Kho¸ luËn tèt nghiÖp Vò ThÞ Quúnh Trang – MSSV 743287 Lêi nãi ®Çu Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, mét doanh nghiÖp muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®iÒu quan träng tríc tiªn lµ doanh nghiÖp ph¶i cã chiÕn lîc kinh doanh ®óng ®¾n, muèn vËy doanh nghiÖp ph¶i n¾m b¾t ®îc th«ng tin, nh÷ng th«ng tin liªn quan ®Õn tÊt c¶ c¸c mÆt ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh. §èi víi mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh th× th«ng tin vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ nh÷ng th«ng tin lu«n ®îc c¸c nhµ l·nh ®¹o, c¸c nhµ qu¶n lý ®Æc biÖt quan t©m. Bëi v× chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh lµ hai chØ tiªu quan träng trong hÖ thèng chØ tiªu kinh tÕ tµi chÝnh cña doanh ngiÖp s¶n xuÊt. §ã lµ nh÷ng chØ tiªu chÊt lîng ph¶n ¸nh mét c¸ch tËp trung mäi mÆt c«ng t¸c cña doanh nghiÖp.
Tõ nh÷ng th«ng tin ®ã, doanh nghiÖp sÏ t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p cã hiÖu qu¶ nhÊt, thùc thi nhÊt phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ cña doanh nghiÖp ®Ó qu¶n lý chÆt chÏ chi phÝ vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. KÕt hîp víi nh÷ng th«ng tin vÒ cung cÇu vµ gi¸ c¶ trªn thÞ trêng, th«ng tin vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ gióp doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ®îc gi¸ b¸n hîp lý, t×m ra c¬ cÊu s¶n phÈm tèi u, võa tËn dông ®îc kh¶ n¨ng hiÖn cã vµ thu ®îc lîi nhuËn cao. KÕ to¸n lµ c«ng cô ®Ó doanh nghiÖp thùc hiÖn ®îc nh÷ng ®iÒu ®ã mµ träng t©m lµ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Bëi vËy tæ chøc tèt c«ng t¸c kÕ to¸n h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét yªu cÇu thiÕt thùc ®ßi hái kÕ to¸n ph¶i cã ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n khoa häc, hîp lý tæ chøc qu¶n lý viÖc tiªu hao vËt t tiÒn vèn ®Ó víi chi phÝ s¶n xuÊt bá ra Ýt nhÊt nhng ®em l¹i gi¸ trÞ sö dông cao nhÊt.
§¸p øng nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng ®¶m b¶o nguyªn t¾c lÊy thu bï chi vµ cã l·i. C«ng ty Dîc liÖu TW1 lµ mét doanh nghiÖp nhµ níc h¹ch to¸n s¶n xuÊt kinh doanh ®éc lËp cã nhiÖm vô s¶n xuÊt vµ kinh doanh c¸c mÆt hµng thuèc - mét mÆt hµng ®Æc biÖt. Ho¹t ®éng kinh doanh chñ yÕu cña C«ng ty lµ ho¹t ®éng kinh doanh thu¬ng m¹i cßn ho¹t ®éng s¶n xuÊt chØ lµ phô. Tuy nhiªn trong qu¸ tr×nh tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, C«ng ty còng rÊt coi Khoa Tµi ChÝnh – KÕ To¸n 1 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Vò ThÞ Quúnh Trang – MSSV 743287 träng ®Õn viÖc x©y dùng, tæ chøc c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, coi ®©y lµ vÊn ®Ò c¬ b¶n g¾n chÆt víi kÕt qu¶ cuèi cïng trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña C«ng ty.
NhËn thøc ®óng vai trß cña kÕ to¸n h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, trong thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty Dîc liÖu TW1 cïng víi nh÷ng kiÕn thøc ®· häc ë trêng vµ ®îc sù quan t©m híng dÉn tËn t×nh cña PGS- TS Lª Gia Lôc, cña c¸c c« chó, anh chÞ em trong phßng kÕ to¸n cña C«ng ty, em ®· ®i s©u vµo nghiªn cøu t×m hiÓu vµ hoµn thiÖn Kho¸ luËn tèt nghiÖp víi ®Ò tµi: "Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm t¹i C«ng ty Dîc liÖu TW1" Néi dung kh¸i qu¸t c¶ Kho¸ luËn ngoµi Lêi më ®Çu vµ phÇn KÕt luËn bao gåm c¸c phÇn sau: Ch¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Ch¬ng II: Thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty Dîc liÖu TW1. Ch¬ng III: Mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty Dîc liÖu TW1. Khoa Tµi ChÝnh – KÕ To¸n 2 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Vò ThÞ Quúnh Trang – MSSV 743287 Ch¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn chung vÒ tæ chøc KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt I.
Kh¸i qu¸t chung vÒ chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm trong doanh nghiÖp 1. Chi phÝ s¶n xuÊt vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt 1.1 B¶n chÊt vµ néi dung kinh tÕ cña chi phÝ s¶n xuÊt Sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. NÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Nãi c¸ch kh¸c, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp cña ba yÕu tè: T liÖu lao ®éng, ®èi tîng lao ®éng vµ søc lao ®éng.
§ång thêi, qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ còng chÝnh lµ qu¸ tr×nh tiªu hao cña chÝnh b¶n th©n c¸c yÕu tè trªn. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt hµng ho¸, ngêi s¶n xuÊt ph¶i bá chi phÝ vÒ thï lao lao ®éng, vÒ t liÖu s¶n xuÊt vµ ®èi tîng lao ®éng. V× thÕ, sù h×nh thµnh nªn c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n xuÊt lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, kh«ng phô thuéc vµo ý chÝ chñ quan cña ngêi s¶n xuÊt. CÇn chó ý ph©n biÖt gi÷a chi phÝ vµ tiªu phÝ.
Chi phÝ lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh mµ doanh nghiÖp ph¶i chi ra trong mét kú kinh doanh. Nh vËy, chØ ®îc tÝnh lµ chi phÝ cña kú h¹ch to¸n nh÷ng hao phÝ vÒ tµi s¶n vµ lao ®éng cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra trong kú chø kh«ng ph¶i mäi kho¶n chi ra trong kú h¹ch to¸n. Ngîc l¹i, chi tiªu lµ sù gi¶m ®i ®¬n thuÇn c¸c lo¹i vËt t, tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp, bÊt kÓ nã ®îc dïng vµo môc ®Ých g×. Tæng sè chi tiªu trong kú cña doanh nghiÖp bao gåm chi tiªu cho qu¸ tr×nh cung cÊp (chi mua s¾m vËt t, hµng ho¸…), chi tiªu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh (chi cho s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, c«ng t¸c qu¶n lý…) vµ chi tiªu cho qu¸ tr×nh tiªu thô (chi vËn chuyÓn, bèc dì, qu¶ng c¸o…).
Khoa Tµi ChÝnh – KÕ To¸n 3 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Vò ThÞ Quúnh Trang – MSSV 743287 Chi phÝ vµ chi tiªu lµ hai kh¸i niÖm kh¸c nhau nhng cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau. Chi tiªu lµ c¬ së ph¸t sinh cña chi phÝ, kh«ng cã chi tiªu th× kh«ng cã chi phÝ. Tæng sè chi phÝ trong kú cña doanh nghiÖp bao gåm toµn bé gi¸ trÞ tµI s¶n hao phÝ hoÆc tiªu dïng hÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh tÝnh vµo kú nµy. Chi phÝ vµ chi tiªu kh«ng nh÷ng kh¸c nhau vÒ lîng mµ cßn kh¸c nhau vÒ thêi gian, cã nh÷ng kho¶n chi tiªu kú nµy nhng tÝnh vµo chi phÝ kú sau (chi mua nguyªn, vËt liÖu vÒ nhËp kho nhng cha sö dông) vµ cã nh÷ng kho¶n tÝnh vµo chi phÝ kú nµy nhng thùc tÕ cha chi tiªu (chi phÝ ph¶i tr¶).
Së dÜ cã sù kh¸c biÖt gi÷a chi tiªu vµ chi phÝ trong c¸c doanh nghiÖp lµ do ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt vËn ®éng vµ ph¬ng thøc chuyÓn dÞch gi¸ trÞ cña tõng lo¹i tµi s¶n vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ yªu cÇu kü thuËt h¹ch to¸n chóng. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt Chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp bao gåm nhiÒu lo¹i, cã néi dung kinh tÕ kh¸c nhau, cã môc ®Ých vµ c«ng dông kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tuú theo yªu cÇu cña c«ng t¸c h¹ch to¸n vµ qu¶n lý, ta cã c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ kh¸c nhau. Díi ®©y tr×nh bµy c¸c c¸ch ph©n lo¹i chñ yÕu.
Theo néi dung kinh tÕ cña chi phÝ Theo c¸ch ph©n lo¹i nµy, nh÷ng chi phÝ cã tÝnh chÊt, néi dung kinh tÕ gièng nhau xÕp vµo mét yÕu tè, kh«ng ph©n biÖt chi phÝ ®ã ph¸t sinh trong lÜnh vùc ho¹t ®éng s¶n xuÊt nµo, ë ®©u. Toµn bé c¸c chi phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®îc chia thµnh c¸c yÕu tè sau: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu: Gåm toµn bé chi phÝ vÒ c¸c lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, nhiªn liÖu, phô tïng thay thÕ vµ c¸c chi phÝ nguyªn vËt liÖu kh¸c dïng cho s¶n xuÊt. NhËn thøc yÕu tè chi phÝ nguyªn vËt liÖu gióp cho nhµ qu¶n trÞ x¸c ®Þnh ®îc tæng vèn nguyªn vËt liÖu cÇn thiÕt cho nhu cÇu s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Trªn c¬ së ®ã nhµ qu¶n trÞ sÏ ho¹ch ®Þnh ®îc tæng møc lu©n chuyÓn, tæng møc dù tr÷ cÇn thiÕt cña nguyªn vËt liÖu ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng ø ®äng vèn hay Khoa Tµi ChÝnh – KÕ To¸n 4 Kho¸ luËn tèt nghiÖp Vò ThÞ Quúnh Trang – MSSV 743287 thiÕu nguyªn vËt liÖu g©y c¶n trë cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh.
Chi phÝ nh©n c«ng: Bao gåm c¸c kho¶n tiÒn l¬ng chÝnh, phô, phô cÊp theo l¬ng ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng nh kinh phÝ c«ng ®oµn, b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ cña ngêi lao ®éng. Sù nhËn thøc yÕu tè chi phÝ nh©n c«ng gióp nhµ qu¶n trÞ x¸c ®Þnh ®îc tæng møc l¬ng cña doanh nghiÖp. ë gãc ®é kh¸c, sù nhËn thøc nµy còng chÝnh lµ c¬ së ®Ó nhµ qu¶n trÞ ho¹ch ®Þnh møc tiÒn l¬ng b×nh qu©n cho ngêi lao ®éng, tiÒn ®Ò ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch l¬ng ®¹t ®îc sù canh tranh lµnh m¹nh vÒ nguån lùc lao ®éng. Chi phÝ khÊu hao TSC§: Bao gåm khÊu hao cña tÊt c¶ tµi s¶n cè ®Þnh, tµi s¶n dµi h¹n dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh.
Tæng møc chi phÝ khÊu hao gióp nhµ qu¶n trÞ nhËn biÕt ®îc møc chuyÓn dÞch, hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh, tµi s¶n dµi h¹n. Tõ ®©y, nhµ qu¶n trÞ ho¹ch ®Þnh tèt h¬n chiÕn lîc t¸i ®Çu t, ®Çu t dµi h¹n, ®Çu t më réng ®Ó ®¶m b¶o c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ thÝch hîp cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Bao gåm gi¸ dÞch vô mua tõ bªn ngoµi cung cÊp cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp nh gi¸ dÞch vô ®iÖn níc, gi¸ b¶o hiÓm tµi s¶n, gi¸ thuª nhµ cöa ph¬ng tiÖn. Tæng chi phÝ dÞch vô gióp cho nhµ qu¶n trÞ sÏ hiÓu râ h¬n tæng møc dÞch vô liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®Ó thiÕt lËp quan hÖ trao ®æi, cung øng víi c¸c ®¬n vÞ dÞch vô tèt h¬n.