Luận văn thạc sỹ kinh tế ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sỹ kinh tế phân tích ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp dược phẩm niêm yết tại Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thanh Tươi
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Ái Kết
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Tín Dụng Thương Mại Đến Hiệu Quả Hoạt Động Kinh Doanh Của Các Doanh Nghiệp Ngành Dược Phẩm Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Phạm vi về không gian
• 1.4.2. Phạm vi về thời gian
• 1.4.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.2. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tổng quan về tín dụng thương mại
• 3.2. Tổng quan về hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.3.3. Phương pháp ước lượng
• 3.3.4. Kiểm định mô hình nghiên cứu
• 3.4. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA TÍN DỤNG THƯƠNG MẠI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH DƯỢC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.1. THỰC TRẠNG TÍN DỤNG THƯƠNG MẠI TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH DƯỢC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.1.1. Khái quát về thực trạng ngành Dược phẩm tại Việt Nam
• 4.1.2. Thực trạng hoạt động tín dụng thương mại của các doanh nghiệp ngành Dược niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.1.3. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.2. PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA TÍN DỤNG THƯƠNG MẠI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH DƯỢC PHẨM NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 4.2.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu
• 4.2.2. Ma trận tương quan
• 4.2.3. Ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.2.4. Thảo luận với kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận về thực trạng tín dụng thương mại của doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 5.2. Kết luận ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• 5.2.1. Về hoạt động cấp tín dụng thương mại
• 5.2.2. Về chính sách mua chịu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tín dụng thương mại và hiệu quả doanh nghiệp dược phẩm

Tín dụng thương mại là một yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong ngành dược phẩm. Ngành dược phẩm tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, với nhiều công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán. Tín dụng thương mại không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa tín dụng thương mại và hiệu quả doanh nghiệp dược phẩm.

1.1. Khái niệm tín dụng thương mại trong ngành dược phẩm

Tín dụng thương mại là hình thức cấp tín dụng giữa các doanh nghiệp, cho phép doanh nghiệp mua hàng hóa mà không cần thanh toán ngay. Trong ngành dược phẩm, tín dụng thương mại giúp các công ty duy trì nguồn cung cấp thuốc và nguyên liệu, đồng thời giảm thiểu rủi ro tài chính.

1.2. Vai trò của tín dụng thương mại đối với hiệu quả doanh nghiệp

Tín dụng thương mại có thể ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả doanh nghiệp thông qua việc tăng cường khả năng thanh khoản và giảm chi phí vốn. Doanh nghiệp có thể sử dụng tín dụng thương mại để đầu tư vào các hoạt động sản xuất và mở rộng thị trường.

II. Thách thức trong việc quản lý tín dụng thương mại tại doanh nghiệp dược phẩm

Mặc dù tín dụng thương mại mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức trong việc quản lý. Các doanh nghiệp dược phẩm thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát các khoản phải thu và phải trả, dẫn đến rủi ro tài chính.

2.1. Rủi ro tín dụng trong ngành dược phẩm

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp dược phẩm phải đối mặt. Việc không thu hồi được các khoản phải thu có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng tiền và khả năng hoạt động của doanh nghiệp.

2.2. Quản lý các khoản phải thu và phải trả

Quản lý hiệu quả các khoản phải thu và phải trả là rất quan trọng. Doanh nghiệp cần có các chính sách rõ ràng để theo dõi và thu hồi các khoản nợ, đồng thời đảm bảo thanh toán đúng hạn cho nhà cung cấp.

III. Phương pháp tối ưu hóa tín dụng thương mại cho doanh nghiệp dược phẩm

Để tối ưu hóa tín dụng thương mại, doanh nghiệp dược phẩm cần áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiệu quả. Việc xây dựng chiến lược tín dụng thương mại hợp lý sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Xây dựng chính sách tín dụng thương mại

Chính sách tín dụng thương mại cần được xây dựng dựa trên phân tích thị trường và khả năng tài chính của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nên xác định rõ các tiêu chí cấp tín dụng cho khách hàng.

3.2. Sử dụng công nghệ trong quản lý tín dụng

Công nghệ có thể giúp doanh nghiệp theo dõi và quản lý tín dụng thương mại hiệu quả hơn. Việc sử dụng phần mềm quản lý tài chính sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin kịp thời và chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của tín dụng thương mại trong doanh nghiệp dược phẩm

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy tín dụng thương mại có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp dược phẩm. Các doanh nghiệp đã áp dụng tín dụng thương mại một cách hiệu quả thường có doanh thu và lợi nhuận cao hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tín dụng thương mại

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp dược phẩm có tỷ lệ khoản phải thu thấp và khoản phải trả cao thường gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện chính sách tín dụng thương mại.

4.2. Các doanh nghiệp thành công trong việc quản lý tín dụng

Một số doanh nghiệp dược phẩm đã thành công trong việc tối ưu hóa tín dụng thương mại, nhờ vào việc áp dụng các chiến lược quản lý tài chính hiệu quả và sử dụng công nghệ hiện đại.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tín dụng thương mại trong ngành dược phẩm

Tín dụng thương mại sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp dược phẩm. Việc cải thiện quản lý tín dụng thương mại sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng trưởng bền vững.

5.1. Tương lai của tín dụng thương mại trong ngành dược phẩm

Trong tương lai, tín dụng thương mại sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong ngành dược phẩm. Doanh nghiệp cần phải thích ứng với các thay đổi của thị trường và cải thiện khả năng quản lý tín dụng.

5.2. Khuyến nghị cho doanh nghiệp dược phẩm

Doanh nghiệp dược phẩm nên xem xét việc áp dụng các công nghệ mới và cải thiện quy trình quản lý tín dụng để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động. Việc này không chỉ giúp tăng trưởng doanh thu mà còn giảm thiểu rủi ro tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành Dược phẩm tại Việt Nam là một trong những ngành kinh tế trọng điểm, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế quốc gia. Theo số liệu thống kê, tổng giá trị thuốc tiêu thụ năm 2020 đạt khoảng 5,62 tỷ đô la Mỹ, với mức tăng trưởng bình quân hàng năm khoảng 12% trong giai đoạn 2015-2020. Sự phát triển nhanh chóng của ngành dược phẩm đi kèm với sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong bối cảnh đó, tín dụng thương mại trở thành một công cụ tài chính quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng tín dụng thương mại và xác định ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2015-2020. Nghiên cứu tập trung vào 22 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, sử dụng các chỉ số tài chính như ROA, ROE và ROS để đo lường hiệu quả hoạt động. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các doanh nghiệp xây dựng chính sách tín dụng thương mại hợp lý, nâng cao hiệu quả kinh doanh và tăng cường năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết chính về tín dụng thương mại:

• Lý thuyết lợi thế tài trợ: Tín dụng thương mại là phương thức tài trợ hiệu quả, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn so với vay ngân hàng.
• Lý thuyết phương tiện phân định giá: Tín dụng thương mại giúp phân định giá cả và điều chỉnh quan hệ giữa người mua và người bán.
• Lý thuyết chi phí giao dịch: Tín dụng thương mại giảm thiểu chi phí giao dịch trong quan hệ kinh doanh, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm:

• Khoản phải thu (Accounts Receivable - KPTHU): Tín dụng thương mại mà doanh nghiệp cấp cho khách hàng.
• Khoản phải trả (Accounts Payable - KPTRA): Tín dụng thương mại mà doanh nghiệp nhận từ nhà cung cấp.
• Hiệu quả hoạt động kinh doanh: Được đo bằng các chỉ số ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tài sản), ROE (tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) và ROS (tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính của 22 doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2015-2020. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả: Đánh giá thực trạng tín dụng thương mại và hiệu quả hoạt động kinh doanh.
• Phân tích hồi quy dữ liệu bảng: Sử dụng các mô hình Pooled OLS, FEM và REM để xác định ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động.
• Kiểm định mô hình: Sử dụng kiểm định Hausman, Breusch-Pagan và Durbin-Watson để lựa chọn mô hình phù hợp và kiểm tra các giả định thống kê.

Cỡ mẫu gồm 132 quan sát (22 doanh nghiệp trong 6 năm). Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết có đủ số liệu trong giai đoạn nghiên cứu. Phân tích được thực hiện trên phần mềm Stata với các kiểm định thống kê nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ trọng khoản phải thu chiếm khoảng 27% tổng tài sản, trong khi khoản phải trả chiếm khoảng 42% tổng tài sản của các doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết. Khoản phải thu có xu hướng giảm nhẹ qua các năm, còn khoản phải trả tăng cao trong giai đoạn đầu và giảm dần sau đó.
• Tín dụng thương mại có tác động nghịch chiều đến hiệu quả hoạt động kinh doanh. Cụ thể, khoản phải thu và khoản phải trả đều làm giảm các chỉ số ROA, ROE và ROS với mức ý nghĩa thống kê khác nhau. Ví dụ, khoản phải thu có tác động tiêu cực rõ rệt đến ROA và ROE, trong khi khoản phải trả ảnh hưởng tiêu cực đến ROA và ROS.
• Thời gian hoạt động của doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả kinh doanh, đặc biệt là chỉ số ROS, cho thấy doanh nghiệp hoạt động lâu năm thường có hiệu quả cao hơn.
• Tài sản cố định có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động, làm giảm các chỉ số ROA, ROE và ROS, phản ánh chi phí đầu tư tài sản cố định có thể làm giảm lợi nhuận trong ngắn hạn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tín dụng thương mại đóng vai trò quan trọng nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đối với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp ngành Dược phẩm. Khoản phải thu lớn đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tài trợ nhiều vốn cho khách hàng, làm giảm nguồn vốn lưu động và ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận. Khoản phải trả lớn thể hiện doanh nghiệp sử dụng nhiều nguồn vốn từ nhà cung cấp, dẫn đến chi phí tài chính tăng và giảm khả năng đàm phán.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với các nghiên cứu tại Ấn Độ và Hoa Kỳ, nơi tín dụng thương mại cũng có tác động phức tạp đến hiệu quả kinh doanh. Thời gian hoạt động là yếu tố tích cực, phản ánh kinh nghiệm và mối quan hệ bền vững với đối tác. Tài sản cố định ảnh hưởng tiêu cực có thể do chi phí khấu hao và đầu tư lớn chưa phát huy hiệu quả ngay.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng khoản phải thu, khoản phải trả và các chỉ số ROA, ROE, ROS qua các năm để minh họa rõ nét sự biến động và mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tăng cường quản lý khoản phải thu: Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách tín dụng chặt chẽ, giảm thiểu rủi ro nợ xấu, nhằm cải thiện dòng tiền và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: Ban quản lý tài chính doanh nghiệp.
• Tối ưu hóa khoản phải trả: Đàm phán với nhà cung cấp để kéo dài thời gian thanh toán hợp lý, giảm chi phí tài chính và tăng khả năng đàm phán giá. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: Bộ phận mua hàng và tài chính.
• Đẩy mạnh tích lũy kinh nghiệm và phát triển mối quan hệ đối tác: Tăng cường hợp tác lâu dài với nhà cung cấp và khách hàng để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng kinh doanh.
• Quản lý đầu tư tài sản cố định hiệu quả: Lập kế hoạch đầu tư hợp lý, đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản để tránh lãng phí nguồn lực. Thời gian thực hiện: 1-3 năm, chủ thể: Ban quản lý đầu tư và tài chính.
• Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng thương mại: Sử dụng phần mềm quản lý tài chính để theo dõi và phân tích các khoản phải thu, phải trả nhằm ra quyết định kịp thời. Thời gian thực hiện: 1 năm, chủ thể: Phòng công nghệ thông tin và tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo doanh nghiệp ngành Dược phẩm: Giúp xây dựng chiến lược tài chính và chính sách tín dụng thương mại phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Nhà quản lý tài chính và kế toán: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để quản lý dòng tiền, khoản phải thu và khoản phải trả hiệu quả hơn.
• Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá về mối quan hệ giữa tín dụng thương mại và hiệu quả kinh doanh trong ngành Dược phẩm.
• Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách quản lý tín dụng thương mại và hỗ trợ phát triển ngành Dược phẩm bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng thương mại là gì và tại sao nó quan trọng với doanh nghiệp dược phẩm?
   Tín dụng thương mại là hình thức mua bán chịu giữa doanh nghiệp với khách hàng hoặc nhà cung cấp, giúp doanh nghiệp linh hoạt trong quản lý dòng tiền và tăng khả năng cạnh tranh.

2. Khoản phải thu và khoản phải trả ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả kinh doanh?
   Khoản phải thu lớn có thể làm giảm dòng tiền và hiệu quả kinh doanh, trong khi khoản phải trả lớn làm tăng chi phí tài chính và giảm lợi nhuận.

3. Tại sao thời gian hoạt động lại ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả kinh doanh?
   Doanh nghiệp hoạt động lâu năm tích lũy kinh nghiệm, xây dựng mối quan hệ bền vững với đối tác, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp quản lý tốt khoản phải thu?
   Áp dụng chính sách tín dụng chặt chẽ, theo dõi sát sao các khoản nợ, sử dụng công nghệ quản lý tài chính để giảm thiểu rủi ro nợ xấu.

5. Tài sản cố định ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh như thế nào?
   Đầu tư tài sản cố định lớn có thể làm tăng chi phí khấu hao và giảm lợi nhuận trong ngắn hạn nếu không được quản lý hiệu quả.

Kết luận

• Tín dụng thương mại đóng vai trò quan trọng nhưng có tác động nghịch chiều đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết tại Việt Nam.
• Khoản phải thu và khoản phải trả chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản, ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ số ROA, ROE và ROS.
• Thời gian hoạt động của doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả kinh doanh, phản ánh kinh nghiệm và mối quan hệ bền vững.
• Tài sản cố định có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động, cần được quản lý và đầu tư hợp lý.
• Các doanh nghiệp cần xây dựng chính sách tín dụng thương mại hiệu quả, quản lý dòng tiền chặt chẽ và áp dụng công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các doanh nghiệp ngành Dược phẩm nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để tối ưu hóa chính sách tín dụng thương mại, đồng thời các nhà quản lý và nhà nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi và cập nhật các xu hướng mới nhằm phát triển bền vững ngành Dược phẩm tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Chương 2: Tổng quan tài liệu. Chương 3: Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Phân tích ảnh hưởng của tín dụng thương mại đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành Dược phẩm niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị. 3 Chương 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Cho tới nay, nhiều kết quả nghiên cứu thực nghiệm về tín dụng thương mại của doanh nghiệp ở các nước phát triển cũng như các nước đang phát triển đều xác nhận một số yếu tố ảnh hưởng đến cung tín dụng thương mại (A/R) cũng như cầu tín dụng thương mại (A/P) và tín dụng thương mại ròng (NTC) của doanh nghiệp. Nadiri (1969) nghiên cứu tín dụng thương mại của các doanh nghiệp sản xuất ở Hoa Kỳ thông qua phân tích dữ liệu theo quý, từ quý 1/1949 tới quý 4/1964. Kết quả phân tích hồi quy mô hình log-linear đã xác định các yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê tới tín dụng thương mại.

Quy mô (doanh thu) là yếu tố có tác động rất tích cực (positive) tới A/R và NTC. Bên cạnh đó, quy mô (giá vốn hàng bán) là yếu tố có tác động tích cực tới A/P. Tuy nhiên, doanh thu tác động tới A/R mạnh gấp đôi tác động của giá vốn hàng bán tới A/P. Hơn nữa, thanh khoản (tiền mặt và chứng khoán khả nhượng/nợ ngắn hạn) tác động tiêu cực (negative) tới A/R, nhưng tác động tích cực tới A/P.

Kết quả hồi quy cũng xác định các yếu tố ảnh hưởng ở mức có ý nghĩa thống kê tới NTC. Quy mô (doanh thu) có tác động tích cực, trong khi chi phí cơ hội (lãi suất ngân hàng) và thanh khoản lại có tác động tiêu cực. Tuy nhiên, chi phí cơ hội có tác động mạnh hơn so với quy mô. Petersen & Rajan (1997) nghiên cứu tín dụng thương mại của 3.404 DN nhỏ, từ dữ liệu khảo sát quốc gia về tài chính doanh nghiệp nhỏ (National Survey of Small Business Finances - NSSBF) ở Hoa kỳ năm 1988 - 1989.

Kết quả phân tích OLS gộp cho biết nhiều yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa tới tín dụng thương mại. Các yếu tố tác động tới A/R (phải thu/doanh thu): Quy mô (tài sản), vay ngân hàng và tăng trưởng doanh thu (cơ hội đầu tư) cùng có tác động tích cực, trong khi tỷ suất sinh lời thuần (lợi nhuận sau thuế/doanh thu) có tác động tiêu cực, bên cạnh đó số năm hoạt động và doanh lợi biên (lợi nhuận gộp/doanh thu) có tác động phi tuyến. Các yếu tố ảnh hưởng tới A/P (phải trả/tài sản): sự sẵn lòng của người bán (cung tín dụng thương mại), quy mô (tài sản), thanh khoản (tài sản lưu động trừ tiền mặt/tổng tài sản) cùng có tác động tích cực; trái lại, mối quan hệ với người cho vay (định chế tài chính) và tỷ suất sinh lời thuần lại có tác động tiêu cực, trong khi đó số năm hoạt động có tác động phi tuyến. Vaidya (2011) phân tích dữ liệu giai đoạn 1993 - 2006 của 1.522 công ty ở Ấn Độ để xác định các yếu tố ảnh hưởng tới tín dụng thương mại.

Thông qua 4 phương pháp ước lượng mô men tổng quát (Generalized Method of Moments - GMM), nghiên cứu đã chứng tỏ nhiều yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa (thống kê). Các yếu tố ảnh hưởng tích cực tới A/R (phải thu/doanh thu): tài sản cố định (tài sản cố định/tổng tài sản), thanh khoản (tiền và chứng khoán khả nhượng/doanh thu) và quy mô (tài sản). Các yếu tố có ảnh hưởng tiêu cực: Hàng tồn kho (tồn kho/doanh thu), tỷ suất sinh lời (lợi nhuận trước khấu hao và thuế/doanh thu) và vay ngân hàng ngắn hạn (vay ngân hàng/doanh thu). Hơn nữa, kết quả hồi quy cũng cho biết thành phẩm (thành phẩm/doanh thu) có tác động tiêu cực, trong khi bán thành phẩm và nguyên vật liệu (bán thành phẩm và nguyên vật liệu/doanh thu) lại có tác động tích cực tới khoản phải thu.

Mặt khác, kết quả hồi quy cũng xác định các yếu tố ảnh hưởng tới A/P (phải trả/doanh thu). Các yếu tố tác động tích cực bao gồm hàng tồn kho, thanh khoản và nợ ngắn hạn ngân hàng. Các yếu tố ảnh hưởng tiêu cực là quy mô và tài sản cố định. Bên cạnh đó, kết quả hồi quy cũng xác định các yếu tố ảnh hưởng tới NTC (phải thu - phải trả chia cho doanh thu).

Quy mô và thanh khoản có tác động tích cực, trong khi hàng tồn kho, tỷ suất sinh lời và nợ ngắn hạn ngân hàng có tác động tiêu cực. Giannetti et al. (2011) nghiên cứu tín dụng thương mại của 3.489 DN nhỏ, từ dữ liệu khảo sát quốc gia về tài chính doanh nghiệp nhỏ (National Survey of Small Business Finances - NSSBF) ở Hoa Kỳ năm 1998, giao thông vận tải thuộc nhóm ngành Dịch vụ. Kết quả phân tích OLS gộp cho biết nhiều yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa tới tín dụng thương mại.

Các yếu tố tác động tới A/R (phải thu/doanh thu): quy mô (tài sản) và vay ngân hàng có tác động tích cực; tài sản cố định và khoảng cách tới ngân hàng có tác động tiêu cực. Hơn nữa, ngành Dịch vụ (bao gồm khai thác cảng) cấp tín dụng thương mại nhiều hơn ngành sản xuất hàng hóa. Bên cạnh đó, kết quả hồi quy cũng xác định nhiều yếu tố ảnh hưởng tới A/P: Quy mô (tài sản), số năm hoạt động và sự bảo hành có tác động tích cực; trong khi tỷ suất sinh lời, tài sản cố định, hạn mức tín dụng ngân hàng và rủi ro tín dụng có tác động tiêu cực. Ngoài ra, ngành Dịch vụ có cầu tín dụng thương mại thấp hơn ngành sản xuất.

Akinlo (2012) phân tích dữ liệu bảng của 66 công ty phi tài chính niêm yết ở thị trường chứng khoán Nigeria giai đoạn 1999 - 2007, để nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới tín dụng thương mại. Kết quả phân tích OLS gộp cho biết nhiều yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa tới A/R. Trong đó, vay ngân hàng (vay ngắn hạn/tài sản) và thanh khoản (tiền và chứng khoán khả nhượng/tài sản) có tác động tích cực; tỷ suất sinh lời (Return on assets - ROA), quy mô (doanh thu) và hàng tồn kho (giá trị tồn kho/tài sản) có tác động tiêu cực. Mặt khác, thông qua kiểm định Hausman (Hausman test), nghiên cứu cho biết phương pháp FEM mang lại kết quả tốt hơn phương pháp REM.

Kết quả phân tích FEM chỉ xác nhận 2 yếu tố 5 ảnh hưởng xác định tới A/R: Quy mô có tác động tiêu cực và thanh khoản có tác động tích cực. Phân tích hồi quy cũng xác nhận các yếu tố ảnh hưởng tới A/P. Kết quả phân tích OLS gộp cho biết quy mô, hàng tồn kho, tài sản cố định (tài sản cố định/tổng tài sản) cùng có tác động tích cực, trong khi thanh khoản lại có tác động tiêu cực. Kết quả phân tích FEM cũng cho biết hàng tồn kho, tài sản cố định có tác động tích cực, nhưng thanh khoản lại có tác động tiêu cực tới A/P.

Kết quả phân tích cũng cho thấy các yếu tố ảnh hưởng tới NTC. Kết quả ước lượng OLS gộp xác nhận hàng tồn kho và tài sản cố định có tác động tiêu cực, trong khi tỷ suất sinh lời và quy mô cũng như thanh khoản cùng có tác động tích cực. Trong khi đó, kết quả ước lượng FEM cho biết ngoại trừ thanh khoản có tác động tích cực, các yếu tố quy mô, hàng tồn kho và tài sản cố định cùng có tác động tiêu cực tới NTC. Ahmed et al.

(2014) phân tích dữ liệu bảng giai đoạn 2005 - 2011 của 399 công ty phi tài chính niêm yết trên TTCK ở Pakistan bằng phương pháp OLS gộp và FEM cũng như REM để xác định các yếu tố ảnh hưởng tới tín dụng thương mại. Thông qua sử dụng kiểm định F (F test) và kiểm định Hausman (Hausman test) nghiên cứu cho biết phương pháp FEM phù hợp nhất trong các phương pháp sử dụng cho phân tích. Kết quả phân tích hồi quy các yếu tố tác động tới A/R (khoản phải thu/doanh thu) cho biết, ngoại trừ yếu tố hàng tồn kho không xác định trong kết quả OLS gộp, nhiều yếu tố cùng được xác nhận hướng tác động (tích cực/tiêu cực) bởi ước lượng OLS gộp và ước lượng FEM cũng như ước lượng REM. Các yếu tố tác động tích cực: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và tăng trưởng doanh thu.

Các yếu tố ảnh hưởng tiêu cực: Hàng tồn kho (hàng tồn kho/doanh thu), chất lượng sản phẩm (doanh thu/tài sản trừ khoản phải thu), thanh khoản (tài sản thanh khoản/tài sản), quy mô (tài sản). Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới A/P (khoản phải trả/doanh thu) bằng phương pháp OLS gộp và phương pháp FEM cũng như phương pháp REM cùng xác nhận quy mô có tác động tiêu cực, trong khi thanh khoản và tăng trưởng doanh thu cùng có ảnh hưởng tích cực tới A/P. Santos & Silva (2014) phân tích dữ liệu 11.040 doanh nghiệp công nghiệp ở Bồ Đào Nha giai đoạn 2003 - 2009 bằng phương pháp FEM để xác định các yếu tố ảnh hưởng tới tín dụng thương mại. Kết quả phân tích hồi quy xác nhận nhiều yếu tố ảnh hưởng tới A/P (phải trả ngắn hạn/doanh thu).

Các yếu tố tác động tiêu cực: Số năm hoạt động, khả năng sinh lời (tạo ra dòng tiền nội bộ), tăng trưởng doanh thu, nợ vay ngân hàng (nợ ngân hàng/tài sản). Các yếu tố có ảnh hưởng tích cực: Vốn chủ sở hữu (vốn cổ phần/vốn kinh doanh), thiếu hụt tín dụng chính thức. Bên cạnh đó, quy mô là yếu tố có tác động/quan hệ phi tuyến tới A/P. Phân tích hồi quy cũng cho biết các yếu tố ảnh hưởng xác định tới A/R 6 (phải thu ngắn hạn/tài sản).

Số năm hoạt động, doanh lợi biên (lợi nhuận gộp/doanh thu), vốn chủ sở hữu, tăng trưởng doanh thu có tác động tích cực. Bên cạnh đó, khoản phải trả và thiếu hụt tín dụng chính thức là các yếu tố có tác động tiêu cực tới A/R của các công ty được khảo sát. Kết (2015) thực hiện nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới tín dụng thương mại của doanh nghiệp bất động sản niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Cơ sở dữ liệu được sử dụng cho phân tích là số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo tài chính các năm 2011 - 2013 của 62 doanh nghiệp bất động sản đang niêm yết ở HOSE và HNX.

Phân tích hồi quy OLS cho biết 5 yếu tố có ảnh hưởng ở mức có ý nghĩa thống kê tới khoản phải trả ngắn hạn người bán (A/P).