CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái niệm, phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 1. Khái niệm, phân loại chi phí sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm, bản chất chi phí Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định.
Trong đó: - Hao phí lao động sống là các hao phí về sức lao động được biểu hiện bằng tiền là các chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động. - Hao phí lao động vật hóa là các hao phí về tư liệu lao động và đối tượng lao động biểu hiện bằng tiền là các chi phí khấu hao tư liệu lao động (TSCĐ hữu hình, công cụ dụng cụ…), chi phí tiêu hao nguyên vật liệu… Các chi phí phát sinh trong doanh nghiệp bao gồm 2 loại: Các chi phí bỏ ra để tạo nên một giá trị sử dụng nào đó cũng như thực hiện giá trị sử dụng này và các loại chi phí không liên quan đến việc tạo ra giá trị sử dụng. Sự phân biệt này cần làm rõ nhằm mục đích xác định phạm vi và nội dung của chi phí sản xuất bởi không phải tất cả mọi chi phí mà doanh nghiệp đã đầu tư đều là chi phí sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất Trong doanh nghiệp sản xuất có nhiều cách phân loại CPSX.
Để phục vụ cho công tác quản lý nói chung và công tác quản lý nói riêng, có thể tiến hành phân loại CPSX theo các tiêu thức dưới đây: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HäC VIÖn TµI CHÝNH LuËn v¨n tèt nghiÖp 1.Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh căn cứ theo mục đích và công dụng kinh tế của chi phí: Theo cách phân loại này chi phí sản xuất bao gồm: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ. - Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương và các khoản phải trả trực tiếp cho công nhân sản xuất, các khoản trích theo lương của công nhân sản xuất như Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Kinh phí công đoàn… - Chi phí sản xuất chung: Bao gồm các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng, đội sản xuất. Chi phí sản xuất chung bao gồm các loại chi phí sản xuất sau: + Chi phí nhân viên phân xưởng: Bao gồm chi phí tiền lương, các khoản phải trả, các khoản trích theo lương của nhân viên phân xưởng, đội sản xuất. + Chi phí vật liệu: Bao gồm chi phí vật liệu dùng chung cho phân xưởng sản xuất với mục đích phục vụ và quản lý sản xuất.
+ Chi phí dụng cụ: Bao gồm chi phí về công cụ dụng cụ dùng ở phân xưởng để phục vụ sản xuất và quản lý sản xuất. + Chi phí khấu hao TSCĐ: Bao gồm toàn bộ chi phí khấu hao của TSCĐ thuộc các phân xưởng sản xuất quản lý và sử dụng cho sản xuất. + Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm các chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho hoạt động phục vụ và quản lý của phân xưởng, đội sản xuất… + Chi phí khác bằng tiền: Bao gồm các khoản chi trực tiếp bằng tiền dùng cho việc phục vụ và quản lý ở phân xưởng, đội sản xuất… 1.Phân loại chi phí sản xuất căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí: Theo cách phân loại này chi phí sản xuất sẽ bao gồm: SV Hoàng Hằng Nga 4 LớpCQ49/21.18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HäC VIÖn TµI CHÝNH LuËn v¨n tèt nghiÖp - Chi phí nguyên liệu và vật liệu: Bao gồm giá mua, chi phí mua của nguyên vật liệu dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Yếu tố này bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí nguyên vật liệu phụ, chi phí phụ tùng thay thế và chi phí nguyên vật liệu khác.
- Chi phí nhân công: Là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động. - Chi phí khấu hao máy móc thiết bị: Bao gồm khấu hao của tất cả các TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền phải trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Chi phí khác bằng tiền: Là các khoản chi phí bằng tiền phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh ngoài các yếu tố chi phí nói trên.
Ngoài ra, tùy theo đặc điểm sản xuất, yêu cầu và trình độ quản lý của các doanh nghiệp có thể phân chia chi phí sản xuất thành các yếu tố chi tiết và cụ thể hơn 1. Phân loại chi phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chi phí và mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với đối tượng chịu chi phí theo phương pháp tập hợp (với khối lượng sản phẩm, lao vụ sản xuất trong kỳ): Theo cách phân loại này chi phí sản xuất chia làm hai loại: - Chi phí trực tiếp: là những khoản chi phí sản xuất quan hệ trực tiếp đến việc sản xuất ra một loại sản phẩm, dịch vụ nhất định. Kế toán có thể căn cứ vào số liệu của chứng từ kế toán để ghi trực tiếp cho những đối tượng chịu chi phí. - Chi phí gián tiếp: là những khoản chi phí có liên quan đến nhiều loại sản phẩm , dịch vụ.
Kế toán phải tập hợp chung sau đó tiến hành phân bổ cho các đối tượng có liên quan theo một tiêu chuẩn thích hợp. SV Hoàng Hằng Nga 5 LớpCQ49/21.18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HäC VIÖn TµI CHÝNH LuËn v¨n tèt nghiÖp 1. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với khối lượng sản phẩm lao vụ sản phẩm sản xuất trong kỳ Theo cách phân loại này toàn bộ chi phí sản xuất chia làm hai loại: - Chi phí biến đổi (biến phí): là những chi phí có sự thay đổi về lượng tương đương tỉ lệ thuận lợi với sự thay đổi khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ như: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp. - Chi phí cố định (định phí): là những chi phí không thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi khối lượng sản phẩm sản xuất trong mức độ nhất định như chi phí khấu hao TSCĐ theo phương pháp bình quân, chi phí điện thắp sáng… 1.
Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung cấu thành chi phí Theo cách phân loại này thì chi phí sản xuất được chia làm 2 loại: - Chi phí đơn nhất: là chi phí do 1 yếu tố chi phí duy nhất cấu thành như chi phí nguyên vật liệu chính dùng trong sản xuất, tiền lương công nhân sản xuất, chi phí khấu hao TSCĐ. - Chi phí tổng hợp: là những chi phí bao gồm nhiều yếu tố khác nhau nhưng có cùng một công dụng như chi phí sản xuất chung.Khái niệm, phân loại giá thành sản phẩm 1.Khái niệm Giá thành sản phẩm của sản phẩm dịch vụ là chi phí sản xuất tính cho một khối lượng hoặc một đơn vị sản phẩm, công việc lao vụ do doanh nghiệp sản xuất đã hoàn thành trong điều kiện công suất bình thường. Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp vừa mang tính khách quan vừa mang tính chủ quan, phản ánh chất lượng sản xuất và quản lý sản xuất, là căn cứ quan trọng để xác định giá và xác định hiệu quả kinh tế của hoạt động sản xuất kinh doanh. Mức hạ giá thành và tỷ lệ hạ giá thành có SV Hoàng Hằng Nga 6 LớpCQ49/21.18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HäC VIÖn TµI CHÝNH LuËn v¨n tèt nghiÖp thể phản ánh sử dụng hợp lý và tiết kiệm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, tình hình trang thiết bị , máy móc sử dụng; sử dụng hợp lý lao động và tăng năng xuất lao động.
Tất cả thể hiện trình độ quản lý của doanh nghiệp. Chính vì thế càng hạ thấp được giá thành là mục tiêu chung của bất kỳ doanh nghiệp nào.Phân loại giá thành sản phẩm 1.Căn cứ theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành Theo cách phân loại này giá thành sản phẩm chia làm 3 loại: - Giá thành kế hoạch: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch, do bộ phận kế hoạch xác định trước khi tiến hành sản xuất và là mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp. - Giá thành định mức: là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở định mức chi phí sản xuất hiện hành và chỉ tính cho 1 đơn vị thành phẩm. Việc tính giá thành định mức được thực hiện trước khi tiến hành sản xuất, chế tạo sản phẩm.
- Giá thành thực tế: là giá thành được sản phẩm được tính trên cơ sở số liệu chi phí sản xuất thực tế phát sinh tập hợp được trong kỳ và sản lượng sản phẩm thực tế đã sản xuất trong kỳ được tính toán sau khi kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm. Dùng để xác định kết quả sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp.Căn cứ theo phạm vi tính toán. Theo cách làm này thì giá thành sản phẩm chia làm 2 loại: - Giá thành sản xuất: bao gồm chi phí NLVL trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho sản xuất sản phẩm hoàn toàn, dịch vụ đã cung cấp, dùng để ghi sổ kinh tế, nhập kho, giao hàng. SV Hoàng Hằng Nga 7 LớpCQ49/21.18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HäC VIÖn TµI CHÝNH LuËn v¨n tèt nghiÖp - Giá thành toàn bộ: bao gồm giá thành sản xuất và chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp tính cho sản phẩm đã bán, căn cứ để xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và doanh nghiệp.