CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THỰC TRẠNG KINH DOANH NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO HIỂM AAA CHI NHÁNH BÌNH DƯƠNG 1.1 KHÁI QUÁT NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGHIỆP VỤ BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI 1.1 Khái niệm về bảo hiểm 1.1 Khái niệm và phân loại bảo hiểm Bảo hiểm có thể được định nghĩa theo các giác ngộ khác nhau. Dưới góc độ pháp lý, bảo hiểm có thể được định nghĩa là chế độ cam kết bồi thường về mặt kinh tế, trong đó “người” được bảo hiểm phải đóng góp một phần tiền gọi là phí bảo hiểm cho người bảo hiểm theo các điều kiện bảo hiểm đã được quy định, còn người bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường những tổn thất của “người được bảo hiểm” do các rủi ro đã bảo hiểm gây ra. Dưới góc độ kỹ thuật, bảo hiểm là sự chuyển giao rủi ro và phân tán tổn thất thông qua quy luật số lớn. Dưới góc độ tác động xã hội, bảo hiểm là hệ thống các biện pháp kinh tế nhằm tổ chức các quỹ bảo huy động từ các tổ chức và cá nhân tham gia để bồi thường những tổn thất, thiệt hại bất ngờ góp phần đảm bảo quá trình tái sản xuất liên tục và ổn định đời sống của các thành viên trong xã hội.
Dưới góc độ tài chính , bảo hiểm là một dịch vụ tài chính, theo đó một cá nhân hay một tổ chức có quyền được hưởng bồi thường đối với thiệt hại khi rủi ro hoặc sự kiện bảo hiểm xảy ra nhờ vào khoản đóng phí bảo hiểm cho mình hay cho người thứ ba. Khoản tiền bồi thường hoặc chi trả này do một tổ chức đảm nhận. Tổ chức này có trách nhiệm trước rủi ro hay sự kiện bảo hiểm và bù trừ chúng theo quy luật thống kê. Căn cứ vào cơ chế hoạt động, bảo hiểm có thể phân loại thành bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội.2 Khái niệm bảo hiểm phi nhân thọ Bảo hiểm phi nhân thọ bắt buộc: là loại bảo hiểm do pháp luật quy định tổ chức, cá nhân phải tham gia bảo hiểm với điều kiện mức phí bảo hiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu mà bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ thực hiện.
4 Các loại bảo hiểm này được hình thành trên cơ sở luật định nhằm bảo vệ lợi ích của nạn nhân trong các vụ tổn thất và bảo vệ lợi ích của toàn bộ nền kinh tế – xã hội. Các hoạt động nguy hiểm có thể dẫn đến tổn thất con người và tài chính trầm trọng gắn liền với trách nhiệm dân sự nghề nghiệp thường là đối tượng của sự bắt buộc này. Ví dụ: bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy nổ. Tuy nhiên, sự bắt buộc chỉ là bắt buộc người có đối tượng mua bảo hiểm chứ không bắt buộc mua bảo hiểm ở đâu.
Tính chất tương thuận của hợp đồng bảo hiểm được ký kết vẫn còn nguyên vì người được bảo hiểm vẫn tự do lựa chọn nhà bảo hiểm cho mình. Bảo hiểm phi nhân thọ tự nguyện: Cuối thế kỷ XVII, nền kinh tế nước Anh ngày càng trở nên thịnh vượng, kéo theo đó là sự xuất hiện của những cá nhân vô cùng giàu có. Họ ngày càng thích những sản phẩm xa xỉ, khác lạ đến từ các lục địa khác. Vì thế, giao thương giữa các quốc gia, các địa chỉ ngày càng trở nên phát triển.
Phương thức vận hành bằng đường biển giúp thương mại giữa các nước trở nên thuận tiện, nhanh chóng và hiệu quả hơn, đôi khi là duy nhất phương thức cho các lựa chọn. Tuy nhiên, tàu và hàng hóa của những người thường xuyên phải đối mặt với vô số rủi ro giữa biên giới như thời tiết, thiên tai, biển hay nổi loạn, đồng nghĩa với việc mất trắng sau một đêm. Vào thời điểm đó, khi thương mại cần bảo hiểm, họ sẽ yêu cầu một bên trung gian đứng ra huy động các thương hiệu khác nhau chia sẻ một phần rủi ro. Nếu thuyền tàu, hàng hóa gặp sự cố, bên trung gian sẽ làm việc với các thương gia cho đến khi rủi ro được bảo hiểm hoàn toàn.
Bảo hiểm tài sản, đơn cử là hàng hải bảo hiểm là loại hình bảo hiểm được ra đời sớm nhất trong lịch sử nhằm giúp những người tham gia bảo đảm an toàn được định giá tài sản của mình khi gặp rủi ro xảy ra mang lại sự yên tâm và khuyến khích những người thương gia thực hiện các giao dịch có tần suất rủi ro cao và mức độ tổn thất nghiêm trọng. Đối ngược lại họ sẽ có cơ hội thu về lợi nhuận tương ứng, dù phải chấp nhận mất một mức phí bảo hiềm tương đối. Về sau, các nghiệp vụ bảo hiểm tương tự được ra đời để bảo hiểm cho các tài sản khác như vật có thực, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền và các quyền tài sản. Các loại hình bảo hiểm này không liên quan đến những rủi ro gây tổn thất đến sức khỏe và tuổi thọ con người và hoàn toàn mang tính tự nguyện tham gia, vì vậy được gọi là bảo hiểm phi nhân thọ tự nguyện.
Ngày nay, nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ tự nguyện ngày càng phát triển với đối tượng bảo hiểm vô cùng đa dạng như hàng hóa vận chuyển bằng đường biển, đường bộ, đường thuỷ nội địa, đường sắt, đường hàng 5 không, thân tàu biên, tàu sông, tàu cá; hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt, công trình xây dựng và lắp đặt, thiệt hại vật chất xe cơ giới, rủi ro công nghiệp, máy móc và thiết bị điện tử thân máy bay và phụ tùng máy bay, năng lượng dầu khí, nhà tư nhân, tài sản và gián đoạn kinh doanh, cây trồng, vật nuôi, trộm cắp. Như vậy, có thể khái niệm lại Bảo hiểm phi nhân thọ tự nguyện là sự cam kết koàn toàn tự nguyện giữa người tham gia bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó doanh nghiệp bảo hiểm phải bối thường cho những rủi ro, sự kiện bảo hiểm định trước không liên quan đến sức khỏe và tuổi thọ con người, người tham gia bảo hiểm phải nộp phí bảo hiểm đầy đủ, đúng hạn theo quy định.3 Khái niệm bảo hiểm nhân thọ Bảo hiểm nhân thọ loại hình bảo hiểm cho các sự kiện có liên quan đến sinh mạng, cuộc sống và tuổi thọ của con người. Bảo hiểm nhân thọ có thể được nhìn nhận trên hai phương diện: kỹ thuật và pháp lý. Trên phương diện kỹ thuật, bảo hiểm nhân thọ là loại bảo hiểm bao hàm những 1 kết mà sự thực hiện những cam kết đó phụ thuộc vào tuối thọ của con người.
Có hai loại cam kết chủ yếu trong bảo hiểm nhân thọ, đó là cam kết đóng phí bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm và cam kết trả tiến bảo hiểm hoặc trả trợ cấp định kỳ của doanh nghiệp bảo hiểm. Do thời hạn hợp đồng bảo hiểm trong bảo hiểm nhân thọ kéo dài nhiều năm nên người tham gia bảo hiểm thường cam kết đóng phí làm nhiều lần. Thông thường, nếu người tham gia bảo hiểm bị chết trước khi hoàn thành nghĩa vụ ông phí cho cả hợp đồng thì cam kết đóng phí những lần còn lại sẽ chấm dứt, nghĩa là không có ai trong phía bên mua bảo hiểm phải đóng thay họ. Khi người được bảo hiểm bi chết hoặc còn sống đến một thời điểm nhất định đã chỉ rõ trong hợp đồng bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải thực hiện cam kết của mình, trả cho một hoặc nhiều người thu hưởng một khoản tiền nhất định hoặc những khoản trợ cấp.
Trên phương diện pháp lý, bảo hiểm nhân thọ bao gồm các hợp đồng bảo hiểm được ký kết giữa doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia bảo hiểm, theo đó, để nhận được phí bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm cam kết sẽ trả cho một hoặc nhiều người thụ hưởng bảo hiểm một khoản tiền nhất định hoặc những khoản trợ cấp định kỳ trong trường hợp người được bảo hiểm sống đến một thời điểm nhất định 6 hoặc tử vong trước một thời điểm nhất định đã được ghi rõ trên hợp đồng bảo hiểm. Bảo hiểm nhân thọ đảm bảo cho các sự kiện chính sau: Sống đến một độ tuổi nhất định (hết hạn hợp đồng hoặc đến độ tuổi được nhận số tiền bảo hiểm theo quy định trong hợp đồng bảo hiểm). Chết trong thời hạn bảo hiểm. Thương tật xảy ra trong thời hạn bảo hiểm (bao gồm thương tật toàn bộ vĩnh viễn và thương tật bộ phận vĩnh viễn) Ốm đau, nằm viện, phẫu thuật,.4 Khái niệm vật chất xe cơ giới Xe cơ giới là tất cả các loại xe tham gia giao thông trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó và có ít nhất một chổ ngồi cho lái xe.
Xe cơ giới gồm rất nhiều các loại xe khác nhau như: mô tô hai bánh, mô tô ba bánh, xe ô tô chở người, xe ô tô chở hàng hóa, xe ô tô vừa chở người vừa chở hàng và các loại xe chuyên dùng khác. Xe cơ giới được cấu tạo từ nhiều chi tiết ,bộ phận máy móc thiết bị khác nhau như động, hệ thống nhiên liệu, hệ thống điện, hệ thống truyền lực, hệ thống lái hệ thống và hợp số, bộ phận thân vỏ. ( Nguyễn Đăng Tuệ và Nguyễn Thị Vũ Khuyên (2019, trang 137) Phân loại bảo hiểm xe cơ giới 1.6 Bảo hiểm vật chất xe cơ giới Đối tượng bảo hiểm vật chất xe cơ giới là bản thân những chiếc xe cơ giới còn giá trị và được phép lưu hành trên lãnh thổ quốc gia. Đối với mô tô, xe máy: thường là toàn bộ vật chất thân xe.
Đối với ô tô: có thể tham gia toàn bộ cũng có thể tham gia toàn bộ phận của xe (tổng thành xe). Xe ô tô thường có các tổng thành: thân vỏ, động cơ, hộp số,.Để là đối tượng bảo hiểm của các hợp đồng bảo hiểm thiệt hại vật chất xe cơ giới, những chiếc xe phải đảm bảo: Điều kiện về mặt kỹ thuật: Xe phải được cơ quan đăng kiểm cấp giấy phép chứng nhận đáp ứng đủ điều kiện kỹ thuật lưu hành trên đường. Điều kiện pháp lý: Người chủ xe phải được cơ quan thẩm quyền cấp giấy đăng ký xe, biển kiểm soát, giấy chứng nhận kiểm định về an toàn kỹ thuật và 7 môi trường.7 Bảo hiểm về trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ 3. Đối tượng bảo hiểm Người tham gia bảo hiểm thông thường là chủ xe có thể là cá nhân hay đại diện cho một tập thể .Người bảo hiểm chỉ nhận bảo hiểm cho phần trách nhiệm nhân sự của chủ xe phát sinh do hoạt động và điều khiển xe cơ giới của người lái xe.