CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm chi phí sản xuất và cách phân loại chi phí sản xuất chủ yếu. Khái niệm chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất là tổng các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa được biểu hiện bằng tiền phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ nhất định ( tháng, quý, năm). Các cách phân loại chi phí chủ yếu * Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung kinh tế ( yếu tố chi phí ) Theo cách phân loại này, những chi phí sản xuất trong doanh nghiệp có chung tính chất kinh tế sẽ được xếp chung vào một yếu tố chi phí, không kể chi phí đó bỏ ra ở đâu và dùng vào mục đích gì ( trực tiếp sản xuất hay phục vụ quản lý ).
Theo quy định này thì có 5 yếu tố chi phí: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu: bao gồm toàn bộ giá trị nguyên liệu, vật liệu, phụ tùng thay thế, chi phí sản xuất, công cụ, dụng cụ xuất dùng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ báo chi phí sản xuất, trừ nguyên liệu, vật liêu. bán hoặc xuất cho xây dựng chi phí sản xuất cơ bản.1 - Chi phí nhân công : bao gồm toàn bộ chi phí trả cho ngườ lao động( thường xuyên hay tạm thời ) về tiền lương, tiền công và các chi phí sản xuất , khoản phụ cấp, trợ Trường CĐ Ngoại Ngữ - Công Nghệ Việt Nhật3 Khoa KT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đặng Thị Huyền Lớp TC KT – K3 cấp có tính chất lương trong kỳ báo cáo, trước khi trừ các khoản giảm trừ. Bao gồm chi phí sản xuất, chi phí bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, kinh phí công đoàn mà doanh nghiệp phải nộp theo quy định, không bao gồm tiền chi phí nhân công cho xây dựng cơ bản hoặc được bù đắp bằng các nguồn kinh phí khác như: Đảng, đoàn, .,các khoản chi từ quỹ khen thưởng, phúc lợi. - Chi phí khấu hao TSCĐ: bao gồm chi phí khấu hao toàn bộ tài sản cố định của doanh nghiệp dùng cho sản xuất kinh doanh kỳ báo cáo.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm các chi phí về nhận cung cấp dịch vụ từ các đơn vị khác để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo như: điện, nước, vệ sinh, điện thoại, các dịch vụ khác. - Chi phí bằng tiền: bao gồm các chi phí không thuộc các loại trên như: chi phí tiếp khách, chi phí hội nghị, thuê quảng cáo. - Phân loại chi phí theo khoản mục chi phí: Căn cứ vào công dụng của các khoản chi, chi phí được chia thành các loại: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: là giá trị các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ,.tham gia trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc thực hiện các lao vụ, dịch vụ. - Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm tiền lương và các khoản trích theo lương của các công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm, trực tiếp thực hiện các lao vụ, dịch vụ.
- Chi phí sản xuất chung là những chi phí phát sinh trong phạm vi phân xưởng như tiền lương, phụ cấp phải trả cho nhân viên phân xưởng, chi phí công cụ, dụng cụ xuất dùng cho phân xưởng, bộ phận sản xuất, khấu hao tài sản cố định thuộc phân xưởng, bộ phận sản xuất, các chi phí dịch vụ, lao vụ mua ngoài và các chi phí khác thuộc phạm vi phân xưởng. * Phân loại theo quan hệ của chi phí vói sản lượng sản phẩm sản xuất. Trường CĐ Ngoại Ngữ - Công Nghệ Việt Nhật4 Khoa KT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đặng Thị Huyền Lớp TC KT – K3 - Chi phí cố định( định phí): là nhữn chi phí về mặt tổng số không thay đổi theo mức độ hoạt động nhưng chi phí tính trên một đơn vị sản phẩm sẽ thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi. - Chi phí biến đổi( biến phí ): là những chi phí về mặt tổng số thay đổi theo mức độ hoạt dộng nhưng chi phí tính cho một đơn vị sản phẩm là không đổi, dù khối lượng sản phẩm sản xuất ra có bị biến động ( tức là biến phí đơn vị giữ nguyên không thay đổi khi sản lượng thay đổi ) 1.
Giá thành sản phẩm, phân loại giá thành sản phẩm. Khái niệm giá thành sản phẩm: Là tổng số biểu hiện bằng tiền các hao phí về lao động sống và lao động vật hóa tính cho một khối lượng sản phẩm( lao vụ ) nhất định đã hoàn thành. Về mặt giá trị, chi phí sản xuất trong một thời kỳ nhất điịnh có thể lớn hơn, nhỏ hơn hoặc bằng giá thành sản phẩm trong kỳ đó vì: giá thành sản phẩm trong kỳ không bao gồm chi phí sản xuất kinh doanh cuối kỳ trước chuyển sang( chi phí sản xuất kinh doanh dở dang đầu kỳ). Phân loại giá thành.
Chi phí sản xuất ở các doanh nghiệp nói chung, các doanh nghiệp xây lắp nói riêng bao gồm nhiều loại có nội dung kinh tế, công cụ và đặc tính khác nhau nên yêu cầu quản lý từng loại cũng khác nhau Để đáp ứng yêu cầu của công tác lập dự toán, quản lý, hạch toán kiểm soát chi phí cần thiết phải tiến hành phân loại cụ thể chi phí sản xuất của doanh nghiệp theo các tiêu thức nhất định. Có nhiều cách phân chia chi phí sản xuất song phải đảm bảo các yêu cầu: Tạo điều kiện sử dụng thông tin nhanh nhất cho các công tác quản lý, phục vụ tốt yêu cầu kiểm tra, giám sát chi phí. Đáp ứng đầy đủ kịp thời những thông tin cần thiết cho việc tính toán hiệu quả, các phương án sản xuất, nhưng lại cho phép tiết kiệm chi phí, hạch toán thuận lợi cho cho sử dụng thông tin hạch toán kế toán. * Phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí Trường CĐ Ngoại Ngữ - Công Nghệ Việt Nhật5 Khoa KT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đặng Thị Huyền Lớp TC KT – K3 Mỗi yếu tố chi phí sản xuất bao gồm các chi phí sản xuất có tính chất, nội dung kinh tế giống nhau, do đó không cần xét đến chi phí đó phát sinh ở địa điểm nào và dùng làm gì.
Căn cứ vào tiêu thức này thì toàn bộ chi phí sẽ bao gồm các yếu tố sau: - Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ chi phí về các loại nguyên vật liệu chính (như gạch, vôi, đá, cát, sỏi, xi măng, sắt thép.), cấu kiện bê tông, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, thiết bị xây dựng cơ bản. - Chi phí nhân công: Là toàn bộ tiền công phải trả cho người lao động và các khoản phải trả khác trong doanh nghiệp như tiền lương (lương chính, lương phụ, phụ cấp của công nhân viên), bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn trích theo tỷ lệ phần trăm theo chế độ qui định. - Chi phí khấu hao TSCĐ: Là toàn bộ số tiền trích khấu hao TSCĐ sử dụng cho sản xuất doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho sản xuất trong doanh nghiệp như chi phí về điện, nước, điện thoại, chi phí thuê máy.
- Chi phí bằng tiền khác: Là toàn bộ số chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất ngoài 4 yếu tố chi phí kể trên. * Việc phân loại theo yếu tố chi phí có ý nghĩa quan trọng đối với quản lý vĩ mô và quản trị doanh nghiệp: + Là cơ sở lập dự toán và kiểm tra việc thực hiện các dự toán chi phí sản xuất là cơ sở để thiết lập kế hoạch cân đối: cân đối dự toán chi phí với kế hoạch cung cấp vật tư, lao động. dtrong doanh nghiệp. + Là cơ sở để xác định mức tiêu hao vật chất và tính thu nhập quốc dân trong từng doanh nghiệp * Phân loại chi phí theo khoản mục giá thành Những chi phí sản xuất có cùng mục đích và công dụng được xếp vào cùng một khoản mục chi phí.
Theo tiêu thức phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ được chia ra làm các khoản mục chi phí sau: Trường CĐ Ngoại Ngữ - Công Nghệ Việt Nhật6 Khoa KT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đặng Thị Huyền Lớp TC KT – K3 - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là giá trị các loại nguyên liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng trực tiếp cho thi công xây lắp công trình. - Chi phí nhân công trực tiếp: Là các chi phí tiền lương chính, lương phụ, phụ cấp lương của công nhân trực tiếp tham gia xây lắp công trình không bao gồm các khoản trích theo tiền lương như KPCĐ, BHXH, BHYT của công nhân trực tiếp xây lắp. - Chi phí sử dụng máy thi công: Là chi phí cho các máy thi công nhằm thứ hiện khối lượng công tác xây lắp bằng máy. Chi phí sử dụng máy thi công bao gồm chi phí thường xuyên và chi phí tạm thời.
- Chi phí sản xuất chung: Bao gồm tất cả các chi phí phục vụ cho quá trình sản xuất thi công ngoại trừ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sử dụng máy thi công. Loại chi phí này bao gồm: + Chi phí nhân viên quản lý đội, công trình (Tiền lương và các khoản phải trích theo tiền lương theo tỷ lệ quy định (19%) của nhân viên quản lý đội và công nhân trực tiếp tham gia xây lắp.) + Chi phí vật liệu phụ, nhiên liệu, công cụ dụng cụ (ván khuôn, giàn giáo, dụng cụ bảo hộ lao động.) + Chi phí về khấu hao TSCĐ dùng chung cho hoạt động của đội + Chi phí dịch vụ thuê ngoài + Chi phí bằng tiền khác Chỉ những chi phí gắn liền với quá trình hoạt động sản xuất của đội sản xuất, phân xưởng mới được xếp vào loại này. * Phân loại chi phí theo mối quan hệ giữa chi phí với đối tượng chịu chi phí - Chi phí trực tiếp: Là chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến việc sản xuất một loại công trình, hạng mục công trình, một loại hoạt động xây lắp hoặc một địa điểm nhất định và có thể và có thể hạch toán quy nạp cho công trình, hạng mục Trường CĐ Ngoại Ngữ - Công Nghệ Việt Nhật7 Khoa KT LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đặng Thị Huyền Lớp TC KT – K3 công trình hoạt động theo địa điểm đó.