + CPNCTT + CPSXC Giá thành toàn bộ (giá thành tiêu thụ) là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng. Giá thành toàn bộ = CPNVLTT + CPNCTT + CPSXC + CPQLDN + CPBH 1. Đối tượng tập hợp chi phí để tính giá thành - Đối tượng tập hợp chi phí Xác định đối tượng hạch toán chi phí là xác định phạm vi, nơi phát sinh chi phí cần được tập hợp. Đây là một công việc cần thiết và quan trọng cần được tiến hành đầu tiên trên cơ sở đối tượng hạch toán cụ thể mà sử dụng các phương pháp hạch toán một cách thích hợp.
- Xác định đối tượng tính giá thành sản phẩm Là việc xác định sản phẩm, bán thành phẩm công việc, lao vụ cụ thể đòi hỏi phải tính giá thành đơn vị đối tượng đó có thể là sản phẩm cuối cùng của quá SV: §Æng ThÞ S¬n 5 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa trình sản xuất hoặc đang trên dây chuyền sản xuất tuỳ theo yêu cầu của hạch toán kế toán nội bộ và tiêu thụ sản phẩm. Phải dựa vào một số quy định sau: - Quy trình công nghệ (giản đơn hay phức tạp) - Loại hình sản xuất (đơn chiếc hay hàng loạt) - Yêu cầu và trình độ quản lý khi chúng đồng nhất là một. Nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm - Xác định đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất, đối tượng tính giá thành sản phẩm phù hợp với đặc điểm yêu cầu của doanh nghiệp. - Tổ chức vận dụng các tài khoản kế toán để hạch toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm phù hợp với phương pháp kế toán hàng tồn kho (kê khai thường xuyên (KKTX) hoặc phương pháp kiểm kê định kỳ (KKĐK).
- Tổ chức tập hợp, kết chuyển hoặc phân bổ CPSX theo đúng đối tượng kế toán tập hợp CPSX đã xác định theo các khoản mục chi phí và tính giá thành. - Lập báo cáo CPSX theo yếu tố (trên thuyết minh báo cáo tài chính) định kỳ tổ chức phân tích chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm của doanh nghiệp. - Tổ chức kiểm kê, đánh giá khối lượng sản phẩm dở dang, kế hoạch hợp lý, xác định giá thành và hạch toán giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ một cách đầy đủ và chính xác. Tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất Nguyên tắc hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm - Tính đúng nội dung kinh tế của chi phí và đối tượng chịu chi phí.
- Hạch toán đủ chi phí phát sinh và trong giá thành sản phẩm - Ghi chép vào sổ kịp thời chính xác phục vụ yêu cầu quản lý. SV: §Æng ThÞ S¬n 6 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa - Các khoản mục yếu tố chi phí tính vào giá thành sản phẩm đầy đủ 3 yếu tố: chi phí NVLTT, chi phí NCTT, chi phí SXC. - Tài khoản sử dụng chủ yếu TK621: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp TK622: Chi phí nhân công trực tiếp TK627: Chi phí sản xuất chung TK631: Giá thành sản xuất (sử dụng cho phương pháp KKĐK) TK154: Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang. Trình tự tập hợp chi phí (sơ đồ tài khoản) 1.Hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên - Hạch toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là những chi phí về nguyên, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu được dùng trực tiếp cho việc chế tạo sản phẩm hay thực hiện các dịch vụ.
Quá trình tập hợp Chi phí sản xuất diễn ra có thể tóm tắt theo sơ đồ sau: TK 152 TK 621 TK 152 (1) (5) TK 111, 112, 331 (2) TK 154 TK 133 (6) TK 411 (3) TK 711 (4) SV: §Æng ThÞ S¬n 7 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa Ghi chú: (1) Xuất kho vật liệu để sản xuất sản phẩm (2) Vật liệu mua ngoài không qua nhập kho (3) Vật liệu do nhận vốn góp được cấp phát không qua nhập kho đưa vào sản xuất sản phẩm. (4) Vật liệu do được biếu tặng hoặc viện trợ không qua nhập kho đưa vào sản xuất sản phẩm. (5) Giá trị vật liệu không sử dụng hết nhập lại kho (6) Cuối kỳ kết chuyển chi phí NVLTT vào tài khoản tính GTSP. - Hạch toán chi phí nhân công trực tiếp (NCTT) Chi phí nhân công trực tiếp là khoản thù lao động phải trả cho người lao động trực tiếp sản xuất sản phẩm, trực tiếp thực hiện các lao vụ, dịch vụ như tiền lương chính, tiền lương phụ, các khoản phụ cấp có tính chất lương.
Việc hạch toán chi phí nhân công trực tiếp được thực hiện qua sơ đồ sau: TK 334 TK 622 TK 154 (1) (4) TK 338 (3382, 3383, 3384,3389) (2) TK 335 (3) Ghi chú: (1) Tiền lương và phụ cấp lương phải trả cho công nhân sản xuất trực tiếp SV: §Æng ThÞ S¬n 8 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa (2) Trích KPCĐ, BHXH, BHYT, BHTN theo tỷ lệ quy định của công nhân sản xuất trực tiếp. (3) Trích trước tiền lương nghỉ phép theo kế hoạch của công nhân sản xuất trực tiếp (với doanh nghiệp sản xuất mang tính thời vụ) (4) Cuối kỳ kết chuyển chi phí nhân công trực tiếp vào tài khoản tính giá thành sản phẩm. - Hạch toán chi phí sản xuất chung Chi phí sản xuất chung là những chi phí cần thiết còn lại để sản xuất sản phẩm sau chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp. Hạch toán chi phí sản xuất chung qua sơ đồ như sau: TK 334, 338(3382, 3383, 3384,3389) TK 627 TK 154 (1) (8) TK 152 (2) TK 153 TK 142, 242 (3) TK 214 (4a) (4b) (5) TK 111, 112, 331 (6) TK 133 (7) SV: §Æng ThÞ S¬n 9 Líp: LC13/21.27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Häc viÖn tµi chÝnh Chuyªn ®Ò cuèi khãa Ghi chú: (1) Tính lương và phụ cấp lương phải trả trong kỳ cho nhân viên quản lý.