Phát triển phương pháp thụ động phân tích formaldehyde trong không khí

Nghiên cứu phương pháp phân tích formaldehyde thụ động trong không khí, ứng dụng và phát triển công nghệ bảo vệ sức khỏe môi trường.

• Tác giả: Huỳnh Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Kiều Anh
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Hoá Học
• Đề tài: Phát triển phương pháp thụ động phân tích formaldehyde trong không khí
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Thụ Động Phân Tích Formaldehyde

Formaldehyde (HCHO) là một chất ô nhiễm không khí trong nhà phổ biến, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Việc giám sát formaldehyde hiệu quả là vô cùng quan trọng. Phương pháp lấy mẫu thụ động nổi lên như một giải pháp đơn giản, tiết kiệm và dễ sử dụng so với các phương pháp chủ động truyền thống. Ưu điểm chính của phương pháp này là không cần thiết bị phức tạp hay nguồn điện, giúp việc thu mẫu thụ động formaldehyde trở nên thuận tiện hơn. Luận văn này tập trung vào việc phát triển và tối ưu hóa một phương pháp thụ động để phân tích formaldehyde trong không khí, đặc biệt chú trọng đến độ chính xác và khả năng ứng dụng thực tế. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp một công cụ hiệu quả để đánh giá chất lượng không khí mà còn góp phần nâng cao nhận thức về ô nhiễm formaldehyde và các biện pháp phòng ngừa.

1.1. Giới thiệu chung về Formaldehyde trong không khí

Formaldehyde là một hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp và sản phẩm tiêu dùng. Nó có thể tồn tại trong không khí ở dạng khí hoặc hơi. Nguồn phát thải chính của formaldehyde trong không khí bao gồm vật liệu xây dựng, đồ nội thất, khói thuốc lá và các sản phẩm gia dụng khác. Tiếp xúc với formaldehyde có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như kích ứng mắt, mũi, họng, khó thở và thậm chí là ung thư. Do đó, việc kiểm soát và đo nồng độ formaldehyde trong không khí là rất cần thiết.

1.2. Ưu điểm của phương pháp lấy mẫu thụ động formaldehyde

Phương pháp lấy mẫu thụ động có nhiều ưu điểm so với phương pháp lấy mẫu chủ động. Nó không yêu cầu thiết bị bơm hay nguồn điện, làm giảm chi phí và sự phức tạp trong quá trình lấy mẫu. Thiết bị lấy mẫu thụ động thường nhỏ gọn, dễ dàng vận chuyển và sử dụng. Người không có chuyên môn cũng có thể thực hiện việc lấy mẫu. Đặc biệt, phương pháp này phù hợp cho việc giám sát formaldehyde trong thời gian dài và ở nhiều địa điểm khác nhau. Nghiên cứu của Huỳnh Thanh Bình (2024) đã chỉ ra tính khả thi và hiệu quả của phương pháp lấy mẫu thụ động trong việc phân tích formaldehyde.

II. Thách Thức Trong Phân Tích Formaldehyde bằng Phương Pháp Thụ Động

Mặc dù phương pháp thụ động có nhiều ưu điểm, nhưng vẫn tồn tại những thách thức cần giải quyết để đảm bảo độ tin cậy và chính xác của kết quả. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và tốc độ gió có thể ảnh hưởng đến tốc độ khuếch tán của formaldehyde vào thiết bị lấy mẫu. Việc lựa chọn chất hấp thụ phù hợp và quy trình xử lý mẫu tối ưu là rất quan trọng để đảm bảo hiệu suất thu hồi cao. Ngoài ra, cần phải xác định tốc độ lấy mẫu thực nghiệm (Ke) của thiết bị trong các điều kiện khác nhau để hiệu chỉnh kết quả đo. Theo Huỳnh Thanh Bình, một trong những thách thức lớn nhất là đảm bảo độ chính xác phương pháp đo formaldehyde trong môi trường có nồng độ thấp.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác phương pháp

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến độ chính xác phương pháp đo formaldehyde bằng phương pháp thụ động. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ và độ ẩm có thể ảnh hưởng đến quá trình khuếch tán của formaldehyde vào thiết bị lấy mẫu. Nồng độ của các chất ô nhiễm khác trong không khí cũng có thể gây nhiễu. Chất lượng của chất hấp thụ và quy trình xử lý mẫu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo độ nhạy phương pháp đo formaldehyde và độ chính xác của kết quả. Do đó, cần phải kiểm soát chặt chẽ các yếu tố này để đảm bảo kết quả đo tin cậy.

2.2. Hạn chế về độ nhạy trong môi trường nồng độ thấp

Một trong những hạn chế của phương pháp thụ động là độ nhạy phương pháp đo formaldehyde có thể không đủ cao trong môi trường có nồng độ formaldehyde rất thấp. Điều này có thể dẫn đến sai số lớn trong kết quả đo. Để khắc phục hạn chế này, cần phải sử dụng các chất hấp thụ có khả năng thu hồi formaldehyde cao và quy trình phân tích có độ nhạy cao. Việc kéo dài thời gian lấy mẫu cũng có thể giúp tăng lượng formaldehyde thu được, từ đó cải thiện độ chính xác của kết quả. Nghiên cứu của Huỳnh Thanh Bình (2024) cũng đề cập đến việc tối ưu hóa các điều kiện phân tích để tăng độ nhạy của phương pháp.

III. Phát Triển Phương Pháp P CA Phân Tích Formaldehyde Thụ Động

Nghiên cứu này tập trung vào việc phát triển và tối ưu hóa phương pháp phân tích formaldehyde thụ động bằng thuốc thử Chromotropic Acid (P-CA). Phương pháp này sử dụng thiết bị lấy mẫu thụ động dạng huy hiệu Willems (Willems badge) với màng lọc tẩm chất hấp thụ sodium bisulfite. Sau khi lấy mẫu, formaldehyde được chiết từ màng lọc và phản ứng với thuốc thử CA trong môi trường axit sulfuric đậm đặc, nóng để tạo phức màu. Nồng độ formaldehyde được xác định bằng máy đo quang phổ UV-Vis. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tạo phức màu, như lượng axit sulfuric và nồng độ thuốc thử CA, đã được khảo sát kỹ lưỡng để tối ưu hóa độ nhạy và độ chính xác của phương pháp. Nghiên cứu của Huỳnh Thanh Bình đã chứng minh rằng phương pháp P-CA có tiềm năng lớn trong việc đánh giá chất lượng không khí.

3.1. Quy trình lấy mẫu và xử lý mẫu phương pháp P CA

Quy trình lấy mẫu của phương pháp P-CA bao gồm việc đặt thiết bị lấy mẫu thụ động tại vị trí cần đo trong một khoảng thời gian nhất định. Sau khi lấy mẫu, màng lọc được chiết bằng dung môi thích hợp để thu hồi formaldehyde. Dung dịch chiết được xử lý bằng cách thêm thuốc thử CA và axit sulfuric đậm đặc, sau đó đun nóng để tạo phức màu. Độ hấp thụ của dung dịch được đo bằng máy đo quang phổ UV-Vis tại bước sóng thích hợp. Quy trình xử lý mẫu cần được thực hiện cẩn thận để tránh mất mát formaldehyde và đảm bảo độ chính xác của kết quả.

3.2. Tối ưu hóa các thông số phân tích bằng thuốc thử CA

Nghiên cứu đã khảo sát ảnh hưởng của nhiều thông số đến quá trình tạo phức màu giữa formaldehyde và thuốc thử CA. Lượng axit sulfuric đậm đặc, nồng độ thuốc thử CA và bước sóng đo độ hấp thụ đã được tối ưu hóa để đạt được độ nhạy cao nhất. Kết quả cho thấy việc sử dụng khoảng 60% axit sulfuric đậm đặc và nồng độ thuốc thử CA 1% là tối ưu. Bước sóng đo độ hấp thụ thích hợp là 580 nm. Việc tối ưu hóa các thông số này giúp cải thiện đáng kể độ nhạy phương pháp đo formaldehyde.

IV. Nghiên Cứu Phương Pháp P PRA Phân Tích Formaldehyde Thụ Động

Bên cạnh phương pháp P-CA, nghiên cứu cũng tập trung vào việc phát triển phương pháp phân tích formaldehyde thụ động bằng thuốc thử Pararosaniline Hydrochloric (P-PRA). Tương tự như P-CA, phương pháp P-PRA sử dụng thiết bị lấy mẫu thụ động dạng huy hiệu Willems. Màng lọc được tẩm chất hấp thụ pararosaniline hydrochloric đã được acid hóa. Sau khi lấy mẫu, formaldehyde được chiết và phản ứng với thuốc thử PRA trong môi trường có sodium sulfite. Nồng độ formaldehyde được xác định bằng máy đo quang phổ UV-Vis. Nghiên cứu của Huỳnh Thanh Bình đã chỉ ra rằng P-PRA cũng là một phương pháp tiềm năng để giám sát formaldehyde.

4.1. Điều kiện phản ứng tạo phức màu trong phương pháp P PRA

Để tối ưu hóa hiệu suất tạo phức màu trong phương pháp P-PRA, nghiên cứu đã khảo sát ảnh hưởng của nhiều yếu tố. Nồng độ thuốc thử PRA, thể tích hydrochloric acid, nồng độ sodium sulfite, nhiệt độ và thời gian phản ứng đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Kết quả cho thấy việc sử dụng dung dịch pararosaniline hydrochloric 6,2 mM (được acid hóa bởi 2,00 mL hydrochloric acid đậm đặc) và 500 μL dung dịch sodium sulfite 16 mM trong khoảng thời gian 30 phút là tối ưu.

4.2. So sánh ưu nhược điểm của phương pháp P CA và P PRA

Cả phương pháp P-CA và P-PRA đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. P-CA có độ nhạy cao hơn, nhưng đòi hỏi quy trình xử lý mẫu phức tạp hơn và sử dụng axit sulfuric đậm đặc, có tính ăn mòn cao. P-PRA có quy trình xử lý mẫu đơn giản hơn, nhưng độ nhạy thấp hơn và có thể bị ảnh hưởng bởi các chất gây nhiễu khác trong không khí. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng ứng dụng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Đánh Giá Formaldehyde Trong Khói Nhang

Để đánh giá khả năng ứng dụng thực tế, phương pháp P-CA và P-PRA đã được sử dụng để phân tích formaldehyde trong không khí trong nhà sau khi đốt nhang. Kết quả cho thấy nồng độ formaldehyde trong không khí sau khi đốt nhang cao hơn nhiều so với tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 13521:2022). Cụ thể, nồng độ formaldehyde có thể vượt quá giới hạn cho phép từ 5 đến 76 lần. Điều này cho thấy việc đốt nhang có thể gây ra ô nhiễm formaldehyde đáng kể trong không khí trong nhà và ảnh hưởng đến sức khỏe và formaldehyde.

5.1. Kết quả đo nồng độ formaldehyde sau khi đốt nhang

Các phép đo được thực hiện sau khi đốt nhang cho thấy nồng độ formaldehyde tăng đáng kể so với trước khi đốt. Nồng độ này vượt quá giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn Việt Nam từ 5 đến 76 lần, cho thấy mức độ ô nhiễm formaldehyde do đốt nhang là rất cao. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thông gió đầy đủ sau khi đốt nhang để giảm thiểu tiếp xúc với formaldehyde.

5.2. Đề xuất giải pháp giảm thiểu ô nhiễm formaldehyde trong nhà

Để giảm thiểu ô nhiễm formaldehyde trong nhà, có thể áp dụng một số biện pháp sau: Thông gió thường xuyên để đảm bảo không khí trong lành. Sử dụng các loại nhang có hàm lượng formaldehyde thấp. Hạn chế đốt nhang trong không gian kín. Sử dụng máy lọc không khí để loại bỏ formaldehyde và các chất ô nhiễm khác. Nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của formaldehyde và các biện pháp phòng ngừa.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Phương Pháp Phân Tích Formaldehyde

Nghiên cứu này đã thành công trong việc phát triển và tối ưu hóa phương pháp thụ động để phân tích formaldehyde trong không khí bằng cả hai thuốc thử CA và PRA. Kết quả cho thấy cả hai phương pháp đều có tiềm năng lớn trong việc giám sát formaldehyde. Tuy nhiên, cần phải tiếp tục nghiên cứu để cải thiện độ nhạy, độ chính xác và khả năng ứng dụng thực tế của phương pháp. Trong tương lai, có thể tập trung vào việc phát triển các chất hấp thụ mới có khả năng thu hồi formaldehyde cao hơn và quy trình phân tích đơn giản hơn. Nghiên cứu của Huỳnh Thanh Bình (2024) đã mở ra một hướng đi đầy hứa hẹn cho việc phát triển các phương pháp phân tích môi trường hiệu quả.

6.1. Tổng kết kết quả nghiên cứu và đóng góp khoa học

Nghiên cứu đã cung cấp một phương pháp hiệu quả và tiết kiệm chi phí để đo nồng độ formaldehyde trong không khí. Việc xác định tốc độ lấy mẫu thực nghiệm (Ke) của thiết bị lấy mẫu thụ động là một đóng góp quan trọng, giúp tăng độ chính xác của kết quả đo. Ứng dụng thực tế của phương pháp trong việc đánh giá chất lượng không khí sau khi đốt nhang đã chứng minh tính khả thi và hữu ích của phương pháp.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và tiềm năng ứng dụng rộng rãi

Trong tương lai, cần tập trung vào việc phát triển các chất hấp thụ mới có khả năng thu hồi formaldehyde cao hơn và quy trình phân tích đơn giản hơn. Nghiên cứu cũng có thể mở rộng sang việc phát triển các thiết bị lấy mẫu thụ động có thể đo đồng thời nhiều chất ô nhiễm khác nhau. Phương pháp này có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong việc giám sát formaldehyde trong nhiều môi trường khác nhau, từ nhà ở, văn phòng đến các khu công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, tình trạng ô nhiễm môi trường không khí, đặc biệt là tại các khu đô thị, khu công nghiệp không còn chỉ là vấn đề riêng lẻ của một quốc gia hay một khu vực mà đã trở thành vấn đề mang tính toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization - WHO), ô nhiễm không khí là nguyên nhân liên quan đến hàng triệu ca tử vong mỗi năm và được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng” [1]. Trong số các tác nhân gây nên tình trạng ô nhiễm không khí thì các chất gây ô nhiễm không khí trong nhà (Indoor Air Pollutants - IAPs) giữ vai trò ngày càng quan trọng bởi vì con người ngày càng dành phần lớn thời gian cho các hoạt động diễn ra trong nhà [2].

Trong số các chất gây nên tình trạng ô nhiễm không khí trong nhà, nhiều chất đã được tập trung nghiên cứu, ít nhất thông qua ô nhiễm không khí xung quanh/ngoài trời. Riêng có formaldehyde (FA), phần lớn chỉ tồn tại trong môi trường không khí trong nhà thì lại chưa có hoặc có ít các nghiên cứu chuyên sâu [3, 4], đặc biệt là ở Việt Nam. Ngày nay, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, FA là một trong những chất hữu cơ được sử dụng phổ biến; tuy nhiên, với độc tính của mình, nó được phân loại là chất có khả năng gây ung thư cao, cũng như gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe con người [5]. Chính vì vậy, việc xác định được hàm lượng FA trong không khí là điều hết sức cần thiết, từ đó có thể đưa ra các biện pháp nhằm kiểm soát và giảm thiểu các nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường, hướng tới sự phát triển bền vững.

Có nhiều phương pháp đã được khuyến nghị để xác định nồng độ FA trong không khí với những ưu, nhược điểm riêng. Trong số đó, phương pháp lấy mẫu thụ động (Passive Sampling Method - PSM) nổi bật với ưu thế là phương pháp lấy đơn giản, nhỏ gọn với chi phí thấp [6]; kết hợp với phương pháp phân tích bằng UV-Vis, một trong những phương pháp phân tích phổ biến nhất thì đây được xem là một kỹ thuật đầy hứa hẹn để nghiên cứu và phát triển với tiềm năng ứng dụng cao, nhất là ở các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Mục đích nghiên cứu Với đề tài “Phát triển phương pháp thụ động phân tích formaldehyde trong không khí (The development of a passive sampling method for the determination of formaldehyde content in the air)”, nghiên cứu đã tập trung vào việc: (1) Khảo sát quy trình phân tích FA trong không khí bằng thiết bị lấy mẫu thụ động dạng huy hiệu Willems (Willems badge) với các chất hấp thụ thích hợp; (2) Quy trình xử lý và phân tích mẫu bằng máy đo quang phổ UV-Vis với các thuốc thử, bao gồm: Chromotropic acid (CA) và Pararosaniline hydrochloride (PRA); (3) Xác định tốc độ lấy mẫu thực nghiệm Ke của thiết bị lấy mẫu thụ động; (4) Bước đầu ứng dụng phương pháp trong việc phân tích các mẫu không khí ô nhiễm có chứa FA trong điều kiện phòng thí nghiệm và hộ gia đình. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Formaldehyde trong không khí trong nhà.

Phạm vi nghiên cứu: - Địa điểm: Nghiên cứu được thực hiện tại Phòng Thí nghiệm Hóa Phân tích - Khoa Kỹ thuật Hóa Học, Trường Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và hộ gia đình; - Thời gian: từ ngày 06/02/2023 đến ngày 10/12/2023. Ý nghĩa khoa học Nghiên cứu thành công sẽ góp phần xây dựng nên một kỹ thuật phân tích (phương pháp lấy mẫu và phương pháp phân tích) cụ thể trong việc xác định nồng độ FA trong không khí trong nhà. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu còn là tiền đề cho các nghiên cứu sau tiếp nối và phát triển. Ý nghĩa thực tiễn Xác định hàm lượng formaldehyde trong không khí trong nhà nhằm đánh giá mức độ ô nhiễm do formaldehyde gây ra.

Từ đó, đưa ra các biện pháp nhằm kiểm soát và giảm thiểu các nguy cơ có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường. Tổng quan về không khí Không khí được định nghĩa là hỗn hợp các chất khí không màu, không mùi, không vị bao quanh Trái Đất để duy trì và bảo vệ sự sống của con người cũng như toàn bộ sinh vật trên hành tinh này [7]. Ô nhiễm không khí là sự thay đổi trong thành phần của không khí theo chiều hướng xấu đi hoặc có sự xuất hiện của các khí lạ làm cho không khí không còn sạch, toả mùi, gây biến đổi khí hậu và đe doạ sự sống còn trên Trái Đất [8]. Các tác động kết hợp của ô nhiễm không khí xung quanh/ngoài trời (ambient/outdoor air pollution) và ô nhiễm không khí trong nhà (indoor air pollution) là nguyên nhân gây ra khoảng 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm [9].

Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây phần lớn tập trung vào việc điều tra tác động của các chất gây ô nhiễm không khí xung quanh hoặc trong môi trường công nghiệp, như: nitrogen dioxide, bụi (particulate matter - PM), ozone… [3]. Cho đến gần đây, người ta đã nhận thấy rằng các chất gây ô nhiễm không khí trong nhà (IAPs) cũng đóng vai trò quan trọng không kém trong việc gây hại sức khoẻ con người [3, 10, 11]. Chất lượng không khí trong nhà Chất lượng không khí trong nhà (Indoor Air Quality - IAQ) đề cập đến chất lượng không khí bên trong và xung quanh các toà nhà (chẳng hạn như nhà ở, trường học, văn phòng, bệnh viện và các không gian công cộng khác), có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ và sự thoải mái của con người [3, 12]. IAQ được xác định bằng giới hạn trạng thái nhiệt ẩm, nồng độ các thành phần ô nhiễm vật lý, ô nhiễm hoá học và ô nhiễm sinh học (vi sinh vật) chứa trong không khí trong nhà [13].

Tác nhân gây ô nhiễm không khí trong nhà Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) [4], nghiên cứu của SINPHONIE (Schools Indoor Pollution and Health Observatory Network in Europe) [3] và Tiêu chuẩn chất lượng không khí trong nhà Việt Nam (TCVN 13521:2022) [13], 5 các tác nhân gây ô nhiễm không khí trong nhà phổ biến là: bụi (PM2.5 và PM10), chì, carbon dioxide, carbon monoxide, nitrogen dioxide, sulfur dioxide, ozone, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (volatile organic compounds - VOCs, như: benzene, FA, naphthalene, tetrachloroethylene), các hydrocarbon thơm đa vòng (polycyclic aromatic hydrocarbons - PAHs), vi khuẩn, nấm mốc, radon… với mức giới hạn được khuyến nghị của một số chất như trong bảng 2. Mức giới hạn của một số chất gây ô nhiễm không khí trong nhà Giới hạn (thời gian) Chất WHO [3] TCVN [13],* Canada [14] Ozone (O3) 100 g/m3 (8 giờ) 100 g/m3 40 g/m3 (8 giờ) Carbon monoxide 7 mg/m3 (24 giờ) 10 mg/m3 11,5 mg/m3 (24 giờ) (CO) 35 mg/m3 (1 giờ) (9 ppm) 28,6 mg/m3 (1 giờ) Nitrogen dioxide 40 g/m3 (1 năm) 20 g/m3 (24 giờ) 100 g/m 3 (NO2) 200 g/m3 (1 giờ) 170 g/m3 (1 giờ) 10 g/m3 (1 năm) Giữ ở mức thấp Bụi PM2.5 50 g/m3 25 g/m3 (24 giờ) nhất có thể 20 g/m3 (1 năm) Bụi PM10 100 g/m3 - 50 g/m (24 giờ) 3 100 g/m3 (trung 100 g/m3 50 g/m3 (8 giờ) FA (HCHO) bình 30 phút) (0,08 ppm) 123 g/m3 (1 giờ) Naphthalene 10 g/m3 (trung - 10 g/m3 (24 giờ) (C10H8) bình 1 năm) Tetrachloroethylene 250 g/m3 (trung - - (C2Cl4) bình 1 năm) (*) Đối với các loại nhà công cộng là trị số trung bình 8 giờ làm việc trong ngày, đối với các loại nhà ở là trị số trung bình 24 giờ trong ngày. Nguồn gây ô nhiễm không khí trong nhà Các chất gây ô nhiễm không khí trong nhà có thể bắt nguồn từ bụi, các chất gây ô nhiễm không khí xung quanh xâm nhập vào trong nhà, cũng như các khí thải từ chính các hoạt động diễn ra trong nhà [2, 9, 15, 16]. Những nguồn này có thể bao gồm: - Các hoạt động sinh hoạt của con người như nấu nướng, dọn dẹp, đốt nhiên liệu, hút thuốc lá, sử dụng thiết bị điều hoà.; - Khí và hơi từ các vật liệu xây dựng, thiết bị và đồ trang trí nội thất; - Các chất gây ô nhiễm sinh học như nấm móc, vi rút hoặc các chất có khả năng gây dị ứng.

Các hoạt động nấu nướng, đốt nhiên liệu: Phần lớn các hộ gia đình ở khu vực thành thị sử dụng điện, khí đốt tự nhiên hoặc LPG (liquefied petroleum gas) để nấu ăn cũng như sưởi ấm; trong khi đó, ở nông thôn, người dân thường sử dụng nhiên liệu sinh khối (bao gồm gỗ, phế phẩm nông nghiệp, phân động vật và than củi) cho các hoạt động này. Đây được xem là một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trạng ô nhiễm không khí trong nhà [2, 16]. - Việc rò rỉ/đốt cháy LPG và khí tự nhiên trong quá trình sử dụng tạo ra IAPs, chẳng hạn như: sulfur oxides, hợp chất của thuỷ ngân, bụi, nitrogen oxides (chủ yếu là nitrogen dioxide) [16]; - Quá trình đốt cháy nhiên liệu sinh khối sinh ra nhiều bụi và các chất gây ô nhiễm (như: hạt carbon, sắt, chì, cadmium, silica, phenols, gốc tự do, carbon monoxide, nitrogen dioxide, sulfur dioxide, FA, các hợp chất hydrocarbon, PAHs, VOCs…) ở nồng độ cao [16]. Theo thống kê, có khoảng 3 tỉ người trên thế giới sử dụng nhiên liệu sinh khối để nấu ăn/sưởi ấm và có khoảng 2 triệu kg sinh khối được đốt mỗi ngày.

Chỉ tính riêng Trung Quốc đã có khoảng 420 000 ca tử vong/năm do ô nhiễm không khí trong nhà có nguồn gốc từ việc sử dụng nhiên liệu rắn [16, 17]. Ngoài ra, thành phần nguyên liệu và phương pháp chế biến cũng tác động đến mức độ phát thải các hạt vật chất vào không khí, cũng như sinh ra một số IAPs [2]. Chẳng hạn như phương pháp chiên/nướng thịt bằng than đóng góp khoảng 21% lượng 7 hạt vật chất thải ra, dầu được sử dụng trong quá trình nấu nướng thải ra một lượng PAHs đáng kể; điều này góp phần làm tăng mức độ ô nhiễm không khí trong nhà [16]. Khói/hơi thuốc lá, nhang muỗi, nến, hương (nhang) Khói thuốc lá có thể tạo ra một lượng lớn IAPs, bao gồm bụi [2] (chỉ cần đốt một điếu thuốc lá có thể thải ra từ 7 - 25 mg bụi PM2.

Thế nhưng, theo thống kê trên phạm vi toàn cầu, có đến khoảng 1,1 tỷ người hút thuốc lá và con số này vẫn đang tăng đều [16]. WHO ước tính rằng việc sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra khoảng 6 triệu ca tử vong trên toàn thế giới mỗi năm, trong đó có khoảng 600 000 ca tử vong do ảnh hưởng của khói thuốc thụ động [2].