CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Hoạt động sản xuất của con người là hoạt động tự giác có ý thức và có mục đích, được lặp đi lặp lại và không ngừng đổi mới, hình thành quá trình tái sản xuất xã hội, gồm các giai đoạn: Sản xuất – lưu thông – phân phối – tiêu dùng. Các giai đoạn này diễn ra một cách tuần tự, liên tục và tiêu thụ là khâu cuối cùng quyết định đến sự thành công hay thất bại của một doanh nghiệp.
Sản phẩm của doanh nghiệp sau khi sản xuất xong cần được tiêu thụ, tiêu thụ là quá trình chuyển hóa từ hình thái hiện vật sang hình thái giá trị “tiền tệ” và hình thành kết quả bán hàng. Hoặc nói một cách khác bán hàng là việc chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích của hàng hóa cho khách hàng, được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Theo chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” : “bán hàng : bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra hoặc bán hàng hóa mua vào. Quá trình bán hàng là giai đoạn hay khâu cuối cùng của quá trình tái sản xuất xã hội và cũng là khâu cuối cùng trong toàn bộ quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Sau quá trình này, doanh nghiệp sẽ thu được tiền bán hàng, số tiền này dùng để bù đắp chi phí bỏ ra và hình thành nên kết quả bán hàng của doanh nghiệp.Việc xác định kết quả là thước đo đánh giá tình hình và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. SV: Nguyễn Thị Thanh Tâm Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Các mối quan hệ trong nền kinh tế thị trường là vô cùng phong phú và đa dạng, và để tồn tại, phát triển được trong nền kinh tế thị trường đó, các doanh nghiệp luôn xây dựng cho mình những mối quan hệ với các đối tượng khác như: bạn hàng, nhà đầu tư, nhà cung cấp, khách hàng. Mối quan hệ giữa các đối tượng trong nền kinh tế là mối quan hệ tác động qua lại, ảnh hưởng lẫn nhau nên kết quả kinh doanh của doanh nghiệp này có thể ảnh hưởng đến quyết định kinh doanh của đối tượng khác.
Đối với các nhà cung cấp, nhà đầu tư: Thông qua số liệu mà KTBH và XĐKQKD cung cấp, sẽ đánh giá được một phần tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; từ đó, nhà cung cấp quyết định xem lựa chọn hình thức cung cấp và thanh toán phù hợp; nhà đầu tư thì quyết định có nên tiếp tục đầu tư hay không, nên thu hẹp hay mở rộng quy mô đầu tư,. Những quyết định đó lại ảnh hưởng tác động trở lại doanh nghiệp. Đối với cơ quan nhà nước: Thông tin số liệu mà KTBH và XĐKQKD cung cấp, cơ quan nhà nước sẽ đánh giá được tình hình kinh doanh, mức độ chấp hành pháp luật của doanh nghiệp, thông qua đó đề ra kế hoạch, chính sách, đường lối phát triển chung cho toàn nền kinh tế. Đối với bản thân doanh nghiệp: Thông qua số liệu KTBH và XĐKQKD cung cấp, doanh nghiệp tự đánh giá được tình hình hoạt động kinh doanh của mình, đánh giá được tốc độ tiêu thụ hàng hóa của mình so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường,.
để có những kế hoạch, chiến lược trong kinh doanh như kế hoạch mua hàng và dự trữ nguyên vật liệu, kế hoạch sản xuất, đánh giá xem mặt hàng nào kinh doanh lãi hay lỗ để có kế hoạch mở rộng hay thu hẹp quy mô kinh doanh. SV: Nguyễn Thị Thanh Tâm Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Nhiệm vụ, yêu cầu của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Để đáp ứng được các yêu cầu quản lý về bán hàng, xác định kết quả kinh doanh thì kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng và giá trị. - Ghi chép, theo dõi đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí cho từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng.
- Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính. Để thực hiện tốt các nhiệm vụ trên, KTBH và XĐKQKD cần chú ý các yêu cầu sau: Thứ nhất, phải xác định đúng thời điểm hàng hóa được coi là tiêu thụ để kịp báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu. Thứ hai, phải tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và trình tự luân chuyển hợp lý, hợp pháp đảm bảo yêu cầu quản lý và nâng cao hiệu quả công tác kế toán.
Tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản và hệ thống sổ kế toán phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Thực hiện tốt các yêu cầu và nhiệm vụ như trên giúp cho doanh nghiệp đẩy mạnh được khối lượng tiêu thụ, nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu thông tin cho các đối tượng. Các phương thức bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Phương thức bán hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng tài khoản kế toán, phản ánh tình hình xuất kho thành phẩm, hàng hóa; đồng thời có tính SV: Nguyễn Thị Thanh Tâm Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính quyết định đối với việc xác định thời gian ghi nhận doanh thu, hình thành kết quả bán hàng và tiết kiệm chi phí để tăng lợi nhuận. Hiện nay các doanh nghiệp thường sử dụng các phương thức bán hàng: Phương thức bán hàng trực tiếp: Phương thức bán buôn giao hàng trực tiếp Bán buôn là quá trình bán hàng cho các đơn vị để tiếp tục chuyển bán hoặc đưa vào quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm để bán.
Theo phương thức này, bên mua cử đại diện đến kho của bên bán nhận hàng. Doanh nghiệp xuất kho hàng hóa trực tiếp giao cho đại diện bên mua. Sau khi làm thủ tục cần thiết, đại diện bên mua kí nhận đủ hàng, bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, hàng hóa được xác nhận là đã tiêu thụ. Phương thức bán lẻ giao hàng trực tiếp Bán lẻ là bán trực tiếp cho người tiêu dùng.
Qua khâu bán lẻ hàng bán vĩnh viễn rời khỏi khu vực lưu thông, giá trị của nó được thực hiện đầy đủ. Theo phương thức này có các hình thức bán hàng như sau: + Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này, nghiệp vụ thu tiền và giao hàng tách rời nhau. Mỗi quầy có một nhân viên thu ngân làm nhiệm vụ thu tiền của khách hàng, viết hóa đơn cho khách hàng để khách hàng đến nhận hàng ở quầy từ nhân viên giao hàng. Hết ngày, nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn hoặc kiểm kê số lượng hàng tồn cuối ngày để xác định số hàng đã bán và lập báo cáo bán hàng, nhân viên thu ngân lập giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ.
Doanh thu bán hàng được ghi nhận trên cơ sở báo cáo bán hàng. + Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp: Là hình thức bán hàng mà nhân viên bán hàng trực tiếp giao hàng cho khách hàng và trực tiếp thu tiền bán hàng. Như vậy nhân viên bán hàng phải chịu trách nhiệm trực tiếp cho số SV: Nguyễn Thị Thanh Tâm Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính hàng xuất ra cũng như số tiền nhận được. Theo hình thức này, doanh thu được ghi nhận khi nhân viên bán hàng giao hàng cho khách hàng.
+ Bán hàng theo hình thức trả chậm, trả góp: Đây là hình thức bán hàng mà người mua hàng thanh toán nhiều lần, lần đầu tiên tại thời điểm mua, số tiền còn lại người mua chấp nhận thanh toán dần ở các kỳ tiếp theo và chịu lãi trả chậm. Theo hình thức này, doanh thu được ghi nhận khi giao hàng cho người mua và được tính theo giá bán trả tiền một lần. Bán hàng theo phương thức gửi hàng Theo phương thức này, doanh nghiệp sẽ gửi hàng cho khách hàng theo những thỏa thuận trong hợp đồng. Khách hàng thường là đơn vị nhận bán đại lý.
Khi xuất kho hàng hóa giao cho khách hàng thì số hàng hóa đó vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Đến khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, kế toán ghi nhận doanh thu do doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn lợi ích và rủi ro về hàng hóa – thành phẩm cho khách hàng. Tổng quan về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Kế toán doanh thu bán hàng Khái niệm: Doanh thu bán hàng là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có).
Nội dung: Chế độ kế toán Việt Nam theo Quyết định số 48/2006 ban hành ngày 14/09/2006 và Thông tư số 200/2014 ban hành ngày 22/12/2014 thay thế Quyết định 15 hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2015,hướng dẫn nguyên tắc, nội dung hạch toán tài khoản 511 có nêu rõ các nguyên tắc khi xác định doanh thu bán hàng. Các nguyên tắc xác định doanh thu bán hàng: SV: Nguyễn Thị Thanh Tâm Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính + Đối với những sản phẩm hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, doanh thu bán hàng là giá bán chưa có thuế GTGT. + Đối với sản phẩm, hàng hóa không thuộc diện chịu thuế GTGT, hoặc chịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng là tổng giá thanh toán. + Những doanh nghiệp nhận gia công vật tư, hàng hóa thì phản ánh vào doanh thu bán hàng và số tiền gia công thực tế được hưởng không bao gồm vật tư, hàng hóa nhận gia công.