CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Những vấn đề chung về chi phí và giá thành trong doanh nghiệp sản xuất.1 Khái niệm và cách phân loại chi phí, giá thành trong doanh nghiệp sản xuất.1 Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất. Khái niệm: Trong một doanh nghiệp, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh phải có đủ ba yếu tố cơ bản là: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Quá trình sản xuất kinh doanh là quá trình tiêu hao các yếu tố đó để tạo ra các loại sản phẩm lao vụ và dịch vụ. Sự tiêu hao các yếu tố này trong quá trình sản xuất kinh doanh tạo ra các chi phí tương ứng.Tuy nhiên, không phải mọi chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra đầu tư đều là chi phí sản xuất.Chỉ những chi phí nhất định phát sinh trong quá trình doanh nghiệp tiến hành sản xuất mới được gọi là chi phí sản xuất.
Vậy, Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm). Việc nghiên cứu và nhận thức chi phí còn phụ thuộc vào góc độ nhìn nhận trong từng loại kế toán khác nhau: -Trên góc độ của kế toán tài chính, chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đặt được một sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định. Chi phí được xác định bằng tiền của những hoa phí về lao động sống, lao động vật hóa…trên cơ sở chứng từ tài liệu chắc chắn. -Trên góc độ của kế toán quản trị với mục đích là cung cấp thông tin thích hợp về chi phí, kịp thời cho ra quyết định của nhà quản trị.
Vì vậy, đối với kế toán quản trị chi phí được nhận diện là thông tin để phục vụ cho việc ra quyết định kinh SV: Trần Thị Mai Hoa GVHD: Nguyễn3 Hương Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính doanh. Chi phí có thể là phí tổn đã thực tế dã chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định; và cũng có thể là chi phí ước tính khi thực hiện dự án hay giá trị lợi ích bị mất đi khi lựa chọn phương án, hoạt động này mà bỏ qua cơ hội kinh doanh khác. Khi đó, trong kế toán quản trị chi phí lại cần đến việc nhận diện chi phí phục vụ cho việc so sánh, lựa chọn phương án tối ưu trong từng tính huống đưa ra quết định kinh doanh cụ thể, mà ít chú ý hơn vào chi phí phát sinh bằng các chứng từ kế toán. Xét về thực chất thì chi phí sản xuất kinh doanh là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định, nó là vốn của doanh nghiệp bỏ vào quá trình sản xuất kinh doanh.
Phân loại: CPSX của doanh nghiệp bao gồm nhiều khoản chi phí.Vì vậy, để phục vụ cho yêu cầu quản lý CPSX và công tác kế toán tập hợp CPSX cần phải phân loại CPSX trên các góc độ và tiêu thức thích hợp. Việc phân loại CPSX một cách đúng đắn sẽ có ý nghĩa lớn trong việc nâng cao chất lượng công tác kế toán hạch toán CPSX, phát huy được chức năng kiểm tra, giám sát. Trong doanh nghiệp sản xuất có rất nhiều cách phân loại chi phí khác nhau tùy theo yêu cầu về quản lý, điều kiện tập hợp chi phí của doanh nghiệp trong công tác hạch toán. Có các cách phân loại chủ yếu sau: a) Phân loại chi phí sản xuất theo hoạt động và công dụng kinh tế của chi phí: Căn cứ vào mục đích của từng loại hoạt động trong doanh nghiệp, căn cứ vào công dụng kinh tế của chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành: - Chi phí hoạt động kinh doanh thông thường: Chi phí hoạt động chính và phụ bao gồm chi phí tạo ra doanh thu bán hàng của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Căn cứ vào chức năng, công dụng của chi phí, các khoản chi phí này được chia thành: SV: Trần Thị Mai Hoa GVHD: Nguyễn4 Hương Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính + Chi phí sản xuất kinh doanh: Gồm chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất. Chi phí sản xuất bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ. Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm tiền và các khoản trực tiếp cho công nhân sản xuất, các khoản trích theo tiền lương của công nhân sản xuất như kinh phí công đoàn, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Chi phí sản xuất chung: là các khoản chi phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi của các phâm xưởng, đội sản xuất.
Chi phí sản xuất chung bao gồm các yếu tố chi phí sản xuất sau: Chi phí nhân viên phân xưởng: bao gồm chi phí tiền lương, các khoản phải trả, các khoản trích theo lương của nhân viên phân xưởng, đội sản xuất. Chi phí vật liệu: bao gồm chi phí vật liệu dùng chung cho các phân xưởng sản xuất với mục đích là phục vụ và quản lý sản xuất. Chi phí dụng cụ: bao gồm toàn bộ chi phí về công cụ, dụng cụ dùng ở phân xưởng để phục vụ sản xuất và quản lý sản xuất. Chi phí khấu hao TSCĐ: Bao gồm toàn bộ chi phí khấu hao của TSCĐ thuộc các phân xưởng sản xuất quản lý và sử dụng Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm các chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho hoạt động phục vụ và quản lý sản xuất của phân xưởng sản xuất.
Chi phí bằng tiền: Là các khoản chi trực tiếp bằng tiền dùng cho việc phục vụ và quản lý sản xuất ở phân xưởng. Chi phí ngoài sản xuất bảo gồm: chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp + Chi phí hoạt động tài chính - Chi phí khác SV: Trần Thị Mai Hoa GVHD: Nguyễn5 Hương Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính b) Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí. Theo cách phân loại này, người ta sắp xếp các chi phí có cùng nội dung và tính chất kinh tế vào một loại gọi là yếu tố chi phí, mà không phân biệt chi phí đó phát đó phát sinh từ đâu và có tác dụng như thế nào. Cách phân loại này còn được gọi là phân lạo chi phí theo yếu tố.
- Chi phí nguyên liệu và vật liệu: bao gồm toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, nguyên vật liệu khác doanh nghiệp sử dụng cho sản xuất trong kỳ. - Chi phí nhân công: bao gồm toàn bộ số tiền lương, phụ cấp và các khoản trích theo lương của người lao động trong quá trình sản xuất. - Chi phí khấu hao máy móc thiết bị: là toàn bộ số phải trích khấu hao trong kỳ của tất cả TSCĐ dùng vào hoạt động SXKD trong kỳ của DN. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: là số tiền phải trả cho các dịch vụ mua ngoài phụ vụ cho hoạt động SXKD của DN như tiền điện, nước, điện thoại,… - Chi phí khác bằng tiền: là các khoản chi phí bằng tiền phát sinh trong quá trình SXKD ngoài các yếu tố chi phí nói trên.
c) Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo công dụng kinh tế của chi phí Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất kinh doanh chia thành các khoản mục chi phí: - Chi phí sản xuất kinh doanh: + Chi phí vật liệu trực tiếp. + Chi phí nhân công trực tiếp. + Chi phí sản xuất chung. - Chi phí ngoài sản xuất gồm: SV: Trần Thị Mai Hoa GVHD: Nguyễn6 Hương Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính + Chi phí bán hàng.
+ Chi phí quản lý doanh nghiệp. d) Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo khả năng quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí. Theo tiêu thức này, chi phí sản xuất được chia làm hai loại: - Chi phí trực tiếp: là loại chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tượng kế toán tập hợp chi phí (như từng loại sản phẩm, công việc, hoạt động, đơn đặt hàng, …). - Chi phí gián tiếp: là chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng tập hợp chi phí khác nhau nên không thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng tập hợp chi phí được, mà phải tập hợp theo từng nơi phát sinh chi phí khi chúng phát sinh, sau đó quy nạp cho từng đối tượng theo phương pháp phân bổ gián tiếp.
e) Phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động. Phân loại theo mối quan hệ với mức đội hoạt động chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí khả biến (chi phí biến đổi/ biến phí): là những chi phí thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của doanh nghiệp. Mức độ hoạt động có thể là số lượng sản phẩm sản xuất, số giờ máy hoạt động, … Trong doanh nghiệp sản xuất, chi phí khả biến tồn tại khá phổ biến như: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, … - Chi phí bất biến (chi phí cố định/ định phí): là những chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mwccs độ hoạt động của đơn vị như: chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí bảo dưỡng máy móc thiết bị, … - Chi phí hỗn hợp: là chi phí mà bản thân nó bao gồm cả các yếu tố xủa biến phí và định phí. Đặc trưng của chi phí hỗn hợp là trong một giới hạn nhất định của mức độ hoạt động thì chi phí hỗn hợp thể hiện yếu tố của định phí nhưng khi vượt quá giới hạn mức độ đó thì nó lại thể hiện yếu tố của biến phí.
SV: Trần Thị Mai Hoa GVHD: Nguyễn7 Hương Giang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện tài chính f) Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh.