CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Sự cần thiết tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Đặc điểm ngành Xây dựng cơ bản và sản phẩm xây lắp tác động đến công tác kế toán. *Đặc điểm về tổ chức sản xuất.
Xây dựng cơ bản là một ngành sản xuất vật chất có vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Xây dựng cơ bản là quá trình xây dựng mới, xây dựng lại, cải tạo, hiện đại hoá, khôi phục công trình, nhà máy, xí nghiệp, đường xã, nhà cửa nhằm phục vụ cho đời sống, sản xuất xã hội. Chi phí đầu tư cho xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn trong tổng Ngân sách của Nhà nước cũng như của Doanh nghiệp. Doanh nghiệp xây lắp thường có địa bàn hoạt động rộng, sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất thường diễn ra ngoài trời, chịu sự tác động trực tiếp của khí hậu, thời tiết nên việc thi công ở mức độ nào đó mang tính thời vụ.
Các điều kiện để sản xuất như: xe, máy, nhân công, thiết bị, phương tiện thi công, phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm. Do đặc điểm này nên trong quá trình thi công cần quản lý lao động, vật tư chặt chẽ, thi công nhanh đúng tiến độ khi điều kiện môi trường thời tiết thuận lợi. *Đặc điểm về sản phẩm xây lắp. Sản phẩm xây lắp là những công trình xây dựng,vật kiến trúc… mang tính riêng lẻ, đơn chiếc, mỗi sản phẩm có yêu cầu về mặt thiết kế kỹ thuật, kết cấu hình thức địa điểm xây dựng khác nhau.
Bên cạnh đó do sản phẩm xây lắp có giá trị lớn, kết cấu phức tạp, thời gian thi công kéo dài nên trong quá trình xây lắp tuy chưa tạo ra sản phẩm cho xã hội nhưng lại sử dụng nhiều vật tư, nhân lực SV : NguyÔn ThÞ H»ng 3 CQ 44/ 21. 01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò thùc tËp Häc viÖn tµi chÝnh vốn nên việc quản lý đỏi hỏi phải lập dự toán, thiết kế và thi công để theo dõi, kiểm tra quá trình sản xuất, thi công, đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm và đảm bảo chất lượng công trình. Do thời gian thi công kéo dài nên kỳ tính giá thành sản phẩm thường không xác định hàng tháng như trong sản xuất công nghiệp mà xác định theo thời điểm từ khi công trình, hạng mục công trình thi công đến khi hoàn thành. Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất, còn các điều kiện cần thiết khác cho sản xuất như các loại xe máy, thiết bị, nhân công… phải di chuyển theo địa điểm đặt công trình.
Mặt khác, việc xây dựng còn chịu tác động của địa chất công trình và điều kiện thời tiết, khí hậu của địa phương…cho nên công tác quản lý và sử dụng tài sản, vật tư cho công trình rất phức tạp, đòi hỏi phải có mức giá cho từng loại công tác xây, lắp cho từng vùng lãnh thổ. Nhận thầu là phương pháp chủ yếu trong công tác xây lắp. Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hay giá thỏa thuận với chủ đầu tư do đó tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ. *Đặc điểm về cơ chế khoán trong xây lắp.
Trong các doanh nghiệp xây lắp, cơ chế khoán đang được áp dụng rộng rãi với các hình thức giao khoán khác nhau: khoán gọn công trình, khoán theo từng khoản mục chi phí. cho nên phải hình thành bên giao khoán, bên nhận giao khoán và giá khoán. Các đơn vị nhận khoán ( Xí nghiệp, đội, tổ. ) có thể nhận khoán gọn khối lượng công việc hoặc hạng mục công trình và phải chịu trách nhiệm về mặt nội dung, tính hợp pháp của bản vẽ hoàn công, hồ sơ quyết toán công trình, bên nhận khoán có trách nhiệm thi công đảm bảo hiệu quả kinh tế, tổ chức bộ máy thi công tại công trình đảm bảo an toàn lao động, đúng tiến độ, chất lượng, kỹ mỹ thuật theo hồ sơ thiết kế đã phê duyệt do chủ đầu tư cung cấp.
SV : NguyÔn ThÞ H»ng 4 CQ 44/ 21. 01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò thùc tËp Häc viÖn tµi chÝnh Bên giao khoán có quyền đình chỉ thi công khi bên nhận khoán không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các điều khoản của hợp đồng…Đồng thời tính và thanh quyết toán cho bên nhận khoán theo giá trị giao khoán trên cơ sở phiếu nghiệm thu, phiếu tính giá thành thanh quyết toán đã được chủ đầu tư phê duyệt. Giá nhận khoán gọn bao gồm cả chi phí tiền lương, vật liệu, công cụ, dụng cụ thi công, chi phí chung. Khái niệm, bản chất chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.khái niệm, bản chất Chi phí sản xuất.
* khái niệm: Trong quá trình tiến hành hoạt động thi công, các doanh nghiệp xây lắp luôn phải có đủ các yếu tố : tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Trong đó tư liệu lao động và động tượng lao động đóng vai trò lao động vật hoá còn sức lao động đóng vai trò lao động sống. Những yếu tố này đều được biểu hiện dưới hình thái tiền tệ và được xác định là chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chi ra để tiến hành thi công công trình. Như vậy, chi phí sản xuất được hiểu là toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã bỏ ra tiến hành hoạt động sản xuất trong một thời kì nhất định được biểu hiện bằng tiền * bản chất : Chi phí sản xuất là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định nhưng nó khác với chi tiêu và cũng khác với vốn.
Chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất và được bù đắp bằng thu nhập hoạt động sản xuất kinh doanh; chi tiêu là việc dùng tiền để chi cho các hoạt động ngoài sản xuất kinh doanh, có thể lấy từ các quỹ của doanh nghiệp và không được bù đắp. Còn vốn là biểu hiện bằng tiền của tất cả tài sản được sử dụng vào hoạt động sản xuất với mục đích sinh lời nhưng không phải đều là phí tổn. Giá thành sản phẩm SV : NguyÔn ThÞ H»ng 5 CQ 44/ 21. 01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò thùc tËp Häc viÖn tµi chÝnh Giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ những chi phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí bằng tiền khác mà doanh nghiệp xây lắp đã bỏ ra để hoàn thành khối lượng xây lắp công trình, hạng mục công trình theo quy định.
Trong doanh nghiệp xây dựng , Để quản lý có hiệu quả và kịp thời đối với hoạt động thi công công trình, doanh nghiệp luôn cần biết số chi phí đã chi ra cho từng loại hoạt động, từng loại công trình là bao nhiêu, số chi phí chi ra đã cấu thành trong công trình hoàn thành là bao nhiêu, tỷ trọng từng loại chi phí, khả năng hạ thấp các loại chi phí này… Chỉ tiêu thoả mãn được những thông tin mang các nội dung trên chính là giá thành sản phẩm. Như vậy, giá thành sản phẩm được xác định bao gồm những chi phí về lao động sống, lao động vật hoá và các chi phí cần thiết khác được dùng cho sản xuất, thi công hoàn thành một công trình, hạng mục công trình nhất định. Giá thành sản phẩm chính là sự dịch chuyển giá trị của những yếu tố chi phí bên trong nó, còn chi phí là cơ sở để hình thành nên giá thành. Trong kế toán quản trị thì giá thành sản phẩm xây dựng là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp, việc tăng năng suất lao động, tiết kiệm vật tư, nhân công, rút ngắn thời gian thi công sử dụng hợp lý vốn sản xuất cùng với các giải pháp kinh tế kỹ thuật áp dụng trong toàn doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp quản lý, sử dụng chi phí hợp lý hạ giá thành ở mức tối đa.
Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Giá thành sản phẩm và chi phí sản xuất là hai chỉ tiêu có liên quan chặt chẽ với nhau trong quá trình sản xuất thi công,chi phí sản xuất là đầu vào là nguyên nhân dẫn đến kết quả đầu ra là giá thành sản phẩm. Việc tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất quyết định đến tính chính xác của giá thành sản phẩm. Chi phí biểu hiện hao phí còn giá thành biểu hiện kết quả sản xuất. Đây là hai mặt thống nhất của một vấn đề vì vậy chúng giống nhau về bản chất là: giá thành và chi phí đều bao SV : NguyÔn ThÞ H»ng 6 CQ 44/ 21.
01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò thùc tËp Häc viÖn tµi chÝnh gồm các chi phí về lao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm. Tuy nhiên chi phí và giá thành khác nhau trên hai phương diện: - Về mặt phạm vi: Chi phí sản xuất gắn với một thời kỳ nhất định, không phân biệt là cho loại công trình nào, đã hoàn thành hay chưa còn giá thành sản phẩm là xác định một lượng chi phí sản xuất nhất định, tính cho một đại lượng kết quả hoàn thành nhất định. - Về mặt lượng: Tại thời điểm tính giá thành có thể có một công trình chưa hoàn thành, chứa đựng một lượng chi phí cho nó, đó là chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ. Tương tự, đầu kỳ có thể có một khối lượng sản phẩm chưa hoàn thành ở kỳ trước chuyển sang để tiếp tục thi công, chứa đựng một lượng chi phí trong nó, đó là chi phí dở dang đầu kỳ.
Như vậy mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với giá thành sản phẩm có thể khái quát qua công thức sau: Tổng giá Chi phí sản Chi phí sản Chi phí sản thành sản = xuất dở dang + xuất phát sinh - xuất dở dang phẩm đầu kỳ trong kỳ cuối kỳ Trong trường hợp đặc biệt khi chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ bằng chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ hoặc không có sản phẩm làm dở thì tổng giá thành bằng tổng chi phí sản xuất trong kỳ. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp.