Các thành tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của KSNB tại DNNVV TP.HCM

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích các thành tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

• Tác giả: Lâm Minh Nhật
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Văn Dược
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Mức độ ảnh hưởng của các thành tố đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tính hữu hiệu của Kiểm soát nội bộ trong DNNVV

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập, tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ (KSNB) đóng vai trò như một trụ cột vững chắc cho sự phát triển bền vững của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả không chỉ là công cụ để bảo vệ tài sản doanh nghiệp mà còn là nền tảng để đảm bảo các mục tiêu hoạt động, báo cáo và tuân thủ được thực hiện một cách tối ưu. Theo định nghĩa của COSO 2013, KSNB là một quy trình do ban quản trị, nhà quản lý và các nhân sự khác thiết kế nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý về việc đạt được các mục tiêu của tổ chức. Đối với DNNVV, việc xây dựng và vận hành một hệ thống KSNB hữu hiệu giúp giảm thiểu rủi ro từ gian lận và sai sót, nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính trung thực, và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Nghiên cứu của Lâm Minh Nhật (2019) đã chỉ ra rằng, dù chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, nhiều DNNVV tại TP.HCM vẫn chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng hoặc gặp khó khăn trong việc áp dụng KSNB vào thực tiễn. Do đó, việc tìm hiểu các yếu tố cấu thành và phương pháp đánh giá hiệu quả KSNB là nhiệm vụ cấp thiết, giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định đúng đắn và xây dựng một nền tảng quản trị công ty vững mạnh.

1.1. Định nghĩa và vai trò của kiểm soát nội bộ theo COSO

Theo Ủy ban các Tổ chức Tài trợ của Hội đồng Treadway (COSO), hệ thống kiểm soát nội bộ là một quy trình được thiết kế để cung cấp sự đảm bảo hợp lý về việc đạt được ba mục tiêu chính: hiệu quả hoạt động, độ tin cậy của báo cáo tài chính và sự tuân thủ pháp luật. Vai trò của kiểm soát nội bộ không chỉ giới hạn ở việc phòng ngừa sai phạm. Nó còn là công cụ chiến lược giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru, sử dụng nguồn lực hiệu quả và thích ứng nhanh với những thay đổi của môi trường kinh doanh. Một hệ thống KSNB mạnh mẽ giúp các nhà quản lý có thông tin chính xác để ra quyết định, đồng thời tạo ra một môi trường làm việc minh bạch, nơi trách nhiệm của mỗi cá nhân được xác định rõ ràng.

1.2. Tại sao DNNVV cần một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu

Các DNNVV thường có nguồn lực hạn chế và cơ cấu tổ chức đơn giản, điều này khiến họ dễ bị tổn thương trước các rủi ro. Việc thiếu một quy trình kiểm soát nội bộ bài bản có thể dẫn đến thất thoát tài sản, sai sót trong sổ sách kế toán, và các quyết định kinh doanh sai lầm. Một hệ thống KSNB hữu hiệu giúp DNNVV chuẩn hóa hoạt động, giảm sự phụ thuộc vào một vài cá nhân chủ chốt, và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững. Nó cũng là yếu tố quan trọng để thu hút vốn đầu tư và tạo dựng niềm tin với các đối tác, ngân hàng, và cơ quan thuế. Về cơ bản, KSNB là tấm lá chắn bảo vệ DNNVV khỏi những rủi ro tiềm ẩn và là động lực thúc đẩy sự tăng trưởng có trật tự.

II. Thách thức lớn khi áp dụng Kiểm soát nội bộ tại các DNNVV

Mặc dù lợi ích của KSNB là không thể phủ nhận, việc triển khai một hệ thống hữu hiệu tại các DNNVV phải đối mặt với nhiều thách thức đặc thù. Một trong những rào cản lớn nhất đến từ nhận thức và văn hóa doanh nghiệp. Nhiều chủ sở hữu kiêm quản lý thường tập trung vào mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn mà xem nhẹ việc xây dựng các quy trình kiểm soát nội bộ dài hạn. Đặc điểm quản lý tập trung, nơi một người ra hầu hết các quyết định, cũng làm suy yếu nguyên tắc bất kiêm nhiệm - một trụ cột của KSNB. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính và nhân sự hạn chế khiến DNNVV khó có thể đầu tư cho một bộ phận kiểm toán nội bộ chuyên trách hoặc các công nghệ hỗ trợ. Nghiên cứu thực tế tại TP.HCM cho thấy, các DNNVV thường vi phạm nguyên tắc phân công phân nhiệm, dẫn đến rủi ro cao về gian lận và sai sót. Hơn nữa, sự thiếu vắng các chính sách, quy định nội bộ rõ ràng tạo ra một môi trường làm việc thiếu minh bạch, gây khó khăn cho việc giám sát và đánh giá hiệu quả KSNB. Việc vượt qua những thách thức này đòi hỏi sự cam kết mạnh mẽ từ ban lãnh đạo và một lộ trình triển khai phù hợp với quy mô và đặc thù của doanh nghiệp.

2.1. Hạn chế về nguồn lực và nhận thức của nhà quản lý

Chi phí để thiết lập và duy trì một hệ thống kiểm soát nội bộ toàn diện là một rào cản lớn đối với DNNVV. Việc tuyển dụng nhân sự có chuyên môn về kiểm toán nội bộ hay đầu tư vào phần mềm quản lý là những khoản chi không nhỏ. Ngoài ra, nhiều nhà quản lý xuất thân từ chuyên môn kỹ thuật hoặc kinh doanh, thiếu kiến thức sâu về quản trị rủi ro doanh nghiệp. Họ có thể coi các thủ tục kiểm soát là rườm rà, làm chậm quá trình ra quyết định, thay vì nhận thấy lợi ích lâu dài trong việc bảo vệ tài sản doanh nghiệp và đảm bảo tuân thủ pháp luật.

2.2. Đặc điểm quản lý tập trung và vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm

Trong nhiều DNNVV, chủ doanh nghiệp thường tham gia trực tiếp vào mọi hoạt động, từ mua hàng, bán hàng đến quản lý tài chính. Mặc dù điều này giúp doanh nghiệp linh hoạt, nó lại vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc bất kiêm nhiệm. Khi một cá nhân có thể kiểm soát nhiều khâu của một quy trình, nguy cơ xảy ra sai sót và gian lận sẽ tăng cao. Ví dụ, người giữ sổ sách kế toán cũng là người quản lý kho và thu tiền. Sự thiếu tách bạch về chức năng này làm cho các hoạt động kiểm soát chéo trở nên vô hiệu, tạo ra lỗ hổng lớn trong hệ thống quản trị công ty.

III. Phương pháp xây dựng KSNB hiệu quả theo mô hình COSO 2013

Để vượt qua các thách thức, DNNVV có thể áp dụng mô hình COSO 2013, một khuôn khổ được công nhận toàn cầu về kiểm soát nội bộ. Mô hình này cung cấp một cấu trúc toàn diện dựa trên 5 thành phần của KSNB và 17 nguyên tắc liên quan. Việc áp dụng COSO không có nghĩa là sao chép máy móc, mà là điều chỉnh linh hoạt cho phù hợp với quy mô và mức độ phức tạp của doanh nghiệp. Thành phần đầu tiên và quan trọng nhất là môi trường kiểm soát, bao gồm sự liêm chính, giá trị đạo đức và năng lực của đội ngũ nhân sự, cũng như triết lý quản lý của ban lãnh đạo. Tiếp theo là đánh giá rủi ro, yêu cầu doanh nghiệp phải xác định và phân tích các rủi ro có thể ảnh hưởng đến mục tiêu. Dựa trên đó, doanh nghiệp xây dựng các hoạt động kiểm soát cụ thể như phê duyệt, đối chiếu, kiểm kê. Thành phần thứ tư, thông tin và truyền thông, đảm bảo thông tin pertinent được truyền đạt kịp thời trong toàn tổ chức. Cuối cùng, giám sát và đánh giá là quá trình theo dõi liên tục để đảm bảo hệ thống KSNB vận hành như thiết kế và được cải tiến khi cần thiết. Bằng cách tiếp cận có hệ thống theo mô hình này, DNNVV có thể xây dựng một nền tảng KSNB vững chắc.

3.1. Xây dựng môi trường kiểm soát Nền tảng văn hóa doanh nghiệp

Đây là thành phần có tác động lan tỏa đến toàn bộ hệ thống. Môi trường kiểm soát bắt nguồn từ "tông điệu từ cấp cao nhất" (tone at the top). Ban lãnh đạo phải thể hiện cam kết mạnh mẽ về tính chính trực và giá trị đạo đức thông qua hành động và chính sách. Điều này bao gồm việc xây dựng một cơ cấu tổ chức rõ ràng, phân định quyền hạn và trách nhiệm, và ban hành các quy tắc ứng xử. Một môi trường kiểm soát mạnh mẽ sẽ khuyến khích nhân viên tuân thủ quy định và hành động vì lợi ích chung của tổ chức.

3.2. Nhận diện rủi ro và thiết lập các hoạt động kiểm soát phù hợp

DNNVV cần xác định các rủi ro tiềm tàng trong hoạt động, từ rủi ro tài chính, vận hành đến tuân thủ. Sau khi nhận diện, doanh nghiệp cần phân tích khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng của chúng. Dựa trên đánh giá này, các hoạt động kiểm soát được thiết kế để giảm thiểu rủi ro đến mức chấp nhận được. Các hoạt động này có thể bao gồm: quy trình phê duyệt chi tiêu, đối chiếu ngân hàng hàng tháng, kiểm kê tài sản định kỳ, và phân chia trách nhiệm để đảm bảo nguyên tắc bất kiêm nhiệm được tuân thủ.

3.3. Tầm quan trọng của thông tin truyền thông và giám sát liên tục

Một hệ thống kiểm soát nội bộ không thể hoạt động nếu thiếu luồng thông tin và truyền thông hiệu quả. Thông tin về mục tiêu, rủi ro và trách nhiệm kiểm soát phải được truyền đạt rõ ràng đến mọi cấp trong tổ chức. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và đánh giá thường xuyên, có thể thông qua các hoạt động giám sát hàng ngày của quản lý hoặc các cuộc kiểm toán nội bộ định kỳ. Việc giám sát giúp phát hiện kịp thời các yếu kém trong hệ thống và đưa ra các hành động khắc phục cần thiết, đảm bảo tính hữu hiệu của KSNB theo thời gian.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả Kiểm soát nội bộ tại TP

Nghiên cứu định lượng của Lâm Minh Nhật (2019) trên 167 DNNVV tại TP.HCM đã cung cấp những bằng chứng thực tiễn giá trị về tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ. Kết quả phân tích hồi quy cho thấy cả 5 thành phần của KSNB theo mô hình COSO đều có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến tính hữu hiệu của toàn hệ thống. Đáng chú ý, môi trường kiểm soát được xác định là nhân tố có tác động mạnh mẽ nhất. Điều này khẳng định rằng, một nền tảng văn hóa doanh nghiệp vững chắc, với sự cam kết từ lãnh đạo về đạo đức và sự minh bạch, là yếu tố tiên quyết để xây dựng một hệ thống KSNB thành công. Các thành phần khác như đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát cũng đóng vai trò quan trọng, nhưng chúng chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được đặt trong một môi trường kiểm soát lành mạnh. Kết quả này là một hàm ý quan trọng cho các nhà quản trị DNNVV: việc nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ phải bắt đầu từ việc xây dựng văn hóa và cấu trúc quản trị. Mô hình nghiên cứu giải thích được 61% sự biến thiên của tính hữu hiệu KSNB, cho thấy 39% còn lại có thể đến từ các yếu tố khác chưa được xem xét.

4.1. Phân tích mức độ ảnh hưởng của 5 thành phần KSNB

Nghiên cứu đã lượng hóa tác động của từng thành phần. Kết quả cho thấy môi trường kiểm soát có hệ số beta chuẩn hóa cao nhất, chứng tỏ đây là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến sự hữu hiệu chung. Theo sau là các thành phần khác theo thứ tự ảnh hưởng giảm dần. Phát hiện này cung cấp một định hướng rõ ràng cho các doanh nghiệp khi phân bổ nguồn lực để cải thiện hệ thống KSNB: ưu tiên củng cố nền tảng văn hóa và quản trị trước khi đi sâu vào các thủ tục kiểm soát chi tiết.

4.2. Hàm ý chính sách từ nghiên cứu cho nhà quản trị DNNVV

Từ kết quả nghiên cứu, các nhà quản trị DNNVV cần tập trung vào việc xây dựng một "tông điệu từ cấp cao nhất" tích cực. Điều này bao gồm việc ban hành và thực thi các quy định về đạo đức nghề nghiệp, xây dựng sơ đồ tổ chức rõ ràng, và đảm bảo nhân viên có đủ năng lực và trách nhiệm. Bên cạnh đó, cần thiết lập một quy trình quản trị rủi ro doanh nghiệp chính thức, dù ở quy mô đơn giản, để chủ động nhận diện và ứng phó với các mối đe dọa. Việc đầu tư vào các hoạt động kiểm soát và hệ thống giám sát sẽ mang lại hiệu quả cao hơn khi được xây dựng trên nền tảng quản trị vững chắc này.

V. Hướng tới tương lai Tối ưu hóa Kiểm soát nội bộ cho DNNVV

Trong kỷ nguyên số, tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ không còn là một khái niệm tĩnh mà là một quá trình cải tiến liên tục. Các DNNVV cần nhìn nhận KSNB như một khoản đầu tư chiến lược thay vì một khoản chi phí. Xu hướng tương lai của KSNB trong DNNVV sẽ tập trung vào việc ứng dụng công nghệ để tự động hóa các hoạt động kiểm soát và nâng cao hiệu quả giám sát. Các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp phát hiện các giao dịch bất thường hoặc các mẫu hành vi đáng ngờ một cách nhanh chóng, điều mà các phương pháp thủ công khó thực hiện được. Hơn nữa, việc xây dựng một bộ phận kiểm toán nội bộ linh hoạt, có thể là thuê ngoài hoặc kiêm nhiệm, sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện đánh giá hiệu quả KSNB một cách khách quan và định kỳ. Cuối cùng, một hệ thống KSNB hữu hiệu không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và tạo ra báo cáo tài chính trung thực, mà còn là nền tảng cốt lõi cho quản trị công ty hiệu quả, giúp DNNVV tự tin đối mặt với thách thức và nắm bắt cơ hội trong một môi trường kinh doanh đầy biến động.

5.1. Ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ

Công nghệ thông tin mang lại nhiều cơ hội để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ. Các phần mềm kế toán hiện đại có thể tích hợp các quy tắc kiểm soát, chẳng hạn như giới hạn phê duyệt chi tiêu hoặc tự động đối chiếu các tài khoản. Việc sử dụng lưu trữ đám mây và hệ thống phân quyền truy cập giúp bảo vệ tài sản doanh nghiệp dưới dạng dữ liệu. Tự động hóa giúp giảm thiểu sai sót do con người và giải phóng thời gian để nhân viên tập trung vào các hoạt động phân tích có giá trị gia tăng cao hơn.

5.2. Xây dựng văn hóa kiểm soát và cải tiến liên tục trong tổ chức

Để KSNB thực sự hữu hiệu, nó phải trở thành một phần trong văn hóa của tổ chức. Điều này đòi hỏi sự đào tạo và truyền thông liên tục để mọi nhân viên hiểu rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong hệ thống. Ban lãnh đạo cần khuyến khích một môi trường cởi mở, nơi nhân viên có thể báo cáo các yếu kém hoặc sai phạm mà không sợ bị trù dập. Hệ thống KSNB cần được xem xét và cải tiến định kỳ để thích ứng với những thay đổi trong hoạt động kinh doanh và môi trường bên ngoài, đảm bảo nó luôn phù hợp và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế đô thị, chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp có đăng ký hoạt động tại Thành phố Hồ Chí Minh. Khối doanh nghiệp này đóng góp nguồn thu ngân sách khổng lồ và giải quyết hơn 50% nhu cầu việc làm cho lực lượng lao động địa phương. Tuy nhiên, phần lớn các đơn vị vẫn đối mặt với tỷ lệ tổn thất tài chính và rủi ro gian lận cao do thiếu vắng một cơ chế quản trị rủi ro chuyên nghiệp. Xuất phát từ thực trạng đó, công trình nghiên cứu được tác giả Lâm Minh Nhật thực hiện nhằm đo lường mức độ tác động của 5 thành tố cấu thành theo khuôn mẫu chuẩn mực quốc tế đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2019.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc nhận diện thực trạng vận hành kiểm soát, kiểm định định lượng mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực kiểm soát. Phạm vi nghiên cứu khảo sát trực tiếp 167 doanh nghiệp thuộc đa dạng các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất và xây dựng tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu sở hữu ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp mô hình thực nghiệm giải thích 61% sự biến thiên của tính hữu hiệu kiểm soát nội bộ, giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nhận diện rõ 39% khoảng trống quản trị còn lại để chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý thuyết chủ đạo của luận văn được xây dựng dựa trên Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ tích hợp COSO 2013 do Ủy ban Thuộc Hội đồng Quốc gia Hoa Kỳ về Chống Gian lận Báo cáo Tài chính ban hành, kế thừa và phát triển từ phiên bản COSO 1992. Khuôn mẫu này xác lập 5 thành tố nền tảng bao gồm: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, cùng với Giám sát, được cụ thể hóa thành 17 nguyên tắc hoạt động toàn diện nhằm hướng đến 3 mục tiêu cốt lõi: tính hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động, độ tin cậy của báo cáo tài chính và sự tuân thủ pháp luật.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315) và Điều 39 của Luật Kế toán năm 2015, định nghĩa kiểm soát nội bộ là hệ thống cơ chế, chính sách, quy trình được thiết lập nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời mọi rủi ro tiềm ẩn. Về tiêu chí phân loại đối tượng nghiên cứu, tác giả căn cứ theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa, phân định rõ các tiêu chuẩn về quy mô vốn từ 3 tỷ đến 100 tỷ đồng và số lượng lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 người. Mô hình lý thuyết xác định 5 khái niệm độc lập chính tương ứng với 5 giả thuyết từ H1 đến H5 tác động cùng chiều lên biến phụ thuộc là tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp tuần tự giữa nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng. Giai đoạn định tính được triển khai thông qua việc tham vấn chuyên sâu nhóm 4 chuyên gia đầu ngành, bao gồm 2 kiểm toán viên có chứng chỉ hành nghề CPA, 1 kế toán viên hành nghề và 1 giám đốc công ty dịch vụ tư vấn thuế và kế toán nhằm hiệu chỉnh bảng hỏi và thang đo Likert 5 mức độ cho phù hợp với đặc thù vận hành của doanh nghiệp Việt Nam.

Giai đoạn định lượng thực hiện thu thập dữ liệu sơ cấp với quy mô mẫu chính thức gồm 167 phiếu khảo sát hợp lệ từ các giám đốc điều hành, kế toán trưởng và trưởng bộ phận nghiệp vụ tại các DNNVV ở Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện kết hợp phân tầng được lựa chọn nhằm tối ưu hóa tính đại diện trên các nhóm ngành nghề. Dữ liệu sau thu thập được xử lý trên phần mềm thống kê SPSS phiên bản 20.0 qua các bước phân tích: đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha với điều kiện hệ số lớn hơn 0.6 và hệ số tương quan biến tổng lớn hơn 0.3; phân tích nhân tố khám phá EFA với tiêu chuẩn KMO lớn hơn 0.5 và kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê; sau đó tiến hành phân tích tương quan Pearson và hồi quy tuyến tính bội OLS. Lý do lựa chọn mô hình hồi quy đa biến là khả năng kiểm định đồng thời trọng số tác động riêng phần của từng thành tố lên tính hữu hiệu tổng thể.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định chất lượng thang đo cho thấy toàn bộ các thang đo của 5 thành tố độc lập và biến phụ thuộc đều đạt độ tin cậy cao với hệ số Cronbach's Alpha dao động ổn định từ 0.75 đến trên 0.88, không có biến quan sát nào bị loại bỏ. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA trích xuất được 5 nhóm nhân tố độc lập với tổng phương sai trích đạt trên 55%, khẳng định tính hợp lệ và giá trị hội tụ của cấu trúc dữ liệu khảo sát.

Phân tích hồi quy bội chứng minh cả 5 thành tố đều có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ. Trong đó, Môi trường kiểm soát là nhân tố có tác động mạnh mẽ nhất với hệ số hồi quy chuẩn hóa cao vượt trội so với các nhân tố khác, tiếp theo sau lần lượt là Hoạt động kiểm soát, Giám sát, Đánh giá rủi ro và Hệ thống thông tin truyền thông. Mô hình đạt hệ số xác định hiệu chỉnh ở mức 0.61, đồng nghĩa 5 thành tố theo lý thuyết COSO 2013 giải thích được 61% sự biến thiên về tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong các DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong khi 39% còn lại chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại sinh khác như văn hóa doanh nghiệp đặc thù hoặc biến động thị trường.

Thảo luận kết quả

Phát hiện Môi trường kiểm soát giữ vị trí chi phối mạnh nhất phản ánh chính xác bức tranh quản trị thực tế của các DNNVV. Do cơ cấu tổ chức tinh gọn và mức độ tập quyền cao, nhận thức đạo đức, phong cách lãnh đạo và cam kết liêm chính của chủ doanh nghiệp giữ vai trò định hình toàn bộ chuẩn mực vận hành của tổ chức. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với kết luận trong nghiên cứu thực nghiệm của nhóm tác giả Mahadeen cùng các cộng sự công bố năm 2016 khi khảo sát tại các tổ chức kinh tế. Mặt khác, kết quả cũng chỉ ra nét khác biệt thú vị so với nghiên cứu của Võ Ngọc Trang Đài năm 2017 đối với ngành khách sạn quốc tế, nơi Hoạt động kiểm soát chiếm ưu thế tuyệt đối do yêu cầu quy trình phục vụ khắt khe.

Trong quá trình phân tích thực trạng, dữ liệu thống kê từ 167 mẫu chỉ ra rằng trên 70% doanh nghiệp còn vướng phải tình trạng vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm, như việc nhân viên kế toán kiêm nhiệm quản lý quỹ hoặc thủ kho trực tiếp mua hàng do thiếu hụt nhân sự. Để trực quan hóa các kết quả này, dữ liệu mô hình kinh tế lượng có thể được biểu diễn trực quan thông qua đồ thị Histogram tần số phần dư chuẩn hóa và biểu đồ phân phối chuẩn P-P Plot, minh chứng cho việc phần dư tuân theo phân phối chuẩn và mô hình không vi phạm các giả định hồi quy tuyến tính kinh điển. Ma trận tương quan Pearson cũng giúp các nhà quản trị nhận diện rõ mối quan hệ tương hỗ hữu cơ giữa từng cặp thành tố cấu thành hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ, luận văn xây dựng 4 nhóm giải pháp chiến lược gắn liền với các mốc mục tiêu và chủ thể thực hiện cụ thể:

Thứ nhất, kiện toàn môi trường kiểm soát nội bộ. Ban Giám đốc và Hội đồng quản trị cần chủ động xây dựng, ban hành văn bản hóa 100% Bộ quy tắc ứng xử và đạo đức nghề nghiệp trong thời hạn 6 tháng. Doanh nghiệp cần xác định rõ sơ đồ cơ cấu tổ chức, xây dựng bản mô tả công việc và phân định rạch ròi trách nhiệm, quyền hạn cho từng vị trí nhằm loại bỏ triệt để hiện tượng chồng chéo quyền lực.

Thứ hai, chuẩn hóa và tái thiết kế các hoạt động kiểm soát. Phòng Quản trị Nhân sự phối hợp với Phòng Kế toán triển khai rà soát quy trình làm việc, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt 3 nguyên tắc căn bản: phân công phân nhiệm, bất kiêm nhiệm và ủy quyền phê chuẩn. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ lệ kiêm nhiệm trái nguyên tắc xuống dưới 5% trong vòng 12 tháng, đặc biệt tách biệt hoàn toàn giữa chức năng phê duyệt chi phí, thủ quỹ bảo quản tài sản và kế toán ghi chép sổ sách.

Thứ ba, thiết lập quy trình nhận diện và đánh giá rủi ro định kỳ. Trưởng các bộ phận chuyên môn phối hợp cùng Ban Điều hành thực hiện lập Ma trận đánh giá rủi ro định kỳ 6 tháng một lần. Quy trình này hướng tới mục tiêu giảm thiểu 25% tổn thất phát sinh từ các sự cố vận hành và biến động giá nguyên vật liệu thông qua việc chủ động dự báo các kịch bản thị trường và rủi ro gian lận tiềm ẩn.

Thứ tư, hiện đại hóa hệ thống thông tin truyền thông và tăng cường giám sát độc lập. Bộ phận Công nghệ và Kế toán cần hoàn thành việc tích hợp phần mềm quản trị doanh nghiệp đồng bộ trong vòng 9 đến 18 tháng, bảo đảm dòng dữ liệu báo cáo tài chính được lưu chuyển thông suốt 2 chiều từ cấp dưới lên cấp quản lý. Song song đó, doanh nghiệp cần thành lập tổ kiểm tra kiểm soát độc lập trực thuộc ban giám đốc để thực hiện kiểm toán nội bộ định kỳ hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực chứng của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là Chủ sở hữu, Giám đốc điều hành và các nhà quản lý DNNVV. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn giúp nhà quản trị tự chẩn đoán những lỗ hổng kiểm soát cố hữu, từ đó xây dựng cơ chế phân quyền minh bạch, giảm thiểu rủi ro thất thoát tài sản mà không làm gia tăng quá mức chi phí vận hành.

Nhóm thứ hai là Kế toán trưởng, Kiểm soát viên và Chuyên viên tài chính. Luận văn cung cấp khung tham chiếu chuẩn mực từ COSO 2013 và bảng chỉ tiêu đánh giá 17 nguyên tắc, hỗ trợ thiết kế hệ thống chứng từ, thủ tục kiểm soát nghiệp vụ thu chi và lập báo cáo tài chính chuẩn xác theo đúng quy định pháp luật.

Nhóm thứ ba là Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Quản trị kinh doanh. Công trình là tài liệu học thuật giá trị về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng, quy trình ứng dụng SPSS 20 để kiểm định thang đo và mở ra hướng nghiên cứu mới giải thích 39% biến thiên ngoài mô hình.

Nhóm thứ tư là Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh. Các số liệu khảo sát thực tế từ 167 doanh nghiệp là căn cứ khoa học giúp các đơn vị xây dựng chương trình đào tạo, hội thảo hướng dẫn quản trị rủi ro và ban hành chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống kiểm soát nội bộ theo khuôn mẫu COSO 2013 bao gồm những thành tố cốt lõi nào? Theo báo cáo COSO 2013, hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm 5 thành tố gắn kết chặt chẽ: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, cùng hoạt động Giám sát. Năm thành tố này bao hàm 17 nguyên tắc hoạt động, cùng vận hành đồng bộ nhằm bảo đảm doanh nghiệp đạt được mục tiêu hoạt động hiệu quả, báo cáo tin cậy và tuân thủ pháp luật.

Vì sao Môi trường kiểm soát lại có mức độ tác động mạnh nhất đến tính hữu hiệu kiểm soát tại DNNVV? Tại các DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, chủ doanh nghiệp thường trực tiếp điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh với mức độ tập quyền cao. Do đó, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp, thái độ liêm chính và sự cam kết tuân thủ của ban lãnh đạo sẽ trực tiếp chi phối và lan tỏa đến nhận thức kiểm soát của toàn bộ đội ngũ nhân viên cấp dưới.

Doanh nghiệp quy mô nhỏ với số lượng nhân sự hạn chế có thể khắc phục vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm bằng cách nào? Trong trường hợp không đủ nhân sự để tách biệt hoàn toàn các khâu, nhà quản lý cần tăng cường giám sát trực tiếp, định kỳ đối soát chéo số liệu giữa thủ quỹ, thủ kho và kế toán. Đồng thời, việc ứng dụng phần mềm kế toán có chức năng phân quyền bảo mật chặt chẽ và thuê dịch vụ soát xét độc lập bên ngoài sẽ giúp bù đắp hiệu quả các thiếu hụt kiểm soát.

Mô hình nghiên cứu trong luận văn giải thích được bao nhiêu phần trăm tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ? Mô hình hồi quy đa biến với 5 thành tố COSO giải thích được 61% sự biến thiên của tính hữu hiệu hệ thống kiểm soát nội bộ tại 167 doanh nghiệp khảo sát. Khoảng trống 39% còn lại thuộc về các nhân tố chưa đưa vào mô hình như trình độ ứng dụng công nghệ thông tin chuyên sâu, yếu tố văn hóa gia đình hoặc mức độ biến động của môi trường kinh doanh bên ngoài.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chuẩn bị ngân sách và lộ trình thời gian như thế nào để xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu? Doanh nghiệp nên triển khai theo lộ trình từng bước từ 12 đến 18 tháng để tối ưu hóa chi phí. Giai đoạn đầu tập trung chuẩn hóa quy chế và phân công công việc trong 3 đến 6 tháng với chi phí thấp, sau đó đầu tư nâng cấp phần mềm quản lý và thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ trong các giai đoạn tiếp theo nhằm bảo đảm lợi ích mang lại luôn vượt trội chi phí bỏ ra.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ dựa trên khuôn khổ chuẩn mực COSO 2013, Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 và các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam.
• Kết quả kiểm định định lượng từ 167 mẫu khảo sát DNNVV tại Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định 5 thành tố kiểm soát đều có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến tính hữu hiệu của hệ thống.
• Nghiên cứu chứng minh Môi trường kiểm soát giữ vai trò chi phối mạnh nhất, đồng thời mô hình giải thích được 61% tính hữu hiệu vận hành của hệ thống kiểm soát nội bộ.
• Hệ thống giải pháp đồng bộ 4 nhóm nhiệm vụ được xây dựng chi tiết, tập trung vào việc kiện toàn quy tắc ứng xử, xóa bỏ vi phạm kiêm nhiệm, lập ma trận rủi ro và tự động hóa kênh truyền thông giám sát.
• Lộ trình triển khai thực tế được khuyến nghị phân bổ theo 3 giai đoạn rõ ràng trong 18 tháng, giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị rủi ro và khẳng định vị thế trên thị trường.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về trọng số ảnh hưởng của các thành tố kiểm soát trong bối cảnh đặc thù của DNNVV tại trung tâm kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Các nhà quản trị doanh nghiệp, kiểm soát viên và nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng ngay bộ công cụ thang đo và khung giải pháp từ công trình này để thiết lập hệ thống kiểm soát vững chắc, bảo vệ tối đa nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 Nghiên cứu khoa học công bố ở nước ngoài Trên thế giới, đã có nhiều bài nghiên cứu về hệ thống KSNB cũng như những nhân tố tác động đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNB như bài nghiên cứu của tác giả Lembi Noorvee (2006), Ekaterina Rosenkrans, Svetlana Ahlin (2015) về hệ thống lý luận đo lường sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ. Tuy nhiên, những bài nghiên cứu gần đây, sử dụng chính phương pháp định lượng để đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNB như Karagiorgos, T. Cụ thể nội dung các bài nghiên cứu như sau: S Phương Kết quả Khe hổng T Tên đề tài Tác giả pháp nghiên nghiên cứu nghiên cứu T cứu 1 Evaluation of Lembi Noorvee Sử dụng Đưa ra Chưa định the (2006). bảng câu hỏi những ưu lượng được effectiveness of để khảo sát 3 điểm và mức độ tác internal control công ty vừa khuyết điểm động của over financial tại Estonia.

của hệ thống từng nhân tố reporting. KSNB tại 3 của hệ thống công ty, từ KSNB; đó kiến nghị Mẫu thực giải pháp. hiện là 3 công ty sản xuất có cùng lĩnh vực hoạt động, hệ 5 thống quản lý gần giống nhau,… nên chưa thể tổng quát hoá được hệ thống KSNB hữu hiệu. 2 Evaluation of Karagiorgos, Sử dụng 5 nhân tố Số lượng the T., Giovanis, thang đo của hệ bảng khảo sát Effectiveness of N., & Drogalas, Likert 5 mức thống còn khiêm Internal Audit G.

độ để thu KSNB tác tốn, 85 bảng in Greek Hotel thập khảo động quan khảo sát Business sát, sử dụng trọng đến được phát hệ số tính hữu nhưng chỉ có Cronbach’s hiệu của hệ thể sử dụng Alpha để thống được 52 kết đánh giá độ KSNB and quả. tinh cậy có tác động thang đo, tích cực đến cuối cùng sự tồn tại và phân tích thành công bằng thống của doanh kê mô tả nghiệp. Phân tích dữ Đánh giá sự Mặc dù hiện research Gamage liệu từ 128 hữu hiệu tại có rất framework: (2014). khảo sát của hệ nhiều chi 6 Effectiness of bằng phần thống nhánh ngân internal control mềm SPSS, KSNB tại hàng đang system in state (a) Thống kê ngân hàng hoạt động tại commercial mô tả: Trung thương mại Sri Lanka, banks in Sri bình, Trung nhà nước.

nhưng Lanka. bình, Chế nghiên cứu độ, Tỷ lệ,. chỉ tập trung (b) Thống kê vào hai ngân suy luận: hàng thương Tương quan mại nhà nước & Hồi quy. và 64 chi nhánh chủ yếu đặt tại hai tỉnh trong số chín tỉnh của Sri Lanka, chưa thể đại diện cho tổng thể.

4 Interrelationship Ekaterina Sử dụng Có mối liên Chưa so between Rosenkrans, phương pháp hệ chặt chẽ sánh được different Svetlana Åhlin phỏng vấn và phức tạp với các đề tài components of (2015). bán cấu trúc giữa các trước, vì internal control. và phương nhân tố của thiếu các đề pháp Lý hệ thống tài nghiên thuyết cơ sở. cứu tương tự; 7 Phương pháp thu thập dữ liệu đã chọn cũng có thể thực hiện sự không chắc chắn có thể có trong dữ liệu thực nghiệm bởi vì tác giả có thể giải thích kết quả của phỏng vấn theo cách không bao gồm các giải thích thực tế của người trả lời.

5 Examining the Buthaya Thu thập dữ Tính hiệu Bài nghiên Effect of the Mahadeen, liệu từ 151 quả của một cứu thực Organization’s Rand Hani Al- nhân viên tổ chức chịu hiện việc Internal Control Dmour, Bader quản lý trung ảnh hưởng khảo sát trên System on Yousef Obeidat cấp và cao to lớn của 151 nhân Organizational & Ali Tarhinni cấp của các nhân tố viên tại Effectiveness: (2016). Jordanian của hệ Jordanian, do 8 A Jordanian thông qua thống kiểm đó chưa thể Empirical bảng câu hỏi soát nội bộ, tổng quát Study. và xác định trong đó được vấn đề. mức độ ảnh nhân tố Môi hưởng của trường kiểm từng nhân tố soát tác đến sự hoạt động mạnh động hữu mẽ nhất; hiệu của tổ Kiến nghị chức.

để xây dựng hệ thống KSNB. 6 The Research of Ho T. (2016) Sử dụng Các nhân Chưa đề Factors phương pháp tố tác động cập đến các Affecting the định tính và đến tính hữu ngân hàng Effectiveness of định lượng hiệu của hệ nước ngoài Internal Control thông qua hệ thống Systems in số KSNB tại Commercial Cronbach’s các ngân Banks-empirical Alpha, EFA hàng thương Evidence in và MRA mại ở Việt Viet Nam Nam bao gồm Môi trường kiểm soát, Hoạt động kiểm soát, Đánh 9 giá rủi ro, Giám sát, Thông tin và truyền thông, Lợi ích nhóm, Chính trị.2 Nghiên cứu khoa học công bố trong nước Trước đây, những bài nghiên cứu khoa học về đề tài hệ thống KSNB đa phần chú trọng vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống KSNB dựa trên việc hệ thống các lý thuyết về KSNB và kinh nghiệm thực tế như bài nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Bích Hiệp (2012); Đoàn Thanh Mai (2013). Tuy nhiên, trong những năm gần đây, chủ đề được nghiên cứu hướng về việc phân tích các nhân tố tác động đến sự hữu hiệu của hệ thống KSNB như các bài nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Phương Dung (2016); Nguyễn Ngọc Lý (2016); Nguyễn Thị Thuỷ (2016); Võ Ngọc Trang Đài (2017).

Có thể tổng quát các nghiên cứu như sau: S Phương Kết quả Khe hổng T Tên đề tài Tác giả pháp nghiên cứu nghiên cứu T nghiên cứu 1 Hoàn thiện hệ Nguyễn Thị Áp dụng Đánh giá Bài nghiên thống KSNB cho Bích Hiệp phương thực trạng hệ cứu sử dụng các DN vừa và (2012). pháp thống thống mẫu nhỏ, nhỏ trên địa bàn kê mô tả, KSNB, đồng chưa thể TP. phương thời đưa ra mang đến pháp tổng các giải pháp cái nhìn tổng hợp và nhằm hoàn quan về hệ 10 phương thiện hệ thống KSNB pháp so sánh thống KSNB cho toàn địa từ dữ liệu cho các bàn TP. thu thập DNNVV tại HCM; được từ 75 TP.

Chưa định DNNVV tại lượng được TP. HCM các nhân tố thông qua tác động đến bảng câu hỏi hệ thống khảo sát KSNB để từ gồm 82 câu đó rút ra hỏi liên quan những giải đến các bộ pháp trực phận cấu tiếp hơn. thành của KSNB. 2 Xây dựng và Đoàn Thanh Sử dụng Đánh giá Chưa định hoàn thiện hệ Mai (2013).

phương những ưu lượng được thống KSNB cho pháp mô tả, nhược điểm các nhân tố DNNVV trên địa tổng hợp, so và tìm hiểu tác động đến bàn thành phố sánh và phân nguyên nhân hệ thống Vũng Tàu. tích từ số dẫn đến việc KXNB để từ liệu sơ cấp hạn chế đó rút ra được thu trong xây những giải thập bằng dựng hệ pháp trực phương thống tiếp hơn. pháp phỏng KSNB, đồng 11 vấn, trả lời thời đưa ra bảng câu hỏi những giải và số liệu pháp giúp thứ cấp được DNNVV thu thập từ trên địa bàn Tổng Cục thành phố Thống Kê, Vũng Tàu Cục Thuế xây dựng, TP. Vũng hoàn thiện Tàu, Sở Lao hệ thống động KSNB.

Thương Binh Xã hội. 3 Các yếu tố ảnh Nguyễn Thị Phối hợp Xác định Mẫu hưởng đến sự Phương Dung giữa phương được mức độ nghiên cứu hữu hiệu của hệ (2016). pháp định ảnh hưởng bảng khảo thống KSNB tại tính và định của từng sát còn nhỏ, các DN có vốn lượng để xây nhân tố tác chỉ 25 DN; đầu tư nước dựng bảng động đến sự Do quy mô ngoài trong khu câu hỏi khảo hữu hiệu của phức tạp và chế xuất Linh sát, khảo sát hệ thống đa dạng của Trung I. dựa trên KSNB, các DN thang đo trong đó trong khu Likert 5 mức Đánh giá rủi chế xuất, bài độ nhằm ro có tác nghiên cứu đánh giá động mạnh chưa thể đưa mức độ ảnh mẽ nhất, từ ra được 12 hưởng của đó đề xuất những đề các nhân tổ những chính xuất ra tác động đến sách phù những chính sự hữu hiệu hợp để hoàn sách phù của hệ thống thiện hệ hợp nhất cho KSNB.

Từ thống KSNB tổng thể các đó, ứng của các DN DN trong dụng hệ số có vốn đầu phạm vi Cronbach tư nước nghiên cứu. Alpha và ngoài tại phân tích Khu chế nhân tố xuất Linh khám phá Trung I. 4 Các nhân tố ảnh Nguyễn Ngọc Phương Xác định Mẫu nghiên hưởng đến tính Lý (2016). pháp định được mức độ cứu khảo sát hữu hiệu của hệ tính: tổng ảnh hưởng còn nhỏ, 24 thống kiểm soát hợp lý của từng DN kinh nội bộ tại các thuyết, xây nhân tố tác doanh chuỗi kinh doanh chuỗi dựng thang động đến sự cửa hàng cửa hàng bán lẻ đo hữu hiệu của bán lẻ.

Phương hệ thống pháp định KSNB, lượng: đánh trong đó giá độ tin Đánh giá rủi cây của ro có tác thang đo, động mạnh 13 phân tích mẽ nhất. nhân tố khám phá và xác định mô hình hồi quy. 5 Đo lường mức độ Nguyễn Thị Phương Xác định Mẫu nghiên ảnh hưởng các Thủy (2016). pháp định được mức độ cứu nhỏ thành tố đến tính tính: tổng ảnh hưởng chưa đại hữu hiệu của hệ hợp lý của từng diện được thống KSNB tại thuyết, xây nhân tố tác cho tổng thể.

các DN chế biến dựng thang động đến sự thủy sản tỉnh đo hữu hiệu của Khánh Hòa. Phương hệ thống pháp định KSNB, lượng: đánh trong đó giá độ tin Đánh giá rủi cây của ro có tác thang đo, động mạnh phân tích mẽ nhất. nhân tố khám phá và xác định mô hình hồi quy. 14 6 Các nhân tố ảnh Võ Ngọc Trang Phương Làm rõ mối Chỉ thực hưởng đến tính Đài (2017).

pháp định quan hệ giữa hiện nghiên hữu hiệu của hệ tính: tổng các nhân tố cứu tại một thống KSNB tại hợp lý của hệ thống tập đoàn tập đoàn khách thuyết, xây KSNB tại khách sạn sạn Marriott dựng thang khách sạn; quốc tế đang International tại đo Xác định có cơ sở hoạt TP. Phương được Hoạt động tại TP. pháp định động kiểm HCM nên lượng: đánh soát có sự chưa thể giá độ tin ảnh hưởng phản ánh cây của mạnh nhất đầy đủ và thang đo, đến tính hữu chính xác phân tích hiệu của hệ được đặc nhân tố thống điểm của hệ khám phá và KSNB; thống KSNB xác định mô tại các khách hình hồi sạn trên toàn quy. lãnh thổ TP.

HCM; Có thể thấy, trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, đã có nhiều bài nghiên cứu về các thành tố của hệ thống KSNB cũng như mối liên hệ giữa các thành tố này với tính hữu hiệu của hệ thống KSNB. Tuy nhiên, chưa có nhiều nghiên cứu về định lượng mức độ tác động của từng thành tố tác động đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNB, đặc biệt là mức độ tác động của các thành tố này đến tính hữu hiệu của hệ thống KSNB tại các DNNVV tại TP.