Mở đầu Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác lựa chọn nhà cung cấp tại công ty INCONECT. Chƣơng 4: Đề xuất giải pháp, kiến nghị 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Khái quát chung về đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp Trong nhiều năm, các phƣơng pháp tiếp cận truyền thống để lựa chọn nhà cung cấp đã xếp hạng và lựa chọn dựa theo tiêu chí duy nhất về giá (James và cộng sự,2014). Tuy nhiên các tổ chức đã nhận ra rằng sự nhấn mạnh duy nhất về giá cả nhƣ là tiêu chí duy nhất để lựa chọn nhà cung cấp là không hiệu quả và do đó cần tập trung vào các tiêu chí khác để lựa chọn nhà cung cấp.
Vấn đề lựa chọn nhà cung cấp là vấn đề ra quyết định đa tiêu chí và quyết định này có tầm quan trọng chiến lƣợc đối với tổ chức (Arjit và cộng sự, 2010). Gần đây, các tiêu chí này ngày càng tăng tính phức tạp, có thêm các yếu tố nhƣ: sự liên quan của môi trƣờng, xã hội, chính trị, và sự hài lòng của khách hàng bên cạnh các yếu tố truyền thống là chất lƣợng, phân phối, chi phí và dịch vụ. Ngoài giảm chi phí mua hàng, viêc lựa chọn nhà cung cấp phù hợp còn phát huy đƣợc tính cạnh tranh của công ty (Mehtap và cộng sự,2013). Tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp có thể thay đổi tùy thuộc vào loại sản phầm và nó bao gồm nhiều yếu tố định tính thêm vào các yếu tố định lƣợng.
Sự phức tạp trong quyết định lựa chọn và đánh giá nhà cung cấp thúc đẩy các nhà nghiên cứu phát triển các mô hình để giúp các nhà sản xuất ra quyết định. Trong phần tổng quan tài liệu này, tôi tập trung vào các tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp và mô hình hỗ trợ việc ra quyết định lựa chọn nhà cung cấp. Tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp Một trong những khía cạnh quan trọng của chức năng mua hàng đó là tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp. Việc phân tích các tiêu chí lựa chọn và đo lƣờng hiệu quả hoạt động của các nhà cung cấp là vấn đề trọng tâm của nhiều 5 z nhà nghiên cứu từ những năm 1960.
Đầu năm 1960 Dickson đã nêu ra 23 tiêu chí đƣợc xem xét khi lựa chọn nhà cung cấp. Dickson nhận diện đƣợc 23 tiêu chí thông qua bảng khảo sát đƣợc gửi đến 273 đại lý mua hàng và các nhà quản lý từ Mỹ và Canada. Trong số 23 tiêu chí đƣợc cân nhắc, Dickson đƣa ra kết luận chất lƣợng, phân phối, và lịch sử phát triển là ba tiêu chí quan trọng nhất. Evans đề xuất rằng giá, chất lƣợng và phân phối là những tiêu chí then chốt để đánh giá nhà cung ứng trên thị trƣờng công nghiệp (Evansvà cộng sự, 2011).
Lehman và O’Shaughnessy thì đƣa ra năm tiêu chí gồm quá trình phát triển, kinh tế, tình trạng đầy đủ, hợp đồng và các chuẩn mực xã hội(Paulo etal, 2012). Shipley cho rằng lựa chọn nhà cung cấp liên quan đến ba tiêu chí lần lƣợt là chất lƣợng, giá cả và phân phối (Shipley, 2011). Caddick and Dale năm 2012 quy cho yếu tố chất lƣợng, lịch sử phát triển, giá cả là các tiêu chí quan trọng. Ellaram năm 1990 cho rằng trong quá trình lƣa chọn nhà cung cấp công ty phải xem xét liệu chất lƣợng sản phẩm, giá chào bán, thời gian cung cấp và chất lƣợng dịch vụ tổng thể có đáp ứng đƣợc nhu cầu của tổ chức hay không.
Trong quản lý chuỗi cung ứng hiện đại, hiệu quả hoạt động của các nhà cung cấp đƣợc đánh giá dựa trên nhiều tiêu chuẩn chứ không chỉ sử dụng tiêu chuẩn chi phí nhƣ trong các phƣơng pháp truyền thống trƣớc đây (Jassbi và cộng sự, 2014). Bên cạnh các yếu tố về chất lƣợng, thời gian giao hàng, chi phí, và dịch vụ, một số tiêu chuẩn có tính phức tạp và không rõ ràng nhƣ là các tiêu chuẩn liên quan tới môi trƣờng, vấn đề xã hội, chính trị, và sự thỏa mãn của khách hàng, cũng đƣợc sử dụng để đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp (Patil, 2014). Gần đây, Abdolshah (2013) và Patil (2014) đã tổng hợp 48 tiêu chuẩn đã đƣợc các nghiên cứu sử dụng để đánh giá nhà cung cấp. Trong các tiêu chí này, các tiêu chuẩn đƣợc sử dụng phổ biến gồm có: giá, chất lƣợng sản phẩm, thời gian giao hàng, các dịch vụ hỗ trợ sau bán hàng, hỗ trợ kỹ thuật, vị trí tài 6 z chính, quản lý và tổ chức, khả năng công nghệ, sản phẩm thân thiện với môi trƣờng, danh tiếng và vị trí trong ngành, mối liên hệ đã có với công ty.
Thống kê tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp Tiêu chí 1. Tổ chức và quản lý 25. Kiểm soát thực hiện 37. Chất lƣợng sản phẩm 14.
Quan hệ lao động 26. Dễ dàng sử dụng 38. Chất lƣợng dịch 15. Đáp ứng yêu cầu 27.
hồi Số lƣợng doanh 39. Phƣơng thức vụ tổng thể của khách hàng nghiệp quá khứ thanh toán 4. Sự bảo đảm & 16. Khả năng phụ hồi 40.
Tính linh hoạt bồi hoàn 5. Dịch vụ sau bán hàng 17. Hệ thống truyền thông 29. Lịch sử phát triển 41.
Áp dụng sản xuất thích hợp 6. Hỗ trợ kỹ thuật 18. Mối quan hệ gần gũi 30. Thỏa thuận hỗ trợ 42.
Thách thức sản xuất 7. Hỗ trợ đào tạo 19. Năng lực sản xuất 31. Năng lực giải 20.
Năng lực & Tính 32. Kỹ thuật danh mục hóa 44. Phù hợp thời quyết vấn đề/xung năng sản phẩm gian chở hàng đột 9.Khả năng JIT 33. Năng lực nhân sự 10.
Danh tiếng & vị 22. Năng lực thƣơng 34. Sản phẩm thân 46. Đƣợc định thế trong ngành mại điện tử thiện môi trƣờng hƣớng giải pháp công nghiệp 11.
Tình hình tài chính 23. Năng lực kỹ thuật 35. Hình thức sản phẩm 47. Yếu tố toàn cầu 12.
Vị trí địa lý 24. Khả năng đóng gói 36. Nỗ lực kinh doanh 48. Rủi ro môi trƣờng Tác giả (1966-2012) A.
Pi and Low(2005) V. Pi and Low(2006) W. Lin and Chang(2008) Y. Min and Galle(1999) S.
Wang(2009) (Nguồn: Thống kê của Amol Nayakappa Patil, 2014) Nhƣ vậy có thể thấy thực tế các nghiên cứu liên quan đến tiêu chuẩn lựa chọn nhà cung cấp nhƣ đã trình bày ở phần trên bao gồm rất nhiều tiêu 7 z chuẩn. Quá trình lựa chọn nhà cung cấp đƣợc xem nhƣ quá trình ra quyết định đa tiêu chuẩn. Tuy nhiên các nghiên cứu chƣa có nghiên cứu nào phân loại rõ ràng rằng tiêu chí nào sẽ đƣợc sử dụng trong lĩnh vực sản xuất, dịch vụ hay trang trí nội thất. Tuy nhiên có thể thống kê các tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp thƣờng đƣợc sử dụng trong các nghiên cứu, theo bảng sau: Bảng 1.
Thống kê các tiêu chí thƣờng đƣợc sử dụng trong các nghiên cứu Tiêu chí Tiêu chí cụ thể Nguồn Bảo đảm Độ chính xác về số lƣợng Mohammad Hashemian và C1 giao hàng Độ chính xác về thời gian các cộng sự (2014); Alireza Alinezad và các cộng sự (2013); Chan (2010) Chất Đáp ứng yêu cầu về chất Mohammad Hashemian và lƣợng lƣợng các cộng sự (2014); Alireza C2 Hệ thống quản lý chất Alinezad và các cộng sự lƣợng theo tiêu chuẩn (2013);Wei Ning Pi, Chinyao quốc tế (2004) ; Jafar Razmi và các cộng sự (2008); Chan (2010) Chiến Tần suất cải tiến hệ thống Mohammad Hashemian và lƣợc và độ Cam kết trong quản lí và các cộng sự (2014); Chan tín nhiệm phát triển trong tƣơng lai (2010) C3 Lịch sử giao dịch và danh tiếng của nhà cung cấp trên thị trƣờng C4 Dịch vụ Chính sách bảo hành Mohammad Hashemian và khách Khuyến mãi các cộng sự (2014); Chan hàng (2010) 8 z Công nghệ Khả năng hiện tại Mohammad Hashemian và C5 Khả năng ứng dụng công các cộng sự (2014); Chan nghệ mới (2010) Độ linh Tính linh hoạt trong đáp Mohammad Hashemian và hoạt ứng sự thay đổi của yêu các cộng sự (2014); Jafar C6 cầu Razmi và các cộng sự (2008); Chan (2010) Tài chính Giá bán Mohammad Hashemian và và Giá cả Hình thức thanh toán các cộng sự (2014); Alireza C7 Phí tăng giá trị Alinezad và các cộng sự Phí vận chuyển (2013); Wei Ning Pi ,Chinyao 2004); Jafar Razmi và các cộng sự (2008); Chan (2010) Giao hàng Rào cản thƣơng mại Mohammad Hashemian và các C8 Thời gian chờ cộng sự (2014); Wei Ning Pi, Vị trí địa lí Chinyao (2004); Chan (2010) Khắc phục Khả năng giải quyết các Mohammad Hashemian và các C9 sự cố vấn đề, thiệt hại xẩy ra cộng sự (2014); Chan (2010) khi có sự cố C10 Yếu tố rủi Hệ thống luật pháp Mohammad Hashemian và các ro Lực lƣợng lao động ổn cộng sự (2014); Chan (2010) định Sự ổn định trong chính trị và chính sách 9 z 1. Phương pháp lựa chọn nhà cung cấp Chen và các cộng sự (2014) đã tổng quan các phƣơng pháp đƣợc sử dụng để đánh giá và lựa chọn nhà cung cấp, bao gồm các phƣơng pháp ứng dụng toán mờ và các phƣơng pháp phi toán mờ. Mohammad Arabzad cùng các cộng sự (2014) đã sử dụng phƣơng pháp TOPSIS mờ và SWOT để lựa chọn nhà cung cấp và các vấn đề phân bổ trật tự. Bài nghiên cứu giới thiệu về: logic mờ, phƣơng pháp TOPSIS (với cụ thể từng bƣớc) đƣợc ứng dụng cho công ty Gassouran Company (Iran).
Các tiêu chí đƣợc đƣa ra để lựa chọn gồm 9 tiêu chí: giá cả (1), chất lƣợng (2), giao hàng (3), dịch vụ sau bán hàng (4), vị thế và uy tín của nhà cung cấp trên thị trƣờng (5), khả năng thiết kế (6), sự ổn định tài chính và khả năng tín dụng (7), thiết bị và năng lực (8), vịt trí địa lí (9). Chen và các cộng sự (2012) đã lựa chọn nhà cung cấp sử dụng bộ tiên đề về tập mờ và phƣơng pháp TOPSIS trong quản lí chuỗi cung ứng. Bài nghiên cứu đã khái quát một cách cơ bản lí thuyết và ứng dụng về AFS, FAHP và TOPSIS. Tác giả cũng đƣa ra quan điểm của mình khi đánh giá nhà cung cấp dựa trên các tiêu chí: chất lƣợng (1), sự linh hoạt trong dịch vụ (2), khả năng sinh lợi nhuận từ nhà cung cấp (3), giao hàng đầy đủ và sự linh hoạt trong quy trình sản xuất cũng nhƣ sản phẩm (4).
Hơn nữa, bài nghiên cứu có so sánh giữa các phƣơng pháp lựa chọn nhà cung cấp và chỉ ra với mỗi mục đích đánh giá thì mỗi phƣơng pháp lại có những lợi thế riêng. Trong đó, kĩ thuật TOPSIS là một phƣơng pháp hiệu quả khi muốn xếp hạng các nhà cung cấp. Trƣớc đó, đơn giản hóa hơn, Daiwen (2011) đƣa ra hai phƣơng pháp để lựa chọn nhà cung cấp là (1) Đánh giá theo tiêu chí đơn giản “categorical method”.