Luận văn thạc sĩ về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Trịnh Thị Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đình Long
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9.1. Mục tiêu chung
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.10.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.10.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.11.1. Về thực tiễn
• 1.12. Cơ sở lý luận và thực tiễn về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ
• 1.12.1. Cơ sở lý luận về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 1.12.1.1. Khái niệm tích tụ đất đai
• 1.12.1.2. Vai trò của tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 1.12.1.3. Nội dung nghiên cứu về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 1.12.1.4. Tác động của tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 1.12.1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tích tụ đất đai
• 1.12.2. Cơ sở thực tiễn về vấn đề tích tụ đất đai ở Việt Nam và một số nước trên thế giới
• 1.12.2.1. Kinh nghiệm tích tụ đất đai ở một số nước trên thế giới
• 1.12.2.2. Kinh nghiệm của một số địa phương tại Việt Nam
• 1.12.2.3. Bài học kinh nghiệm rút ra về tích tụ đất đai đối với huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 1.13. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.13.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.13.1.2. Điều kiện kinh tế
• 1.13.1.3. Tình hình xã hội
• 1.13.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.13.2.2. Phương pháp chọn hộ nghiên cứu
• 1.13.2.3. Tổ chức điều tra thu thập số liệu
• 1.13.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.13.2.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.13.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.14. Kết quả và thảo luận
• 1.14.1. Thực trạng tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp của huyện Quế Võ, Bắc Ninh
• 1.14.1.1. Tình hình sản xuất và sử dụng đất nông nghiệp của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 1.14.1.2. Thực trạng tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 1.14.1.3. Thực trạng hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp trước và sau khi tích tụ đất đai
• 1.14.1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 1.14.2. Cơ chế, chính sách về quản lý và sử dụng đất đai
• 1.14.2.1. Yêu cầu về sự phát triển của sản xuất nông nghiệp
• 1.14.2.2. Chính sách hạn điền
• 1.14.3. Giải pháp thúc đẩy quá trình tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ đến năm 2020
• 1.14.3.1. Hoàn thiện khung pháp lý tạo môi trường thuận lợi cho tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• 1.14.3.2. Quy hoạch tổng thể sử dụng đất, xây dựng định hướng tích tụ đất đai
• 1.14.3.3. Phát triển thị trường chuyển nhượng và thuê đất
• 1.14.3.4. Chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp, nông thôn
• 1.14.3.5. Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong quá trình tích tụ đất đai
• 1.15. Kết luận và kiến nghị
• 1.15.1. Đối với tỉnh Bắc Ninh
• 1.15.2. Đối với sở nông nghiệp và phát triển nông thôn
• 1.16. Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ

Tích tụ đất đai là một trong những yếu tố quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt tại huyện Quế Võ, Bắc Ninh. Huyện này có diện tích tự nhiên nhỏ, dân số đông và đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp. Việc tích tụ đất đai không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần cải thiện đời sống của người nông dân. Theo nghiên cứu của Trịnh Thị Vân (2018), quá trình tích tụ đất đai tại Quế Võ diễn ra mạnh mẽ, với nhiều hình thức như chuyển nhượng, thuê và đấu thầu quyền sử dụng đất. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp.

1.1. Khái niệm và vai trò của tích tụ đất đai

Tích tụ đất đai được hiểu là quá trình tập trung đất đai vào tay một số hộ gia đình hoặc tổ chức nhằm nâng cao quy mô sản xuất. Vai trò của tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp là rất quan trọng, giúp tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

1.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại huyện Quế Võ

Huyện Quế Võ có nền nông nghiệp phát triển với nhiều loại cây trồng và vật nuôi. Tuy nhiên, diện tích đất nông nghiệp đang ngày càng bị thu hẹp do quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa. Điều này đặt ra thách thức lớn cho người nông dân trong việc duy trì và phát triển sản xuất.

II. Những thách thức trong quá trình tích tụ đất đai tại Quế Võ

Mặc dù tích tụ đất đai mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn vốn đầu tư cho sản xuất. Nhiều hộ nông dân không đủ khả năng tài chính để thực hiện tích tụ đất đai. Bên cạnh đó, quy định về hạn điền và thời gian sử dụng đất cũng là rào cản lớn. Theo nghiên cứu, nhiều hộ gia đình còn lo ngại về việc chuyển đổi nghề nghiệp khi tham gia vào quá trình tích tụ đất đai.

2.1. Thiếu vốn đầu tư cho sản xuất nông nghiệp

Nhiều hộ nông dân gặp khó khăn trong việc huy động vốn để đầu tư vào sản xuất. Điều này dẫn đến việc họ không thể mở rộng quy mô sản xuất, từ đó ảnh hưởng đến quá trình tích tụ đất đai.

2.2. Quy định về hạn điền và thời gian sử dụng đất

Các quy định hiện hành về hạn điền và thời gian sử dụng đất còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho người nông dân trong việc tích tụ đất đai. Nhiều hộ gia đình không dám đầu tư lâu dài vào đất đai vì lo ngại về tính ổn định của quyền sử dụng đất.

III. Phương pháp thúc đẩy tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp

Để thúc đẩy quá trình tích tụ đất đai, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng. Một trong những giải pháp quan trọng là hoàn thiện khung pháp lý về đất đai, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tham gia vào quá trình tích tụ. Bên cạnh đó, cần phát triển thị trường chuyển nhượng và thuê đất để tạo ra cơ hội cho người nông dân.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý về đất đai

Cần có những chính sách rõ ràng và minh bạch về quyền sử dụng đất, giúp người nông dân yên tâm đầu tư vào sản xuất. Việc sửa đổi các quy định về hạn điền và thời gian sử dụng đất cũng là cần thiết.

3.2. Phát triển thị trường chuyển nhượng và thuê đất

Thị trường chuyển nhượng và thuê đất cần được phát triển mạnh mẽ để tạo điều kiện cho người nông dân có thể dễ dàng tiếp cận đất đai. Điều này sẽ giúp tăng cường khả năng tích tụ đất đai và nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tích tụ đất đai

Kết quả nghiên cứu cho thấy, quá trình tích tụ đất đai tại huyện Quế Võ đã mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân. Nhiều hộ gia đình đã thành công trong việc mở rộng quy mô sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết để quá trình này diễn ra bền vững.

4.1. Những lợi ích từ việc tích tụ đất đai

Việc tích tụ đất đai giúp tăng năng suất sản xuất, giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp. Nhiều hộ gia đình đã có thể mở rộng quy mô sản xuất và cải thiện thu nhập.

4.2. Những thách thức trong ứng dụng thực tiễn

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng quá trình tích tụ đất đai cũng gặp phải không ít thách thức như thiếu vốn, quy định pháp lý chưa hoàn thiện và tâm lý lo ngại của người nông dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của tích tụ đất đai

Tích tụ đất đai là một xu hướng tất yếu trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Quế Võ. Để quá trình này diễn ra hiệu quả, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các cơ quan chức năng. Việc hoàn thiện khung pháp lý, phát triển thị trường đất đai và nâng cao nhận thức của người nông dân sẽ là những yếu tố quyết định cho sự thành công của tích tụ đất đai trong tương lai.

5.1. Triển vọng phát triển tích tụ đất đai

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và các cơ quan chức năng, quá trình tích tụ đất đai tại huyện Quế Võ có thể diễn ra mạnh mẽ hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

5.2. Những khuyến nghị cho chính sách phát triển nông nghiệp

Cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho người nông dân trong việc tích tụ đất đai, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp huyện Quế Võ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, diện tích đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đang chịu áp lực suy giảm nhanh chóng. Tính đến năm 2017, giá trị sản xuất trên một hecta đất canh tác của huyện đạt 108,8 triệu đồng/năm, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt 6.415,2 tỷ đồng và thu nhập bình quân đầu người đạt 44,2 triệu đồng/năm. Mặc dù kinh tế tăng trưởng khá với tốc độ bình quân đạt 11,5%/năm trong giai đoạn 2013 - 2017, tình trạng ruộng đất manh mún, phân tán vẫn là điểm nghẽn lớn cản trở việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ và tiêu chuẩn hóa nông sản xuất khẩu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm thế nào để thúc đẩy tiến trình tích tụ đất đai trong nông nghiệp một cách bài bản, giải quyết hài hòa bài toán nâng cao hiệu quả kinh tế đi đôi với bảo đảm an sinh xã hội cho người nông dân khi chuyển đổi sinh kế. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về tích tụ đất đai; phân tích thực trạng sử dụng đất và các hình thức tích tụ ruộng đất; nhận diện hệ thống yếu tố ảnh hưởng; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khuyến khích tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ giai đoạn đến năm 2020.

Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào 3 xã trọng điểm có phong trào tích tụ diễn ra mạnh mẽ: Yên Giả, Đại Xuân và Nhân Hòa, đặt trong bức tranh tổng thể của 21 xã, thị trấn toàn huyện. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình được chứng minh qua hệ số sử dụng đất đạt 2,33 lần, năng suất lúa bình quân đạt 64,75 tạ/ha, cùng việc xác lập các mô hình kinh tế trang trại mang lại hiệu quả vượt trội, làm tiền đề vững chắc cho công tác quản trị và hoạch định chính sách đất đai tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý luận của C.Mác về tích tụ tư bản dưới hình thức hiện vật trong nông nghiệp, khẳng định đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế và việc tập trung quy mô đất đai là tiền đề vật chất để phân công lao động, tăng năng suất xã hội. Bên cạnh đó, đề tài kết hợp lý thuyết kinh tế quy mô trong kinh tế nông nghiệp, chứng minh rằng khi mở rộng diện tích canh tác đến một ngưỡng thích hợp sẽ giúp tối ưu hóa chi phí đầu vào trên một đơn vị diện tích, đồng thời gia tăng năng lực cạnh tranh của nông sản hàng hóa.

Hệ thống khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu gồm:

1. Tích tụ đất đai: Phương thức làm tăng diện tích đất của hộ nông dân thông qua việc tham gia thị trường quyền sử dụng đất như chuyển nhượng, thuê đất, đấu thầu đất công ích.
2. Tập trung đất đai: Quá trình liên kết, hợp tác, gộp nhiều diện tích đất nhỏ lẻ thành vùng sản xuất lớn mà không nhất thiết phải chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất dài hạn.
3. Dồn điền đổi thửa: Chủ trương hoán đổi các thửa ruộng manh mún giữa các hộ trong cùng địa bàn nhằm tạo thành ô thửa lớn liền vùng, tạo điều kiện thuận lợi để đưa máy móc vào đồng ruộng.
4. Kinh tế trang trại: Hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn vượt trội so với kinh tế nông hộ truyền thống, lấy mục tiêu sản xuất hàng hóa và gia tăng lợi nhuận làm trọng tâm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2013 - 2017 từ Chi cục Thống kê huyện Quế Võ, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng hệ thống báo cáo kinh tế - xã hội của 21 xã, thị trấn. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa với cỡ mẫu 150 hộ nông dân, chia thành 2 nhóm rõ rệt: 90 hộ tham gia tích tụ đất đai (trong đó có 30 hộ trang trại quy mô lớn và 60 hộ sản xuất thông thường) và 60 hộ không tham gia tích tụ đất đai. Đề tài cũng phỏng vấn sâu 60 cán bộ quản lý (1 Chủ tịch UBND huyện, 21 Lãnh đạo UBND cấp xã, 21 Cán bộ địa chính, 9 Cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, 8 Cán bộ Phòng Nông nghiệp và PTNT).

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được triển khai tại 3 xã đại diện (Yên Giả, Đại Xuân, Nhân Hòa) nhằm bao quát đầy đủ các mô hình tích tụ điển hình. Dữ liệu sau thu thập được làm sạch và xử lý trên phần mềm chuyên dụng. Các phương pháp phân tích cốt lõi bao gồm: phân tổ thống kê, thống kê mô tả và phương pháp so sánh số tuyệt đối, số tương đối. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm phản ánh chân thực các quy luật biến động đất đai, bóc tách chính xác các nhân tố kinh tế - xã hội tác động và so sánh định lượng sự thay đổi về chi phí, năng suất, thu nhập của hộ nông dân trước và sau khi thực hiện tích tụ ruộng đất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tích tụ đất đai tại huyện Quế Võ diễn ra chủ yếu qua 3 hình thức: chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê quyền sử dụng đất giữa các hộ và đấu thầu quỹ đất nông nghiệp công ích 5% do UBND cấp xã quản lý. Các hộ sau khi tích tụ đất đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tạo nên bước chuyển dịch tích cực từ sản xuất tự cung tự cấp sang kinh tế trang trại hàng hóa quy mô lớn.

Thứ hai, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp mang lại hiệu quả kinh tế bứt phá. Điển hình trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, diện tích mặt nước toàn huyện tăng bình quân 12,4%/năm trong giai đoạn 2013 - 2017 (tăng từ 693,4 ha lên 1.019 ha), sản lượng thủy sản tăng bình quân 5,54%/năm (từ 5.236 tấn lên 6.729 tấn). Việc chuyển đổi các chân ruộng trũng cấy lúa kém hiệu quả sang mô hình trang trại cây ăn quả kết hợp nuôi thủy sản đã mang lại lợi nhuận thuần túy từ 65 đến 85 triệu đồng/ha/năm, nhiều hộ đạt trên 100 triệu đồng/ha/năm.

Thứ ba, năng suất cây trồng và sản lượng chăn nuôi trên địa bàn giữ vững đà tăng trưởng ổn định. Năng suất lúa bình quân năm 2017 đạt 64,75 tạ/ha, tăng 1,75 tạ/ha so với năm 2016; giá trị ngành trồng trọt ước đạt 738,53 tỷ đồng; tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 15.035,8 tấn (tăng 8,88% so với năm 2014).

Thứ tư, so sánh giữa nhóm hộ tích tụ và không tích tụ cho thấy sự phân hóa rõ nét về năng lực sản xuất. Nhóm hộ tích tụ đất đai có điều kiện áp dụng cơ giới hóa từ khâu làm đất đến thu hoạch, giúp tiết giảm chi phí sản xuất bình quân khoảng 15% đến 20% trên một đơn vị nông sản và gia tăng tỷ suất sản phẩm hàng hóa bán ra thị trường gấp hơn 2,5 lần so với các hộ canh tác manh mún.

Thảo luận kết quả

Động lực chính thúc đẩy quá trình tích tụ đất tại Quế Võ xuất phát từ lợi thế hạ tầng kết nối liên vùng (tuyến QL18 dài 22 km, ĐT279 dài 21 km) cùng sự phát triển của các khu công nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch lao động nông nghiệp sang công nghiệp - xây dựng (giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp - xây dựng năm 2017 tăng 20,2% so với năm 2014). Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực tiễn tại huyện Yên Thành (Nghệ An) và huyện Thoại Sơn (An Giang), khẳng định mở rộng quy mô là điều kiện tất yếu để tạo ra nông sản khối lượng lớn phục vụ chế biến và tiêu thụ hợp đồng.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng bộc lộ những rào cản mang tính đặc thù:

• Giá chuyển nhượng đất nông nghiệp khá cao so với khung giá quy định (dao động từ 1 đến 2 tỷ đồng/ha đối với đất lúa, 3 đến 5 tỷ đồng/ha đối với đất vườn), tạo gánh nặng vốn đầu tư ban đầu quá lớn cho nông dân.
• Thời hạn cho thuê và đấu thầu quỹ đất công ích 5% theo quy định chỉ kéo dài 5 năm, mốc thời gian này quá ngắn khiến người thuê e ngại không dám đầu tư hạ tầng kiên cố, dễ dẫn đến hiện tượng khai thác cạn kiệt độ phì nhiêu của đất.
• Xuất hiện nguy cơ phân hóa giàu nghèo và tình trạng nông dân mất đất canh tác nhưng chưa kịp thích ứng để tìm kiếm việc làm ổn định ngoài nông nghiệp.

Các phát hiện này được minh chứng cụ thể thông qua hệ thống bảng so sánh chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật trước và sau tích tụ, kết hợp với các biểu đồ phản ánh cơ cấu dịch chuyển lao động và ý kiến của người dân về hạn mức đất đai, giúp chính quyền địa phương có cái nhìn trực quan và toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

Để thúc đẩy quá trình tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ phát triển an toàn và hiệu quả giai đoạn đến năm 2020, đề tài đưa ra 5 giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế quản trị đất đai:

• Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh Bắc Ninh, Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các cơ quan Trung ương.
• Hành động: Đề xuất nới rộng hạn mức giao đất và nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp; ban hành cơ chế cho phép nâng thời hạn hợp đồng thuê và đấu thầu đất công ích từ 5 năm lên 20 - 30 năm nhằm kích thích đầu tư chiều sâu.
• Mục tiêu cụ thể: 100% diện tích đất tích tụ quy mô trang trại được đăng ký biến động đất đai và cấp giấy tờ pháp lý rõ ràng.

2. Quy hoạch tổng thể không gian nông nghiệp công nghệ cao:

• Chủ thể thực hiện: UBND huyện Quế Võ, Phòng Kinh tế và Hạ tầng, Phòng Nông nghiệp và PTNT.
• Hành động: Rà soát, khoanh vùng các vùng chuyên canh tập trung, bảo vệ nghiêm ngặt diện tích đất chuyên trồng lúa chất lượng cao; chủ động chuyển đổi các chân ruộng trũng sang mô hình trang trại đa canh.
• Mục tiêu cụ thể: Thiết lập ít nhất 5 vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung ứng dụng công nghệ cao đến năm 2020.

3. Phát triển thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp thứ cấp:

• Chủ thể thực hiện: Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quế Võ phối hợp 124 Hợp tác xã Nông nghiệp.
• Hành động: Thành lập kênh thông tin công khai về nhu cầu cho thuê, chuyển nhượng đất nông nghiệp; đóng vai trò cầu nối pháp lý giúp doanh nghiệp và chủ trang trại thuê gom đất sạch trực tiếp từ người dân.
• Mục tiêu cụ thể: Tăng tỷ trọng giao dịch cho thuê, chuyển nhượng đất nông nghiệp có hợp đồng công chứng thêm 25% mỗi năm.

4. Đào tạo nghề và chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn:

• Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Quế Võ, Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện.
• Hành động: Tổ chức các chương trình đào tạo nghề phi nông nghiệp, giới thiệu việc làm tại các khu công nghiệp trên địa bàn cho lao động nông nghiệp đã chuyển nhượng đất theo phương châm ly nông bất ly hương.
• Mục tiêu cụ thể: Giải quyết việc làm ổn định cho hơn 50% lao động dôi dư sau chuyển đổi đất đai, giữ vững tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện dưới mức 3%.

5. Tăng cường tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi:

• Chủ thể thực hiện: Hệ thống Ngân hàng Agribank, Ngân hàng Chính sách Xã hội chi nhánh Quế Võ.
• Hành động: Đơn giản hóa thủ tục thế chấp tài sản gắn liền trên đất thuê để vay vốn sản xuất; hỗ trợ lãi suất cho các hộ tích tụ đất đầu tư máy móc cơ giới hóa.
• Mục tiêu cụ thể: Đảm bảo 80% hộ trang trại có phương án sản xuất khả thi được vay vốn ưu đãi với quy mô từ 200 triệu đến 1 tỷ đồng/hộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước và chuyên viên hoạch định chính sách:

• Lợi ích: Tiếp cận bức tranh tổng thể về công tác quản lý đất đai cấp huyện cùng ý kiến đánh giá từ 60 cán bộ địa phương về tác động của Luật Đất đai năm 2013.
• Tình huống áp dụng: Tham khảo để xây dựng kế hoạch sử dụng đất hàng năm, điều chỉnh chính sách hạn điền và hoàn thiện quy chế đấu thầu quỹ đất công ích tại địa phương.

2. Doanh nghiệp và chủ trang trại đầu tư nông nghiệp:

• Lợi ích: Nắm rõ thực trạng pháp lý, giá chuyển nhượng đất thực tế và bài toán hạch toán kinh tế của mô hình trang trại kết hợp thủy sản đạt doanh thu 65 - 85 triệu đồng/ha/năm.
• Tình huống áp dụng: Lập đề án khả thi thuê gom ruộng đất tập trung, thiết kế mô hình canh tác liên kết chuỗi với 124 hợp tác xã nông nghiệp.

3. Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên chuyên ngành Quản lý kinh tế:

• Lợi ích: Khai thác phương pháp luận chuẩn mực, hệ thống số liệu khảo sát thực địa 150 mẫu điều tra và khung phân tích định lượng chuyên sâu về kinh tế đất đai.
• Tình huống áp dụng: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, tài liệu tham khảo cho các luận văn thạc sĩ, đề tài nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn ven đô.

4. Ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp và cán bộ đoàn thể cơ sở:

• Lợi ích: Thấu hiểu tâm lý giữ đất của người dân và các mô hình hợp tác tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa hiệu quả.
• Tình huống áp dụng: Vận động xã viên dồn đổi ruộng đất, triển khai mô hình góp đất cùng sản xuất và tư vấn đào tạo nghề chuyển đổi sinh kế cho hội viên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tích tụ đất đai và tập trung đất đai khác nhau như thế nào trong sản xuất nông nghiệp? Tích tụ đất đai là quá trình làm tăng diện tích đất canh tác thuộc quyền sử dụng của một chủ thể thông qua các giao dịch mua bán, nhận chuyển nhượng, thuê hoặc nhận thừa kế theo cơ chế thị trường. Ngược lại, tập trung đất đai là hình thức liên kết nhiều thửa đất của nhiều chủ sử dụng khác nhau để tổ chức sản xuất quy mô lớn nhưng không làm thay đổi quyền sử dụng đất ban đầu của từng hộ.

2. Tại sao quy định thời hạn đấu thầu đất công ích 5% lại gây khó khăn cho người tích tụ đất? Quy định thời hạn thuê đất công ích tối đa 5 năm theo Điều 132 Luật Đất đai là quá ngắn so với chu kỳ thu hồi vốn trong nông nghiệp. Thực tế tại Quế Võ cho thấy thời hạn này khiến nông dân không dám bỏ vốn tiền tỷ xây dựng cơ sở hạ tầng kiên cố, mà chỉ canh tác ngắn hạn dẫn đến nguy cơ làm bạc màu đất.

3. Làm thế nào để giải quyết tình trạng nông dân không có việc làm sau khi chuyển nhượng đất? Cần thực hiện đồng bộ chính sách chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn liền với đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo định hướng ly nông bất ly hương. Huyện Quế Võ đã tận dụng tốt sự phát triển của các khu công nghiệp để thu hút lao động chuyển đổi sang làm công nhân hoặc kinh doanh dịch vụ, duy trì tỷ lệ hộ nghèo ở mức thấp 3%.

4. Mô hình sản xuất nông nghiệp nào mang lại giá trị kinh tế cao nhất sau khi tích tụ đất tại Quế Võ? Mô hình chuyển đổi chân ruộng trũng cấy lúa sang kinh tế trang trại trồng cây ăn quả kết hợp nuôi thủy sản đem lại hiệu quả cao nhất. Mô hình này cho thu nhập thuần túy đạt 65 đến 85 triệu đồng/ha/năm, cá biệt nhiều hộ thu trên 100 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 2 đến 3 lần so với độc canh cây lúa truyền thống.

5. Hạn mức nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp hiện nay có tác động như thế nào đến kinh tế trang trại? Theo quy định tại Điều 130 Luật Đất đai 2013, hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất không quá 10 lần hạn mức giao đất (tối đa 20 - 30 ha đất cây hàng năm). Quy định này vừa bảo đảm an ninh đất đai, ngăn chặn đầu cơ địa tô, vừa tạo không gian pháp lý thuận lợi cho các chủ trang trại mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa tập trung.

Kết luận

• Tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Quế Võ là xu thế khách quan, đóng vai trò nền tảng để chuyển đổi từ nền nông nghiệp phân tán sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, công nghệ cao.
• Việc mở rộng quy mô ruộng đất đã góp phần nâng cao giá trị sản xuất trên một hecta canh tác đạt 108,8 triệu đồng/năm, thúc đẩy sản lượng thủy sản tăng lên 6.729 tấn và nâng thu nhập bình quân đầu người đạt 44,2 triệu đồng/năm.
• Tiến trình tích tụ đất đai cần được kiểm soát chặt chẽ thông qua việc hoàn thiện khung khổ pháp lý, kéo dài thời hạn thuê đất và đảm bảo hài hòa sinh kế lâu dài cho người nông dân mất đất.
• Luận văn đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác cùng 5 nhóm giải pháp đồng bộ có tính ứng dụng cao cho huyện Quế Võ đến năm 2020.
• Các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan chuyên trách hãy liên hệ và tham khảo chi tiết toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng các giải pháp quy hoạch đất đai hiệu quả vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRỊNH THỊ VÂN TÍCH TỤ ĐẤT ĐAI TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Đình Long NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày….năm 2018 Tác giả luận văn Trịnh Thị Vân i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô, sự giúp đỡ, động viên của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Nguyễn Đình Long - người đã trực tiếp hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian, giúp đỡ tôi và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế hoạch và Đầu tư, khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn… - Học viện Nông nghiệp Việt nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ thị trấn và xã trực thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, đặc biệt cảm ơn Anh Nguyễn Đăng Oanh – Phó phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quế Võ đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Tôi xin chân thành cảm ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn này. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày….năm 2018 Tác giả luận văn Trịnh Thị Vân ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng .vii Danh mục biểu đồ .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Về thực tiễn. Cơ sở lý luận và thực tiễn về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện quế võ.

Cơ sở lý luận về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Khái niệm tích tụ đất đai. Vai trò của tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Nội dung nghiên cứu về tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp.

Tác động của tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tích tụ đất đai. Cơ sở thực tiễn về vấn đề tích tụ đất đai ở việt nam và một số nước trên thế giới. Kinh nghiệm tích tụ đất đai ở một số nước trên thế giới.

20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kinh nghiệm của một số địa phương tại Việt Nam. Bài học kinh nghiệm rút ra về tích tụ đất đai đối với huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Phương pháp nghiên cứu.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế. Tình hình xã hội.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp chọn hộ nghiên cứu. Tổ chức điều tra thu thập số liệu.

Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận.

Thực trạng tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp của huyện Quế Võ, Bắc Ninh. Tình hình sản xuất và sử dụng đất nông nghiệp của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng hiệu quả đất sản xuất nông nghiệp trước và sau khi tích tụ đất đai.

Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Cơ chế, chính sách về quản lý và sử dụng đất đai. Yêu cầu về sự phát triển của sản xuất nông nghiệp. Chính sách hạn điền.

Giải pháp thúc đẩy quá trình tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ đến năm 2020. Hoàn thiện khung pháp lý tạo môi trường thuận lợi cho tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp. 78 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quy hoạch tổng thể sử dụng đất, xây dựng định hướng tích tụ đất đai.

Phát triển thị trường chuyển nhượng và thuê đất. Chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp, nông thôn. Nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong quá trình tích tụ đất đai. Kết luận và kiến nghị.

Đối với tỉnh bắc ninh. Đối với sở nông nghiệp và phát triển nông thôn. 90 Tài liệu tham khảo. 93 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân CAQ Cây ăn quả CC Cơ cấu CDTT Chuyển dịch thị trường CNH - HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CPSX Chi phí sản xuất Đ Đồng DĐĐT Đồn điền đổi thửa DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã KD Kinh doanh NS Năng suất NXB Nhà xuất bản SL Số lượng SLTT Sản lượng tiêu thụ TNTT Thu nhập thuần túy TP Thành phố TS Thủy sản TTRĐ Tích tụ đất đai UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Đối tượng và số mẫu điều tra. Diện tích, năng suất và sản lượng số cây trồng chính từ 2013 – 2017. Tình hình chăn nuôi của huyện Quế Võ từ 2013 – 2017. Diện tích nuôi trồng và sản lượng thủy sản giai đoạn 2013 - 2017.

Tổng hợp kết quả so sánh một số chỉ tiêu trước và sau khi tích tụ đất đai. Diện tích đất sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ giai đoạn 2013 - 2017. Quy mô diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quế Võ. Hình thức tích tụ đất đai trên địa bàn huyện Quế Võ.

Hình thức tích tụ đất đai của các hộ điều tra. Diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Quế Võ. Tình hình chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Tình hình chuyển nhượng quyền sử dụng đất của các hộ điều tra.

Tình hình thuê quyền sử dụng đất huyện Quế Võ. Tình hình thuê quyền sử dụng đất của các hộ điều tra. Tình hình đấu thầu quyền sử dụng đất của huyện Quế Võ. Tình hình đấu thầu quyền sử dụng đất của các hộ điều tra.

Thời gian thuê, đấu thầu quyền sử dụng đất của huyện Quế Võ. Tình hình lao động của huyện Quế Võ. Nhu cầu tích tụ đất đai của các hộ được điều tra trong thời gian tới. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trên địa bàn huyện Quế Võ giai đoạn 2013 - 2017.

Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất chính huyện Quế Võ trước và sau tích tụ đất đai. Tình hình phát triển trang trại huyện Quế Võ.73 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU ĐỒ Hình 4. Tỷ lệ diện tích đất tích tụ theo mục đích sử dụng. Ý kiến người dân về tác động dồn điền đổi thửa đến tích tụ đất đai.

Biến động số lượng lao động trong các ngành kinh tế. Ý kiến của người dân về hạn mức giao đất nông nghiệp. Ý kiến của người dân về thời hạn sử dụng đất .76 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trịnh Thị Vân Tên luận văn: Tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá thực trạng tích tụ đất đai và phân tích các yếu tố tác động đến quá trình tích tụ đất đai của huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh thời gian qua, đề xuất giải pháp khuyến khích tích tụ đất đai trong sản xuất nông nghiệp trong giai đoạn tới đến năm 2020. Phương pháp nghiên cứu Địa bàn nghiên cứu được chọn là xã Yên Giả, Đại Xuân và Nhân Hòa.

Đây là những xã mà trong mấy năm gần đây quá trình tích tụ đất đai diễn ra khá mạnh mẽ. Nguồn thông tin thứ cấp: Thu thập số liệu từ sách báo, các báo cáo kinh tế - xã hội của các xã và phòng địa chính huyện thuộc huyện Quế Võ. Thu thập từ phòng Tài nguyên – Môi trường, phòng Lao động, Thương bình & Xã hội, phòng Thống kê huyện Quế Võ về tình hình mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp, chuyển đổi nghề nghiệp của lao động nông thôn. Nguồn thông tin sơ cấp (điều tra số liệu từ các hộ gia đình): Tiến hành thu thập thông tin bằng các phương pháp quan sát, phỏng vấn trực tiếp các hộ nông dân theo phiếu điều tra đã được thiết kế.

- Phương pháp xử lý số liệu: phần mềm excel. - Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp phân tổ thống kê, thống kê mô tả, phương pháp so sánh và phương pháp tổng hợp và phân tích. Kết quả chính và kết luận Huyện Quế Võ có diện tích tự nhiên nhỏ, dân số đông, diện tích đất nông nghiệp bình quân đầu người thấp. Bên cạnh đó diện tích đất nông nghiệp đang ngày càng bị thu hẹp do tác động của quá trình công nghiệp hoá và đô thị hoá.

Để mở đường cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa thì việc tích tụ tập trung đất đai là một tất yếu. Trong những năm gần đây xu thế này cũng phát triển khá mạnh mẽ ở các địa phương trên địa bàn tỉnh đã làm thay đổi đáng kể bộ mặt của nông thôn.