CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. SỰ CẦN THIẾT TỔ CHỨC CÔNG TÁC BÁN HÀNG, XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và đặc điểm hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại ❖ Khái niệm Doanh nghiệp thương mại là một đơn vị kinh doanh được thành lập với mục đích chủ yếu là thực hiện các hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực lưu thông hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường nhằm thu lợi nhuận. ❖ Đặc điểm Hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp lưu thông phân phối hàng hóa trên thị trường.
Hoạt động đó thực hiện quá trình lưu chuyển hàng hóa từ nơi sản xuất tới nơi tiêu dùng. Hoạt động này mang những đặc điểm chủ yếu sau: ● Lưu chuyển hàng hóa là hoạt động kinh tế cơ bản của các doanh nghiệp thương mại, đó là sự tổng hợp các hoạt động thuộc các quá trình mua bán, trao đổi và dự trữ hàng hóa. ● Đối tượng của hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại được phân theo các ngành hàng: ✓ Hàng vật tư thiết bị. ✓ Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng.
✓ Hàng lương thực thực phẩm chế biến. 12 Sv: Hoàng Việt Hà Lớp: CQ50/21.07 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Các phương thức bán hàng và thanh toán 1. Đặc điểm của nghiệp vụ bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại.
Theo quy định hiện hành, hàng bán phải thỏa mãn các điều kiện: ● Hàng hóa phải thông qua quá trình mua, bán và thanh toán bằng một phương thức nhất định. ● Hàng hóa phải được chuyển giao quyền sở hữu gắn liền với lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng. Được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. ● Hàng hóa bán ra phải thuộc diện kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nghiệp mua vào hoặc gia công chế biến rồi bán.
Ngoài ra, một số trường hợp sau được gọi là bán hàng: ● Hàng hóa xuất ra cho các đơn vị nội bộ. ● Hàng hóa dùng để trao đổi lấy hàng hóa khác không tương tự về bản chất. ● Doanh nghiệp xuất hàng hóa của mình để tiêu nội bộ. ● Hàng hóa doanh nghiệp mua về xuất ra làm hàng mẫu.
● Hàng hóa xuất để biếu tặng, trả lương, thưởng cho cán bộ nhân viên trong doanh nghiệp, chia lãi cho các bên góp vốn hoặc đối tác liên doanh. Các phương thức bán hàng ❖ Bán buôn 13 Sv: Hoàng Việt Hà Lớp: CQ50/21.07 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Bán buôn là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện được giá trị sử dụng. Bán buôn hàng hóa thường áp dụng với khối lượng hàng hóa lớn và được thực hiện bởi hai hình thức: ● Hình thức bán buôn qua kho: Hàng hóa được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp và được thực hiện theo 2 cách: ✓ Hình thức xuất bán trực tiếp: là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản trực tiếp của doanh nghiệp. Hàng hóa được coi là bán và hình thành doanh thu bán hàng khi khách hàng nhận đủ hàng hóa và ký hóa đơn xác nhận đủ hàng.
Chứng từ sử dụng: hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho do bên bán lập. ✓ Hình thức chuyển hàng: theo hình thức này, định kỳ căn cứ vào hợp đồng kinh tế và kế hoạch giao hàng, doanh nghiệp xuất hàng gửi đi cho khách hàng và giao tại địa điểm đã ký trong hợp đồng ( nhà ga, bến cảng, kho của khách hàng,. Hàng hóa gửi đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán. Chỉ khi khách hàng thông báo nhận được hàng và chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán tiền hàng ngay thì khi đó hàng hóa mới chuyển quyền sở hữu được xác định là bán hàng và doanh nghiệp được ghi nhận doanh thu bán hàng.
Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp bán hay doanh nghiệp mua tùy theo từng hợp đồng kí giữa 2 bên. Chứng từ sử dụng: hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn GTGT, hóa đơn kiêm phiếu xuất kho do doanh nghiệp lập. ● Hình thức bán buôn vận chuyển thẳng: Là hình thức bán hàng mà bên bán mua hàng của nhà cung cấp để bán cho khách hàng, hàng hóa 14 Sv: Hoàng Việt Hà Lớp: CQ50/21.07 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính không qua kho của bên bán. Hình thức này cũng bao gồm nhiều hình thức nhỏ: ✓ Bán buôn giao tay ba (bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp): doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp để giao bán thẳng cho người mua do bên mua ủy nhiệm đến nhận hàng trực tiếp tại địa điểm do hai bên thỏa thuận.
Hàng hóa được coi là đã bán khi người mua đã nhận đủ hàng và ký nhận trên chứng từ bán hàng của doanh nghiệp, còn việc thanh toán tiền tùy theo hợp đồng đã ký giữa hai bên. ✓ Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp thương mại mua hàng của bên cung cấp và chuyển hàng đi để bán thẳng cho bên mua hàng bằng phương tiện vận tải hoặc thuê ngoài. Hàng hóa gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, khi nào bên mua xác nhận đã nhận được hàng hoặc chấp nhận thanh toán thì lúc đó mới xác định là tiêu thụ. Chi phí vận chuyển tùy theo từng hợp đồng ký kết có thể do bên bán chịu hoặc bên mua chịu.
❖ Bán lẻ Là khâu vận chuyển cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất tới lĩnh vực tiêu dùng. Tại khâu này, hàng hóa kết thúc lưu thông, thực hiện được toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng. Bán lẻ thường bán với khối lượng ít, giá bán ổn định. Thường bao gồm: ● Bán hàng thu tiền trực tiếp: nghiệp vụ bán hàng hoàn thành trực tiếp với khách hàng.
Khách hàng thanh toán tiền, người bán hàng giao hàng cho khách hàng. 15 Sv: Hoàng Việt Hà Lớp: CQ50/21.07 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính ● Bán hàng thu tiền tập trung: khách hàng nộp tiền cho người thu tiền và nhận hóa đơn để nhận hàng tại quầy giao hàng do một nhận viên bán hàng khác đảm nhận. ● Bán hàng theo hình thức khách hàng tự chọn: khách hàng tự chọn mặt hàng mua trong các siêu thị và thanh toán tiền hàng tại các cửa thu tiền của siêu thị. ● Bán hàng theo phương thức đại lý: Doanh nghiệp bán ký hợp đồng với cơ sở đại lý, giao hàng cho các cơ sở này bán và dành hoa hồng bán hàng cho họ.
● Bán hàng theo phương thức trả góp, trả chậm: Doanh nghiệp bán chỉ thu một phần tiền hàng của khách hàng, phần còn lại khách hàng sẽ được trả dần và phải chịu số tiền lãi nhất định. Ngoài ra còn các hình thức bán hàng như bán hàng qua mạng,. Các phương thức thanh toán Các hình thức thanh toán được áp dụng tại doanh nghiệp gồm: ❖ Bán hàng thu tiền ngay: là hình thức thanh toán mà sau khi xuất bán hàng hóa, khách hàng thực hiện thanh toán, trả tiền ngay cho doanh nghiệp. ❖ Bán hàng trả chậm: là hình thức thanh toán mà khách hàng không chi trả ngay tiền hàng mà một khoảng thời gian sau khách hàng mới chi trả tiền.
HỆ THỐNG CHỨNG TỪ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI, DỊCH VỤ Chứng từ kế toán là những giấy tờ và vật mang tin phản ánh nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh và đã hoàn thành. 16 Sv: Hoàng Việt Hà Lớp: CQ50/21.07 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Căn cứ vào hệ thống chứng từ kế toán do Bộ tài chính ban hành, mỗi doanh nghiệp lựa chọn những chứng từ kế toán cần vận dụng phù hợp với đặc điểm hoạt động của sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các chứng từ cần phải được ghi chép một cách đầy đủ chính xác kịp thời đảm bảo đúng yêu cầu của pháp luật và chính sách chế độ kế toán của Nhà nước, làm căn cứ đáng tin cậy để ghi sổ kế toán. Doanh nghiệp quy định trình tự luân chuyển chứng từ khoa học phục vụ cho việc ghi sổ kế toán.
Chứng từ kế toán phải được sắp xếp theo nội dung kinh tế, theo trình tự thời gian và được quy định luân chuyển để ghi vào các sổ kế toán theo trình tự hợp lý để thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin theo yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Khi nhận chứng từ kế toán, bộ phận kế toán thực hiện việc xử lý và luân chuyển chứng từ kế toán theo quy định của kế toán trưởng đơn vị. ❖ Trình tự luân chuyển chứng từ kế toán bao gồm các bước sau: ● Lập, tiếp nhận, xử lý chứng từ kế toán. ● Kế toán viên, kế toán trưởng kiểm tra và ký chứng từ kế toán hoặc trình giám đốc doanh nghiệp ký duyệt.
● Phân loại, sắp xếp chứng từ kế toán, định khoản và ghi sổ kế toán. ● Bảo quản lưu trữ chứng từ kế toán. ❖ Trình tự kiểm tra chứng từ kế toán: ● Kiểm tra tính rõ ràng, trung thực, đầy đủ của các chỉ tiêu, các yếu tố ghi chép trên chứng từ kế toán. 17 Sv: Hoàng Việt Hà Lớp: CQ50/21.07 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính ● Kiểm tra tính hợp pháp của nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh đã ghi trên chứng từ kế toán, đối chiếu chứng từ kế toán với các tài liệu khác có liên quan.
● Kiểm tra tính chính xác của số liệu, thông tin trên chứng từ kế toán. ❖ Chứng từ được sử dụng trong kế toán bán hàng gồm: ● Hoá đơn GTGT (01GTKT - 3LL) đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. ● Hoá đơn bán hàng thông thường (02GTTT - 3LL) đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp. ● Phiếu xuất kho (Mẫu số 02-VT).
● Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ (03PXK- 3LL). ● Phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý (04HDL - 3LL). ● Các chứng từ có liên quan khác… 1. KẾ TOÁN QUÁ TRÌNH BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.