CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và đặc điểm của hoạt động thương mại Thương mại là khâu trung gian nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng. Hoạt động thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của thương nhân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các thương nhân với nhau hoặc giữa các thương nhân với các bên có liên quan bao gồm việc mua bán hàng hóa và cung cấp dịch vụ thương mại và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mục đích lợi nhuận hoặc nhằm thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội. Đặc điểm hoạt động của kinh doanh thương mại - Đặc điểm về hoạt động: hoạt động kinh tế cơ bản của kinh doanh thương mại là lưu chuyển hàng hóa.
Lưu chuyển hàng hóa là sự tổng hợp các hoạt động thuộc các quá trình mua bán, trao đổi và dự trữ hàng hóa. - Đặc điểm và hàng hóa: Hàng hóa trong kinh doanh thương mại gồm các loại vật tư, sản phẩm có hình thái vật chất hay không có hình thái mà doanh nghiệp mua về với mục đích để bán. - Đặc điểm về phương thức lưu chuyển hàng hóa: Lưu chuyển hàng hóa trong kinh doanh thương mại có thể theo một trong hai phương thức là bán buôn và bán lẻ. Bán buôn hàng hóa là bán cho người kinh doanh trung gian SV: Phùng Thị Kim Cúc 7 Lớp: CQ50/21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp chứ không phải bán thẳng cho người tiêu dùng.
Bán lẻ hàng hóa là việc bán thẳng cho người tiêu dùng. - Đặc điểm tổ chức kinh doanh: Tổ chức kinh doanh thương mại có thể theo nhiều mô hình khác nhau như tổ chức công ty bán buôn, bán lẻ, công ty kinh doanh tổng hợp, công ty môi giới, công ty xúc tiến thương mại. - Đặc điểm về vận động hàng hóa: sự vận động của hàng hóa trong kinh doanh thương mại cũng không giống nhau, tùy thuộc vào nguồn hàng và ngành hàng. Do đó, chi phí thu mua và thời gian lưu chuyển hàng hóa cũng khác nhau giữa các loại hàng.
Như vậy, có thể nói chức năng của thương mại là tổ chức và thực hiện việc mua bán, trao đổi hàng hóa, cung cấp dịch vụ nhằm phục vụ sản xuất và đời sống xã hội. Đặc điểm quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1. Khái niệm hàng hóa, bán hàng và xác định kết quả bán hàng Khái niệm hàng hóa Hàng hóa là các loại vật tư, sản phẩm do doanh nghiệp mua về để bán phục vụ nhu cầu tiêu dùng của xã hội, bao gồm cả tiêu dùng xã hội và tiêu dùng cho sản xuất, tiêu dùng cá nhân. Theo quy định hiện hành, hàng bán phải thỏa mãn các điều kiện - Hàng hóa phải thông qua quá trình mua, bán và thanh toán bằng một phương thức nhất định.
- Hàng hóa phải được chuyển giao quyền sở hữu gắn liền với lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng. Được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. SV: Phùng Thị Kim Cúc 8 Lớp: CQ50/21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp - Hàng hóa bán ra phải thuộc diện kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nghiệp mua vào hoặc gia công chế biến. Khái niệm bán hàng Bán hàng là quá trình trao đổi thông qua các phương tiện thanh toán để thực hiện giá trị của hàng hoá, dịch vụ.
Trong quá trình đó, doanh nghiệp chuyển giao sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cho khách hàng và doanh nghiệp nhận được tiền hoặc quyền thu tiền hay một loại hàng hóa khác và hình thành doanh thu bán hàng. Quá trình bán hàng là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ vốn hàng hoá sang vốn bằng tiền và hình thành kết quả kinh doanh. Hàng hóa được coi là đã bán khi thỏa mãn đồng thời 2 điều kiện: - Đơn vị bán đã chuyển quyền sở hữu hàng hóa gắn với phần lợi ích cũng như rủi ro cho khách hàng. - Đơn vị mua đã trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán.
Khái niệm xác định kết quả bán hàng Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ. Việc xác định kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm, tuỳ thuộc vào từng đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Đặc điểm quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng - Về mặt hành vi Có sự thoả thuận trao đổi diễn ra giữa người mua và người bán. Người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, người bán xuất giao hàng cho người mua, người mua trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền.
- Về bản chất kinh tế SV: Phùng Thị Kim Cúc 9 Lớp: CQ50/21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp Bán hàng là quá trình thay đổi quyền sở hữu hàng hoá. Sau khi bán hàng quyền sở hữu hàng hoá chuyển cho người mua, người bán không còn quyền sở hữu về số hàng đã bán. Về nguyên tắc chỉ khi nào chuyển quyền sở hữu hàng hoá từ đơn vị bán sang khách hàng và khách hàng thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng mới được coi là bán, lúc đó mới phản ánh doanh thu. Do đó tại thời điểm xác nhận là bán hàng và ghi nhận doanh thu có thể doanh nghiệp thu được tiền hàng hoặc cũng có thể chưa thu được vì người mua mới chấp nhận trả.
Ý nghĩa, vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng và tạo nên doanh thu trong doanh nghiệp thương mại. Vì vậy bán hàng có vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp và đời sống xã hội. Thể hiện: Đối với doanh nghiệp thương mại: bán hàng chuyển hoá vốn từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị, nhờ đó mà doanh nghiệp mới có thể thu hồi được vốn để tái đầu tư kinh doanh. Đồng thời hoạt động bán hàng cũng cung cấp cho doanh nghiệp những thông tin về thị trường như: thị hiếu người tiêu dùng, đối thủ cạnh tranh…trên cơ sở các thông tin đó doanh nghiệp tiến hành phân tích thị trường và xây dựng những chiến lược phát triển lâu dài.
Đối với đời sống: thương mại là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người. Yêu cầu quản lý đối với quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Quản lý khâu bán hàng cần phải đáp ứng được các yêu cầu sau: SV: Phùng Thị Kim Cúc 10 Lớp: CQ50/21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp - Quản lý sự vận động và số vốn hiện có của từng loại hàng hoá theo các chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị của chúng. - Tìm hiểu, khai thác và mở rộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng đa dạng, phù hợp, đồng thời có các chính sách sau bán hàng nhằm không ngừng đẩy mạnh bán hàng, tăng doanh thu. - Quản lý chặt chẽ các chi phí bán hàng (CPBH), chi phí quản lý doanh nghiệp (CPQLDN), các chi phí cần thiết khác nhằm tiết kiệm chi phí, tối đa hoá lợi nhuận.
- Quản lý tốt quá trình bán hàng và xây dựng thương hiệu là tiền đề cho sự phát triển bền vững. Yêu cầu và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Bán hàng và xác định kết quả bán hàng có ý nghĩa sống còn đối với doanh nghiệp. Kế toán trong các doanh nghiệp với tư cách là một công cụ quản lý kinh tế, thu nhận xử lý và cung cấp toàn bộ thông tin về tài sản và sự vận động của tài sản đó trong doanh nghiệp nhằm kiểm tra, giám sát toàn bộ hoạt động kinh tế, tài chính của doanh nghiệp, có vai trò quan trọng trong việc phục vụ quản lý bán hàng và xác định kết quả bán hàng của doanh nghiệp đó. Yêu cầu - Xác định đúng thời điểm hàng hóa được coi là bán để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu.
Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng, đảm bảo giám sát chặt chẽ hàng bán về số lượng, chất lượng, chủng loại, thời gian, … Đôn đốc việc thu tiền bán hàng kịp thời, đúng hình thức và thời gian tránh hiện tượng mất mát, ứ đọng vốn … SV: Phùng Thị Kim Cúc 11 Lớp: CQ50/21.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Viện Tài Chính Luận Văn Tốt Nghiệp - Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển hợp lý. Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ, hợp pháp, luân chuyển khoa học, hợp lý tránh trùng lặp, bỏ sót và không quá phức tạp những vẫn đảm bảo yêu cầu hợp lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Tổ chức vận dụng tốt hệ thống tài khoản, hệ thống sổ sách kế toán phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Xác định đúng, tập hợp đúng và đầy đủ chi phí bán hàng phát sinh trong quá trình bán hàng cũng như chi phí quản lý doanh nghiệp.
Phân bổ chi phí hợp lý cho hàng còn lại cuối kỳ và kết chuyển chi phí hợp lý cho hàng bán trong kỳ để xác định kết quả kinh doanh chính xác. Nhiệm vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng - Tính toán, phản ánh đúng đắn, kịp thời doanh thu, trị giá vốn của hàng bán, xác định kết quả bán hàng. - Kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, kiểm tra tình hình quản lý tiền thu về bán hàng. - Kiểm tra tình hình chấp hành kỷ luật thanh toán và việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước.
- Theo dõi thường xuyên các khoản phải thu khách hàng, cần đôn đốc kịp thời không để vốn bị chiếm dụng lâu, làm giảm hiệu quả kinh doanh. - Định kỳ cung cấp thông tin cho nhà quản trị để nhà quản trị có thể nắm bắt được tình hình kinh doanh, mức độ sử dụng chi phí qua đó lập báo cáo tài chính. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG 1.