Luận văn thạc sĩ hay tiếp cận dịch vụ ngân hàng của các hộ dân tộc thiểu số trong phát triển du lịch cộng đồng ở xã hồ thầu huyện tam đường tỉnh lai châu

Luận văn thạc sĩ phân tích dịch vụ ngân hàng cho hộ dân tộc thiểu số trong phát triển du lịch cộng đồng tại xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường, Lai Châu.

• Tác giả: Hoàng Thu Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Lương Xinh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Tiếp Cận Dịch Vụ Ngân Hàng Của Các Hộ Dân Tộc Thiểu Số Trong Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Ở Xã Hồ Thầu, Huyện Tam Đường, Tỉnh Lai Châu
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1.4. Bố cục của khóa luận
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Du lịch cộng đồng
• 2.2. Vai trò của dịch vụ ngân hàng đối với phát triển du lịch cộng đồng
• 2.2.1. Định nghĩa
• 2.2.2. Các dịch vụ ngân hàng (tín dụng, tiết kiệm, thanh toán, v.v)
• 2.2.3. Vai trò của dịch vụ ngân hàng đối với phát triển du lịch cộng đồng
• 2.2.4. Yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các dịch vụ ngân hàng của các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.3.1. Kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng ở một số địa phương có điều kiện gần với vùng nghiên cứu
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.4. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.5. Các chỉ tiêu dùng trong phân tích
• 3.5.1. Chỉ tiêu về thực trạng kinh doanh du lịch cộng đồng
• 3.5.2. Chỉ tiêu thực trạng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ ngân hàng
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 4.1.3. Mô tả các đặc điểm cơ bản về du lịch cộng đồng tại xã
• 4.2. Thực trạng kinh doanh du lịch của các hộ điều tra
• 4.2.1. Đặc điểm của các hộ khảo sát
• 4.2.2. Tình hình phát triển du lịch cộng đồng của các hộ khảo sát
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Nhu cầu, mức độ tiếp cận và sử dụng các dịch vụ ngân hàng trong phát triển du lịch cộng đồng của các hộ dân tộc thiểu số
• 5.2. Những rào cản trong tiếp cận các dịch vụ ngân hàng của các hộ gia đình
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho dân tộc thiểu số

Tiếp cận dịch vụ ngân hàng là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển du lịch cộng đồng ở Lai Châu. Đặc biệt, đối với các hộ dân tộc thiểu số, việc sử dụng dịch vụ ngân hàng không chỉ giúp họ tiếp cận nguồn vốn mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và những thách thức mà các hộ dân tộc thiểu số gặp phải trong việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dịch vụ ngân hàng

Dịch vụ ngân hàng bao gồm các hoạt động như tín dụng, tiết kiệm và thanh toán. Đối với dân tộc thiểu số, dịch vụ ngân hàng không chỉ là nguồn vốn mà còn là công cụ giúp họ quản lý tài chính hiệu quả hơn.

1.2. Tình hình phát triển du lịch cộng đồng ở Lai Châu

Du lịch cộng đồng ở Lai Châu đang phát triển mạnh mẽ, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành công của các dự án du lịch tại đây.

II. Thách thức trong việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng của dân tộc thiểu số

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng dân tộc thiểu số vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Những rào cản này bao gồm thiếu hiểu biết về ngân hàng, thiếu tài sản đảm bảo và khoảng cách địa lý.

2.1. Thiếu hiểu biết về dịch vụ ngân hàng

Nhiều người dân tộc thiểu số không hiểu rõ về các dịch vụ ngân hàng, dẫn đến việc không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả các dịch vụ này.

2.2. Thiếu tài sản đảm bảo khi vay vốn

Để vay vốn từ ngân hàng, người dân cần có tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, nhiều hộ gia đình không có tài sản giá trị, khiến họ không thể tiếp cận nguồn vốn.

III. Phương pháp cải thiện tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho dân tộc thiểu số

Để cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và các tổ chức tài chính. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ tài chính là rất cần thiết.

3.1. Tổ chức các khóa đào tạo về tài chính

Các khóa đào tạo về tài chính sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về dịch vụ ngân hàng, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận.

3.2. Cung cấp các sản phẩm tài chính phù hợp

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp với nhu cầu và khả năng của dân tộc thiểu số, như các khoản vay nhỏ không cần tài sản đảm bảo.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển du lịch cộng đồng. Các hộ dân tộc thiểu số đã có thể cải thiện đời sống nhờ vào việc sử dụng dịch vụ ngân hàng.

4.1. Kết quả từ các hộ dân tộc thiểu số

Nhiều hộ dân đã thành công trong việc phát triển du lịch nhờ vào nguồn vốn vay từ ngân hàng, từ đó tạo ra việc làm và thu nhập ổn định.

4.2. Những mô hình thành công trong phát triển du lịch

Một số mô hình du lịch cộng đồng đã được triển khai thành công, nhờ vào sự hỗ trợ từ dịch vụ ngân hàng, tạo ra lợi ích cho cả cộng đồng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho dịch vụ ngân hàng

Việc tiếp cận dịch vụ ngân hàng là rất quan trọng đối với sự phát triển của dân tộc thiểu số trong lĩnh vực du lịch cộng đồng. Cần có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để giúp họ vượt qua các rào cản hiện tại.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ chính quyền

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để giúp dân tộc thiểu số tiếp cận dịch vụ ngân hàng dễ dàng hơn.

5.2. Tương lai của dịch vụ ngân hàng tại Lai Châu

Dịch vụ ngân hàng có thể trở thành một công cụ quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương, nếu được triển khai đúng cách.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Phát triển du lịch cộng đồng (DLCĐ) được xác định là hướng đi tiềm năng nhằm nâng cao đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), tạo sinh kế, tăng thu nhập và thúc đẩy bảo tồn tài nguyên văn hóa, sinh thái bền vững. Tuy nhiên, hoạt động này chủ yếu diễn ra tại các bản làng vùng cao, vùng sâu, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn và nguồn lực tài chính của các nông hộ rất hạn chế. Để đầu tư cơ sở hạ tầng lưu trú, cải tạo cảnh quan và duy trì dịch vụ du lịch, nguồn vốn tín dụng cùng các dịch vụ tài chính ngân hàng đóng vai trò đòn bẩy thiết yếu. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Tiếp cận dịch vụ ngân hàng của các hộ dân tộc thiểu số trong phát triển du lịch cộng đồng ở xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu" được tác giả Hoàng Thu Thảo thực hiện nhằm làm rõ thực trạng, rào cản và giải pháp thúc đẩy tiếp cận dịch vụ tài chính ngân hàng tại địa bàn.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm 3 nhiệm vụ:

1. Đánh giá thực trạng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ ngân hàng trong phát triển du lịch cộng đồng của các hộ DTTS tại xã Hồ Thầu.
2. Phân tích những rào cản trong tiếp cận dịch vụ ngân hàng của các hộ gia đình DTTS kinh doanh du lịch cộng đồng tại xã Hồ Thầu.
3. Đề xuất giải pháp nhằm tăng cường tiếp cận dịch vụ ngân hàng của các hộ DTTS kinh doanh du lịch cộng đồng ở địa bàn xã Hồ Thầu.

Về ý nghĩa, công trình giúp người học vận dụng kiến thức chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp vào thực tiễn, đồng thời cung cấp luận cứ thực tiễn cho UBND xã Hồ Thầu và các cơ quan quản lý tại huyện Tam Đường trong việc xây dựng chính sách tín dụng, phát triển du lịch nông thôn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng tiếp cận và những rào cản trong tiếp cận các dịch vụ ngân hàng của các hộ gia đình DTTS tham gia kinh doanh du lịch cộng đồng.
• Phạm vi không gian: Bản Sì Thâu Chải, xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2017–2019; số liệu sơ cấp được điều tra khảo sát trong năm 2020 (từ ngày 10/01/2020 đến ngày 10/05/2020).
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào nhu cầu, mức độ tiếp cận, các kênh giao dịch tín dụng, tình hình mở và sử dụng tài khoản/thanh toán số, cùng các rào cản từ phía cung và cầu dịch vụ ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch cộng đồng và dịch vụ tài chính ngân hàng thông qua các khái niệm, khung lý thuyết tiêu biểu:

• Khái niệm du lịch cộng đồng: Tác giả trích dẫn định nghĩa của Tổ chức Du lịch Sinh thái - Xã hội Thái Lan (REST, 1997), Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF, 2004; Aigul & Shadanbekovan, 2004), Tổ chức Istituto Oikos (Ý), cùng các nghiên cứu trong nước của Trần Thị Mai (2005), Võ Quế (2006) và Bùi Thị Hải Yến (2012). Theo đó, DLCĐ là phương thức phát triển du lịch do cộng đồng địa phương làm chủ, quản lý và thụ hưởng phần lớn lợi ích kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa và môi trường.
• Dịch vụ ngân hàng và tài chính toàn diện: Khóa luận làm rõ vai trò của các sản phẩm tín dụng chính sách, tín dụng thương mại, dịch vụ tài khoản, thẻ ATM và thanh toán chuyển khoản. Khái niệm tài chính toàn diện được nhấn mạnh nhằm thúc đẩy cơ hội tiếp cận tài chính cho người thu nhập thấp và đồng bào vùng sâu, vùng xa.
• Tổng quan kinh nghiệm thực tiễn: Tác giả phân tích mô hình phát triển du lịch cộng đồng tại Bản Hồ (Sa Pa, Lào Cai), Bản Lác (Mai Châu, Hòa Bình) và Bản Sin Suối Hồ (Phong Thổ, Lai Châu), từ đó rút ra bài học về quy hoạch hạ tầng, bảo tồn văn hóa bản địa và liên kết thị trường.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp bằng bảng hỏi cấu trúc đối với 40 hộ DTTS (100% người Dao) tại bản Sì Thâu Chải trên tổng số 62 hộ làm du lịch của bản (đạt tỷ lệ 64,51%). Ngoài ra, tác giả phỏng vấn sâu đại diện lãnh đạo xã, cán bộ ngân hàng phụ trách địa bàn và du khách tại điểm đến.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo kinh tế - xã hội giai đoạn 2017–2019, báo cáo xây dựng nông thôn mới của UBND xã Hồ Thầu và các tài liệu chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu, so sánh đối chiếu và phân tích tỷ trọng phần trăm để lượng hóa các chỉ tiêu về kinh tế hộ, kết quả kinh doanh và mức độ tiếp cận dịch vụ ngân hàng.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần này trình bày tính cấp thiết của đề tài, 3 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, ý nghĩa khoa học và thực tiễn, cùng bố cục tổng quát của khóa luận gồm 5 phần chính.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Nội dung chương tập trung làm rõ:

• Cơ sở lý luận về du lịch cộng đồng, các hình thức lưu trú (homestay, resort sinh thái) và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của du lịch bản địa.
• Bản chất của dịch vụ ngân hàng, chính sách tín dụng ưu đãi của Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) và Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT (Agribank), cùng vai trò của tài chính toàn diện trong giảm nghèo bền vững.
• Tổng kết kinh nghiệm thực tiễn tại 3 mô hình du lịch cộng đồng tiêu biểu ở vùng Tây Bắc và bài học áp dụng cho xã Hồ Thầu.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả thiết lập khung nghiên cứu chi tiết:

• Quy định đối tượng khảo sát và giới hạn không gian - thời gian thực hiện.
• Chi tiết hóa hệ thống chỉ tiêu phân tích gồm nhóm chỉ tiêu kinh doanh du lịch (lao động, lượt khách, diện tích homestay, doanh thu, lợi nhuận) và nhóm chỉ tiêu tiếp cận ngân hàng (dư nợ, lãi suất, kỳ hạn, kênh vay, tình trạng sở hữu tài khoản, phương thức thanh toán).
• Thiết kế mẫu điều tra 40 hộ tại bản Sì Thâu Chải và quy trình xử lý số liệu sơ cấp, thứ cấp.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 phản ánh toàn diện các số liệu điều tra thực nghiệm:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Hồ Thầu: Xã có diện tích tự nhiên 4.329,4 ha, dân số năm 2019 là 3.113 người, chia thành 8 thôn bản; trong đó dân tộc thiểu số chiếm 88% (riêng dân tộc Dao chiếm trên 97% dân số toàn xã). Nông nghiệp chiếm 95% GDP, dịch vụ chiếm 0,5%; tỷ lệ hộ nghèo là 15,8%; thu nhập bình quân đầu người đạt 33 triệu đồng/năm; xã đạt chuẩn nông thôn mới năm 2019.
• Đặc điểm kinh tế - xã hội của 40 hộ khảo sát: Độ tuổi bình quân của chủ hộ là 40 tuổi; tỷ lệ nữ giới là 12,5%; 100% là người DTTS (dân tộc Dao). Trình độ học vấn ở mức thấp: 52,5% không đi học, 20% tiểu học, 5% THCS, 10% THPT, 5% trung học chuyên nghiệp trở lên. Quy mô hộ trung bình 4,3 nhân khẩu và 2,45 lao động; 100% lao động trong hộ (4,3 người) tham gia các khâu phục vụ du lịch. 100% hộ có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở (diện tích thổ cư bình quân 50 m2), nhưng 0% có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông lâm nghiệp (diện tích đất nông nghiệp bình quân 500 m2). Thu nhập bình quân đạt 5 triệu đồng/tháng (dao động từ 3 đến 7 triệu đồng), trong đó thu nhập từ du lịch chiếm 60%. Giá trị nhà ở và homestay bình quân là 60 triệu đồng (diện tích homestay 25 m2 với bình quân 3 phòng).
• Thực trạng kinh doanh du lịch: Điểm du lịch đón bình quân 1.000 khách/tháng (100% là khách nội địa, 0% khách quốc tế; tháng cao nhất đạt 1.500 khách, thấp nhất 200 khách). Thời gian lưu trú bình quân 3–4 ngày; mức chi tiêu bình quân là 150.000 đồng/khách/ngày lưu trú. 85% hộ đã tham gia tập huấn nghiệp vụ và 62,5% có chứng chỉ.
• Ứng dụng công nghệ số: 87,5% hộ sử dụng Facebook để quảng bá, 65% dùng ứng dụng điện thoại, 77,5% có điện thoại thông minh, 22,5% có kết nối internet/wifi; 0% hộ có máy tính, 0% có website du lịch và 0% quảng cáo trên YouTube.
• Thực trạng tiếp cận dịch vụ ngân hàng: 100% hộ khảo sát có vay vốn ngân hàng (chủ yếu từ NHCSXH và Agribank). Các kênh liên hệ gồm: đến trực tiếp trụ sở ngân hàng (100%), thông qua Hội Phụ nữ (62,5%), gọi điện cho cán bộ ngân hàng (50%), qua Hội Nông dân (37,5%) và liên hệ lãnh đạo UBND xã (25%). Về dịch vụ tài khoản, 100% hộ khảo sát (40/40 hộ) không sở hữu tài khoản ngân hàng và không sử dụng thẻ ATM, toàn bộ giao dịch với du khách thực hiện bằng tiền mặt. Nguyên nhân: 95% hộ không biết cách mở tài khoản, 32,5% gặp khó khăn do thủ tục phức tạp và 12,5% cho rằng thu nhập thấp nên chưa có nhu cầu.
• Nhu cầu hỗ trợ từ Nhà nước: 100% hộ mong muốn được hỗ trợ vốn đầu tư, 87,5% cần đào tạo nâng cao kỹ năng du lịch, 87,5% yêu cầu cải thiện hạ tầng internet, 40% mong muốn tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành, 37,5% yêu cầu đảm bảo an ninh trật tự, 25% đề nghị nâng cấp giao thông và 12,5% quan tâm đến vệ sinh môi trường.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp những kết quả chính về tình hình tiếp cận vốn vay chính sách, chỉ rõ các rào cản về hạ tầng vùng cao, dân trí, thủ tục hành chính và đề xuất hệ thống kiến nghị đồng bộ đối với hộ kinh doanh, hệ thống ngân hàng và chính quyền địa phương.

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế hộ và tiếp cận ngân hàng (n = 40 hộ)

STT	Nhóm chỉ tiêu	Đơn vị tính	Giá trị ghi nhận
I	Đặc điểm nhân khẩu và tài sản
1	Tuổi bình quân của chủ hộ	Năm	40
2	Tỷ lệ chủ hộ là nữ giới	%	12,5
3	Tỷ lệ hộ không đi học	%	52,5
4	Số nhân khẩu bình quân / hộ	Người	4,3
5	Thu nhập bình quân tháng	Triệu đồng	5,0
6	Tỷ trọng thu nhập từ du lịch	%	60,0
7	Tỷ lệ hộ có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thổ cư	%	100,0
8	Tỷ lệ hộ có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp	%	0,0
II	Kinh doanh du lịch và công nghệ số
1	Lượng khách bình quân tháng (100% nội địa)	Lượt khách	1.000
2	Thời gian lưu trú bình quân của khách	Ngày	3–4
3	Mức thu bình quân 1 khách / ngày lưu trú	VNĐ	150.000
4	Tỷ lệ hộ tham gia tập huấn du lịch	%	85,0
5	Tỷ lệ hộ sử dụng điện thoại thông minh	%	77,5
6	Tỷ lệ hộ có mạng Internet / Wifi tại nhà	%	22,5
7	Tỷ lệ hộ có website du lịch riêng hoặc máy tính	%	0,0
III	Tiếp cận dịch vụ ngân hàng
1	Tỷ lệ hộ tiếp cận vốn vay tín dụng (NHCSXH, Agribank)	%	100,0
2	Kênh vay vốn: Đến trực tiếp trụ sở ngân hàng	%	100,0
3	Kênh vay vốn: Qua tổ chức ủy thác Hội Phụ nữ	%	62,5
4	Kênh vay vốn: Gọi điện trực tiếp cán bộ tín dụng	%	50,0
5	Tỷ lệ hộ sở hữu tài khoản ngân hàng / thẻ ATM	%	0,0
6	Tỷ lệ hộ thực hiện thanh toán chuyển khoản	%	0,0
7	Lý do chưa có tài khoản: Không biết cách mở tài khoản	%	95,0
8	Lý do chưa có tài khoản: Thủ tục mở tài khoản phức tạp	%	32,5

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Khóa luận đưa ra các nhóm giải pháp tương ứng cho 3 chủ thể:

1. Đối với các hộ dân tộc thiểu số: Cần chủ động xóa bỏ tâm lý tự ti, tích cực tham gia bồi dưỡng kiến thức văn hóa và du lịch, giữ gìn bản sắc truyền thống (trang phục, điệu múa, lễ hội của người Dao); mạnh dạn tiếp cận vốn vay đầu tư; xây dựng nhà trưng bày giới thiệu sản phẩm thủ công thổ cẩm, nông sản địa phương.
2. Đối với các tổ chức tín dụng/ngân hàng trên địa bàn: Đơn giản hóa thủ tục, hỗ trợ vốn quy mô nhỏ cho hạ tầng du lịch; hướng dẫn trực tiếp quy trình mở tài khoản và triển khai các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, thanh toán hóa đơn điện nước); phối hợp tuyên truyền chính sách tín dụng gắn với chương trình khuyến nông.
3. Đối với chính quyền địa phương (UBND xã Hồ Thầu): Thực hiện tốt vai trò cầu nối giữa hộ dân với các công ty lữ hành; kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ homestay; hỗ trợ cải tạo hạ tầng vệ sinh, đường cấp thoát nước; đầu tư hạ tầng mạng viễn thông và giữ gìn cảnh quan môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp.

Đóng góp của đề tài

Công trình đã phản ánh chân thực thực trạng phát triển kinh tế hộ DTTS gắn với mô hình homestay tại xã vùng cao Hồ Thầu. Đóng góp nổi bật là đã phát hiện sự chênh lệch lớn trong mức độ tiếp cận dịch vụ tài chính: trong khi nhu cầu và tỷ lệ tiếp cận vốn vay đạt 100%, thì mức độ tiếp cận các dịch vụ ngân hàng hiện đại (mở tài khoản, thẻ ATM, thanh toán số) hoàn toàn bằng 0%, từ đó chỉ rõ rào cản về nhận thức và kỹ năng của người dân bản địa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Khảo sát thực tế chỉ tập trung tại 1 bản (bản Sì Thâu Chải) với quy mô mẫu dừng lại ở 40 hộ gia đình người Dao; thời gian khảo sát thực địa ngắn (từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2020); nguồn khách ghi nhận tại thời điểm khảo sát hoàn toàn là khách nội địa (chưa có dữ liệu về khách quốc tế); phương pháp phân tích chủ yếu dựa trên thống kê mô tả, chưa sử dụng mô hình kinh tế lượng để đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến quyết định tiếp cận dịch vụ ngân hàng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Có thể mở rộng phạm vi điều tra sang các bản du lịch cộng đồng khác trên địa bàn huyện Tam Đường và tỉnh Lai Châu; nghiên cứu tác động của chuyển đổi số, ví điện tử và ngân hàng số đối với doanh thu du lịch cộng đồng khi hạ tầng internet vùng cao được nâng cấp.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho sinh viên các chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị dịch vụ du lịch & lữ hành, Tài chính - Ngân hàng, Phát triển nông thôn; các học viên nghiên cứu về kinh tế hộ DTTS và sinh kế miền núi.
• Phần nội dung giá trị nhất: Hệ thống bảng số liệu sơ cấp điều tra thực tế tại bản Sì Thâu Chải về cơ cấu thu nhập du lịch homestay, chi tiêu của du khách, tỷ lệ tiếp cận các kênh tín dụng và các rào cản chi tiết trong việc sử dụng dịch vụ tài khoản ngân hàng của đồng bào người Dao.

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu khảo sát của khóa luận được lựa chọn theo phương pháp nào và tỷ lệ đại diện ra sao?
Tác giả chọn mẫu ngẫu nhiên 40 hộ gia đình dân tộc Dao đang trực tiếp kinh doanh du lịch cộng đồng (homestay) tại bản Sì Thâu Chải, xã Hồ Thầu. Tổng số hộ làm du lịch tại bản là 62 hộ, do đó mẫu điều tra đạt tỷ lệ đại diện 64,51%.

2. Các hộ dân tộc thiểu số tại địa bàn tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng qua những kênh nào?
100% hộ dân tiếp cận vốn vay bằng cách đến trực tiếp trụ sở ngân hàng (chủ yếu là NHCSXH và Agribank). Ngoài ra, các hộ tiếp cận thông qua tổ chức ủy thác Hội Phụ nữ (62,5%), gọi điện trực tiếp cho cán bộ ngân hàng (50%), qua Hội Nông dân (37,5%) và thông qua lãnh đạo UBND xã (25%).

3. Thực trạng sử dụng tài khoản ngân hàng và thanh toán số của các hộ làm du lịch tại xã Hồ Thầu như thế nào?
100% hộ khảo sát không có tài khoản ngân hàng và không sử dụng thẻ ATM. Toàn bộ hoạt động thanh toán của du khách đều thực hiện bằng tiền mặt. Nguyên nhân chính là do 95% hộ không biết cách mở tài khoản, 32,5% cho rằng thủ tục phức tạp và 12,5% do thu nhập thấp nên chưa có nhu cầu.

4. Thu nhập từ du lịch cộng đồng đóng góp bao nhiêu phần trăm trong tổng thu nhập của các hộ phỏng vấn?
Thu nhập bình quân của các hộ khảo sát đạt 5 triệu đồng/tháng (tháng cao nhất đạt 7 triệu đồng, thấp nhất đạt 3 triệu đồng). Trong đó, thu nhập từ hoạt động du lịch chiếm 60% tổng thu nhập của hộ gia đình.

5. Những mong muốn hỗ trợ hàng đầu của người dân đối với Nhà nước để phát triển du lịch cộng đồng là gì?
Hai nhu cầu cao nhất được 100% hộ đề xuất là cung ứng vốn đầu tư và 87,5% hộ mong muốn được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng kinh doanh du lịch cùng với nâng cấp hệ thống mạng internet tại địa phương.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thu Thảo đã phân tích toàn diện thực trạng kinh doanh du lịch cộng đồng và khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng của 40 hộ đồng bào dân tộc Dao tại bản Sì Thâu Chải, xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nguồn vốn tín dụng chính sách đã hỗ trợ 100% hộ tham gia đầu tư dịch vụ homestay, mang lại 60% tổng thu nhập kinh tế hộ, song mức độ tiếp cận dịch vụ ngân hàng hiện đại vẫn còn khoảng trống lớn khi 100% hộ chưa mở tài khoản và thanh toán số. Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao nhận thức của người dân, đơn giản hóa thủ tục ngân hàng và tăng cường đầu tư hạ tầng đồng bộ từ chính quyền địa phương nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện gắn với phát triển du lịch bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Du lịch cộng đồng Định nghĩa: Du lịch cộng đồng là hình thức kinh doanh du lịch dựa trên những tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm văn hóa địa phương, vùng miền để kinh doanh du lịch. Hiện nay, du lịch vùng miền được xem là hình thức kinh doanh và phát triển kinh tế bền vững tại vùng miền đặc biệt phù hợp với cộng đồng bà con dân tộc thiểu số hoặc một số vùng miền khác. Năm 1997, Tổ chức du lịch Thái Lan –Reponsible Ecological Social tour một tổ chức du lịch chịu trách nhiệm về du lịch sinh thái – xã hội đã được đưa ra định nghĩa.

“ Du lich cộng đồng là phương thức tổ chức du lịch để đề cao sự bền vững về môi trường và văn hóa xã hội. Du lịch cộng đồng do cộng đồng sở hữu quản lý tài nguyên các hoạt động du lịch. Vì sự phát triển cộng đồng và cho phép du khách nâng cao nhận thức cũng như học hỏi từ cộng đồng về những giá trị văn hóa, cuộc sống đời thường của họ Theo quỹ bảo tồn thiên nhiên thế giới WNF,2004: “Du lịch cộng đồng là loại du hình du lịch mà ở đó cộng đồng địa phương có sự khảo sát và tham gia chủ yếu và sự phát triển và quản lý hoạt động du lịch và phần lớn lợi nhuận thu được từ hoạt động du lịch cộng đồng’’ ( nguồn Aigul , Shadanbekovan Maketing Speacialist, Commuty- basedtonsism gub idebook ,2004). Còn quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF) định nghĩa : “Du lịch dựa vào cộng đồng là một hình thức du lịch mà cộng đồng địa phương làm chủ, tham gia vào quá trình phát triển và quản lí, và phần lớn các lợi ích sẽ thuộc về cộng đồng ”.

Theo định nghĩa này, cộng đồng được nêu bật lên với vai trò tuyệt đối trong du lịch dựa vào cộng đồng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Tổ chức Istituto Oikos ra đời tại Ý (tổ chức hướng đến việc hỗ trợ các nghiên cứu, huy động nguồn lực tài chính trong công tác bảo tồn về mặt sinh thái tự nhiên và văn hóa cho các quốc gia đang phát triển trên thế giới, tổ chức này có tầm ảnh hưởng ở khu vực Châu Âu) đã đề cập đến nội dung của DLCĐ như sau: “DLCĐ là loại hình du lịch mà du khách từ bên ngoài đến và có lưu trú qua đêm tại không gian sinh sống của cộng đồng địa phương (thường là các cộng đồng ở nông thôn hoặc các cộng đồng nghèo hoặc sinh sống ở những vùng có điều kiện kinh tế khó khăn). Thông qua đó du khách có cơ hội khám phá môi trường thiên nhiên hoang dã hoặc tìm hiểu các giá trị về văn hóa truyền thống, tôn trọng tư duy văn hóa bản địa. Cộng đồng địa phương có cơ hội thụ hưởng các lợi ích kinh tế từ việc tham gia vào các hoạt động khám phá dựa trên các giá trị về tự nhiên và văn hóa xã hội tại khu vực cộng đồng địa phương sinh sống”.

Tại Việt Nam, DLCĐ được nhìn nhận như sau: “DLCĐ là hoạt động tương hỗ giữa các đối tác liên quan, nhằm mang lại lợi ích về kinh tế cho cộng đồng dân cư địa phương, bảo vệ được môi trường và mang đến cho du khách kinh nghiệm mới, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương có dự án.” (Trần Thị Mai, 2005) “Du lịch dựa vào cộng đồng là phương thức phát triển du lịch trong đó cộng đồng dân cư tổ chức cung cấp các dịch vụ để phát triển du lịch, đồng thời tham gia bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường, đồng thời cộng đồng được hưởng quyền lợi về vật chất và tinh thần từ phát triển du lịch và bảo tồn tự nhiên.” (Võ Quế, 2006) “DLCĐ có thể hiểu là phương thức phát triển bền vững mà ở đó cộng đồng địa phương có sự tham gia trực tiếp và chủ yếu trong các giai đoạn phát triển và mọi HĐDL. Cộng đồng nhận được sự hợp tác, hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân trong nước và quốc tế; của chính quyền địa phương cũng như chính LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 phủ và nhận được phần lớn lợi nhuận thu được từ HĐDL nhằm phát triển cộng đồng, bảo tồn khai thác tài nguyên môi trường DLBV, đáp ứng các nhu cầu du lịch phong phú, có chất lượng cao và hợp lý của du khách.” (Bùi Thị Hải Yến, 2012) Các hình thức du lịch cộng đồng: Nghỉ dưỡng Homestay mang đến cho khách hàng những trải nhiệm khác biệt và đáng nhớ, đậm nét văn hóa thể hiện phong cách của địa phương. Nghỉ dưỡng Resort là hình thức nghỉ dưỡng mag đặc trưng là nhiều cây xanh , không gian mở , gần gũi với thiên nhiên , nội thất sang trọng kết hợp với 1 số loại hình kinh doanh khác như: spa, massage, nhà hàng,…. Vai trò của du lịch cộng đồng: Đối với người dân thì đã được các cấp các nghành quan tâm , tuyên truyền, vận động bà con trồng địa lan, quét dọn nhà cửa, ngõ bản sạch đẹp, tạo cảnh quan thu hút khách du lịch đến với bản nhiều hơn, từng bước xóa đói giảm nghèo.

Chọn một số hộ dân đảm bảo điều kiện để hướng dẫn làm du lịch; trồng cây ăn quả ôn đới, địa lan gắn với bảo vệ rừng, là điều kiện để tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo cho người dân. Đối với các chính quyền địa phương nên góp phần xóa đói giảm nghèo theo hướng bền vững cho vùng du lịch cộng đồng: cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương và đặc biệt là cộng đồng dân cư nơi khách đến du lịch cũng phải thật chủ động cho khách hòa nhập với cộng đồng dân cư, có thể thu hút được nhiều khách đến tham quan du lịch. Đây là cách phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững để góp phần tích cực cho xóa đói giảm nghèo ở địa phương. Các yếu tố ảnh hưởng đến du lịch cộng đồng: Cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, không khí trong lành cùng với những phong tục tập quán độc đáo dân bản rất đoàn kết, nhắc nhở nhau có ý thức LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 xây dựng thôn bản sạch đẹp, văn minh để làm du lịch lâu dài, hòa vào cùng cảnh sắc bản làng tươi đẹp, sạch sẽ và đậm đà bản sắc.

Không những có khí hậu mát mẻ, bản Sì Thâu Chải là nơi bảo lưu nhiều giá trị văn hóa độc đáo, có thể khai thác để phát triển du lịch như: phong tục tập quán, lễ hội, trang phục, lá thuốc, nghề truyền thống,… đó được coi là những nét văn hóa độc đáo được trao truyền từ đời này sang đời khác.Bên cạnh đó còn có những di sản vật thể như nhà trình tường, cảnh quan bản làng… Sì Thâu Chải là nơi bảo lưu nhiều giá trị văn hóa độc đáo, có thể khai thác để phát triển du lịch như: phong tục tập quán, lễ hội, trang phục, lá thuốc, nghề truyền thống,… đó được coi là những nét văn hóa độc đáo được trao truyền từ đời này sang đời khác.2 Vai trò của dịch vụ ngân hàng đối với phát triển du lịch cộng đồng  Định nghĩa Muốn phát triển du lịch cộng đồng trước tiên phải có sự quan tâm của các ngành, các cấp từ trung ương tới địa phương, phải được thể chế hóa, cụ thể hóa thành các văn bản quy phạm pháp luật và phải được hoàn thiện theo tình hình thực tế. Cần phải có các chính sách phát triển kinh tế xã hội phù hợp, trong đó xác định du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, mang nội dung ăn hóa sâu sắc, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, đóng góp phần xóa đói giảm nghèo đảm bảo an sinh xã hội. Cần phải có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp du lịch, doanh nghiệp lữ hành tiêu thụ các sản phẩm do người dân địa phương làm ra. Làm được điều này có nghĩa là đã giúp được người dân tăng thêm thu nhập, có công ăn việc làm ổn định và tạo ra ý thức giữ gìn các truyền thống bản sắc của dân tộc mình.

Đó là đóng góp của du lịch cho việc xóa đói giảm nghèo ở địa phương phát triển du lịch.  Các dịch vụ ngân hàng (tín dụng, tiết kiệm, thanh toán, v.v) Chính sách tín dụng cho đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) là một điểm sáng trong toàn bộ chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số. Các chương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 trình tín dụng chính sách xã hội được triển khai kịp thời, có hiệu quả, giúp đồng bào DTTS sinh sống tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn nhanh chóng tiếp cận được nguồn vốn tín dụng chính sách để đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, chăn nuôi, tạo việc làm, ổn định đời sống, vươn lên thoát nghèo, góp phần giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội, ổn định an ninh chính trị tại các địa phương. Người dân còn sử dụng bằng hình thức thanh toán chuyển khoản, sử dụng cho các tour du lịch và các du khách đến thăm quan khu du lịch tại địa phương nhanh chóng và tiện lợi đối với các du khách không muốn sử dụng tiền mặt .thanh toán qua thẻ ATM nhanh chóng ,an toàn, tiện ích.

 Vai trò của dịch vụ ngân hàng đối với phát triển du lịch cộng đồng Ngân hàng giữ một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế; tác động đến môi trường thông qua các hoạt động nội bộ và tác động bên ngoài thông qua cung cấp các sản phẩm, dịch vụ của mình vì những lý do sau: Ngân hàng tạo cơ hội cho người nông dân phát triển thông qua các chính sách tín dụng của mình như cung cấp vốn và khuyến khích các dự án thân thiện với môi trường, tạo ra ảnh hưởng thông qua các hoạt động dịch vụ. Các ngân hàng có thể cung cấp các công cụ và kiến thức để khuyến khích sự phát triển cộng đồng. Ngân hàng còn đóng góp cho phát triển cộng đồng thông qua việc thúc đẩy tài chính toàn diện.