Tổ Chức Công Tác Kế Toán Tại Các Doanh Nghiệp Sản Xuất Dược Phẩm Thuộc Khu Vực Phía Bắc Việt Nam

Tìm hiểu về tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khu vực phía Bắc Việt Nam, đảm bảo hiệu quả và tuân thủ quy định.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Dung
• Người hướng dẫn: TS Trần Thị Hồng Mai
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Tổ Chức Công Tác Kế Toán Tại Các Doanh Nghiệp Sản Xuất Dược Phẩm Thuộc Khu Vực Phía Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỂ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 1.1. Tổng quan về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.2. Các quan điểm về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.3. Mục tiêu và vai trò của tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.4. Các nguyên tắc tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.5. Các lý thuyết tác động tới tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp
• 1.6. Nội dung tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.6.1. Tổ chức thông tin kế toán
• 1.6.2. Tổ chức công tác kiểm tra kế toán
• 1.6.3. Tổ chức cơ sở vật chất cho kế toán
• 1.6.4. Tổ chức bộ máy kế toán
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM THUỘC KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 2.3. Thiết kế thang đo
• 2.4. Quy trình chọn mẫu, thu thập và phân tích dữ liệu
• 2.5. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM THUỘC KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM
• 3.1. Tổng quan về các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm tại Việt Nam
• 3.2. Lịch sử hình thành và quá trình phát triển ngành dược Việt Nam
• 3.3. Đặc điểm sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm
• 3.4. Đặc điểm tổ chức quản lý của các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
• 3.5. Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
• 3.5.1. Tổ chức thông tin kế toán tại các doanh nghiệp
• 3.5.2. Tổ chức công tác kiểm tra kế toán tại các doanh nghiệp
• 3.5.3. Tổ chức cơ sở vật chất cho kế toán tại các doanh nghiệp
• 3.5.4. Tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp
• 3.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
• 3.7. Đánh giá thang đo
• 3.8. Kiểm định mô hình và các giả thuyết
• 3.9. Thảo luận kết quả mô hình hồi quy đa biến
• 3.10. Đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
• 3.11. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM THUỘC KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM
• 4.1. Định hướng phát triển của các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm
• 4.2. Yêu cầu mang tính nguyên tắc của việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
• 4.2.1. Tuân thủ các quy định pháp luật
• 4.2.2. Phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp
• 4.2.3. Cung cấp các thông tin kinh tế, tài chính tin cậy, hữu ích
• 4.2.4. Kết hợp hài hòa giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị
• 4.2.5. Tăng cường áp dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán
• 4.2.6. Tính khả thi và hiệu quả
• 4.3. Nội dung hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
• 4.3.1. Hoàn thiện tổ chức thông tin kế toán
• 4.3.2. Hoàn thiện tổ chức công tác kiểm tra kế toán
• 4.3.3. Hoàn thiện tổ chức cơ sở vật chất cho kế toán
• 4.3.4. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán
• 4.4. Điều kiện thực hiện các giải pháp
• 4.4.1. Về phía Nhà nước
• 4.4.2. Về phía Bộ Y tế
• 4.4.3. Về phía các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm
• 4.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tổ Chức Kế Toán Dược Phẩm Phía Bắc 2024

Ngành dược phẩm là một ngành sản xuất kinh doanh đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người. Do đó, có vị trí quan trọng trong nền kinh tế và đời sống xã hội. Chi tiêu cho sức khỏe của người Việt Nam ngày càng tăng, tạo thị trường tiềm năng cho các doanh nghiệp. Theo Cục Quản lý Dược, ngành dược phẩm sẽ tăng trưởng khoảng 10,6% đến năm 2021. Chi tiêu cho thuốc bình quân đầu người Việt Nam ở mức 14% tổng thu nhập. Ngành đang trên đà phát triển mạnh mẽ, nhưng làm thế nào để phát triển bền vững, nâng cao giá trị thuốc và niềm tin người tiêu dùng là một thách thức lớn. Các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm phải cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài có công nghệ tốt, chất lượng thuốc tốt và giá thành rẻ. Các doanh nghiệp cần tạo ưu thế cạnh tranh, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Việc tính đúng, tính đủ các yếu tố đầu vào và tổ chức tốt công tác thu thập, xử lý thông tin, phân tích và cung cấp thông tin là rất quan trọng. Công khai, minh bạch thông tin tài chính là yêu cầu bắt buộc. Thông tin kế toán cần kịp thời, chính xác và hiệu quả.

1.1. Vai trò của kế toán trong doanh nghiệp dược phẩm

Tổ chức công tác kế toán là một trong những nội dung tổ chức quản lý quan trọng trong các doanh nghiệp. TCCTKT phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh, quy mô cũng như yêu cầu quản lý của DN là tiền đề quan trọng để kế toán cung cấp được thông tin hữu ích cho các đối tượng quan tâm trong và ngoài đơn vị. Trong những năm qua khung pháp lý về kế toán cho các DN luôn được hoàn thiện, đã tạo hành lang pháp lý tương đối thống nhất, thuận lợi cho công tác quản lý Nhà nước về tài chính cũng như tổ chức công tác kế toán trong các DN. Đặc biệt, năm 2020 Bộ Tài chính đã công bố Quyết định số 345/QĐ-BTC về phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực BCTC tại Việt Nam cho các DN có quy mô lớn, niêm yết trên thị trường chứng khoán.

1.2. Đặc điểm ngành dược ảnh hưởng đến kế toán như thế nào

Ngành dược phẩm là một ngành đặc thù, chịu sự quản lý chặt chẽ của nhà nước về chất lượng sản phẩm, giá cả. Các quy định về sản xuất dược phẩm đòi hỏi tiêu chuẩn cao về vệ sinh, an toàn, và quy trình sản xuất. Điều này ảnh hưởng đến việc tổ chức kế toán trong doanh nghiệp. Chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) thường rất lớn và cần được theo dõi, phân bổ hợp lý. Việc quản lý hàng tồn kho cũng phức tạp do tính đặc thù của sản phẩm, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản. Do đó, quy trình kế toán dược phẩm cần được thiết kế để phù hợp với những đặc điểm này. Kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chi phí và ra quyết định kinh doanh.

II. Thách Thức Tổ Chức Kế Toán Dược Phẩm Khu Vực Phía Bắc

Trong thực tế, tổ chức công tác kế toán của các DN nói chung và trong các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam nói riêng còn nhiều hạn chế. Hạn chế trong tổ chức hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ kế toán, kiểm tra kế toán. Ghi chép các số liệu phát sinh chưa logic, báo cáo kế toán chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thông tin. Chưa thực sự chú trọng đến tổ chức công tác kế toán quản trị, việc ghi nhận, đo lường của kế toán thường dựa vào qui định của quản lý thuế. Chưa có sự chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Nước ta đang bước vào giai đoạn khởi đầu của cuộc cách mạng công nghệ 4.0. Tổ chức công tác kế toán trong các DN nói chung và trong các DNSX dược phẩm ở khu vực phía Bắc Việt Nam nói riêng cần có sự thay đổi khi mà các công việc kế toán đều ứng dụng CNTT.

2.1. Ứng dụng CNTT trong kế toán dược phẩm Vấn đề gì

Việc áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ của cách mạng công nghệ vào công tác kế toán sẽ tạo ra hệ thống thông tin tích hợp, kho thông tin lớn phục vụ nhu cầu quản lý của DN. Do đó, vấn đề hoàn thiện, đổi mới tổ chức công tác kế toán trong thời kỳ cách mạng công nghệ nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác kế toán, công tác quản lý, thực hiện mục tiêu xây dựng các DNSX dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam ngày càng vững mạnh với hiệu quả kinh doanh cao, bảo toàn được vốn, kiểm soát được biến động chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh là rất cần thiết.

2.2. Khung pháp lý Chuẩn mực kế toán Doanh nghiệp đã tuân thủ

Mặc dù khung pháp lý về kế toán cho các doanh nghiệp liên tục được hoàn thiện, nhiều doanh nghiệp sản xuất dược phẩm vẫn gặp khó khăn trong việc tuân thủ đầy đủ các quy định. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) còn hạn chế, ảnh hưởng đến tính minh bạch và so sánh của báo cáo tài chính. Sự thiếu đồng bộ giữa các quy định về kế toán và thuế cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và áp dụng các quy định pháp luật mới để đảm bảo hiệu quả kế toán và tuân thủ pháp luật.

2.3. Quản trị chi phí sản xuất dược phẩm Điểm yếu ở đâu

Một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp sản xuất dược phẩm là quản lý chi phí sản xuất. Chi phí nguyên vật liệu đầu vào thường biến động và chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường quốc tế. Chi phí sản xuất cũng tăng cao do yêu cầu về chất lượng và quy trình sản xuất nghiêm ngặt. Kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chi phí, phân tích hiệu quả sản xuất và đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp tính giá thành dược phẩm hiện đại và xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả để tối ưu hóa chi phí kế toán và tăng cường khả năng cạnh tranh.

III. Phương Pháp Tổ Chức Kế Toán Hiệu Quả Cho Dược Phẩm

Để nâng cao hiệu quả kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm, cần tập trung vào các phương pháp sau. Thứ nhất, hoàn thiện tổ chức thông tin kế toán, đảm bảo thông tin được thu thập, xử lý và cung cấp kịp thời, chính xác. Thứ hai, tăng cường kiểm soát nội bộ, đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ các quy định. Thứ ba, áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại để tự động hóa các quy trình và giảm thiểu sai sót. Thứ tư, chú trọng đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ nhân sự kế toán dược phẩm. Thứ năm, xây dựng quy trình kế toán dược phẩm phù hợp với đặc thù của ngành.

3.1. Xây dựng hệ thống tài khoản và chứng từ kế toán hợp lý

Việc xây dựng một hệ thống tài khoản và chứng từ kế toán hợp lý là nền tảng quan trọng để tổ chức công tác kế toán hiệu quả. Cần rà soát và cập nhật hệ thống tài khoản theo các chuẩn mực kế toán hiện hành và đặc thù của ngành dược phẩm. Chứng từ kế toán cần được thiết kế rõ ràng, đầy đủ thông tin và tuân thủ các quy định về lưu trữ. Hệ thống tài khoản và chứng từ cần được xây dựng sao cho dễ dàng theo dõi, kiểm tra và phân tích thông tin kế toán.

3.2. Thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ trong kế toán

Một hệ thống kiểm soát nội bộ kế toán chặt chẽ giúp ngăn ngừa gian lận, sai sót và đảm bảo tính chính xác của thông tin kế toán. Cần thiết lập các quy trình kiểm tra, đối chiếu và phê duyệt chứng từ, sổ sách kế toán. Phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân trong công tác kế toán. Thực hiện kiểm kê định kỳ tài sản, hàng tồn kho và đối chiếu công nợ. Xây dựng quy chế thưởng phạt rõ ràng để khuyến khích tuân thủ và nâng cao tinh thần trách nhiệm của đội ngũ kế toán.

3.3. Tối ưu hóa sử dụng phần mềm kế toán trong doanh nghiệp

Việc lựa chọn và sử dụng phần mềm kế toán dược phẩm phù hợp giúp tự động hóa các quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Cần lựa chọn phần mềm có các tính năng đáp ứng đặc thù của ngành dược phẩm, như quản lý hàng tồn kho theo lô, hạn sử dụng, quản lý chi phí R&D. Tích hợp phần mềm kế toán với các hệ thống quản lý khác trong doanh nghiệp (như ERP, CRM) để tạo ra một hệ thống thông tin đồng bộ và hiệu quả. Thường xuyên cập nhật phần mềm và đào tạo nhân viên sử dụng thành thạo các tính năng của phần mềm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kinh Nghiệm Tổ Chức Kế Toán Dược Phẩm

Nghiên cứu các kinh nghiệm tổ chức kế toán thành công từ các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khác là một cách hữu ích để học hỏi và áp dụng vào doanh nghiệp của mình. Các doanh nghiệp có thể tham khảo các mô hình tổ chức bộ máy kế toán, các phương pháp quản lý chi phí, các quy trình kiểm soát nội bộ và các giải pháp công nghệ mà các doanh nghiệp khác đã áp dụng thành công. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mỗi doanh nghiệp có những đặc thù riêng, do đó cần điều chỉnh và tùy biến các kinh nghiệm này cho phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp mình.

4.1. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán hiệu quả cho doanh nghiệp

Mô hình tổ chức bộ máy kế toán cần phù hợp với quy mô và đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp nhỏ có thể chỉ cần một vài nhân viên kế toán, trong khi các doanh nghiệp lớn cần có một phòng kế toán với nhiều bộ phận chuyên môn khác nhau. Cần phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân, đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận. Người đứng đầu bộ máy kế toán (kế toán trưởng) cần có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm quản lý và khả năng lãnh đạo.

4.2. Các phương pháp quản lý chi phí sản xuất dược phẩm

Quản lý chi phí sản xuất là một yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp tính giá thành dược phẩm hiện đại, như tính giá thành theo hoạt động (ABC), tính giá thành theo quy trình. Phân tích chi phí theo các yếu tố cấu thành (nguyên vật liệu, nhân công, sản xuất chung) để xác định các cơ hội tối ưu hóa chi phí. Xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu và năng lượng để kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

4.3. Chia sẻ kinh nghiệm từ các doanh nghiệp dược phẩm hàng đầu

Việc học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp dược phẩm hàng đầu giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận các phương pháp tổ chức kế toán tiên tiến. Nghiên cứu cách các doanh nghiệp này xây dựng hệ thống thông tin kế toán, áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế, và quản lý rủi ro trong công tác kế toán. Tham gia các hội thảo, diễn đàn chuyên ngành để giao lưu, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm với các chuyên gia và đồng nghiệp.

V. Kiểm Soát Nội Bộ Kế Toán Dược Phẩm Bí Quyết Thành Công

Việc tăng cường kiểm soát nội bộ kế toán dược phẩm không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính minh bạch, chính xác và hiệu quả của công tác kế toán. Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả giúp ngăn ngừa gian lận, sai sót và đảm bảo tuân thủ các quy định. Các doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ toàn diện, bao gồm các quy trình, chính sách và thủ tục kiểm soát được thiết kế để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo đạt được các mục tiêu kế toán.

5.1. Rủi ro kế toán thường gặp trong doanh nghiệp dược phẩm

Các rủi ro kế toán thường gặp trong doanh nghiệp dược phẩm bao gồm rủi ro về gian lận, sai sót trong ghi chép kế toán, rủi ro về tuân thủ các quy định pháp luật, rủi ro về quản lý hàng tồn kho, rủi ro về tính giá thành dược phẩm. Các rủi ro này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến báo cáo tài chính, hiệu quả hoạt động và uy tín của doanh nghiệp. Cần xác định và đánh giá các rủi ro này để xây dựng các biện pháp kiểm soát phù hợp.

5.2. Xây dựng hệ thống kiểm soát các khoản mục trọng yếu

Hệ thống kiểm soát nội bộ cần tập trung vào các khoản mục trọng yếu trên báo cáo tài chính, như doanh thu, chi phí, hàng tồn kho, công nợ. Thiết lập các quy trình kiểm soát chặt chẽ đối với các khoản mục này, bao gồm kiểm tra, đối chiếu, phê duyệt và phân tích. Phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân trong việc thực hiện các quy trình kiểm soát. Sử dụng các công cụ và kỹ thuật kiểm soát hiện đại để nâng cao hiệu quả và tính chính xác của công tác kiểm soát nội bộ.

5.3. Đánh giá và cải thiện liên tục hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ cần được đánh giá và cải thiện liên tục để đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp với sự thay đổi của môi trường kinh doanh và quy định pháp luật. Thực hiện kiểm toán nội bộ định kỳ để đánh giá tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và xác định các điểm yếu cần khắc phục. Thu thập ý kiến phản hồi từ các bộ phận và cá nhân trong doanh nghiệp để cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Cập nhật và điều chỉnh các quy trình, chính sách và thủ tục kiểm soát để đáp ứng các yêu cầu mới.

VI. Tương Lai Tổ Chức Kế Toán Dược Phẩm Xu Hướng 2025

Trong tương lai, tổ chức kế toán dược phẩm sẽ chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các xu hướng công nghệ mới, như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và điện toán đám mây. AI sẽ giúp tự động hóa các quy trình kế toán phức tạp, cải thiện độ chính xác và tiết kiệm thời gian. Blockchain sẽ tăng cường tính minh bạch và an toàn của thông tin kế toán. Điện toán đám mây sẽ giúp các doanh nghiệp truy cập thông tin kế toán mọi lúc, mọi nơi. Các doanh nghiệp cần chủ động áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả kế toán và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

6.1. Kế toán dược phẩm dưới tác động của AI và tự động hóa

AI và tự động hóa sẽ thay đổi cách thức thực hiện các công việc kế toán. Các công việc như nhập liệu, đối chiếu, phân tích dữ liệu sẽ được tự động hóa, giúp nhân viên kế toán tập trung vào các công việc có giá trị gia tăng cao hơn, như phân tích, tư vấn và ra quyết định. AI cũng sẽ giúp phát hiện gian lận, sai sót và cải thiện độ chính xác của báo cáo tài chính.

6.2. Blockchain và tính minh bạch trong báo cáo tài chính dược phẩm

Blockchain sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và an toàn của thông tin kế toán. Mọi giao dịch kế toán sẽ được ghi lại trên một sổ cái phân tán, không thể sửa đổi. Điều này giúp ngăn ngừa gian lận, sai sót và đảm bảo tính trung thực của báo cáo tài chính. Các nhà đầu tư, đối tác và cơ quan quản lý sẽ có thể truy cập thông tin kế toán một cách dễ dàng và tin cậy.

6.3. Đào tạo kế toán viên dược phẩm để đáp ứng nhu cầu tương lai

Kế toán viên dược phẩm cần được trang bị các kỹ năng và kiến thức mới để đáp ứng các yêu cầu của tương lai. Cần đào tạo kế toán viên về các công nghệ mới, như AI, blockchain và điện toán đám mây. Phát triển các kỹ năng phân tích, tư vấn và ra quyết định. Nâng cao trình độ ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp để làm việc trong môi trường quốc tế. Khuyến khích kế toán viên tham gia các khóa học, hội thảo và diễn đàn chuyên ngành để cập nhật kiến thức và kỹ năng mới.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tổ chức công tác kế toán là một cấu phần trọng yếu trong hệ thống quản trị doanh nghiệp, giữ vai trò thiết lập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế - tài chính phục vụ công tác điều hành nội bộ cũng như đáp ứng yêu cầu của các đối tượng bên ngoài. Ngành sản xuất dược phẩm là ngành kinh tế kỹ thuật có tính đặc thù cao, trực tiếp tác động đến sức khỏe và tính mạng con người. Theo thống kê của Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế, năm 2019), ngành dược Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 10,6%, mức chi tiêu cho thuốc bình quân đầu người chiếm khoảng 14% tổng thu nhập. Tuy nhiên, các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm trong nước đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn dược phẩm quốc tế về công nghệ, chất lượng và giá thành.

Bên cạnh đó, việc Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 345/QĐ-BTC năm 2020 phê duyệt Đề án áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam đặt ra yêu cầu cải cách hệ thống kế toán doanh nghiệp. Cùng với sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (công nghệ thông tin, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, kết nối vạn vật), công tác kế toán đòi hỏi phải chuyển đổi từ phương thức xử lý thủ công sang hệ thống thông tin tích hợp. Tuy nhiên, thực tế tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khu vực phía Bắc cho thấy công tác kế toán vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế: tổ chức chứng từ, tài khoản và sổ kế toán chưa đồng bộ; ghi chép số liệu thiếu tính logic; báo cáo kế toán chủ yếu phục vụ nghĩa vụ thuế mà chưa chú trọng kế toán quản trị; mức độ liên kết giữa phần mềm kế toán với phần mềm quản trị nguồn lực doanh nghiệp còn thấp; chưa chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để áp dụng IFRS. Xuất phát từ bối cảnh đó, luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Phương Dung với đề tài "Tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam" đã được thực hiện tại Trường Đại học Thương mại.

Mục tiêu chung: Tìm ra các giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghệ.

Luận án xác định 4 mục tiêu cụ thể:

1. Hệ thống hóa và làm rõ lý luận chung về tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp sản xuất trong thời kỳ cách mạng công nghệ.
2. Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam.
3. Nghiên cứu, đánh giá tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam.

Để thực hiện các mục tiêu trên, luận án tập trung giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu:

1. Nội dung cơ bản của tổ chức công tác kế toán theo chức năng thông tin tại các doanh nghiệp trong thời kỳ cách mạng công nghệ là gì và những yếu tố nào ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất?
2. Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam hiện nay diễn ra như thế nào?
3. Những yếu tố nào ảnh hưởng và tác động như thế nào đến tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam?
4. Cần thực hiện những giải pháp nào nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam thời kỳ cách mạng công nghệ?

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lý luận và thực trạng tổ chức công tác kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tổ chức công tác kế toán trên cả hai phương diện kế toán tài chính (KTTC) và kế toán quản trị (KTQT) theo chức năng thông tin trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển.
• Phạm vi không gian: Khảo sát tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm trên địa bàn khu vực phía Bắc Việt Nam, không bao gồm nhóm doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ (do quy mô này có công tác kế toán đơn giản, chủ yếu làm gia công hoặc thương mại nhỏ lẻ, không ổn định).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng được thu thập và đánh giá trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020.

Quy trình nghiên cứu của tác giả được thiết kế theo 7 bước tuần tự: (1) Xác định vấn đề nghiên cứu; (2) Tổng quan nghiên cứu; (3) Xác định khoảng trống và các vấn đề cần nghiên cứu; (4) Hệ thống hóa cơ sở lý luận; (5) Thu thập dữ liệu thực trạng và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng; (6) Đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán; (7) Đề xuất giải pháp hoàn thiện.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng hợp và phân loại các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước từ năm 2007 trở lại đây theo 3 hướng nghiên cứu chính:

Thứ nhất, các nghiên cứu về tổ chức công tác kế toán theo quy mô, ngành nghề và lĩnh vực kinh doanh:

• Nghiên cứu ở quy mô tập đoàn, tổng công ty, mô hình công ty mẹ - công ty con: Nguyễn Tuấn Anh (2011), Trần Hải Long (2011), Phạm Thị Minh Tuệ (2015), Nguyễn Thu Hương (2016), Nguyễn Thị Nga (2017), Trần Viết Hùng (2018). Các công trình này đã làm rõ đặc điểm tổ chức công tác kế toán gắn với mô hình tập đoàn đa sở hữu, phân tích thực trạng và chỉ ra các giải pháp hoàn thiện.
• Nghiên cứu theo ngành nghề cụ thể: Báo điện tử Hybrid Accountant (2016) phân tích 23 chức năng, nhiệm vụ của phòng kế toán - tài chính trong doanh nghiệp nhỏ và vừa; Nguyễn Thị Đào (2017) nghiên cứu doanh nghiệp sản xuất giày tại Hải Dương theo chức năng thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin nhưng chủ yếu dừng lại ở kế toán tài chính; Bùi Phương Thanh (2018) nghiên cứu doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hải Dương dựa trên phương pháp thống kê mô tả.

Thứ hai, các nghiên cứu về từng nội dung cụ thể của tổ chức công tác kế toán:

• Tổ chức hệ thống thông tin kế toán: Richard và cộng sự (2007) chứng minh chất lượng thông tin kế toán tác động trực tiếp và gián tiếp làm giảm chi phí vốn của doanh nghiệp; Hoàng Văn Ninh (2010) tiếp cận hệ thống thông tin kế toán theo chu trình thu nhận, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin trong tập đoàn; Vũ Bá Anh (2015) xác lập hệ thống thông tin kế toán gồm 5 thành phần: con người, dữ liệu, thủ tục, phần cứng và phần mềm.
• Tổ chức công tác kế toán trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin: Thái Bá Công (2007) nghiên cứu ứng dụng phần mềm tại doanh nghiệp dược phẩm Việt Nam nhưng chủ yếu tập trung vào KTTC và quản trị doanh thu - chi phí; Bagranoff và cộng sự (2010), Nguyễn Đăng Huy (2011) làm rõ sự khác biệt giữa kế toán thủ công và kế toán máy; Marand và cộng sự (2013), Gupta và cộng sự (2013), Lobana (2013) nghiên cứu tác động của điện toán đám mây đến việc cung cấp dữ liệu kế toán thời gian thực; Shirzad Amiri (2014), Aysel Guney (2014), Ngô Thành Nam (2017), Đào Ngọc Hà (2018), Rafi Wadan, Frank Bensberg, Gandalf Buscher (2019), Trương Vĩnh Nam (2019), Nguyễn Thị Thanh Phương (2019) khẳng định vai trò của công nghệ thông tin và chuyển đổi số đối với hoạt động kế toán.
• Tổ chức công tác kiểm tra kế toán: Phạm Thị Minh Tuệ (2015), Ngô Thành Nam (2017) gắn kiểm tra kế toán với phân tích thông tin; Nguyễn Thu Hương (2016) xếp kiểm tra kế toán vào nội dung tổ chức bộ máy; Ngô Thị Thu Hương (2012), Ngô Văn Hậu (2016) tiếp cận kiểm tra kế toán như một nội dung độc lập.

Thứ ba, nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán:

• Abdel-Kader và Luther (2008) phân loại các yếu tố bên ngoài, bên trong và yếu tố thuộc quy trình sản xuất.
• Ahmad (2012), Bùi Tiến Dũng (2018) xác định 5 yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức KTQT (cạnh tranh, công nghệ kỹ thuật, quy mô, sự tham gia của nhà quản trị, trình độ nhân viên kế toán).
• Ngô Thành Nam (2017), Bùi Phương Thanh (2018), Đào Ngọc Hà (2019) phân tích các nhóm yếu tố chủ quan và khách quan, xây dựng mô hình định lượng đánh giá mức độ tác động.

Hướng nghiên cứu	Tác giả tiêu biểu	Trọng tâm đã đạt được	Hạn chế / Khoảng trống còn tồn tại
Theo quy mô và ngành nghề	Nguyễn Tuấn Anh (2011), Nguyễn Thị Đào (2017), Bùi Phương Thanh (2018)	Làm rõ mô hình tổ chức bộ máy, chu trình kế toán trong tập đoàn, DN nhỏ và vừa	Chủ yếu tập trung vào KTTC, chưa đi sâu vào KTQT và đối tượng kế toán môi trường
Hệ thống thông tin & CNTT	Thái Bá Công (2007), Vũ Bá Anh (2015), Guney (2014), Rafi Wadan và cs (2019)	Khẳng định vai trò của phần mềm, điện toán đám mây và dữ liệu số trong kế toán	Nghiên cứu kỹ thuật phần mềm là chính, chưa gắn kết sâu với quy trình quản trị doanh nghiệp
Kiểm tra kế toán	Phạm Thị Minh Tuệ (2015), Nguyễn Thu Hương (2016), Ngô Thành Nam (2017)	Xác lập các bước lập kế hoạch, thực hiện và báo cáo kết quả kiểm tra kế toán	Chủ yếu sử dụng phương pháp định tính mô tả, thiếu sự lượng hóa
Yếu tố ảnh hưởng	Abdel-Kader & Luther (2008), Bùi Tiến Dũng (2018), Đào Ngọc Hà (2019)	Nhận diện các nhóm yếu tố bên trong, bên ngoài tác động đến kế toán	Chưa đi sâu vào các đặc thù kỹ thuật và chất lượng của ngành sản xuất dược phẩm

Bốn khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định giải quyết:

1. Các nghiên cứu trước chủ yếu tiếp cận theo khâu công việc, chưa phân tích rõ chức năng thông tin theo từng đối tượng kế toán cụ thể, đặc biệt thiếu vắng nội dung kế toán môi trường; thiếu kết nối lý thuyết nền và chưa cập nhật định hướng áp dụng IFRS tại Việt Nam.
2. Chưa phản ánh đầy đủ nội dung tổ chức công tác kế toán trong điều kiện Cách mạng công nghiệp 4.0 khi phần mềm có khả năng tự động nhận diện dữ liệu, tự xử lý và kết xuất báo cáo đa chiều.
3. Phần lớn nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính hoặc thống kê mô tả đơn giản, thiếu việc kết hợp mô hình hồi quy kiểm định các nhân tố ảnh hưởng.
4. Chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm - lĩnh vực có tính chất sản xuất đa dạng mặt hàng, đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng khắt khe và chịu áp lực cạnh tranh thị trường lớn.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên quan điểm về 4 bản chất của kế toán do Vũ Hữu Đức (2010) tổng hợp: bản chất thông tin, bản chất kinh tế, bản chất chính trị và bản chất xã hội. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra khái niệm: Tổ chức công tác kế toán là việc tổ chức thu nhận, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kế toán trên cơ sở vận dụng các phương pháp kế toán; tổ chức kiểm tra kế toán; tổ chức cơ sở vật chất phương tiện công nghệ thông tin cho kế toán; tổ chức bộ máy kế toán sao cho phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng để đưa ra các quyết định hiệu quả, góp phần giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

Quá trình tổ chức công tác kế toán phải tuân thủ 3 nguyên tắc nền tảng:

• Tính khoa học, hợp lý và tuân thủ khung pháp lý kế toán (chuẩn mực kế toán Việt Nam - VAS, định hướng IFRS).
• Phù hợp với đặc điểm, quy mô, điều kiện thực tế của doanh nghiệp và tuân thủ nguyên tắc bất kiêm nhiệm.
• Đảm bảo tính tiết kiệm và hiệu quả kinh tế.

Quy trình tổ chức thông tin kế toán:
Thu thập chứng từ (giấy/điện tử) -> Xử lý trên tài khoản và sổ kế toán -> Cung cấp & Phân tích báo cáo (KTTC & KTQT)

Nội dung tổ chức thông tin kế toán được cấu trúc theo 3 khâu:

• Tổ chức thu thập thông tin: Xác lập danh mục chứng từ kế toán cho từng đối tượng (tiền lương, nguyên vật liệu, tài sản cố định, doanh thu, chi phí, môi trường...); quy định quy trình lập, kiểm tra, luân chuyển, bảo quản, lưu trữ và tiêu hủy chứng từ theo quy định của Luật Kế toán và Nghị định số 174/2016/NĐ-CP; tổ chức hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật và dự toán chi phí.
• Tổ chức xử lý thông tin: Thiết kế hệ thống tài khoản kế toán tổng hợp và chi tiết phục vụ cả KTTC và KTQT; mã hóa tài khoản thống nhất; ghi chép theo 2 phương thức (ghi nhận trực tiếp vào tài khoản chính hoặc ghi nhận qua tài khoản trung gian rồi phân bổ); lựa chọn hình thức sổ kế toán (Nhật ký chung, Nhật ký chứng từ, Chứng từ ghi sổ, Nhật ký - Sổ cái) tích hợp trên phần mềm.
• Tổ chức cung cấp và phân tích thông tin: Lập hệ thống BCTC theo quy định pháp luật (Báo cáo tình hình tài chính, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh BCTC, Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu theo IFRS, BCTC hợp nhất); lập hệ thống báo cáo KTQT (nhóm báo cáo định hướng/dự toán, nhóm báo cáo thực hiện, nhóm báo cáo kiểm soát/đánh giá ra quyết định); tổ chức quy trình phân tích KTTC qua 3 bước (lập kế hoạch, thực hiện tính toán chỉ tiêu, báo cáo kết quả) và phân tích biến động chi phí trong KTQT (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, sản xuất chung, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp).

Về phương pháp nghiên cứu, luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ văn bản pháp luật, báo cáo ngành; thực hiện điều tra phỏng vấn sâu tại 5 doanh nghiệp sản xuất dược phẩm điển hình để nhận diện thực trạng và xây dựng bảng khảo sát.
• Phương pháp định lượng: Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát với thang đo Likert 5 mức độ; tiến hành chọn mẫu khảo sát cán bộ quản lý, kế toán trưởng và nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm phía Bắc; sử dụng phần mềm để đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho các biến độc lập và biến phụ thuộc, kiểm định mô hình hồi quy đa biến và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.

Khung đối tượng kế toán	Vận dụng trong Kế toán tài chính	Vận dụng trong Kế toán quản trị
Hàng tồn kho	TK 152 (NVL), TK 155 (Thành phẩm), TK 154 (Chi phí SXKD dở dang), TK 2294 (Dự phòng)	Thiết kế tài khoản chi tiết theo nhóm nguyên liệu dược, bao bì đóng gói, dạng bào chế
Tài sản cố định	TK 211 (TSCĐ hữu hình), TK 213 (TSCĐ vô hình), TK 212 (Thuê tài chính)	Theo dõi chi tiết theo dây chuyền đạt chuẩn GMP, phân xưởng sản xuất, trung tâm kiểm nghiệm
Công nợ & Vốn	TK 131, TK 331, TK 333, TK 341, TK 411, TK 414	Báo cáo chi tiết tuổi nợ khách hàng (nhà thuốc, bệnh viện), trung tâm trách nhiệm tài chính
Chi phí sản xuất	TK 621 (CP NVLTT), TK 622 (CP NCTT), TK 627 (CP SXC), TK 632 (Giá vốn)	Theo dõi định mức và phân tích biến động chi phí thực tế so với dự toán từng lô sản phẩm
Hoạt động môi trường	Phản ánh vào các tài khoản tài sản, nợ phải trả và chi phí chung có liên quan	Tài khoản chi tiết theo dõi chi phí xử lý nước thải y tế, khí thải, chất thải rắn dược phẩm

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất. Tác giả phân tích 4 nhóm quan điểm tiếp cận về tổ chức kế toán trong y văn học thuật, từ đó đưa ra khái niệm hoàn chỉnh bao gồm 4 cấu phần: tổ chức thông tin kế toán, tổ chức kiểm tra kế toán, tổ chức cơ sở vật chất công nghệ thông tin và tổ chức bộ máy kế toán. Chương này làm rõ mục tiêu, vai trò và 3 nguyên tắc cốt lõi của tổ chức kế toán; phân tích nội dung luân chuyển chứng từ, mã hóa hệ thống tài khoản, mở sổ và phân tích báo cáo tài chính/báo cáo quản trị; đồng thời tổng hợp các lý thuyết nền tảng và các yếu tố chủ quan, khách quan chi phối công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa định tính và định lượng. Tác giả xây dựng quy trình chọn mẫu, thu thập dữ liệu và kỹ thuật phân tích số liệu thực chứng; thiết kế hệ thống thang đo cho các biến độc lập (các yếu tố ảnh hưởng) và biến phụ thuộc (tổ chức công tác kế toán); thiết lập mô hình nghiên cứu lý thuyết cùng hệ thống các giả thuyết kiểm định tác động của các nhân tố như môi trường pháp lý, ứng dụng công nghệ thông tin, đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, sự quan tâm của nhà quản trị và trình độ nhân sự kế toán.

Chương 3: Nghiên cứu thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm phía Bắc giai đoạn 2018–2020. Tác giả làm rõ đặc điểm sản xuất kinh doanh ngành dược (sản xuất thuốc viên, thuốc đông dược theo tiêu chuẩn GMP) và cấu trúc quản lý ảnh hưởng đến kế toán. Thực trạng được minh chứng qua các số liệu và bảng biểu cụ thể:

• Bảng định mức và dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, sản xuất chung và dự toán tiêu thụ sản phẩm Phong tê thấp PV năm 2018 tại Công ty Cổ phần Dược Phúc Vinh.
• Khảo sát hệ thống tài khoản kế toán áp dụng tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Hà (Naphaco) và Công ty Cổ phần Dược phẩm Minh Dân.
• Đánh giá thực trạng mức độ đáp ứng của phần mềm kế toán thông qua phỏng vấn 5 doanh nghiệp điển hình, phân tích trình độ đội ngũ nhân viên kế toán.
• Kết quả kiểm định thang đo Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và kết quả ước lượng mô hình hồi quy đa biến về các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán.
• Phân tích các chỉ tiêu tài chính năm 2018 của Naphaco và PV Pharma; chỉ ra các hạn chế về việc thiếu tích hợp giữa phần mềm kế toán với hệ thống ERP, chưa tổ chức tốt kế toán chi phí môi trường và kế toán quản trị.

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam

Chương 4 đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp hoàn thiện dựa trên 6 nguyên tắc: tuân thủ pháp luật; phù hợp đặc điểm sản xuất kinh doanh ngành dược; cung cấp thông tin tin cậy; kết hợp hài hòa KTTC và KTQT; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Các nhóm giải pháp tập trung vào:

• Hoàn thiện tổ chức thu thập, xử lý, cung cấp thông tin kế toán tài chính và kế toán quản trị (xây dựng định mức, lập dự toán chi tiết, hoàn thiện báo cáo phân tích biến động chi phí).
• Hoàn thiện quy trình kiểm tra kế toán nội bộ và phân quyền kiểm soát chứng từ.
• Nâng cấp cơ sở vật chất, tích hợp phần mềm kế toán vào hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung toàn doanh nghiệp.
• Tinh gọn bộ máy kế toán, thiết lập bộ chỉ số KPI đánh giá hiệu quả công việc kế toán viên.
• Phân kỳ lộ trình thực hiện cho giai đoạn trước năm 2025 và sau năm 2025 gắn với áp dụng IFRS, kèm theo các kiến nghị về điều kiện thực hiện đối với Nhà nước, Bộ Y tế và bản thân các doanh nghiệp dược phẩm.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án mang lại các đóng góp cụ thể về mặt học thuật và thực tiễn quản lý:

1. Về lý luận: Luận án hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp sản xuất dưới góc độ tiếp cận chức năng thông tin trong thời kỳ cách mạng công nghệ. Làm rõ mối quan hệ giữa các lý thuyết nền với thực tiễn tổ chức kế toán; gắn kết nội dung tổ chức thông tin kế toán tài chính với các yêu cầu của chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chuẩn mực quốc tế (IFRS); bổ sung nội dung tổ chức kế toán đối với hoạt động bảo vệ môi trường trong doanh nghiệp sản xuất.
2. Về thực tiễn: Phản ánh bức tranh thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khu vực phía Bắc Việt Nam; nhận diện các điểm nghẽn trong tổ chức chứng từ, hạch toán tài khoản, lập báo cáo quản trị và sự thiếu liên kết giữa các phân hệ phần mềm nghiệp vụ.
3. Về phương pháp: Thiết lập và kiểm định mô hình định lượng hồi quy đa biến đánh giá mức độ tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm, khắc phục hạn chế thuần túy định tính của các nghiên cứu trước.
4. Về giải pháp: Xây dựng hệ thống giải pháp có tính hệ thống bao gồm: hoàn thiện thông tin kế toán, kiểm tra kế toán, cơ sở vật chất công nghệ và tổ chức nhân sự bộ máy; đề xuất lộ trình áp dụng trước và sau năm 2025 nhằm chuẩn bị điều kiện áp dụng IFRS theo Quyết định số 345/QĐ-BTC của Bộ Tài chính.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Mặc dù đã đạt được những kết quả nghiên cứu cụ thể, luận án vẫn tồn tại một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi khảo sát không gian chỉ giới hạn tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam, chưa mở rộng ra khu vực miền Trung và miền Nam, do đó tính khái quát hóa cho toàn bộ ngành dược trên phạm vi toàn quốc có thể chịu ảnh hưởng nhất định.
• Nghiên cứu loại trừ nhóm doanh nghiệp sản xuất quy mô siêu nhỏ, do đó các kết luận và mô hình chỉ áp dụng phù hợp cho các doanh nghiệp có quy mô vừa và lớn.
• Khung thời gian khảo sát thực trạng dừng lại ở giai đoạn 2018–2020.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi khảo sát trên quy mô toàn quốc để so sánh sự khác biệt giữa các vùng kinh tế; nghiên cứu sâu hơn về tác động của việc triển khai áp dụng bắt buộc IFRS sau năm 2025 đối với hệ thống kế toán doanh nghiệp dược phẩm; và đánh giá tác động chi tiết của các công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo đối với kế toán quản trị ngành dược.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên môn có giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

• Đối với doanh nghiệp sản xuất dược phẩm: Ban giám đốc, kế toán trưởng và cán bộ kế toán có thể tham khảo các mẫu biểu chứng từ, danh mục tài khoản mã hóa, mẫu báo cáo quản trị chi phí và bảng KPI đánh giá nhân sự kế toán để hoàn thiện hệ thống kế toán nội bộ.
• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Kế toán: Cung cấp khung phân tích kết hợp định tính - định lượng, hệ thống thang đo và mô hình nghiên cứu thực chứng về các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán.
• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Bộ Y tế): Cung cấp thêm luận cứ thực tế về mức độ sẵn sàng ứng dụng công nghệ và chuẩn bị triển khai IFRS của các doanh nghiệp dược phẩm, hỗ trợ xây dựng chính sách hướng dẫn phù hợp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tiếp cận nội dung tổ chức công tác kế toán theo hướng nào?
Luận án tiếp cận tổ chức công tác kế toán theo chức năng thông tin trong bối cảnh cách mạng công nghệ, bao gồm 4 nội dung cốt lõi: tổ chức thông tin kế toán (thu nhận, xử lý, cung cấp và phân tích thông tin), tổ chức kiểm tra kế toán, tổ chức cơ sở vật chất công nghệ thông tin và tổ chức bộ máy kế toán.

2. Nghiên cứu thực trạng trong luận án sử dụng dữ liệu từ những doanh nghiệp điển hình nào?
Luận án sử dụng dữ liệu điều tra phỏng vấn sâu tại 5 doanh nghiệp điển hình, trong đó trích xuất các dữ liệu và bảng biểu phân tích thực tế từ Công ty Cổ phần Dược Phúc Vinh (dữ liệu sản phẩm Phong tê thấp PV), Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Hà (Naphaco) và Công ty Cổ phần Dược phẩm Minh Dân.

3. Tại sao luận án loại trừ các doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ khỏi phạm vi nghiên cứu?
Luận án loại trừ nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ vì các đơn vị này có tổ chức công tác kế toán rất đơn giản, hoạt động chủ yếu mang tính chất thương mại, gia công hoặc sản xuất thuốc nhỏ lẻ, không có tính ổn định cao để đánh giá mô hình tổ chức kế toán sản xuất hoàn chỉnh.

4. Luận án đề xuất lộ trình áp dụng giải pháp theo các mốc thời gian nào?
Luận án đề xuất lộ trình triển khai giải pháp phân kỳ làm hai giai đoạn: giai đoạn trước năm 2025 (chuẩn bị hạ tầng công nghệ, hoàn thiện kế toán quản trị và hệ thống định mức) và giai đoạn sau năm 2025 (chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế IFRS theo hướng dẫn của Bộ Tài chính).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Phương Dung đã giải quyết toàn diện vấn đề tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khu vực phía Bắc Việt Nam trong bối cảnh phát triển công nghệ và hội nhập kinh tế. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, công trình đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng và kiểm định mô hình các nhân tố tác động đến hệ thống kế toán ngành dược. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng có tính khả thi, phân kỳ lộ trình cụ thể, cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quản trị doanh nghiệp cũng như hoạt động nghiên cứu, đào tạo chuyên ngành Kế toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 .58 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM THUỘC KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM. Phương pháp nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng. Thiết kế thang đo.

Quy trình chọn mẫu, thu thập và phân tích dữ liệu. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu .68 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .69 v CHƯƠNG 3 NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM THUỘC KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM. Tổng quan về các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm tại Việt Nam. Lịch sử hình thành và quá trình phát triển ngành dược Việt Nam.

Đặc điểm sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm. Đặc điểm tổ chức quản lý của các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam. Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam. Tổ chức thông tin kế toán tại các doanh nghiệp.

Tổ chức công tác kiểm tra kế toán tại các doanh nghiệp. Tổ chức cơ sở vật chất cho kế toán tại các doanh nghiệp. Tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam.

Đánh giá thang đo .2 Kiểm định mô hình và các giả thuyết. Thảo luận kết quả mô hình hồi quy đa biến. Đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam. Hạn chế và nguyên nhân .121 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .126 CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT DƯỢC PHẨM THUỘC KHU VỰC PHÍA BẮC VIỆT NAM.

Định hướng phát triển của các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm. Yêu cầu mang tính nguyên tắc của việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam. Tuân thủ các quy định pháp luật. Phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.

Cung cấp các thông tin kinh tế, tài chính tin cậy, hữu ích. Kết hợp hài hòa giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị. Tăng cường áp dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán. Tính khả thi và hiệu quả.

Nội dung hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam. Hoàn thiện tổ chức thông tin kế toán. Hoàn thiện tổ chức công tác kiểm tra kế toán. Hoàn thiện tổ chức cơ sở vật chất cho kế toán.

Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán. Điều kiện thực hiện các giải pháp.1 Về phía Nhà nước. Về phía Bộ Y tế. Về phía các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm.158 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.161 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .162 PHỤ LỤC vii DANH MỤC BẢNG BIỂU TT Tên bảng Trang Bảng 1.

Bảng xác lập hệ thống TKKT sử dụng trong doanh nghiệp theo đối tượng kế toán. Tổng kết các nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến TCCTKT trong doanh nghiệp sản xuất. Tiến độ thực hiện nghiên cứu. Thang đo cho biến độc lập.

Tổng hợp cách thức phân loại chứng từ kế toán. Bảng định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp Phong tê thấp PV của Công ty CP dược Phúc Vinh. Bảng định mức chi phí NCTT của Công ty CP dược Phúc Vinh. Bảng định mức chi phí sản xuất chung của Công ty cổ phần dược Phúc Vinh.

Tình hình lập dự toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm khu vực phía Bắc Việt Nam. Dự toán tiêu thụ sản phẩm Phong tê thấp PV của Công ty CP dược Phúc Vinh năm 2018. Bảng thống kê các tài khoản kế toán chủ yếu sử dụng tại các DNSX dược phẩm. Một số tài khoản kế toán sử dụng tại Công ty CPDP Nam Hà và Công ty CPDP Minh Dân.

Thực trạng mức độ đáp ứng của phần mềm thông qua điều tra phỏng vấn 5 DN điển hình. Trình độ của nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc. Tổng hợp kiểm định thang đo cho biến độc lập và phụ thuộc. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA cho các biến độc lập.

Phân tích nhân tố khám phá cho biến phụ thuộc. Tổng kết mô hình hồi quy. Các chỉ tiêu phân tích tài chính của doanh nghiệp. Các chỉ tiêu phân tích tài chính năm 2018 của Công ty CP dược phẩm Nam Hà (Naphaco) và Công ty CP dược Phúc Vinh (PV Pharma).

Bảng thiết lập các báo cáo thu hồi công nợ phải thu. Bảng mô tả mức độ phân quyền làm việc trên hệ thống. Các tiêu chí đo lường hiệu quả công việc (KPI) đối với người làm kế toán.156 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ TT Tên sơ đồ Trang Sơ đồ 1. Sơ đồ quá trình tổ chức thông tin kế toán và lập BCTC.

Quy trình kiểm tra thông tin kế toán. Mô hình xây dựng bảng khảo sát và tiến hành điều tra thu thập số liệu. Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến TCCTKT tại DNSX dược phẩm. Quy trình tổng quát quá trình sản xuất thuốc.

Quy trình sản xuất thuốc viên. Quy trình sản xuất thuốc đông dược. Sơ đồ hạch toán chi phí ngoài sản xuất qua tài khoản trung gian. Quy trình tính giá thành sản xuất tại các DNSX dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam.

Kết quả mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng TCCTKT tại các DNSX dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam. Sơ đồ phản ánh quy trình kết nối cung cấp thông tin trên hệ thống phần mềm.150 DANH MỤC BIỂU ĐỒ TT Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 3. Biểu đồ phản ánh trách nhiệm kiểm tra chứng từ kế toán. Biểu đồ phản ánh hình thức ghi sổ của các doanh nghiệp.

Biểu đồ phản ánh phần mềm kế toán sử dụng. Tính cấp thiết của đề tài Dược phẩm là một ngành sản xuất kinh doanh đặc thù do các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự an toàn của con người, chính vì thế có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và đời sống xã hội. Hiện nay, người Việt Nam đang ngày càng nâng mức chi tiêu cho các vấn đề về sức khỏe, mở ra một thị trường tiềm năng với các doanh nghiệp ngành dược phẩm. Theo Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế, năm 2019), từ nay đến năm 2021 ngành dược sẽ tăng trưởng khoảng 10,6%, chi tiêu cho thuốc bình quân đầu người Việt Nam ở mức 14% tổng thu nhập, nhu cầu phòng chống, chữa bệnh của mọi người ngày càng cao.

Chính vì thế, ngành Dược phẩm nước ta đang trên đà phát triển mạnh mẽ và có tiềm năng trong tương lai. Tuy nhiên, làm thế nào để phát triển ngành dược một cách nhanh chóng bền vững, gia tăng tỷ lệ thuốc có giá trị cao và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng cũng như khả năng cạnh tranh sẽ là thách thức cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước. Việt Nam đã và đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế và khu vực bên cạnh những cơ hội là những thách thức và ảnh hưởng tiêu cực mà hội nhập kinh tế quốc tế tác động đến các doanh nghiệp dược phẩm trong nước. Đặc biệt các doanh nghiệp dược phẩm phải cạnh tranh mạnh mẽ ngay trên sân nhà với các doanh nghiệp nước ngoài có công nghệ tốt, chất lượng thuốc tốt, giá thành rẻ hơn.

Trong điều kiện nền kinh tế hội nhập các DN cần tạo được ưu thế cạnh tranh, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, chiếm lĩnh thị trường bằng cách tính đúng, tính đủ các yếu tố đầu vào, tổ chức tốt công tác thu thập, xử lý thông tin, phân tích và cung cấp thông tin để phục vụ yêu cầu quản lý doanh nghiệp. Việc công khai, minh bạch hóa thông tin tài chính doanh nghiệp là một trong những yêu cầu bắt buộc, chính vì thế đòi hỏi thông tin kế toán kịp thời, chính xác và có hiệu quả. Tổ chức công tác kế toán là một trong những nội dung tổ chức quản lý quan trọng trong các doanh nghiệp. TCCTKT phù hợp với đặc điểm hoạt động kinh doanh, quy mô cũng như yêu cầu quản lý của DN là tiền đề quan trọng để kế toán cung cấp được thông tin hữu ích cho các đối tượng quan tâm trong và ngoài đơn vị.

Trong những năm qua khung pháp lý về kế toán cho các DN luôn được hoàn thiện, đã tạo hành lang pháp lý tương đối thống nhất, thuận lợi cho công tác quản lý Nhà nước về tài chính cũng như tổ chức công tác kế toán trong các DN. Đặc biệt, năm 2020 Bộ Tài chính đã công bố Quyết định số 345/QĐ-BTC về phê duyệt Đề án áp 2 dụng chuẩn mực BCTC tại Việt Nam cho các DN có quy mô lớn, niêm yết trên thị trường chứng khoán. Trong thực tế, TCCTKT của các DN nói chung và trong các DNSX dược phẩm thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam nói riêng còn nhiều hạn chế trong tổ chức hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ kế toán, kiểm tra kế toán, việc ghi chép các số liệu phát sinh chưa logic, báo cáo kế toán chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thông tin, chưa thực sự chú trọng đến TCCTKT quản trị, việc ghi nhận, đo lường của kế toán thường dựa vào qui định của quản lý thuế, chưa có sự chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Bên cạnh đó, trong giai đoạn hiện nay nước ta đang bước vào giai đoạn khởi đầu của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 với việc tạo ra cấu trúc và sự vận hành mới cho nền kinh tế dựa trên ứng dụng công nghệ cao, mạng lưới Internet kết nối vạn vật, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây,.

Mặc dù không nằm trong những lĩnh vực được đánh giá là chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 nhưng kế toán là một trong những lĩnh vực đứng đầu về ứng dụng CNTT do vậy sẽ chịu tác động, ảnh hưởng lớn. Trong tương lai lĩnh vực kế toán vẫn sẽ tiếp tục được tin học hóa một cách sâu sắc.