CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hoá gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Trong doanh nghiệp thương mại, bán hàng là khâu cuối cùng và quan trọng nhất của quy trình kinh doanh, đây là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái vốn hàng hoá sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán.
Vì vậy, đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kì sản xuất kinh doanh, phát triển nhanh vòng quay của vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Kết quả bán hàng là chỉ tiêu biểu hiện hiệu quả của hoạt động lưu chuyển hàng hóa. Nó là khoản chênh lệch giữa doanh thu thuần về bán hàng sau khi trừ đi tổng chi phí hoạt động kinh doanh bao gồm: giá vốn của hàng đã xuất bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định. Nếu doanh thu thuần mà lớn hơn tổng chi phí đã bỏ ra phục vụ cho việc bán hàng trong một kỳ nhất định thì doanh nghiệp có lãi, ngược lại nếu doanh thu thuần mà nhỏ hơn các khoản chi phí đã bỏ ra thì doanh nghiệp sẽ bị thua lỗ.
Kết quả bán hàng là mục đích của doanh nghiệp hướng tới, mọi chính sách biện pháp của doanh nghiệp đều xoay quanh vấn đề làm thế nào để đạt được kết quả bán hàng tối đa. Vì vậy, xác định kết quả kinh doanh là một 21 SV: Đặng Vũ Tiểu Quỳnh Lớp: CQ50/21.16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp khâu vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp, nó giúp doanh nghiệp tìm ra được hướng cần thiết để nâng cao công tác quá trình quản lý của mình. Như vậy bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với nhau. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là mục đích cuối cùng của quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để thực hiện mục đích đó.
Ý nghĩa, yêu cầu quản lý đối với hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng có vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân nói chung và đối với bản thân doanh nghiệp nói riêng. - Đối với nền kinh tế quốc dân: Thực hiện bán hàng là tiền đề cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa tiền và hàng trong lưu thông, đặc biệt là đảm bảo cân đối giữa các ngành, các khu vực trong nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường các doanh nghiệp luôn có mối quan hệ khăng khít với nhau. Quá trình bán hàng tác động đến quan hệ cung cầu trên thị trường một cách rõ rệt.
Cung và cầu chỉ gặp nhau khi quá trình bán hàng được tổ chức tốt. - Đối với bản thân doanh nghiệp: Bán hàng là vấn đề sống còn quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, đặc biệt là đối với doanh nghiệp thương mại. Có tiêu thụ được hàng hóa doanh nghiệp mới có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh, thu được lợi nhuận hoạt động kinh doanh của mình. Chính vì công tác bán hàng có ý nghĩa quan trọng như vậy nên đòi hỏi doanh nghiệp phải tổ chức quản lý chặt chẽ quá trình này.
Yêu cầu đối với quản lý bán hàng và xác định kết quả bán hàng bao gồm: - Về khối lượng HH tiêu thụ: cần nắm vững khối lượng từng loại HH tồn đầu kì, nhập trong kì, tiêu thụ trong kì và lượng dự trữ cần thiêt để đảm bảo HĐ bán hàng được diễn ra thường xuyên đáp ứng yêu cầu của thị trường. 22 SV: Đặng Vũ Tiểu Quỳnh Lớp: CQ50/21.16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp - Về giá vốn hàng bán: giá vốn hàng bán là giá mua và chi phí mua phân bổ cho số hàng bán ra. Giá vốn hàng bán cần được xác định chính xác bởi đây chính là một cơ sở để xác định chính xác kết quả bán hàng. - Về chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp: đây là các loại chi phí thời kỳ, cần được giám sát chặt chẽ, đảm bảo giảm thiểu tối đa chi phí này mà vẫn đáp ứng tốt cho quá trình bán hàng.
- Về doanh thu bán hàng: đảm bảo đưa ra mức giá bán tốt nhất đủ bù đắp chi phí và có lãi nhưng vẫn được khách hàng chấp nhận. Doanh thu bán hàng phải được xác định và ghi nhận theo đúng thực tế phát sinh, đúng quy định của chế độ kế toán (điều kiện và thời điểm ghi nhận doanh thu). Ngoài ra, cần lập kế hoạch thu hồi các khoản phải thu của khách hàng hợp lý, tránh tình trạng ứ đọng vốn trong lưu thông và đảm bảo thanh toán các khoản phải nộp cho nhà nước đúng hạn, đảm bảo uy tín cho doanh nghiệp. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.
Vai trò Kế toán bán hàng có vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp, nó hạn chế được sự thất thoát sản phẩm, hàng hóa; phát hiện, xử lý những hàng hóa chậm lưu chuyển thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Bên cạnh đó, phần hành này còn cung cấp thông tin giúp doanh nghiệp lập báo cáo tài chính, giúp các nhà quản lý có cái nhìn đúng đắn về tình hình phát triển của doanh nghiệp, từ đó đề ra các kế hoạch ngắn hạn và dài hạn nhằm đạt đươc mục đích kinh doanh lâu dài của doanh nghiệp. Đối với các đối tượng bên ngoài doanh nghiệp như các đối tác làm ăn, ngân hàng, cơ quan quản lý nhà nước: kế toán bán hàng giúp họ có cái nhìn khái quát và tình hình phát triển để đưa ra các quyết định 23 SV: Đặng Vũ Tiểu Quỳnh Lớp: CQ50/21.16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp quan trọng như hợp tác làm ăn, cho vay vốn….cơ quan quản lý nhà nước có cơ sở để kiểm tra việc chấp hành pháp luật của doanh nghiệp. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để đáp ứng được các yêu cầu về quản lý bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hàng hóa bán ra và tiêu thụ nội bộ, xác định đúng đắn trị giá vốn của HH xuất bán.
- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, thu nhập, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp. Đồng thời theo dõi, đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kỷ luật thanh toán với Nhà nước. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập BCTC và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình tiêu thụ và xác định KQ.
Các phương thức bán hàng 1. Phương thức bán buôn Là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất tới lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện được giá trị sử dụng. Bán buôn hàng hóa thường áp dụng với khối lượng hàng hóa lớn và được thực hiện bởi hai hình thức: 1. Hình thức bán buôn qua kho Theo hình thức này, hàng hóa được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp và được thực hiện theo 2 cách: + Hình thức xuất bán trực tiếp: là hình thức bán hàng mà DN xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản trực tiếp của DN.
24 SV: Đặng Vũ Tiểu Quỳnh Lớp: CQ50/21.16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp Hàng hóa được coi là bán và hình thành doanh thu bán hàng khi khách hàng nhận đủ hàng hóa và ký hóa đơn xác nhận đủ hàng. + Hình thức chuyển hàng: định kỳ căn cứ vào hợp đồng kinh tế và kế hoạch giao hàng, DN xuất hàng gửi đi cho khách hàng và giao tại địa điểm đã ký trong hợp đồng. Hàng hóa gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán. Chỉ khi khách hàng báo nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán tiền hàng ngay thì khi đó hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu được xác định là bán hàng và doanh nghiệp được ghi nhận doanh thu bán hàng.
Chi phí vận chuyển tùy theo hợp đồng kí giữa 2 bên. Hình thức bán buôn vận chuyển thẳng Là hình thức bán hàng mà bên bán mua hàng của nhà cung cấp để bán cho khách hàng, hàng hóa không qua kho của bên bán. Hình thức này bao gồm nhiều hình thức nhỏ: + Bán buôn giao tay ba (bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp): Doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp để giao bán thẳng cho người mua do bên mua ủy nhiệm đến nhận hàng trực tiếp tại địa điểm do hai bên thỏa thuận. Hàng hóa được coi là đã bán khi người mua đã nhận đủ hàng và ký nhận trên chứng từ bán hàng của doanh nghiệp, còn việc thanh toán tiền tùy theo hợp đồng đã ký giữa hai bên.
+ Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp và chuyển hàng đi để bán thẳng cho bên mua hàng bằng phương tiện vận tải hoặc thuê ngoài. Hàng hóa gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, khi nào bên mua xác nhận đã nhận được hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì lúc đó mới xác định là tiêu thụ. Chi phí vận chuyển tùy theo từng hợp đồng ký kết. 25 SV: Đặng Vũ Tiểu Quỳnh Lớp: CQ50/21.16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học viện tài chính Luận văn tốt nghiệp 1.
Phương thức bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cá nhân và bộ phận nhu cầu kinh tế tập thể. Số lần tiêu thụ của mỗi lần bán thường nhỏ, có nhiều phương thức bán lẻ: 1. Phương thức bán hàng thu tiền trực tiếp 1.