Chương 1: Một số vấn đề lý luận về xây dựng tiêu chí đánh giá chất lƣợng hình ảnh trong chƣơng trình thời sự truyền hình. Chương 2: Khảo sát thực trạng vấn đề xây dựng tiêu chí đánh giá chất lƣợng hình ảnh trong chƣơng trình thời sự truyền hình của Đài Phát thanh và Truyền hình Lạng Sơn. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 3: Giải pháp và khuyến nghị về vấn đề xây dựng tiêu chí đánh giá chất lƣợng hình ảnh trong chƣơng trình thời sự truyền hình của Đài Phát thanh và Truyền hình Lạng Sơn. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƢỢNG HÌNH ẢNH TRONG CHƢƠNG TRÌNH THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH 1.
Các khái niệm liên quan 1. Khái niệm hình ảnh, chất lượng hình ảnh và hình ảnh trong chương trình thời sự truyền hình - Khái niệm hình ảnh Hình ảnh là những ký hiệu nhân tạo nhằm giúp con ngƣời hiểu đƣợc chính mình, hiểu đƣợc hành vi của mình và tính chất phức tạp của thế giới chúng ta đang sống. Nhiếp ảnh gia ngƣời Mỹ ANSEL ADAMS (1902 - 1984) có nói rằng: “Một bức ảnh tuyệt vời là một biểu hiện trọn vẹn những gì ta cảm nhận sâu xa nhất về sự vật được chụp ảnh. Và do đó, nó chính là biểu hiện đích thực cảm nhận của ta về toàn bộ cuộc đời” [33, tr.
Trong cuốn Từ máy ảnh đến hình ảnh tác giả cũng đã khẳng định: “Những bức ảnh mang lại cho chúng ta những hồi ức hiển hiện về những con ngƣời, nơi chốn, và sự việc đã xảy ra trong cuộc đời. Những bức ảnh đem lại gần nhau những miền đất và dân tộc xa xôi, và khi cắt bỏ kinh nghiệm ra khỏi bối cảnh nguyên thủy của kinh nghiệm thì những bức ảnh có thể biến những sự vật quen thuộc trở thành những điều lạ lùng, và những điều tầm thƣờng đƣợc mang một ý nghĩa phi thƣờng. Con ngƣời trong hình ảnh bỗng trở nên quan trọng hơn con ngƣời trong đời thực” [33, tr. Ở khía cạnh khác, hình ảnh còn đƣợc xem là ngôn ngữ biểu tƣợng, tức là dùng ngôn ngữ hình ảnh để nói lên một vấn đề nào đó.
Ví dụ nhƣ dùng hình ảnh chim bồ câu trắng để nói lên khát vọng hòa bình; một cánh diều bay 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong gió với những chú bé chăn trâu vui đùa thể hiện sự yên bình của một làng quê. Chính vì thế, ngôn ngữ biểu tƣợng là ngôn ngữ mang đầy màu sắc và hình ảnh đƣợc xem nhƣ là một tiếng nói, một cảm xúc, một thể loại ngôn ngữ biểu tƣợng, giúp cho mọi ngƣời cảm nhận đƣợc nội dung và ý đồ của tác giả muốn phản ánh đến ngƣời xem. Hình ảnh không chỉ là dụng cụ khoa học, nó còn là một thành phần không thể tách rời khỏi những nghi lễ và sự kiện quan trọng trong cuộc sống. Tóm lại, ta có hiểu về hình ảnh là những gì chúng ta thấy đƣợc qua thị giác rồi sau đó chuyển về não giúp ta cảm nhận hình ảnh đó một cách chân thực nhất, từ đó đƣa ra những phản xạ, cảm nhận về hình ảnh mà ta vừa thu nhận.
- Khái niệm chất lượng hình ảnh Chất lƣợng là sự phù hợp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định. Chất lƣợng hình ảnh thể hiện mức độ, thƣớc đo biểu thị giá trị sử dụng của nó. Giá trị sử dụng làm nên tính hữu ích của hình ảnh đó và nó chính là chất lƣợng của hình ảnh. Chất lƣợng hình ảnh là tập hợp những tính chất của hình ảnh có khả năng thảo mãn đƣợc nhu cầu phù hợp với công dụng của hình ảnh đó, phù hợp và thể hiện đƣợc thông tin cần đƣợc truyền tải nội dung vấn đề qua hình ảnh, là tổng hợp thống nhất biện chứng những giá trị, những thuộc tính đặc trƣng, bản chất của hình ảnh.
Chất lƣợng hình ảnh phải thể hiện qua các yếu tố sau: Mang đến thông tin, sự gắn kết giữa yếu tố thông tin và yếu tố nghị luận; Hình ảnh có sự tác động tƣơng hỗ giữa ngôn ngữ hình ảnh và phát thanh; Truyền tải chân thực nội dung đến mọi ngƣời và tạo sự truyền cảm, phản ánh đƣợc thực trạng của hiện thực. Một hình ảnh có hàm lƣợng thông tin mang đến cho ngƣời xem càng nhiều thông điệp, càng giải đáp đƣợc nhiều câu hỏi của độc giả thì hình ảnh đó càng có giá trị, khi đó mang đến chất lƣợng của hình ảnh. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Khái niệm hình ảnh trong chương trình thời sự truyền hình Trong tất cả các loại hình sử dụng hình ảnh thì có lẽ hình ảnh đƣợc sử dụng trong chƣơng trình thời sự truyền hình là mang tính thông tin nhiều nhất. Hình ảnh là phƣơng tiện và cũng là nội dung thể hiện ý đồ tƣ tƣởng của vấn đề đƣợc nói đến.
Hình ảnh trong chƣơng trình thời sự truyền hình không chỉ cung cấp thông tin trung thực, mô tả chính xác từng chi tiết, diễn biến của sự kiện, hoạt động của con ngƣời mà còn giúp khán giả nhƣ đƣợc chứng kiến, tham gia trực tiếp vào sự kiện. Trong các tin, phóng sự truyền hình, mỗi hình ảnh đều phải bao hàm một ý nghĩa, một nội dung, một thông tin nào đó hoặc là nguyên nhân diễn biến, kết quả của quá trình phát triển sự kiện trong cuộc sống. Hình ảnh trong chƣơng trình thời sự truyền hình phải đảm bảo các tiêu chuẩn để ngƣời xem tiếp nhận đƣợc thông tin. Đó là hình ảnh đảm bảo bố cục đăng đối, hài hòa, rõ nét, ánh sáng chuẩn.
Thông thƣờng để hiểu đƣợc nội dung một cận ảnh, ngƣời ta cần 2 - 3 giây, để hiểu đƣợc nội dung trung cảnh, ngƣời ta cần 3 - 5 giây, còn toàn cảnh lƣợng thời gian cần nhiều hơn nữa. Hình ảnh trong tin, phóng sự truyền hình phải tuân thủ theo nguyên tắc cảm nhận nhƣ thói quen quan sát khuôn hình từ trái sang phải, từ trên xuống dƣới, quy luật hình khối, xa gần, cân đối đƣờng nét, màu sắc, kích thƣớc sự vật, đƣờng vàng (đƣờng chéo), đƣờng mạnh, điểm mạnh, đƣờng chân trời, chiều vận động của đối tƣợng, không gian của hình… Tóm lại, hình ảnh trong chƣơng trình thời sự truyền hình là sự phản ánh xác thực, ghi lại những cảnh tiêu biểu của hiện thực cuộc sống, với độ chính xác cao về mọi phƣơng diện, nó cung cấp cho ngƣời xem một lƣợng thông tin, một giá trị tƣ tƣởng, một sự nhận định về sự kiện, vấn đề đang xảy ra cần đƣợc thông báo. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm chất lượng Chất lƣợng là một phạm trù phức tạp, trong mỗi lĩnh vực khác nhau với các mục đích khác nhau thì chất lƣợng lại đƣợc định nghĩa một cách khác.
Có khá nhiều những quan điểm khác nhau về chất lƣợng. Giáo sƣ ngƣời Mỹ Juran cho rằng: “Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu” [36]. Theo Giáo sƣ Crosby: “Chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định” [41]. Còn theo Giáo sƣ ngƣời Nhật - Ishikawa thì: “Chất lượng là sự thỏa mãn nhu cầu thị trường với chi phí thấp nhất” [38].
Ngoài ra, theo quan điểm triết học của C. Mác thì chất lƣợng sản phẩm là mức độ, thƣớc đo biểu thi giá trị sử dụng của nó. Giá trị sử dụng của một sản phẩm làm nên tính hữu ích của sản phẩm đó và nó chính là chất lƣợng của sản phẩm. Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có nhiều quan điểm về chất lƣợng khác nhau.
Tuy nhiên có một định nghĩa về chất lƣợng đƣợc thừa nhận ở phạm vi quốc tế. Đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế. Trong dự thảo DIS 9000:2000, Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa ISO đã đƣa ra định nghĩa về chất lƣợng: “Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan” [18]. Có thể hiểu rằng, chất lƣợng là hệ thống đặc trƣng đƣợc xác định bằng những thông số có thể đo đƣợc hoặc so sánh đƣợc thông qua sản phẩm nhất định và giá trị sử dụng của nó, thỏa mãn nhu cầu phù hợp với công dụng của một sản phẩm nhất định nào đó, phù hợp với tiêu chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật.
19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chất lƣợng đƣợc đo bởi sự thỏa mãn nhu cầu. Nếu một sản phẩm vì lý do nào đó mà không đƣợc nhu cầu chấp nhận thì phải bị coi là có chất lƣợng kém, cho dù trình độ công nghệ để tạo ra sản phẩm đó có rất hiện đại. Do chất lƣợng đƣợc đo bởi sử thỏa mãn nhu cầu, mà nhu cầu luôn biến động nên chất lƣợng cũng luôn luôn biến động theo thời gian, không gian, điều kiện sử dụng. Ngoài ra, khi đánh giá chất lƣợng của một đối tƣợng, ta phải xét và chỉ xét đến mọi đặc tính của đối tƣợng có liên quan đến sự thỏa mãn những nhu cầu cụ thể.
Chất lƣợng không chỉ là thuộc tính của sản phẩm, hàng hóa mà ta vẫn hiểu hàng ngày. Chất lƣợng có thể áp dụng cho một hệ thống, một quá trình. Tóm lại, chất lƣợng là đặc tính khách quan của sự vật. Chất lƣợng biểu thị ra bên ngoài các thuộc tính, các tính chất vốn có của sự vật.
Chất lƣợng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của chủ thể nói tới. Nói đến chất lƣợng là nói tới hai vấn đề cơ bản: Một là, đó là tổng hợp những phẩm chất, giá trị, những đặc tính tạo nên cái bản chất của nó. Hai là, những phẩm chất, những đặc tính, những giá trị đó đáp ứng đến đâu những yêu cầu đã đƣợc xác định về con ngƣời, sự vật, sự việc đó ở một thời gian và không gian xác định. Khái niệm tiêu chí đánh giá chất lượng Để hiểu về tiêu chí đánh giá chất lƣợng, trƣớc hết ta cần hiểu tiêu chí là gì?.
Tiêu chí là bộ tiêu chuẩn dùng để kiểm định hay để đánh giá một đối tƣợng, mà bao gồm các yêu cầu về chất lƣợng, mức độ, hiệu quả, khả năng, tuân thủ các quy tắc và quy định, kết quả cuối cùng và tính bền vững của các kết quả. Để đánh giá đúng chất lƣợng của một chủ thể nào đó, ta cần xem xét đầy đủ các tiêu chí đánh giá trong tính hệ thống. Cách đánh giá phải thật sự khách quan, toàn diện và lịch sử cụ thể, vừa định lƣợng, vừa định tính, lấy 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.